İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Öğrencinin Kopya Çekmesi Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarının Usulsüzlüğü ve İptali

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Yükseköğretimde kopyanın disiplin karşılığı, 7437 sayılı Kanunla değiştirilen 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54’te düzenlenir: kopyaya teşebbüs kınama, kopya çekmek veya çektirmek bir yarıyıl, tehditle kopya çekmek veya başkasının yerine sınava girmek iki yarıyıl uzaklaştırma cezasını gerektirir. Ceza ancak usulüne uygun bir soruşturmayla verilebilir; isnat edilen suç savunma tarihinden en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilmeli ve soruşturma öğrencinin kendini gereği gibi savunmasına imkân verecek şekilde yürütülmelidir (2547 sayılı Kanun m.54/5). Kopya fiili somut, hukuken kabul edilebilir ve şüpheye yer vermeyen delillerle ispatlanmalıdır; bilirkişi incelemesinde cevap kâğıdının öğrencinin kendi el ürünü olduğu anlaşılan bir dosyada uzaklaştırma cezası hukuka aykırı bulunmuştur. Cezaya karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir, ancak itiraz zorunlu değildir; iptal davası idare mahkemesinde kural olarak tebliğden itibaren altmış gün içinde açılır (İYUK m.7). Savunma hakkına ve soruşturma usulüne uyulmadan ya da fiilin sübutu ortaya konulmadan verilen kopya cezası idari yargıda iptal edilir.

Kısaca

Öğrencinin sınavda kopya çekmesi nedeniyle verilen disiplin cezalarının usulsüzlüğü ve iptali: kopyanın disiplin karşılığı (2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54 — kopyaya teşebbüs kınama, kopya çekmek/çektirmek bir yarıyıl, tehditle kopya iki yarıyıl uzaklaştırma; 2023’te kaldırılan Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nin yerini alan düzenleme), savunma hakkı ve soruşturma usulü (m.54/5-6), kopya fiilinin somut delil ve bilirkişi ile sübutu, ölçülülük ve her ders için ayrı ceza sorunu, ceza-disiplin ilişkisi (m.54/6-ğ), itiraz, iptal davası, altmış günlük süre (İYUK m.7) ve kanun yolu (İYUK m.46, 7589 sayılı Kanun değişikliği dahil); Danıştay 8. Dairesince onanan dosyalardan kararlarla.

Öğrencinin sınavda kopya çekmesi nedeniyle verilen disiplin cezalarının usulsüzlüğü ve iptali rehberi; yükseköğretimde kopyanın disiplin karşılığı (2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54/1 — kopyaya teşebbüs: kınama; kopya çekmek/çektirmek: bir yarıyıl uzaklaştırma; tehditle kopya ve başkasının yerine sınava girmek: iki yarıyıl uzaklaştırma), disiplin soruşturmasında usul ve savunma hakkı (m.54/5), fiilin (kopyanın) somut ve inandırıcı delille sübutunun aranması, ölçülülük ilkesi ile her ders için ayrı ceza verilmesi sorunu, ceza yargılaması ile disiplin soruşturmasının birbirinden bağımsızlığı (m.54/6-ğ), itiraz, iptal davasında görevli idare mahkemesi, altmış günlük dava süresi (İYUK m.7) ve kanun yolu (istinaf/temyiz; İYUK m.46) ile Danıştay 8. Dairesince onanan dosyalardan kararlar.

Güncelleme (19.10.2026): Öğrenci disiplin suçları ve cezaları, 2/2/2023 tarihli ve 7437 sayılı Kanunla değiştirilen 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesinde düzenlenmektedir; daha önce uygulanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği, 11.03.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır. Yazı bu düzenlemeye ve 7589 sayılı Kanunla İYUK’ta yapılan temyiz değişikliğine göre güncellenmiştir.

