İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Kaynaklar

Hukuk Sözlüğü

Makalelerimizin konu dizininde en çok makaleye bağlanan 100 hukuki kavramın kısa tanımları. Her tanım, kavramı sade bir dille açıklar; varsa temel kanun maddesini ve kavramı ayrıntılı anlatan makaleleri gösterir.

A

Acele kamulaştırma

Yurt savunması ihtiyacı, Cumhurbaşkanınca acelelik kararı alınan hâller veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere, idarenin istemiyle taşınmaza mahkeme kararıyla el konulmasıdır.

Temel madde: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.27

Araç değer kaybı

Kazada hasar gören aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüştür; kaza öncesi hasarsız değer ile onarım sonrası değer arasındaki fark olarak, kusurlu aracın işleteni ve sürücüsünden, poliçe limiti içinde trafik sigortacısından istenebilir.

Temel madde: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85

Ayıplı mal

Tüketiciye teslim anında kararlaştırılan örnek veya modele uymayan ya da objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımayan, bu nedenle sözleşmeye aykırı maldır; tanıtımında belirtilen özellikleri taşımayan veya tüketicinin makul beklentisini karşılamayan mallar da ayıplı sayılır.

Temel madde: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8

B

Bilgi alma ve inceleme hakkı

Pay sahibinin şirketin finansal tablolarını, faaliyet ve denetim raporlarını inceleme ve genel kurulda şirket işleri hakkında bilgi isteme hakkıdır; esas sözleşmeyle kaldırılamaz, haksız yere reddedilirse pay sahibi mahkemeye başvurabilir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.437

C

Cari hesap

İki kişinin karşılıklı alacaklarını ayrı ayrı istemekten vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç olarak kaydettiği ve yalnız hesap kesildikten sonra çıkan bakiyeyi isteyebildiği sözleşmedir; yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz ve muhasebedeki cari hesap kaydıyla aynı şey değildir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.89

Ç

D

Davaların yığılması

Davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürmesidir; bunun için taleplerin aynı yargı çeşidinde olması ve hepsi için ortak yetkili bir mahkeme bulunması gerekir.

Temel madde: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.110

Destekten yoksun kalma tazminatı

Ölen kişinin sağlığında bakımını kısmen veya tamamen üstlendiği kişilerin, bu destekten yoksun kalmaları nedeniyle uğradıkları kaybın tazminidir.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.53

Disiplin cezası

Kamu görevlisinin görev ve davranışlarına ilişkin yükümlülüklerini ihlal etmesi üzerine idarenin verdiği yaptırımdır; Devlet memurları için uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezaları öngörülmüştür.

Temel madde: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125

Disiplin soruşturması

Disiplin cezası verilmeden önce, isnat edilen fiilin araştırıldığı, delillerin toplandığı ve ilgilinin savunmasının alındığı idari inceleme sürecidir; Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.

Temel madde: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.130

E

Elbirliği mülkiyeti

Kanun veya kanunda öngörülen bir sözleşme uyarınca oluşan topluluk nedeniyle mallara birlikte malik olunmasıdır; ortakların belirli payları yoktur ve her birinin hakkı malların tamamına yaygındır. Mirasçıların paylaşmadan önceki ortaklığı bunun bilinen örneğidir.

Temel madde: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.701

Etkin pişmanlık

Suçtan sonra failin pişmanlık göstererek zararı gidermesi gibi kanunda öngörülen davranışlarda bulunması üzerine cezanın indirilmesini ya da ceza verilmemesini sağlayan kurumdur. Hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlarda zararın kovuşturma başlamadan tamamen giderilmesi, cezanın üçte ikisine kadar indirilmesini sağlar.

Temel madde: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.168

F

Faturaya itiraz

Tacirden mal veya hizmet alan kişinin, kendisine verilen faturanın içeriğine itiraz etmesidir; faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.21

Fazla çalışma

Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmadır; denkleştirme uygulanan hâllerde haftalık ortalama çalışma normal süreyi aşmıyorsa, bazı haftalarda kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Temel madde: 4857 sayılı İş Kanunu m.41

G

Gizli ayıp

Satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayan ayıptır; alıcı bu ayıbı sonradan fark ettiğinde hemen satıcıya bildirmelidir, bildirmezse satılanı bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılır.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.223

H

Haciz

Alacağın ödenmesini sağlamak için borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulmasıdır. İlamsız takipte ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz varsa kaldırıldıktan sonra istenebilir; haciz isteme hakkı, itiraz ve dava süreleri sayılmaksızın ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yılda düşer.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.78

Hakaret

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebilecek somut bir fiil veya olgu isnat ederek ya da söverek onun onur, şeref ve saygınlığına saldırmaktır; mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi de suçtur.

