İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

İmar Para Cezası ve Yıkım Kararına Nasıl İtiraz Edilir? 3194 Sayılı İmar Kanunu m.32 ve m.42

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıda idare yapıyı mühürler, yapı tatil tutanağı düzenler; yapı sahibi kural olarak bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hale getirmez veya ruhsat almazsa encümen yıkım kararı verir, ayrıca 3194 sayılı Kanun m.42’ye göre imar para cezası uygulanır. Bu işlemlere karşı idare mahkemesinde kural olarak altmış gün içinde iptal davası açılır (İYUK m.7); Danıştay 6. Dairesi bir kararında yapı tatil tutanağı için süreyi tutanağın yapıya asıldığı tarihten, encümen kararı için usulüne uygun tebliğden başlatmıştır. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na göre ceza, salt taşınmaz maliki olduğu için değil, aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişiye verilir.

Kısaca

Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıda yapı tatil tutanağı, yıkım kararı ve imar para cezasına karşı kural olarak İYUK m.7’deki altmış günlük süre içinde iptal davası açılır; aktarılan kararlarda davalar idare mahkemesinde görülmüştür. Yazı; bir aylık ruhsata bağlama süresini, cezanın hesabını, cezanın kime verileceğini ve TCK m.184 bağlantısını anlatır.

Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapı için düzenlenen yapı tatil tutanağı, yıkım kararı ve imar para cezasına karşı izlenecek yol: 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 ve m.42, İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca dava süresi, ruhsata bağlama için tanınan bir ay, cezanın hesabı, cezanın kime verileceği ve Türk Ceza Kanunu m.184’teki suç.

Yapı Tatil Tutanağı, Yıkım ve İmar Para Cezası Nedir?

3194 sayılı İmar Kanunu, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıya karşı iki ayrı yaptırım öngörür: yapının ruhsata uygun hale getirilmesi, olmazsa yıkılması (m.32) ve idari para cezası (m.42). İkisi aynı tespitle başlar. Belediye ya da valilik, aykırılığı öğrendiğinde o andaki inşaat durumunu tespit eder, yapıyı mühürler ve inşaatı durdurur. Bu tespitin yazıya geçirildiği belgeye uygulamada yapı tatil tutanağı (Kanundaki adıyla yapı tatil zaptı) denir.

Yıkım kararı da para cezası da bu tespite dayanır: aykırı alan, ruhsatsız kısım ve inşaatın durumu tutanakta yazar. Tutanaktaki yanlış ya da eksik tespit sonraki bütün işlemlere geçer.

Tutanak yapı yerine asılır ve böylece yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. 2020’de 7221 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre aykırılık bilgisi tapunun beyanlar hanesine işlenmek üzere yedi gün içinde tapu dairesine yazılı olarak bildirilir; aykırılığın giderildiği bildirilmeden bu kayıt kaldırılamaz.

İlgili Kanun Hükmü — 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 (Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar)

“Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

… Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

… Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.

… İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”

Ruhsata Bağlama İçin Bir Aylık Süre ve Yıkım

Kanunun temel kurgusu şudur: aykırılık giderilebiliyorsa yapı sahibine bir şans verilir. Tutanağın asıldığı tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi yapıyı ruhsata uygun hale getirir ya da ruhsat alır ve mührün kaldırılmasını ister. İdare incelemede uygunluğu görürse mührü kaldırır, inşaat devam eder. Bu olmazsa ruhsat iptal edilir ve belediye encümeni (belediye dışında il idare kurulu) yıkım kararı verir; yıkım masrafı yapı sahibinden alınır.

2018’de 7153 sayılı Kanunla eklenen son fıkra bu kurguya bir istisna getirmiştir: idare yapının ruhsata bağlanamayacağını ya da aykırılığın giderilemeyeceğini tespit ederse bir aylık süre beklenmeden ruhsat iptal edilir ve yıkım hükümleri uygulanır. Danıştay 6. Dairesinin aşağıdaki kararına konu olayda da encümen, aykırılıkların ruhsata bağlanamayacağı gerekçesiyle yıkım kararı vermişti. Bu durumda uyuşmazlığın odağı “aykırılık gerçekten giderilemez mi?” sorusuna kayar; bu, mahkemenin keşif ve teknik inceleme ile çözeceği bir sorudur.

