İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Kaçakçılıkta El Konulan Eşya ve Taşıt: 5607 Sayılı Kanunda El Koyma, Teminatla İade, Müsadere, Tasfiye, İtiraz

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Kaçakçılık suçunda kullanılan taşıta kural olarak sicile şerh verilerek el konulur (5607 sayılı Kanun m.10/1). Taşıt yalnız üç hâlde fiilen alıkonulur: kaçak eşya gizli tertibatta taşınmışsa, taşıt Türkiye’de sicile kayıtlı değilse ya da yargılama sürerken yeniden kaçakçılıkta kullanılmışsa. Alıkonulan taşıt, sahibi taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederse iade edilir; aksi hâlde sonuç beklenmeden tasfiye edilir (m.10/2). Müsadere için m.13/1’deki üç koşuldan biri gerekir ve taşıt iyiniyetli üçüncü kişiye ait olmamalıdır; müsadere hakkaniyete aykırı olacaksa mahkeme buna hükmetmeyebilir (TCK m.54). Tasfiye edilen eşyanın iadesine karar verilirse satış bedeli kanuni faiziyle ödenir (m.16/2). Hâkimin el koyma kararına, öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.268).

Kısaca

Kaçakçılık suçunda kullanılan taşıta kural olarak sicile şerh verilerek el konulur; üç hâlde alıkonulan taşıt, değeri kadar teminat otuz gün içinde gümrük idaresine verilirse iade edilir. Yazı; 5607 sayılı Kanun’da el koymayı, taşıtın müsaderesinin şartlarını, iyi niyetli malikin durumunu, tasfiyeyi, bedelin iadesini ve itiraz yolunu Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla anlatır.

5607 sayılı Kanun’a göre el konulan araç ve eşya: teminatla iade, müsadere, iyi niyetli malik, tasfiye, bedelin iadesi ve itiraz.

Kaçakçılıkta El Koyma Nedir? Hukuki Dayanak

El koyma, yargılama sürerken uygulanan geçici bir koruma tedbiridir; mülkiyeti sona erdirmez. Müsadere, yargılama sonunda eşyanın ya da taşıtın mülkiyetinin devlete geçmesidir. Tasfiye, el konulan eşyanın veya taşıtın satılarak ya da imha edilerek elden çıkarılmasıdır; 5607 sayılı Kanun’da hükümden önce de yapılabilir.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre kaçak eşya şüphesiyle yapılacak arama ve el koymalar Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uyarınca yerine getirilir (m.9/1). Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar (CMK m.127/3).

Taşıt için kanun ayrı bir kural koyar: suçta kullanılan taşıta, CMK m.128/4’e göre, yani kayıtlı olduğu sicile şerh verilerek el konulur. Fiilen alıkoyma istisnadır.

İlgili Kanun Hükmü — 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.10/1-2 (Kaçak eşya naklinde kullanılan taşıta elkoyma)

“(1) Bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesinde kullanılan taşıtlara, Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre elkonulur.

(2) 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girmesi, Türkiye’de sicile kayıtlı olmaması ya da soruşturma ve kovuşturma devam ederken, kaçakçılık suçunun işlenmesinde tekrar kullanılması halinde, elkonulan taşıt, elkoyma kararı veren mercilerce alıkonulur. Sahibinin taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim etmesi halinde, taşıt sahibine iade edilir. Aksi takdirde, tasfiye idaresi tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur.”

Güncel metindeki değişiklik çizelgesine göre Kanun en son 7445 sayılı Kanun’la değişmiştir (m.19; yürürlük 5/4/2023). Bu yazıdaki maddelerden m.10’u 7341 (6/11/2021), m.11’i 7420 (9/11/2022), m.16’yı 6455 (11/4/2013) sayılı Kanun en son değiştirmiştir; m.13 çizelgede yer almaz.

Taşıtın Alıkonulması ve Teminatla İade

Alıkoyma üç hâlde mümkündür (m.10/2): kaçak eşyanın özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içinde saklanması ya da taşınması (m.13/1-a), taşıtın Türkiye’de sicile kayıtlı olmaması, soruşturma ve kovuşturma sürerken taşıtın yeniden kaçakçılıkta kullanılması.