Kopya ve Disiplin Cezası

Yükseköğretim öğrencilerinin disiplin suçları ve cezaları, 2/2/2023 tarihli ve 7437 sayılı Kanunla değiştirilen 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 54. maddesinde düzenlenmektedir; bu alanı daha önce düzenleyen Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği, 11.03.2023 tarihli ve 32129 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırılmıştır. Kanuna göre sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek kınama, sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektirir; tehditle kopya çekmek, kopya çeken öğrencilerin sınav salonundan çıkarılmasına engel olmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek ise iki yarıyıl için uzaklaştırma cezasının konusudur. Uzaklaştırılan öğrenci, bu süre içinde öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ceza ağır sonuçlar doğurabildiğinden (özellikle azami öğrenim süresi dolan öğrenciler bakımından), hem fiilin gerçekten işlendiğinin hem de soruşturma usulünün hukuka uygunluğu titizlikle denetlenir; bu koşullardan birinin eksikliği, disiplin cezasının idari yargıda iptali sonucunu doğurur.

İlgili Kanun Hükmü — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54/1 (kopyaya ilişkin bentler)

“(1) Disiplin cezaları ve disiplin cezalarını gerektiren disiplin suçları: a) Kınama: Öğrenciye öğrencilikle ilgili kusurlu davranışlarından dolayı kınandığının yazılı olarak bildirilmesidir. Kınama cezasını gerektiren eylemler şunlardır: … 5) Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek, … c) Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma: Öğrenciye, yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırıldığının ve bu sürede öğrencilik haklarından yararlanamayacağının yazı ile bildirilmesidir. Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren eylemler şunlardır: … 5) Sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek, … ç) Yükseköğretim kurumundan iki yarıyıl için uzaklaştırma: … Yükseköğretim kurumundan iki yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren eylemler şunlardır: … 4) Sınavlarda tehditle kopya çekmek, kopya çeken öğrencilerin sınav salonundan çıkarılmasına engel olmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek, …”

Disiplin Soruşturmasında Usul ve Savunma Hakkı

Disiplin cezası, ancak usulüne uygun yürütülmüş bir soruşturma sonucunda verilebilir. Kanun, savunma hakkını ayrıntılı biçimde düzenlemiştir: öğrenciye isnat edilen suçun neden ibaret olduğu, savunmasını yapacağı tarihten en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir (öğrenci bilgi sistemi, elektronik posta veya kısa mesajla da bildirilebilir); savunma sözlü ya da yazılı yapılabilir; özürsüz olarak çağrıya uymayan öğrenci savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve soruşturma, öğrencinin kendini gereği gibi savunmasına imkân verecek şekilde yürütülür (2547 sayılı Kanun m.54/5). Yargı kararlarında da savunma istem yazısında isnat edilen eylemlerin ve öngörülen disiplin cezasının mevzuat maddesiyle birlikte belirtilmesi, yazının usulüne uygun tebliğ edilmesi ve savunma alındıktan sonra yetkili disiplin amiri veya kurulunca karar verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır; bu usule uyulmadan, örneğin salt bir tespit tutanağına veya rapora dayanılarak ceza verilmesi, cezanın iptalini gerektirir. Bir veya iki yarıyıl uzaklaştırma cezalarını yetkili disiplin kurulu verir (m.54/7-c). Soruşturma sonunda düzenlenecek raporun içeriği de Kanunda belirlenmiştir.

İlgili Kanun Hükmü — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54/5 (savunma hakkı)

“(5) Savunma hakkı: a) Hakkında disiplin soruşturması açılan öğrenciye isnat edilen suçun neden ibaret olduğu, savunmasını yapacağı tarihten en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir; ayrıca öğrenci bilgi sistemi üzerinden veya elektronik posta ya da kısa mesaj ile de bildirilebilir. Bu yazıda; öğrenciden belirtilen gün, saat ve yerde savunmasını yapmak üzere hazır bulunması istenilir. … c) Öğrenciye gönderilecek davetiyede; çağrıya özürsüz olduğu halde uymadığı veya özrünü zamanında bildirmediği takdirde, savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere dayanılmak suretiyle hakkında gerekli kararın verileceği belirtilir. … d) Soruşturma öğrencinin kendini gereği gibi savunmasına imkân verecek şekilde yürütülür.”