2020’de eklenen cümlelere göre idare iki ay içinde yıkım kararı almaz ya da kararı altı ay içinde uygulamazsa yapı Bakanlıkça yıkılabilir.

İmar Para Cezasının Hesabı

Para cezasını encümen verir ve Kanun bunun için kısa bir süre koyar: aykırılığın tespitinden itibaren on iş günü. Ceza, sorumluların her biri için ve üstlendikleri her sorumluluk için ayrı ayrı uygulanır; yapı sahibi, yapı müteahhidi ve aykırılığı altı iş günü içinde bildirmeyen fenni mesul ayrı ayrı cezalandırılabilir.

İlgili Kanun Hükmü — 3194 sayılı İmar Kanunu m.42/1-2 (İdari müeyyideler)

“Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

… Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır:”

Hesap dört katmanda yapılır. Birincisi temel cezadır: (a) bendine göre aykırı alanın her metrekaresi için, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıfı ve grubuna göre Kanunda yazılı birim tutar uygulanır (I. sınıf A grubunda üç liradan V. sınıf D grubunda altmış üç liraya kadar). Bunlar kanun metnindeki tutarlardır; her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır, bu yüzden o yılın güncellenmiş değerine bakılmalıdır. Alan üzerinden ölçülemeyen aykırılıklarda (cephe değişikliği gibi) (b) bendine göre birim fiyat listesiyle belirlenen bedelin yüzde yirmisi esas alınır. 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun, Bakanlık yeni grup eklerse ilgili sınıftaki en üst grubun esas alınacağı cümlesini eklemiştir.

İkincisi artırımlardır: (c) bendindeki her durum temel cezaya göre ayrı hesaplanıp eklenir. Ruhsatsız yapı yüzde 180, uygulama imar planı bulunan alanda yapı yüzde 20, inşaatı tamamlanmış ve kullanılan yapı yüzde 20, hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmadan yapılan yapı yüzde 30 gibi. Varsayımsal bir örnekle: temel ceza 10.000 lira ise, ruhsatsız, planlı alanda ve kullanılan bir yapı için 18.000 + 2.000 + 2.000 lira eklenir ve toplam 32.000 liraya ulaşır ((ç) bendi ve tekrar hariç).

Üçüncüsü 2020’de 7226 sayılı Kanunla eklenen (ç) bendidir: aykırı alan ile arsanın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı kadar ek ceza, yapı sahibi ve müteahhide verilen cezaya eklenir. Bu bendin önemli bir kapısı vardır: ceza tebliğden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilir ve yapı mevzuata uygun hale getirilirse (ç) bendinden doğan kısım tahsil edilmez. Dördüncüsü tekrardır: aynı fiil yapım sürecinde ya da yangın güvenliği açısından kullanım sürecinde tekrarlanırsa, örneğin mühür bozularak inşaata devam edilirse, ceza bir kat artırılır.

İlgili Kanun Hükmü — 3194 sayılı İmar Kanunu m.42/2-c, ç ve m.42/6, m.42/7 (İdari müeyyideler)

“… 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i,

… Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.

… Yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi veya yangın güvenliği açısından kullanım süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.

… Yukarıdaki fıkralar uyarınca tahsil olunan idari para cezaları, aynı fiil nedeniyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine göre mahkûm olanlara faizsiz olarak iade edilir.”

Hesaba itirazda her katman ayrı denetlenir: aykırı alan, yapı sınıfı ve grubu, her artırımın olayda gerçekten bulunup bulunmadığı ve tekrar hükmü. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da aşağıdaki kararında esasın “temel para cezası ve her bir artırım nedeni yönünden” inceleneceğini belirtmiştir.

Ceza Kime Verilir? “Yapının Sahibi”

Kanun cezayı “yapının sahibine” verir. Tapu maliki otomatik olarak sorumlu mudur? Anayasa Mahkemesi 2013’te bu ibarenin iptali istemini oyçokluğuyla reddederken ibareyi şöyle yorumlamıştır: yapının sahibi, inşai faaliyeti yapan kişidir; malik olabileceği gibi kiracı, malikin yakını ya da intifa hakkı sahibi de olabilir. İdare, aykırı yapıyı kimin yaptığını araştırmadan cezayı doğrudan malike veremez.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 2024’te aynı ölçütü tekrarlamış, ancak ruhsatta “yapı sahibi” olarak adı geçen kişiye verilen cezada cezaların şahsiliği yönünden hukuka aykırılık görmemiştir. Yani kural iki yönlüdür: idare yapanı araştırmak zorundadır, ama ruhsatta yapı sahibi görünen ve yapıya rıza göstererek katılan kişi “yapan ben değilim” demekle kurtulamamıştır.