Sahibi, taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederse taşıtı geri alır. Değer; kara taşıtlarında kasko değeri, deniz taşıtlarında tekne ve makine sigortasına esas değer, sigortasız taşıtlar ile hava ve demiryolu taşıtlarında piyasa değeridir (m.10/5). Tasfiye satış yoluyla yapılırsa satış gelirinden muhafaza ve satış masrafları düşülür; kalan tutar kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır (m.10/4).

7341 sayılı Kanun’la eklenen fıkraya göre, alıkoyma hâllerine girmeyen, ancak fiilen gümrük idaresine ya da yediemine teslim edilmiş ve hakkında el koyma kararı bulunan taşıt, gümrük idaresinin tebligatından itibaren doksan gün içinde muhafaza ve diğer masrafları karşılanarak sahibince teslim alınmazsa yine tasfiye edilir (m.10/3).

Anayasa Mahkemesi bu kuralın iyi niyetli üçüncü kişiye uygulanmasını bir bireysel başvuruda incelemiştir. Olayda gizli bölmesinde döviz ve hurda altın bulunan otobüse el konulmuş; ilk derece mahkemesi otobüsün iyi niyetli üçüncü kişilere (finansal kiralama şirketi ile finansal kiracıya) ait olduğunu kabul edip müsadereye yer olmadığına karar verdiği hâlde iadeyi kasko değeri kadar teminata bağlamış, otobüs yaklaşık 2 yıl 3 ay fiilen alıkonulmuştur.

Anayasa Mahkemesi Kararı (bireysel başvuru)

“kanun koyucunun asıl tercihinin de el koyma tedbirinin yalnızca aracın sicil kaydına şerh konularak uygulanması yönünde olduğu açıktır. Buna göre sadece istisnai durumlar ile sınırlı olarak el koyma tedbirinin fiilen de uygulanması öngörülmüştür.”

Mahkeme, sicile şerh gibi daha hafif bir araç varken fiilî el koymanın sürdürülmesini gerekli ve orantılı bulmamış, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Karar tarihinde m.10 bugünkünden farklıydı (7341 sayılı Kanun’dan önceki hâli); üç alıkoyma hâli ve otuz günlük teminat kuralı aynıdır. Karar olaya özgüdür: iyi niyetin derece mahkemesince tespit edilmiş olmasına dayanır. İyi niyeti saptanan malikin şerhle yetinilmesini isteyebileceği bu yazının çıkarımıdır.

Eşyanın ve Taşıtın Müsaderesi: Şartlar

5607 sayılı Kanun, kaçakçılık suçlarında Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerinin uygulanacağını söyler; taşıt için ek koşul arar.

İlgili Kanun Hükmü — 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.13/1 (Müsadere)

“Ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir:

a) Kaçak eşyanın, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması.

b) Kaçak eşyanın, taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli kılması.

c) Taşıma aracındaki kaçak eşyanın, Türkiye’ye girmesi veya Türkiye’den çıkması yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması.”

Kaçak eşya bakımından Yargıtay 7. Ceza Dairesi, aşağıdaki 2025 ve 2026 tarihli kararlarında müsaderenin m.13/1 yollamasıyla TCK m.54/4’e dayandırılmasını aramıştır. Etkin pişmanlık nedeniyle ceza verilmemesi ya da davanın düşmesi, suç konusu eşyanın müsaderesine engel değildir (m.13/2).

Taşıtta önce m.13/1’deki üç koşuldan biri aranır, sonra TCK m.54 uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.54/1 ve 54/3 (Eşya müsaderesi)

“(1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur.

… (3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.”

Taşıt üzerinde iyiniyetli üçüncü kişi lehine sınırlı ayni hak varsa müsadere bu hak saklı kalarak verilir (m.54/1). Taşıt elden çıkarılmışsa değeri kadar para müsadere edilir (m.54/2). Suçun işlenmesiyle elde edilen maddi menfaatler kazanç müsaderesine tabidir (TCK m.55).