İlgili Kanun Hükmü — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54/6-g (soruşturma raporu)

“g) Soruşturma sonuçlandığında bir rapor düzenlenir. Raporda soruşturma onayı, soruşturmaya başlama tarihi, soruşturulanın kimliği, isnat edilen suç konuları, soruşturmanın safhaları, deliller ve alınan savunma özetlenir. İsnat edilen suçun sabit olup olmadığı tartışılır ve sabit bulunması halinde eyleme uyan disiplin cezası teklif edilir. Soruşturmayla ilgili belgelerin asıl veya suretleri bir dizi pusulasına bağlanarak rapora eklenir. Soruşturma raporu, dosya ile birlikte soruşturmayı açan mercie tevdi edilir.”

Kopya Fiilinin Sübutu (İspat)

Disiplin hukukunda da, isnat edilen fiilin her türlü şüpheden uzak, somut ve hukuken kabul edilebilir delillerle ortaya konulması gerekir. Kopya iddiasında; hangi öğrencinin, hangi sınavda, ne şekilde kopya çektiği açıkça belirlenmelidir. Soruşturmacı tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve bilirkişiye başvurabilir; soruşturma raporunda isnat edilen suçun sabit olup olmadığı tartışılır ve ceza ancak sabit bulunması hâlinde teklif edilir (2547 sayılı Kanun m.54/6-b ve m.54/6-g). Çevrim içi (online) sınavlarda “cevap kâğıdının öğrencinin kendi el ürünü olmadığı” gibi teknik iddialar çoğu zaman bilirkişi incelemesini gerektirir; inceleme sonucunda kopya fiili sabit görülmezse, verilen uzaklaştırma cezası hukuka aykırı hâle gelir. Başka öğrencilerle benzer cevaplar, tek başına ve başkaca somut delille desteklenmedikçe, kopyanın kesin ispatı için yeterli sayılmayabilir.

Ölçülülük ve Her Ders İçin Ayrı Ceza Sorunu

Disiplin cezalarının, işlenen fiille orantılı (ölçülü) olması gerekir. Kanun bu amaçla disiplin amirleri ve kurullarına; eylemin ağırlığını, öğrencinin daha önce disiplin cezası alıp almadığını, pişmanlık duyup duymadığını ve yükseköğretim kurumundaki geçmiş davranış, çalışma ve başarılarını dikkate alarak bir derece alt ceza verme imkânı tanımıştır (2547 sayılı Kanun m.54/9-d). Tekerrür hâlinde ise bir derece ağır ceza uygulanır; ancak tekerrür, önceki cezanın bildiriminden sonra ve disiplin ceza zamanaşımı süresi içinde işlenen eylemler için söz konusudur ve tekerrür gerekçesiyle yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilemez (m.54/2). Uygulamada özellikle azami süresi dolan öğrencilerin girdiği ek sınavlarda, birden çok dersten kopya iddiasıyla her ders için ayrı ayrı “bir yarıyıl uzaklaştırma” cezası verilmesi, cezaların ardışık uygulanması sonucu öğrencinin fiilen uzun yıllar okuldan uzaklaştırılmasına yol açabilmektedir. Danıştay 8. Dairesinin incelediği böyle bir dosyada tetkik hâkimi, ikinci ek sınavlarda on altı dersten kopya iddiasıyla her ders için ayrı ceza verildiğini ve işlemlerin öğrencilikle ilişiğin kesilmesi sonucunu doğuracağını belirterek idarenin temyiz başvurusunun kabulü gerektiği görüşünü bildirmiş; Daire bu görüşü benimsememiş ve temyiz isteminin reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını onamıştır (2024/5452 E., 2024/7600 K., 25.12.2024). Bu nedenle ardışık cezaların doğurduğu ağır sonuç, ilk derece ve istinaf aşamalarında sübut ve ölçülülük yönünden ayrıntılı biçimde ileri sürülmelidir.

Ceza Yargılaması ile Disiplin İlişkisi

Disiplin soruşturması ile ceza yargılaması birbirinden bağımsızdır. Aynı olaydan dolayı öğrenci hakkında ceza kovuşturmasının başlamış olması disiplin soruşturmasını geciktirmez; öğrenci hakkında ceza kovuşturması açılmış olması, mahkûm olması veya olmaması disiplin cezası verilmesine engel değildir (2547 sayılı Kanun m.54/6-ğ). Bununla birlikte, disiplin cezasının dayanağı fiilin sübutu ve usulün hukuka uygunluğu, idari yargı denetiminde ayrıca ele alınır.

