İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu: Ağır Kusurlu Satıcı Ayıplı Malda İki Yıllık Zamanaşımından Yararlanamaz

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Satılanın ayıbından doğan davalar kural olarak satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar; satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olan satıcı ise bu süreden yararlanamaz (TBK m.231). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 20.12.2022 tarihli kararında, ticari satımla alınan cihazların sürekli arıza yaptığı, satıcının servisiyle onarım ve cihaz değişimi yaptığı olayda satıcıyı TBK m.225/1 anlamında ağır kusurlu saydı. Cihazların ya da yenilerinin tesliminden iki yılı aşkın süre sonra açılan davayı zamanaşımına uğramış saymadı; alıcının sözleşmeden dönüp ödediği bedelin iadesini isteyebileceğini kabul etti. Karar oy birliğiyle verildi; esas ve miktar hakkındaki temyiz itirazları için dosya Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderildi.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, ticari satımla alınan ve sürekli arıza yapan cihazlarda satıcıyı TBK m.225/1 anlamında ağır kusurlu sayarak TBK m.231’deki iki yıllık zamanaşımının dolmadığına ve alıcının sözleşmeden dönüp bedelin iadesini isteyebileceğine oy birliğiyle karar verdi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sürekli arıza yapan makineler için açılan davada satıcıyı TBK m.225/1 anlamında ağır kusurlu sayarak TBK m.231’deki iki yıllık zamanaşımının dolmadığına karar verdi; esasın incelenmesi için dosyayı Daireye gönderdi.

Uyuşmazlık

Davacı şirket bir IPL epilasyon cihazı, bir zayıflama cihazı ve bir yüz ve vücut bakım cihazı satın aldı. Faturayı bir davalı şirket kesti, cihazları diğeri teslim etti. İki cihaz 18.02.2011’de, zayıflama cihazı Haziran 2012’de teslim edildi. Arızalar nedeniyle cihazlardan biri 20.01.2012’de, IPL cihazı 21.11.2012’de yenisiyle değiştirildi. Bilirkişi raporuna göre cihazlar 2012’den 2014 ortasına kadar defalarca arıza gösterdi ve servis formları düzenlendi.

Davacı, sorunun cihaz kaynaklı olduğunu belirten 11.10.2014 tarihli servis raporundan sonra ihtarnameyle cihazları iadeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden döndü. 12.05.2015’te açtığı davada, cihazların iadesi karşılığında ödediği bedelin ve 10.000 TL maddi tazminatın tahsilini istedi; satıcı tarafın kendisini oyaladığını, zamanaşımı def’ine dayanmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu ileri sürdü.

Asliye ticaret mahkemesi, ayıpların gizli ayıp olduğunu ve süresinde ihbar edildiğini kabul ederek bedelin iadesine hükmetti; maddi tazminat istemini reddetti. Bölge adliye mahkemesi, yalnız yetkili servis olduğu anlaşılan ikinci davalı hakkındaki davayı husumet yokluğundan reddetti; satıcı şirket yönünden davayı kısmen kabul etti. Yargıtay’ın kapatılan 19. Hukuk Dairesi, ticari satımda TBK m.231/1’in uygulanacağını ve makinelerin ikinci teslim tarihlerine göre iki yıllık sürenin dolduğunu belirterek bu kararı bozdu. Bölge adliye mahkemesi, önceki gerekçesinin bir kısmını tekrarlayarak ve alıcının iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def’i hakkının sürenin geçmesiyle ortadan kalkmayacağını belirterek direndi.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu 20.12.2022’de direnmeyi uygun buldu. Davanın esası ve hükmedilen miktar hakkındaki temyiz itirazları Özel Dairece incelenmediğinden dosyayı bu itirazlar için Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderdi. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.

Gerekçe

Kurul önce ağır kusurun kapsamını belirledi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Ağır kusur ibaresinin içeriği kasıt ve ağır ihmal durumlarından oluşmaktadır. Ağır kusur kavramının yorumlanmasıyla hile de bu kapsama dâhil edilebilecektir. Buradaki hilenin veya daha kapsamlı bir bakış açısıyla kusurun, alıcının bildirimde bulunmasını engellemeye yönelik olması yeterlidir. … TTK’nın m. 23. kapsamındaki ticari satış sözleşmelerine de TBK’nın 225/1. hükmü uygulanabilmektedir.”

Somut olayda ağır kusuru dosyadaki olgulardan çıkardı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Dosya içeriğine göre, taraflar arasında satıma konu cihazlardaki arızanın davacı tarafından kabulü mümkün olmayacak şekilde sürekli tekrarlandığı, davalı satıcının yetkili servisi tarafından arıza tespit onarım ve parça değişimleri hatta makinelerin değişiminin gerçekleştirildiği, arızaların cihazlar çalıştıkça ortaya çıkacak türden olması, davalının da TBK’nın 225/1. maddesi anlamında ağır kusurlu olması ve ağır kusurlu olan davalı satıcının, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamayacağından davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığının kabulü ile davacı şirketin TBK'nın 227. maddesinde düzenlenen seçimlik haklarından sözleşmenin feshi ve ödediği bedelin iadesini talep hakkı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.”