Tasfiye ve Bedelin İadesi

İlgili Kanun Hükmü — 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.16/1-2 (Tasfiye)

“Bu Kanunda tanımlanan suçların konusunu oluşturması dolayısıyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşya, sahibine iade edilemez. Kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında, el koyma tarihinden itibaren altı ay, ancak eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı veya muhafazasının ciddi külfet oluşturması halinde bir ay içinde, gerekli tespitler yaptırılarak soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından tasfiye kararı verilir.

… Tasfiye edilen eşya veya taşıtların sahibine iadesine karar verilmesi halinde, satış bedeli Gümrük Kanununun 180 inci maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödenir.”

Süre içinde karar verilmezse eşya yine tasfiye edilir; tasfiyeden önce mümkünse numune alınır (m.16/1). Satış bedeli emanet hesabına alınır. Emanetteki tutar ödemeyi karşılamazsa aradaki fark, eşya imha edilmişse eşyanın bedeli genel bütçeden hak sahibine ödenir (m.16/2). Kaçak akaryakıt ayrı bir usule (m.16/A) tabidir; ambalajında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan tütün mamulleri ve alkollü içkiler gibi m.11/5’te sayılan ürünler ise numune alınarak imha edilir.

Anayasa Mahkemesi, m.16/1’in birinci cümlesindeki iade yasağını oyçokluğuyla Anayasa’ya aykırı bulmamıştır.

Anayasa Mahkemesi Kararı (norm denetimi)
Anayasa Mahkemesi, 2014/148 E., 2015/80 K., 10.09.2015 (itirazın reddi gerekçesi, § 16; üç üyenin karşıoyu vardır)

“Tasfiye gerçekleştirildikten sonra karar verilmesi durumunda ise satış bedeli, el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödenecektir. Eşyanın kaçakçılık suçuna konu eşya olduğunun belirlenmesi halinde ise artık eşyanın kendisi ya da bedelinin sahibine iadesi söz konusu olmayacaktır.”

7. Ceza Dairesi de bir kanun yararına bozma kararında, m.16’nın CMK hükümlerine göre daha özel bir düzenleme olduğu ve kaçak eşya hakkında bu maddeye göre tasfiye kararı verilmesi gerektiği yolundaki ihbarname gerekçesini yerinde görmüştür (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 2016/20341 E., 2016/11534 K., 29.12.2016).

Usul: Karar Mercii, İtiraz ve Tazminat

Soruşturma ve kovuşturma ayrımı. Soruşturmada el koyma kararını hâkim verir ya da hâkim kararı olmadan yapılan el koymayı onaylar (CMK m.127/1, 3); tasfiye kararını da hâkim verir; 7. Ceza Dairesi’nin 2016 tarihli kararına konu olayda el koymayı sulh ceza hâkimliği onaylamış, tasfiye talebi de sulh ceza hâkimliğine yapılmıştır. Kamu davası açıldıktan sonra yetki davaya bakan mahkemededir. Kaçakçılık davaları m.17/2 uyarınca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür; bağlantılı resmî belgede sahtecilik varsa görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.

Hâkime başvuru ve iade istemi. Eşyasına el konulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127/4). El konulan eşyanın muhafazasına gerek kalmadığı ya da müsadere edilmeyeceği anlaşılırsa Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme resen ya da istem üzerine iadeye karar verir; istemin reddine itiraz edilebilir (CMK m.131/1). 5607 sayılı Kanun bu yolu sınırlar: müsadere uygulanabilecek kaçak eşya iade edilemez (m.16/1); alıkonulan taşıt teminatla iade edilir (m.10/2).

İtiraz. Hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.267).

İlgili Kanun Hükmü — 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268/1 (İtiraz usulü ve inceleme mercileri)

“(1) Hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde 35 inci maddeye göre ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır.”

Sulh ceza hâkimliğinin kararına itirazı, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak onu izleyen hâkimlik; asliye ceza mahkemesi hâkiminin kararına itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler (m.268/3-a, c).