İlgili Kanun Hükmü — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.54/6-ğ

“ğ) Aynı olaydan dolayı, öğrenci hakkında ceza kovuşturmasının başlamış olması, disiplin soruşturmasını geciktirmez. Öğrenci hakkında ceza kovuşturması açılmış olması, mahkûm olması veya olmaması disiplin cezasının verilmesine engel teşkil etmez.”

Eski Yönetmelik Döneminde Verilen Cezalar ve Lehe Hüküm

Kopya cezası eski Yönetmeliğe dayanılarak verilmiş ve davası sürüyorsa, uygulanacak hüküm ayrıca belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi, 2547 sayılı Kanun’un eski 54. maddesinin (a) bendini ve öğrenci disiplinini yönetmeliğe bırakan 65. maddedeki ibareyi, hangi eylemin hangi cezayı gerektirdiği kanunda gösterilmediği için iptal etmiş; iptalin yürürlüğünü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından (20.09.2022) itibaren dokuz ay ertelemiştir (Anayasa Mahkemesi, 2022/54 E., 2022/99 K., 08.09.2022). Süre dolmadan 54. madde, 09.02.2023’te yürürlüğe giren 7437 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır; bu Kanunda Yönetmelik döneminde verilen cezalar için geçiş hükmü yoktur.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre iptalden sonra yeni kanuni düzenleme yapılmışsa uyuşmazlık bu düzenlemeye göre çözülür; ancak lehe olan normun uygulanması ilkesi gereği, fiil tarihindeki Yönetmelik hükmü ile sonraki Kanun hükmü farklıysa öğrencinin lehine olan uygulanır. Kurul, eski Yönetmeliğin uyuşturucu ticaretini ancak yükseköğretim kurumlarında işlendiğinde çıkarma cezasına bağladığı bir dosyada eski hükmü lehe bulmuş ve eylemin kurum içinde gerçekleştiğine dair delil bulunmadığından çıkarma cezasını hukuka aykırı saymıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı

“Anayasa Mahkemesi bir Kanun maddesini iptal ettikten sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. … Bu anlamda idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının yargısal denetiminde ilke olarak suç ve cezada lehe olan normun uygulanması kuralının geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır. Ancak lehe hükmün uygulanması amacıyla verilecek bir iptal kararının, davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağı da açıktır.”

Kurul sonraki kararlarında, cezayı yalnız Anayasa Mahkemesi kararı nedeniyle iptal eden bölge idare mahkemesi kararlarını bozmuş; fiilin sübut bulup bulmadığının, disiplin cezası gerektirip gerektirmediğinin ve lehe bir hüküm olup olmadığının esastan incelenmesini istemiştir (2024/2841 E., 2025/1683 K., 17.09.2025). Bu kararlar kesin olup oy çokluğuyla verilmiştir; her ikisinde de yer alan bir karşı oyda, Anayasa Mahkemesinin Kemal Alican Yeğen ve diğerleri (B. No: 2018/10488, 29.03.2023) kararına dayanılarak, dayanak kanun hükmü iptal edilen Yönetmeliğe göre verilen cezanın hukuka aykırı olduğu savunulmuştur. Aktarılan kararlar kopya değil çıkarma cezalarına ilişkindir; Kurulun yaklaşımına göre Yönetmelik döneminde verilmiş bir kopya cezasında da fiil tarihindeki Yönetmelik hükmü, 54. maddenin bugünkü hükmüyle karşılaştırılır ve öğrencinin lehine olan uygulanır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı (karşı oy)
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2024/2841 E., 2025/1683 K., 17.09.2025 (karşı oy; Kurul çoğunluğu bu görüşe katılmamıştır)

“Sonuç olarak Kemal Alican Yeğen ve diğerleri kararında, başvuruya konu disiplin cezalarının yönetmelikle düzenlemesine izin veren dayanak kanun maddesinin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiği gerekçesiyle kanunilik yönünden ihlal kararı verilmiştir. Bu kapsamda somut olayda yapılan değerlendirmede, davacıya verilen disiplin cezasının düzenlendiği Yönetmeliğin dayanağı Kanun maddesinin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmesi ve disiplin suç ve cezalarının kanunla düzenlenmesi gereği karşısında, yasal dayanağı kalmayan ve yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırılık teşkil eden Yönetmelik hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu disiplin cezası işleminde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.”