Dava Yolu, Süre ve Yürütmenin Durdurulması

Yapı tatil tutanağı, yıkım kararı ve imar para cezası idari işlemdir; bu yazıda aktarılan kararların hepsinde bu işlemlere karşı davalar idare mahkemesinde iptal davası olarak görülmüştür. İmar Kanunu ayrı bir dava süresi koymadığından kural olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7’deki altmış günlük süre uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1-2 (Dava açma süresi)

“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

… a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,

… Tarihi izleyen günden başlar.”

Sürenin başlangıcında iki ayrı tarih vardır. Yapı tatil tutanağı yapıya asıldığı gün tebliğ edilmiş sayılır; encümen kararı (yıkım ve para cezası) ise Tebligat Kanunu’na göre ayrıca tebliğ edilir. Danıştay 6. Dairesi aşağıdaki kararında bu iki tarihi ayrı ayrı uygulamış ve iki işlem bakımından da davayı süre aşımıyla reddedilmesi gereken dava olarak görmüştür.

Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yıkım gibi geri dönüşü olmayan işlemlerde yürütmenin durdurulması istemi bu yüzden önemlidir. Kanun iki şartı birlikte arar: telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde mahkeme, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere savunma almadan da yürütmeyi durdurabilir (m.27/2).

İlgili Kanun Hükmü — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27/1-2 (Yürütmenin durdurulması)

“Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.

… Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler.”

Ceza Boyutu: TCK m.184

Ruhsatsız yapının bir de ceza hukuku boyutu vardır. Türk Ceza Kanunu m.184, ruhsat almadan ya da ruhsata aykırı bina yapan veya yaptıranı bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Hüküm (üçüncü fıkra hariç) yalnız belediye sınırları içinde ya da özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. Burada yalnız idari süreçle bağlantısına değiniyoruz.

İlgili Kanun Hükmü — 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.184/1, 4, 5 (İmar kirliliğine neden olma)

“(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

… (4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.

… (5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.”

Yapıyı plana ve ruhsata uygun hale getirmek hem idari süreçte (m.32 ve m.42/ç) hem ceza sürecinde (m.184/5) sonuç doğurur. Ayrıca aynı fiilden TCK m.184’e göre mahkûm olan kişiye, tahsil edilmiş imar para cezası faizsiz iade edilir (3194 sayılı Kanun m.42). Ayrıca idarenin yazılı izniyle yapıyı uygun hale getirmek için yapılan işler mühür bozma suçu oluşturmaz.

Yargı Kararlarında Yapı Tatil Tutanağı ve Ceza

Aşağıdaki kararlar dava süresini, tutanağın niteliğini ve cezanın muhatabını gösterir. Danıştay kararları kesin olarak verilmiştir.

Danıştay Kararı
Danıştay 6. Daire, 2022/1959 E., 2025/1953 K., 14.04.2025 (Dairenin bozma gerekçesi; yapı tatil tutanağı ve encümen kararı için ayrı süre)

“İmar Kanunu’nun 32. maddesinde öngörülen usule uygun olarak 11/02/2020 tarihinde yapı yerine asılmak suretiyle tebliğ edilmiş olan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle, bu tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiği … dava konusu belediye encümeni kararının 15/04/2020 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edildiği sonucuna varıldığından, bu tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiği”

Olayda kiracı şirket ruhsatsız güçlendirme nedeniyle yıkım ve para cezası almış, ilk derece mahkemesi tutanağı yetersiz bularak işlemleri iptal etmişti. Danıştay esasa girmeden, iki işlem için de davanın süresinde açılmadığını belirterek kararı bozdu. Tutanak asıldığı gün şirket yetkilisince de imzalanmıştı; süre hesabındaki Covid-19 durma süresi ve adli tatil ayrıntıları olaya özgüdür.