Etkin pişmanlık. Suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı Devlet Hazinesine soruşturma evresi sona erinceye kadar ödenirse ceza yarı oranında, kovuşturmada hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranında indirilir; kural m.3/7’deki suçta, mükerrirlerde ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta uygulanmaz (m.5/2-3). Ödemenin eşyanın ya da taşıtın iadesi sonucunu doğuracağına ilişkin madde metninde bir hüküm yoktur.

İdari yaptırımla ilişki. 6455 sayılı Kanun, 5607 sayılı Kanun’daki kabahatlere ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin ibareleri çıkarmış, m.14’ü yürürlükten kaldırmıştır. Gümrük Kanunu ise beyan ve kontrolde saptanan aykırılıkları idari para cezasına bağlar; örneğin serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyanın ithalinin yasaklanmış olduğu saptanırsa gümrüklenmiş değerinin dört katı ceza verilir (4458 sayılı Kanun m.235/1-a). Aynı maddenin dördüncü fıkrası “Cezai hükümler saklı kalmak üzere” diye başlar. Gümrük idaresinin kararlarına karşı idari yol gümrükte ek tahakkuk ve ceza kararı yazısında anlatılmıştır.

Tazminat. Eşyasına koşulları oluşmadığı hâlde el konulan, eşyasının korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası zamanında geri verilmeyen kişi maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir (CMK m.141/1-j).

Yargı Kararlarında Taşıtın Müsaderesi ve Tasfiye Bedeli

Naklin taşıtı gerekli kılması. Ceza Genel Kurulu, açık kasasında dört çuval (6.990 paket, yaklaşık 140 kilogram) kaçak sigara taşınan kamyonetin müsaderesini oyçokluğuyla yerinde bulmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararı

“miktar itibarıyla bir kişi tarafından taşınması olanaklı olmayıp, bir araçla taşınmasının zorunlu bulunması ve “kaçak eşyanın naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli kılması” halinde kaçak eşyanın taşınmasında bilerek kullanılan her türlü taşıma aracının müsaderesini zorunlu kılan 5607 sayılı Yasanın 13. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, suça konu eşyaların taşındığı aracın zoralımına karar verilmesi gerekmektedir.”

Sekiz üye karşı oy kullanmıştır. Gerekçesi yazılı karşı oya göre ölçü, kaçak eşyanın aracın taşıma kapasitesine oranıdır ve müsadereden önce TCK m.54/3 uyarınca hakkaniyet değerlendirmesi yapılmalıdır. Çoğunluk gerekçesinde m.54/3 tartışılmamıştır.

Değer karşılaştırması ve iyi niyetli malik. 7. Ceza Dairesi’nin aşağıdaki iki kararında m.13/1’deki koşul ile TCK m.54/3’teki hakkaniyet ölçütü birlikte incelenmiştir. İlk olayda şirket adına kayıtlı çekicide 160 karton sigara ile 27 şişe içki bulunmuş, eşyayı şoför üstlenmiş, çekicinin kasko değeri 102.266 TL saptanmıştır.

Yargıtay Kararı

“Suça konu kaçak eşyanın taşıma aracı yüküne göre miktar ve hacim bakımından ağırlıklı bölümünü oluşturmadığı, işlenen suça nazaran aracın müsaderesinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 54 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince hakkaniyete aykırı olacağı, aracın gizli bölmesinin bulunmadığı ve iyiniyetli üçüncü kişiye ait olduğu gözetilerek, … nakil aracının müsaderesine yer olmadığına karar verilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık görülmemiştir.”

İkinci kararda Daire, kaçak sigaraların aracın kapasitesinin ağırlıklı bölümünü oluşturduğu ve aracın suç tarihinde sanığa ait olduğu olayda iade kararını bozmuştur.

Yargıtay Kararı

“söz konusu nakil aracının müsaderesi, suç tarihinden sonra iyiniyetli 3. kişiye satılmış olması halinde ise 5237 sayılı Kanun’un 54/2. maddesi uyarınca aracın kasko değerinin müsaderesi yerine nakil aracının iadesine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.”