İptal Davası: Görev, Süre ve Kanun Yolu

Disiplin cezasına karşı, on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir (2547 sayılı Kanun m.54/10-ç); itiraz zorunlu değildir, itiraz yoluna gidilmeden de doğrudan idari yargıya başvurulabilir (m.54/10-e). Kopya nedeniyle verilen uzaklaştırma cezası bir idari işlem olduğundan, buna karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. Dava, işlemin öğrenciye tebliğinden itibaren kural olarak altmış gün içinde açılmalıdır (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). İdare mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur. Bir yarıyıl uzaklaştırma cezasına ilişkin davalar, İYUK m.46/1’de temyize açık davalar arasında sayılmamıştır; bu fıkrada temyiz yolu, öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemler, yani yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası bakımından açıktır (m.46/1-d). Bu nedenle bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusunu reddeden kararı kesindir. 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla İYUK m.46’ya eklenen ikinci fıkraya göre ise birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar, fıkrada sayılan istisnalar dışında Danıştayda temyiz edilebilir; bu hüküm 31/7/2026’dan sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m.1/3). Cezanın uygulanmasını durdurmak için dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması önemlidir.

Yargı Kararları

Aşağıdaki dosyalarda Danıştay 8. Dairesi esasa girmemiş; bölge idare mahkemesinin istinaf kararının kesin olduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine ilişkin kararları onamıştır. Bu nedenle aktarılan gerekçeler, kesinleşen bölge idare mahkemesi ve ilk derece mahkemesi kararlarına aittir. Kararlar 2021 yılında yapılan sınavlara, dolayısıyla Yönetmeliğin yürürlükte olduğu döneme ilişkindir; kararlarda uygulanan kopya cezası, savunma ve soruşturma raporu kuralları bugün büyük ölçüde aynı içerikle 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesinde yer almaktadır.

Savunma hakkına ve soruşturma usulüne uyulmadan verilen kopya cezası iptal edilir

Danıştay Kararı (BİM'in kesin istinaf kararındaki gerekçe)

“… disiplin soruşturması sırasında, soruşturulan kişinin lehine ve aleyhine olan tüm deliller toplanarak, hangi fiili, nerede, ne zaman, nasıl, ne şekilde işlediğinin somut ve hukuken kabul edilebilir delillerle şüpheye yer vermeyecek açıklıkta ortaya konulması üzerine öğrenciden savunma yapmasının istenilmesi, savunma istem yazısında ise davacıya isnat edilen eylemlerin ve bunun karşılığında hangi disiplin cezası öngörüldüğünün mevzuat ve maddesi de belirtilmesi, bu yazının ise öğrenciye usulüne uygun tebliğ edilmesi, … savunması alındıktan sonra yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından bir disiplin cezası verilmesi gerekirken bu usule uyulmayarak yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen rapor dayanak alınarak … ‘Yükseköğretim Kurumunda Bir Yarıyıl Uzaklaştırma’ cezası ile cezalandırılmasına … ilişkin … kararında usule ve hukuka uyarlık … bulunmadığı”

Kopya fiili somut delille (bilirkişi) ispatlanamazsa ceza hukuka aykırıdır

Danıştay Kararı (istinafta kesinleşen ilk derece gerekçesi)

“… bilirkişi raporunun ve dosyada yer alan diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu sınav cevap kağıdının davacının kendi el ürünü olduğu, bu itibarla, davacının kopya çekmek fiilini işlemediği anlaşıldığından, sınavının geçersiz sayılarak bir yarıyıl uzaklaştırma disiplin cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı”

Danıştay 8. Dairesi, ikinci ek sınavlarda birden çok dersten kopya iddiasıyla her ders için ayrı ceza verildiği belirtilen bir dosyada da (2024/5452 E., 2024/7600 K., 25.12.2024), ilk derece mahkemesinin davacının kopya çekmek fiilini işlemediği gerekçesiyle verdiği iptal kararı istinafta kesinleştikten sonra, idarenin temyiz isteminin reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını onamıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sınavda kopya çekmenin disiplin cezası nedir?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 54. maddesine göre sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek, yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektirir. Kopyaya teşebbüs kınama; tehditle kopya çekmek, kopya çekenlerin sınav salonundan çıkarılmasına engel olmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek ise iki yarıyıl uzaklaştırma cezasını gerektirir. Bu kurallar 2023’ten önce Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nde yer alıyordu; Yönetmelik 11.03.2023’te yürürlükten kaldırıldı.