Temel madde: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125

Haklı sebeple fesih

İş sözleşmesinin, kanunda sayılan sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller ya da zorlayıcı sebepler bulunduğunda, sürenin bitimi veya bildirim süresi beklenmeksizin derhâl sona erdirilmesidir; işçinin ve işverenin fesih sebepleri ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Temel madde: 4857 sayılı İş Kanunu m.24 · 4857 sayılı İş Kanunu m.25

Hesabın kat edilmesi

Bankanın kredi hesabını kapatarak borcun tamamını muaccel kılmasıdır; genellikle noter aracılığıyla gönderilen hesap kat ihtarnamesiyle bildirilir. Usulüne uygun gönderilen hesap özetine bir ay içinde itiraz etmeyen kredi borçlusu, özetin gerçeğe aykırılığını ancak borcu ödedikten sonra dava edebilir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68/b

Hizmet tespiti davası

Çalıştığı hâlde işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen ya da Kurumca çalıştığı tespit edilemeyen sigortalının, çalışmasının ve kazancının tespiti için iş mahkemesinde açtığı davadır; hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır.

Temel madde: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)

Yargılama sonunda iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedildiğinde, kanundaki şartlar varsa hükmün açıklanmasının ertelenmesidir; bu karar, müsadere dışında, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir.

Temel madde: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231

İ

İcra inkâr tazminatı

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazı haksız bulunursa, alacaklının talebi üzerine borçlunun ödemeye mahkûm edildiği ve hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden az olmayan tazminattır; takibinde haksız ve kötüniyetli görülen alacaklı da benzer tazminata mahkûm edilir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67

İhtirazi kayıt

Bir ödemeyi, belgeyi ya da ifayı kabul ederken bunun bazı haklardan vazgeçme anlamına gelmediğini açıkça belirten çekincedir. Örneğin borcun zamanında ifa edilmemesi için ceza kararlaştırılmışsa, ifayı çekincesiz kabul eden alacaklı cezayı asıl borçla birlikte ayrıca isteyemez.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.179

İhtiyati haciz

Rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısının, alacağını güvenceye almak için borçlunun mal, alacak ve haklarını geçici olarak haczettirmesidir; vadesi gelmemiş borçta yalnız borçlunun belirli bir yerleşim yerinin olmaması ya da mallarını kaçırmaya hazırlanması gibi hâllerde istenebilir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257

İleri tarihli çek

Üzerinde, gerçek düzenleme gününden sonraki bir tarih yazılı olan çektir. Ticaret kanununa göre çek görüldüğünde ödenir; ancak Çek Kanununa göre yazılı tarihten önce ibraz edilip karşılığı ödenmeyen çek için hukuki takip yapılamaz, takip için çekin üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresinde ibraz edilmesi gerekir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.795 · 5941 sayılı Çek Kanunu m.3

İptal davası (idari yargı)

Bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, menfaati ihlal edilen kişinin işlemin ortadan kaldırılması için açtığı idari davadır. Özel kanunda ayrı süre yoksa dava açma süresi idare mahkemesinde altmış, vergi mahkemesinde otuz gündür.

Temel madde: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2 · 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7

İstinaf

İlk derece mahkemesinin nihai kararlarına ve bazı ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı bölge adliye mahkemesine yapılan kanun yolu başvurusudur; kanunda belirtilen parasal sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir, manevi tazminat kararlarında bu sınır aranmaz.

Temel madde: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.341

İstirdat davası

Takibe itiraz etmediği ya da itirazı kaldırıldığı için borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalan kişinin, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde bu paranın geri verilmesi için açtığı davadır.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.72

İş kazası

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde ya da işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

Temel madde: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13

İşletenin sorumluluğu

Motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarar görmesine yol açarsa aracın işleteninin bu zarardan sorumlu olmasıdır; bu sorumluluk kusura bağlı değildir ve işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Temel madde: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85

İştirak nafakası

Boşanma veya ayrılıkta velayet kendisine verilmeyen ana veya babanın, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak için ödediği nafakadır.

Temel madde: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182

İtirazın kaldırılması

İlamsız takipte borçlunun itirazı üzerine alacaklının, takibine dayanak olan imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren senet ya da resmî belge gibi belgelere dayanarak, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemesidir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68

K

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası

Satın alma yoluyla anlaşma sağlanamazsa idarenin, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açtığı ve kamulaştırma bedelinin belirlenmesiyle, bedelin hak sahibi adına yatırılması karşılığında taşınmazın idare adına tescilini istediği davadır.