Kaçak eşya olan aracı iyi niyetle satın alan. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, sahte belgeyle ithal edilen otomobili noter satışıyla edinen ve hakkındaki dava zamanaşımından düşen başvurucunun aracının TCK m.54/4 uyarınca müsaderesinde mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine oyçokluğuyla karar vermiştir. Gerekçe, idareye karşı tazminat yolunun bulunması ve başvurucunun bu yola gitmemiş olmasıdır. Makul sürede yargılanma hakkı yönünden ise ihlal kararı verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi Kararı (bireysel başvuru)
Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), B. No: 2013/3044, 17.12.2015 (mülkiyet hakkı yönünden çoğunluk gerekçesi, § 79; üç üyenin karşıoyu vardır)

“aracın “kaçak eşya” niteliğinde olduğu gerekçesiyle müsadere edilmesinin, kamu yararı amacına uygun olup tazmin yolunu içeren yeterli güvencelerin varlığı da gözetildiğinde, başvurucuyu kişisel ve aşırı bir yük altına sokmadığı, müdahalenin amacı ile başvurucuya yüklenen külfetin orantılı olduğu sonucuna varılmıştır.”

Tasfiye bedeli ve faiz. 7. Ceza Dairesi, tasfiye edilen nakil aracı için ilk derece mahkemesinin m.16/2’ye dayanarak hükmettiği faizli iadeyi hukuka aykırı bulmuş, hükümden faiz ibaresini çıkarmıştır.

Yargıtay Kararı

“Suçta kullanılan nakil aracının tasfiye bedelinin iadesi yerine, el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süredeki kanuni faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuş”

Karar nedenini açıklamaz. Oysa m.16/2 satış bedelinin kanuni faiziyle ödeneceğini söyler; 12. Ceza Dairesi’nin aşağıdaki kararına konu olayda da tasfiye idaresi bedeli işleyen faiziyle ödemiştir. Kararın ceza mahkemesi hükmünün yazımıyla ilgili olduğu, idarenin m.16/2’den doğan ödeme yükümlülüğünü kaldırmadığı bu yazının çıkarımıdır; ihtiyatla okunmalıdır.

Satış bedeli gerçek değerin altındaysa. Sanıkların beraat ettiği bir davada, yargılama sürerken tasfiye edilen LED panellerin satış bedeli faiziyle sahibine ödenmiş; sahibinin açtığı koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası, maddi zarar bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. 12. Ceza Dairesi bu sonucu bozmuştur.

Yargıtay Kararı

“piyasa fiyatı üzerinden hesaplanan bedel ile tasfiye sonucu elde edilen satış bedeli arasında fark bulunması halinde, bu bedelin maddi tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik araştırmayla davanın reddine karar verilmesi”

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Otuz günü kaçırmayın. Teminat süresi alıkoyma tarihinden işler; sürenin uzatılmasına ilişkin m.10/2 metninde bir hüküm yoktur.
  • Malik ya da kiracı sanık değilse iyi niyetini ortaya koysun. Anayasa Mahkemesi’nin 2017 tarihli kararına konu olayda otobüsün finansal kiracısı olan başvurucu, mahkemece malen sorumlu sıfatıyla duruşmaya çağrılmış ve beyanda bulunmuştur.
  • Tasfiye bedeli düşük kalırsa. 12. Ceza Dairesi’nin 2025 tarihli bozma kararına göre satış bedeli el koyma tarihindeki piyasa değerinin altındaysa fark, CMK m.141 kapsamındaki tazminat davasında istenebilir; bu davanın süresi bu yazıda incelenmemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçakçılıkta el konulan araç teminatla nasıl geri alınır?

5607 sayılı Kanun m.10/2’ye göre alıkonulan taşıt, sahibi taşıtın değeri (kara taşıtında kasko değeri) kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederse iade edilir; aksi hâlde yargılamanın sonucu beklenmeden tasfiye edilir. Alıkoyma yalnız üç hâlde mümkündür: gizli tertibat, taşıtın Türkiye’de sicile kayıtlı olmaması ya da yargılama sürerken yeniden kaçakçılıkta kullanılması. Diğer hâllerde kural sicile şerhtir.