Danıştay Kararı
Danıştay 4. Daire, 2025/4867 E., 2025/6099 K., 20.11.2025 (Dairenin bozma gerekçesi; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu kapsamında düzenlenen tutanak)

“Yapı tatil tutanağı, yıkım kararları ile idari para cezalarının dayanağını oluşturduğundan, Kanunda belirtilen usule uygun düzenlenmiş, somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içeren bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeden yıkım ve para cezası verilemeyeceği açıktır.”

Bu karardaki tutanak 3194 sayılı Kanuna değil, aynı işlevi gören 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu m.11’e göre düzenlenmişti. Tutanak ruhsatlı yapının yıkılıp yeniden yapıldığını yazıyor, yapı sahibi yalnız güçlendirme yapıldığını savunuyordu. Daire, tespitlerin fiili duruma uygunluğu ve imalatın ruhsata bağlanabilirliği gibi hususların keşif ve teknik inceleme ile açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirterek kararı bozdu. Aynı ölçütün 3194 sayılı Kanun m.32 tutanaklarına da uygulanabileceği bu yazının çıkarımıdır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2023/2612 E., 2024/2558 K., 23.10.2024 (Kurulun ısrar kararını bozma gerekçesi; oyçokluğu)

“Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca; 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.”

Kurul bu ilkeyi koyduktan sonra somut olayda cezada bu ilke yönünden hukuka aykırılık görmemiş, esasın temel ceza ve her artırım yönünden incelenmesi için ısrar kararını bozmuştur: ruhsatta ve tadilat ruhsatında yapı sahibi olarak adı geçen kişi, ruhsattaki şirketlerin de sahibiydi ve Kurula göre ruhsatsız yapıya rıza göstererek katılmıştı. Kararın aktardığı m.42 metninde alt sınır “beşyüz Türk Lirası” olarak yer alır; bugünkü metinde 2020 değişikliğiyle “bin Türk lirası”dır. Kararda iki ayrı karşı oy vardır; bunlardan biri cezanın ruhsatta birlikte yapı sahibi görünen şirkete de verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi, 2012/93 E., 2013/8 K., 10.01.2013 (İtiraz yoluyla norm denetimi; itirazın reddi gerekçesi)

“ibaresinden ister yapının mülkiyetine sahip kişiler isterse kiracı, yapı malikinin yakını, intifa hakkı sahibi gibi üçüncü kişiler olsun inşai faaliyeti yapan kişiler anlaşılmaktadır. … idarelerce gerekli araştırma yapılarak mevzuata aykırı inşai faaliyeti yapan kişi tespit edilerek idari yaptırımın bu kişiye uygulanması gerektiğinden bu anlamda söz konusu ibare Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan”

Anayasa Mahkemesi, bir idare mahkemesinin itirazı üzerine m.42’deki “yapının sahibine” ibaresini incelemiş ve ibareyi bu yorumla Anayasa’nın 2. ve 38. maddelerine aykırı bulmamıştır. Karar 2009 tarihli metne ilişkindir; ibare 2020 değişikliğinden sonra da “sahibine” sözcüğüyle korunmaktadır. Altı üye, ibarenin malik anlamına geldiği, belirsiz olduğu ya da illiyet bağı aramadığı görüşleriyle karşı oy kullanmıştır.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Tutanağın asıldığı günü not edin. Kanuna göre yapıya asılma tebliğ yerine geçer; bir aylık ruhsata bağlama süresi de altmış günlük dava süresi de bu tarihle ilişkilidir.
  • Encümen kararının tebliğ tarihini ayrıca izleyin. Yıkım ve para cezası tek encümen kararında yer alabilir; bu karar Tebligat Kanunu’na göre tebliğ edilir ve süresi kendi tebliğinden işler.
  • Tutanağı ruhsat ve onaylı projeyle karşılaştırın. Aykırı kısımlar, ölçüler ve kroki tutanakta yoksa bu, hem yıkım hem ceza için itiraz konusudur.
  • Ruhsata bağlanabilirliği değerlendirin. Aykırılık giderilebiliyorsa bir aylık sürede ruhsat başvurusu, (ç) bendindeki ek cezanın tahsil edilmemesi ve TCK m.184/5 bakımından da sonuç doğurur.
  • Cezanın muhatabını kontrol edin. Yapıyı kiracı ya da başka biri yaptıysa bunu belgeleyin; ruhsatta adınız yapı sahibi olarak geçiyorsa bunun aleyhinize değerlendirilebileceğini hesaba katın.
  • Yıkım riski varsa yürütmenin durdurulmasını isteyin. Dava açmak yıkımı kendiliğinden durdurmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

İmar para cezasına ve yıkım kararına karşı idare mahkemesinde dava açma süresi ne kadardır?