Temel madde: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.10

Kamulaştırmasız el atma

İdarenin bir taşınmaza kamulaştırma yapmadan fiilen el koyması (fiili el atma) ya da imar planı kısıtlamasıyla malikin kullanımını engellemesidir (hukuki el atma); malik el atmanın önlenmesini veya bedelini isteyebilir. Kanun, belirli bir döneme ait el atmalar için uzlaşmaya başvurmayı dava şartı yapmıştır.

Temel madde: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu Geçici m.6

Karar nisabı

Bir kurulun toplanabilmesi ve karar alabilmesi için gereken asgari katılım ve oy sayısıdır. Anonim şirket genel kurulu kural olarak sermayenin en az dörtte birini karşılayan paylarla toplanır ve kararlarını hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alır; limited şirkette olağan kararlar temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla verilir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.418 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.620

Karşılıksız çek

Üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiğinde karşılığı bulunmadığı için karşılıksızdır işlemi yapılan çektir; buna sebep olan kişi hakkında hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmolunur.

Temel madde: 5941 sayılı Çek Kanunu m.5

Kasko sigortası

Aracın kendisinde meydana gelen hasarı, poliçede öngörülen rizikolar gerçekleştiğinde karşılayan isteğe bağlı sigortadır; bir hasarın sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1409

Kat mülkiyeti

Tamamlanmış bir yapının daire, dükkân veya büro gibi ayrı ve başlı başına kullanılabilen bölümleri üzerinde kurulan bağımsız mülkiyet hakkıdır; yapı tamamlanmadan bu bölümler için arsa üzerinde kurulan hak ise kat irtifakıdır.

Temel madde: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.1

Kıdem tazminatı

Kanunda sayılan hâllerde, örneğin işverenin haklı sebep dışında feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik veya işçinin ölümünde, iş sözleşmesi sona eren işçiye her tam hizmet yılı için 30 günlük ücreti tutarında, son ücret üzerinden ödenen tazminattır. Dayanağı, yürürlükte kalan 1475 sayılı İş Kanunu m.14'tür.

Temel madde: 1475 sayılı İş Kanunu m.14

Kira bedelinin tespiti davası

Yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açılan davadır; bedel, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalama değişimini geçmemek üzere hakkaniyete göre, beş yılı aşan kiralarda ise emsal kira bedelleri de gözetilerek belirlenir.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.344

Kusur

Hukuka aykırı bir sonuca isteyerek (kast) ya da gereken özeni göstermeyerek (ihmal) yol açmaktır. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür; motorlu araç işletenin sorumluluğu gibi bazı hâllerde ise sorumluluk kusura bağlı değildir.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49

L

M

Manevi tazminat

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi gibi hâllerde zarar görenin manevi zararı karşılığında, hâkimin olayın özelliklerine göre takdir ettiği uygun miktardaki paradır; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da hükmedilebilir.

Temel madde: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.56

O

Objektif değer artışı

Kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davalarında, özellikle tarım arazisinin gelir yöntemiyle bulunan değerine, taşınmazın konumu gibi değerini artıran objektif özellikler nedeniyle eklenen orandır; her ölçünün değere etkisi bilirkişi raporunda ve kararda gerekçesiyle açıklanmalıdır.

Temel madde: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.11

Ortaklıktan çıkarma

Limited şirkette bir ortağın, şirket sözleşmesinde öngörülen sebeplerle genel kurul kararıyla ya da şirketin istemi üzerine haklı sebeple mahkeme kararıyla şirketten çıkarılmasıdır; ortak, genel kurulun çıkarma kararına karşı bildirimden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.640

Ortaklıktan çıkma

Limited şirket ortağının, şirket sözleşmesinin tanıdığı çıkma hakkını kullanarak ya da haklı sebeplerin varlığında açacağı davayla şirketten ayrılmasıdır; ayrılan ortak ayrılma akçesi isteyebilir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.638 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.641

Ö

Ödeme emrine itiraz

İlamsız icra takibinde borçlunun, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirdiği itirazdır; borcun bir kısmına itiraz eden bu kısmı açıkça göstermeli, senetteki imzayı reddediyorsa bunu ayrıca ve açıkça belirtmelidir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62

Önalım (şufa) hakkı

Paylı mülkiyetteki bir taşınmazda bir paydaş payını üçüncü kişiye sattığında, diğer paydaşların o payı alıcıya tercihen edinme hakkıdır. Hak, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır; 7571 sayılı Kanunla getirilen kurala göre hak sahibi, hâkimin belirlediği rayiç bedel ile tapu giderlerini verilen kesin süre içinde yatırır. Anayasa Mahkemesi bu kuralı iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecektir.

Temel madde: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.732 · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.734

P

R

Rücu

Başkasının borcunu veya zararını ödeyen kişinin, ödediğini asıl sorumludan geri istemesidir. Örneğin trafik sigortacısı, tazminatı azaltabileceği oranda sigortalısına başvurabilir; sigortacı tazminatı ödediğinde, ödediği kadar sigortalının sorumlulara karşı haklarına halef olur.