5607 sayılı Kanun’a göre kaçak eşya taşıyan araç hangi hâllerde müsadere edilir?

Taşıtın müsaderesi için m.13/1’deki üç koşuldan biri gerekir: kaçak eşyanın gizli tertibatta taşınması; eşyanın taşıtın yükünün tamamını ya da ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin bu taşıtı gerekli kılması; eşyanın girişi ya da çıkışı yasak yahut toplum veya çevre sağlığına zararlı olması. Ayrıca taşıt iyiniyetli üçüncü kişiye ait olmamalıdır. Müsadere işlenen suça göre hakkaniyete aykırı olacaksa mahkeme buna hükmetmeyebilir (TCK m.54/1, 54/3).

Kaçakçılıkta kullanılan araç başkasına aitse müsadere edilir mi?

Araç iyiniyetli üçüncü kişiye aitse kural olarak hayır: TCK m.54/1 müsadereyi eşyanın iyiniyetli üçüncü kişiye ait olmaması koşuluna bağlar. Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2024’te, şoförün kaçak sigara taşıdığı şirket çekicisi hakkında, eşyanın yükün ağırlıklı bölümünü oluşturmadığını ve müsaderenin hakkaniyete aykırı olacağını da gözeterek müsadereye yer olmadığı kararını onamıştır. Anayasa Mahkemesi 2017’de, otobüsün malikinin ve finansal kiracısının iyi niyeti saptandıktan sonra fiilen alıkonulmasının sürdürülmesini mülkiyet hakkının ihlali saymıştır. Araç suç tarihinde sanığa ait olup sonradan satılmışsa sonuç değişebilir; 7. Ceza Dairesi 2026 tarihli bir kararında bu durumda kasko değerinin müsaderesinden söz etmiştir.

Kaçakçılık davasında beraat edilirse tasfiye edilen eşyanın bedeli geri alınır mı?

İadeye karar verilirse evet. 5607 sayılı Kanun m.16/2’ye göre satış bedeli, el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faiziyle hak sahibine ödenir; eşya imha edilmişse bedeli genel bütçeden karşılanır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025 tarihli bir kararında, satış bedeli eşyanın el koyma tarihindeki piyasa fiyatının altındaysa aradaki farkın koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında istenebileceğini kabul etmiştir. 7. Ceza Dairesi ise bir kararında ceza mahkemesi hükmündeki faiz ibaresini çıkarmıştır; karar bunun nedenini açıklamaz.

Kaçakçılık soruşturmasında el koyma kararına nasıl ve hangi sürede itiraz edilir?

Eşyasına el konulan kişi hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127/4) ve iade isteminde bulunabilir (CMK m.131). Hâkimin el koyma kararına ve iade istemini reddeden hâkim kararına itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır (CMK m.268/1). Sulh ceza hâkimliğinin kararına itirazı, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak onu izleyen hâkimlik inceler. Müsadere uygulanabilecek kaçak eşya ise iade edilemez (5607 sayılı Kanun m.16/1).

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gümrük Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gümrük Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kaçakçılıkta araca el koyma iade · 5607 el konulan araç teminatla iade · kaçak eşya tasfiye bedel iadesi · 5607 sayılı Kanun el koyma · taşıtın müsaderesi · 5607 sayılı Kanun m.13 · 5607 sayılı Kanun m.10 alıkoyma · 5607 sayılı Kanun m.16 tasfiye · iyi niyetli malik araç müsaderesi · el koyma kararına itiraz · kaçakçılıkta etkin pişmanlık · nakil aracının iadesi

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Kaçakçılıkta El Konulan Eşya ve Taşıt: 5607 Sayılı Kanunda El Koyma, Teminatla İade, Müsadere, Tasfiye, İtiraz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/kacakcilikta-el-konulan-esya-ve-tasit-5607-sayili-kanun

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›