İmar Kanunu ayrı bir süre öngörmediğinden kural olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7’deki altmış günlük süre uygulanır; süre yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar. Danıştay 6. Dairesi bir kararında, yıkım ve para cezasını içeren encümen kararına karşı süreyi kararın usulüne uygun tebliğinden, yapı tatil tutanağına karşı süreyi ise tutanağın yapıya asıldığı tarihten başlatmıştır. Tebliğin usulüne uygun olup olmadığı her dosyada ayrıca incelenir.

Yapı tatil tutanağına karşı ayrıca dava açmak gerekir mi?

Kanun, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağını söyler (3194 sayılı Kanun m.32/2). Danıştay 6. Dairesi bir kararında tutanağa karşı dava süresini bu asılma tarihinden başlatmış ve süresinden sonra açılan davayı bu kısım yönünden süre aşımıyla reddedilmesi gereken dava olarak görmüştür. Bu nedenle tutanağı, asıldığı tarihten itibaren altmış gün içinde ve gerekirse encümen kararıyla birlikte dava konusu yapmak, bu yazının çıkarımına göre daha güvenli yoldur.

Ruhsatsız yapıyı kiracı yaptıysa imar para cezası taşınmaz malikine verilebilir mi?

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na göre 3194 sayılı Kanun m.42’deki “yapının sahibi”, malik olsun olmasın inşai faaliyeti yapan ya da yaptıran kişidir; kiracı da bu kapsamdadır. İdare, aykırı yapıyı kimin yaptığını araştırmadan cezayı doğrudan malike veremez. Ancak Kurul, ruhsatta yapı sahibi görünen ve yapıya rıza göstererek katılan malike verilen cezada bu ilke yönünden hukuka aykırılık görmemiştir.

İmar para cezası 3194 sayılı Kanun m.42’ye göre nasıl hesaplanır?

Temel ceza, aykırı alanın metrekaresi ile yapının sınıf ve grubuna göre Kanunda yazılı birim tutarın çarpılmasıyla bulunur; bu tutarlar kanun metnindeki tutarlardır ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Alan üzerinden hesaplanamayan aykırılıkta birim fiyat listesine göre belirlenen bedelin yüzde yirmisi esas alınır. Ruhsatsızlık (yüzde 180), imar planı bulunan alan (yüzde 20) gibi her artırım nedeni temel cezaya göre ayrı hesaplanıp eklenir. Ayrıca aykırı alan ile emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı kadar ilave ceza verilir.

Ruhsatsız yapı nedeniyle Türk Ceza Kanunu m.184’e göre ceza davası da açılır mı?

Açılabilir. Ruhsat almadan veya ruhsata aykırı bina yapan ya da yaptıran kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır; bu hüküm kural olarak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır. Bina imar planına ve ruhsatına uygun hale getirilirse kamu davası açılmaz, açılmış dava düşer. Aynı fiilden mahkûm olana, tahsil edilen imar para cezası faizsiz iade edilir (3194 sayılı Kanun m.42).

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Kamulaştırma ve İmar Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Kamulaştırma ve İmar Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: imar para cezasına itiraz · yıkım kararına itiraz · yapı tatil tutanağı · 3194 sayılı imar kanunu 32. madde · imar kanunu 42. madde · imar para cezası hesaplama · ruhsatsız yapı yıkım kararı · encümen kararı iptal davası · imar para cezası dava süresi · kaçak yapı cezası · TCK 184 imar kirliliği

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İmar Para Cezası ve Yıkım Kararına Nasıl İtiraz Edilir? 3194 Sayılı İmar Kanunu m.32 ve m.42”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/imar-para-cezasi-ve-yikim-kararina-karsi-dava-3194-m-32-42

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›