Temel madde: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.95 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1472

S

Savunma hakkı

Hakkında karar verilecek kişinin, karardan önce kendisine yöneltilen iddialara karşı açıklama yapabilme hakkıdır; Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez ve savunma için yedi günden az olmayan süre verilir.

Temel madde: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.130

Senetle ispat zorunluluğu

Kanunda belirtilen değeri aşan hukuki işlemlerin senetle ispat edilmesi gerektiğine ilişkin kuraldır; bu işlemler kural olarak tanıkla ispatlanamaz, ancak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebilir.

Temel madde: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.200

Sermaye kaybı ve borca batıklık

Anonim şirkette son yıllık bilançoya göre sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısının zarar nedeniyle karşılıksız kalması sermaye kaybıdır ve yönetim kurulunun genel kurulu hemen toplantıya çağırmasını gerektirir; aktiflerin alacakları karşılamaya yetmemesi ise borca batıklıktır ve yönetim kurulunun mahkemeye bildirimini gerektirir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.376

Süresiz şikâyet

İcra ve iflas dairelerinin bir hakkı yerine getirmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakması hâlinde, yedi günlük şikâyet süresine bağlı olmaksızın her zaman icra mahkemesine yapılabilen şikâyettir; kamu düzenine ilişkin aykırılıklarda da şikâyet süreye bağlı değildir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16

T

Tasarrufun iptali davası

Borçlunun, alacaklılarının alacağını alamamasına yol açan ve kanunda sayılan bazı tasarruflarının (örneğin malını bağışlaması ya da alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla devretmesi) butlanına hükmettirmek için açılan davadır; elinde geçici veya kesin aciz vesikası bulunan alacaklı açabilir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.277

Teminat senedi

Bir borcun ödenmesini güvenceye almak için verilen ve güvence altına aldığı borç doğmadıkça tahsil edilemeyecek olan senettir (çoğunlukla bono). Senedin teminat amacıyla verildiği metinde yazmasa da, senet ile asıl ilişki arasındaki bağlantıdan anlaşılabilir.

Tenkis

Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçıların, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesi için açtıkları davadır.

Temel madde: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.560

Ticari defterlerin delil niteliği

Ticari davalarda tacirlerin ticari defterlerinin delil olarak kullanılmasıdır; defter kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve kayıtları birbirini doğrular olmalıdır. Bu şartları taşımayan defter, sahibinin aleyhine delil olur.

Temel madde: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.222

Tüketici hakem heyeti

Belirli bir değerin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında başvurulması zorunlu olan, il ve ilçelerde kurulu uyuşmazlık çözüm merciidir; 2026 yılında 186.000 Türk lirasının altındaki uyuşmazlıklarda görevlidir ve kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.

Temel madde: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.68 · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.70 · Tüketici hakem heyeti parasal sınırları tebliği (RG 23.12.2025)

Tüketici mahkemesi

Tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara bakan mahkemedir; tüketici davası tüketicinin yerleşim yerindeki mahkemede de açılabilir ve tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır.

Temel madde: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73

Ü

V

Y

Yaşlılık aylığı

Sigortalıya, kanunda öngörülen yaş ve prim ödeme gün sayısı şartlarını yerine getirmesi hâlinde bağlanan emeklilik aylığıdır.

Temel madde: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.28

Yediemin

İcra dairesinin haczettiği malı satış veya iade anına kadar korumak üzere teslim alan kişi ya da kuruluştur; malı özenle saklamak ve istendiğinde geri vermekle yükümlüdür. Kanuna göre haczedilen mallar, Adalet Bakanlığınca yetki verilen lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir.

Temel madde: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.88

Yöneticilerin sorumluluğu

Şirket kurucuları, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurlarının, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederek şirkete, pay sahiplerine veya şirket alacaklılarına verdikleri zarardan sorumlu olmasıdır; zarar sorumluluk davasıyla istenir.

Temel madde: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.553

Z

Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası

Motorlu araç işletenlerinin, aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümü, yaralanması veya bir şeyin zarar görmesinden doğan sorumluluklarını karşılamak için yaptırmak zorunda oldukları sigortadır; geçerli sigortası olmayan araçlar trafikten men edilir.

Temel madde: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.91

Sık uyuşmazlıklarda nereye başvurulacağı için bkz. Başvuru Yolları Rehberi.

Bu sözlük genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tanımlar kısaltılmıştır; kanun maddelerinin istisnaları ve somut olaya uygulanması ayrıca değerlendirilmelidir. Kanun maddeleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden teyit edilmiştir; son teyit: .