Sonucu şöyle bağladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Hâl böyle olunca; bölge adliye mahkemesince somut olayda TBK’nın 225. maddesine göre davalı satıcının ağır kusurunun bulunduğu, bu nedenle TBK’nın 231. maddesinde belirtilen iki yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığına ilişkin olarak verilen direnme kararı yerindedir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, iki yıllık zamanaşımının ayıplı mal satan için her durumda işleyen bir savunma olmadığını gösteriyor. Kurul, ağır kusurun kasıt ve ağır ihmalden oluştuğunu, hilenin de bu kapsama dâhil edilebileceğini belirtti; ayıbın süresinde bildirilmediği savunmasını düzenleyen TBK m.225/1 bakımından, alıcının bildirimde bulunmasını engellemeye yönelik ağır kusurlu davranışın da bu istisnaya girebileceğini ekledi. TBK m.225/1’in, TTK m.23 yollamasıyla ticari satışlara da uygulanabileceğini kabul etti.

Kurul ağır kusur sonucuna dosyadaki kayıtlardan ulaştı: bilirkişi raporu, servis formları, satıcının servisiyle yapılan onarım, parça ve cihaz değişimleri ve e-posta yazışmaları. Satıcının cihazların ayıplı olduğunu kabul ederek sürekli servis verdiğini de tespit etti.

Dikkat: TBK m.231/2, satıcının satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olmasını arar. Kurul ise ağır kusuru TBK m.225/1 anlamında belirleyip iki yıllık sürenin dolmadığı sonucuna geçti; m.231/2’deki unsuru ve ağır kusur hâlinde hangi sürenin işleyeceğini ayrıca tartışmadı. Ağır kusur bir istisnadır: Kurul sonraki bir kararında, satılanı devretmekte ağır kusurun ispatlanamadığı bir olayda iki yıllık sürenin dolduğunu kabul etti (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2024/135 E., 2024/185 K., 17.04.2024).

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.231 (Zamanaşımı)

“Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def’i hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz.

Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.”

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.225 (Satıcının ağır kusurunun sonuçları)

“Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz.

Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Ayıplı mal için dava açma süresi ne kadar?

TBK m.231/1’e göre satılanın ayıbından doğan her türlü dava, ayıp sonradan ortaya çıksa bile satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar. Satıcı daha uzun bir süre üstlenmişse o süre geçerlidir.

Satıcının ağır kusuru varsa iki yıllık süre uygulanır mı?

Hayır. TBK m.231/2’ye göre satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olan satıcı iki yıllık süreden yararlanamaz. Hukuk Genel Kurulu bu kararda, cihazların tesliminden ya da değişiminden iki yılı aşkın süre sonra açılan davayı zamanaşımına uğramış saymadı.

Ağır kusur ne demektir?

Kurula göre ağır kusur kasıt ve ağır ihmalden oluşur; hile de bu kapsama dâhil edilebilir. Kurul, alıcının ayıbı bildirmesini engellemeye yönelik ağır kusurlu davranışın da TBK m.225/1’deki istisnaya girebileceğini belirtti.

Ayıp süresinde bildirilmemişse alıcı hakkını kaybeder mi?

Kural olarak alıcı ayıbı süresinde bildirmelidir (TBK m.223; ticari satışta TTK m.23/1-c). Ağır kusurlu satıcı ise ayıbın süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz (TBK m.225/1).

Ağır kusurlu satıcıya karşı ayıplı malda alıcı hangi seçimlik hakkı kullandı?

Alıcı, TBK m.227’deki seçimlik haklardan sözleşmeden dönmeyi seçti ve cihazları iade etmek koşuluyla ödediği bedeli istedi; Kurul bu hakkın bulunduğunu kabul etti.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Sözleşme Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Sözleşme Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: ayıplı mal zamanaşımı 2 yıl · satıcının ağır kusuru · TBK 231 zamanaşımı · TBK 225 ağır kusur · ayıplı malda sözleşmeden dönme · ayıplı makine bedel iadesi · ticari satışta ayıp ihbarı · TTK 23 ayıp ihbarı · gizli ayıp zamanaşımı · Hukuk Genel Kurulu ayıplı mal

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu: Ağır Kusurlu Satıcı Ayıplı Malda İki Yıllık Zamanaşımından Yararlanamaz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/agir-kusurlu-satici-ayipli-malda-iki-yillik-zamanasimindan-yararlanamaz

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›