Savunmam alınmadan verilen ceza geçerli midir?

Hayır. İsnat edilen suçun neden ibaret olduğu, savunma tarihinden en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilmeli ve soruşturma, öğrencinin kendini gereği gibi savunmasına imkân verecek şekilde yürütülmelidir (2547 sayılı Kanun m.54/5). Usulüne uygun savunma istenmeden verilen disiplin cezası, savunma hakkının ihlali nedeniyle idari yargıda iptal edilir. Ancak geçerli bir özrü olmaksızın savunma çağrısına uymayan öğrenci savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Kopya çektiğim nasıl ispatlanmalı?

Kopya iddiasının somut, hukuken kabul edilebilir ve şüpheye yer vermeyen delillerle ortaya konulması gerekir. Soruşturmacı tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve bilirkişiye başvurabilir (2547 sayılı Kanun m.54/6-b). Özellikle çevrim içi sınavlarda cevap kâğıdının aidiyeti gibi teknik iddialar bilirkişi incelemesini gerektirebilir; fiil sabit görülmezse ceza iptal edilir.

Uzaklaştırma cezasına nasıl ve ne kadar sürede itiraz edebilirim?

Cezaya karşı on beş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir; itiraz zorunlu değildir, doğrudan iptal davası da açılabilir (2547 sayılı Kanun m.54/10). İptal davası idare mahkemesinde, kural olarak işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır (İYUK m.7). Cezanın uygulanmasını durdurmak için dava ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Uzaklaştırma cezasına karşı temyiz yolu açık mı?

Bir yarıyıl uzaklaştırma cezasına ilişkin davalar İYUK m.46/1’de sayılmadığından, bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusunu reddeden kararı kesindir; Danıştay 8. Dairesi, cezaların ardışık uygulanmasıyla ilişik kesme sonucunun doğacağının ileri sürüldüğü bir dosyada da temyiz isteminin reddine ilişkin kararı onamıştır. Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezasına karşı ise temyiz yolu açıktır (İYUK m.46/1-d). 31.07.2026’dan sonra verilen kararlarda, bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırarak yeniden karar verirse, kanundaki istisnalar dışında bu karar da temyiz edilebilir (İYUK m.46/2).

Ceza davasından beraat edersem disiplin cezası kalkar mı?

Disiplin ve ceza süreçleri bağımsızdır; öğrenci hakkında ceza kovuşturması açılmış olması, mahkûm olması veya olmaması disiplin cezasının verilmesine engel teşkil etmez (2547 sayılı Kanun m.54/6-ğ). Bu nedenle beraat, tek başına disiplin cezasını ortadan kaldırmaz; ancak disiplin cezası, fiilin sübutu ve usulün hukuka uygunluğu yönünden idari yargıda ayrıca denetlenir.

Çapar Hukuk, İdare Hukuku kapsamında öğrenci ve memur disiplin cezalarının iptali davalarında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır; disiplin cezalarının yargısal denetimine ilişkin genel çerçeve için Disiplin Cezalarının Yargısal Denetimi yazımıza da bakabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun ve yönetmelik metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır; anılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Yükseköğretim Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Yükseköğretim Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kopya disiplin cezası · sınavda kopya çekme cezası · öğrenci disiplin cezası iptali · yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma · bir yarıyıl uzaklaştırma · disiplin soruşturması savunma hakkı · kopya fiilinin ispatı · online sınav kopya · 2547 sayılı Kanun 54. madde · Yükseköğretim Kanunu 54/1-c-5 · kopyaya teşebbüs kınama · üniversite yönetim kurulu itiraz · disiplin cezası iptal davası · idare mahkemesi · İYUK 7 · 2577 sayılı Kanun 46

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Öğrencinin Kopya Çekmesi Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarının Usulsüzlüğü ve İptali”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-08, https://capar.av.tr/makale/ogrenci-kopya-disiplin-cezasi-iptali

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›