İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Markanın Hükümsüzlüğü ve İptali: Nedenler, Süreler, Görevli Merci ve Kullanmama (SMK m.25-26)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Hükümsüzlük, tescil sırasında var olan bir engele, yani SMK m.5 ve m.6’daki mutlak ve nispi ret nedenlerine dayanır; mahkemeden istenir ve karar marka başvuru tarihinden itibaren etkilidir (m.25, m.27/1). İptal, tescilden sonra ortaya çıkan nedenlere dayanır: beş yıl ciddi biçimde kullanmama, yaygın ad hâline gelme, halkı yanıltma ve m.32’ye aykırı kullanım (m.26/1). Kanun metnine göre iptale talep üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu karar verir; m.26 Kanunun yayımından yedi yıl sonra yürürlüğe girmiştir, o tarihte görülmekte olan iptal davalarını mahkemeler sonuçlandırır (m.192/1-a, geçici m.4). İptal kararı kural olarak talep tarihinden itibaren etkilidir (m.27/2). Sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalan önceki marka sahibi, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi yapamaz (m.25/6).

Kısaca

Marka hükümsüzlük davası tescil anındaki bir engele dayanır ve mahkemede görülür; kullanmama, yaygın ad hâline gelme ve yanıltıcılık gibi sonradan doğan nedenlerde ise markanın iptali Türk Patent ve Marka Kurumundan istenir. Yazı; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’ndaki hükümsüzlük ve iptal nedenlerini, beş yıllık sessiz kalma ve kullanmama sürelerini, kullanmama def’ini, görevli merciyi ve kararın etkisini Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla anlatır.

Tescilli bir markayı sicilden çıkarmanın iki yolu: mahkemede hükümsüzlük davası ve Türk Patent ve Marka Kurumuna iptal talebi. Nedenler, süreler, görevli merci ve kararın etkisi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ve yargı kararlarıyla.

Markanın Hükümsüzlüğü ve İptali Nedir?

Tescilli bir marka iki ayrı yolla sicilden çıkarılabilir. Hükümsüzlükte sorun tescilin kendisindedir: marka, tescil edilmemesi gereken bir işarettir ya da başkasının önceki hakkıyla çatışır. İptalde tescil sırasında bir sorun yoktur; neden sonradan doğar. Marka beş yıl kullanılmamış, ürünün yaygın adı hâline gelmiş ya da kullanılış biçimiyle halkı yanıltır olmuştur.

Örnek: bir rakibin markası önceki bir markadan sonra tescil edilmiş ve onunla karıştırılıyorsa yol hükümsüzlük davasıdır. Rakibin markası yıllardır hiçbir üründe görünmüyorsa yol iptal talebidir.

Yargıtay Kararı

“SMK'da düzenlenen hükümsüzlük ve iptal halleri birbirinden farklı sonuçlar doğuran kurumlar olup, hükümsüzlük halleri Kanun'un 25. maddesinde; iptal gerektiren durumlar ise aynı Kanun'un 26. maddesinde düzenlenmiştir. … kullanmama nedenine dayalı açılan davada, dava konusu markanın iptaline ilişkin hüküm tesisi yerine, yanılgılı şekilde hükümsüzlük cihetinde karar verilmesi doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir.”

Bu olayda dava “hükümsüzlük” adıyla açılmış, ilk derece mahkemesi de kullanılmayan mallar yönünden hükümsüzlüğe karar vermişti. Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış; ilk derece mahkemesi kararının hüküm fıkrasındaki “hükümsüzlük” ibaresini “iptal” olarak düzelterek onamıştır. Ayrımın pratik önemi, kararın etkilediği dönemdedir:

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.27/1-2 (Hükümsüzlüğün ve iptalin etkisi)

“(1) 25 inci madde gereğince markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde bu karar marka başvuru tarihinden itibaren etkili olup, markaya bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.

(2) 26 ncı madde gereğince markanın iptaline karar verilmesi hâlinde ise bu karar, iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. Ancak talep üzerine, iptal hâllerinin daha önceki bir tarihte doğmuş olması hâlinde iptal kararının bu tarihten itibaren etkili olacağına karar verilebilir.”

Geriye etkinin sınırları vardır: karardan önce tecavüz davasında verilmiş kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar ile karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler etkilenmez; marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyeti yüzünden zarar görenlerin tazminat talepleri saklıdır (m.27/3). Kesinleşen karar herkese karşı hüküm doğurur ve marka sicilden terkin edilir (m.27/5, 27/7).

Hükümsüzlük Nedenleri (SMK m.25)

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.25/1-3 (Hükümsüzlük hâlleri ve hükümsüzlük talebi)

“(1) 5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir.

(2) Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları markanın hükümsüzlüğünü mahkemeden isteyebilir.

(3) Marka hükümsüzlük davası, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine karşı açılır. Markanın hükümsüzlüğü davalarında Kurum taraf gösterilmez.”

Kanun hükümsüzlük nedenlerini ayrıca saymaz; tescil engellerine bağlar. Mutlak ret nedenleri (m.5/1) arasında ayırt edici niteliği olmayan işaretler, malın cinsini, vasfını ya da coğrafi kaynağını belirten adlandırmalar, ticaret alanında herkesçe kullanılan işaretler, halkı yanıltacak işaretler ve kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler bulunur. Nispi ret nedenleri (m.6) başkasının önceki hakkına dayanır: karıştırılma ihtimali (m.6/1), tescilsiz marka ya da işaret üzerindeki önceki hak (m.6/3), tanınmış marka (m.6/4, 6/5), kişi ismi, ticaret unvanı ya da fikri mülkiyet hakkı (m.6/6) ve kötüniyetli başvuru (m.6/9). Bu sayım örnek niteliğindedir.

Ayırt edici niteliği olmadığı, tanımlayıcı olduğu ya da herkesçe kullanıldığı için tescil edilmemesi gereken marka (m.5/1-b, c, d), hükümsüzlük talebinden önce kullanım sonucunda ayırt edici nitelik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz (m.25/4). Hükümsüzlük hâli yalnız bir kısım mal veya hizmete ilişkinse karar o kısımla sınırlı kalır (m.25/5).

Kötüniyetli tescil

Kötüniyetle yapılan başvuru SMK’da açık bir ret nedenidir (m.6/9) ve m.25/1’deki atıfla hükümsüzlük nedenidir. Kanun kötüniyeti tanımlamaz; çerçeveyi Hukuk Genel Kurulu çizmiştir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/280 E., 2026/144 K., 11.03.2026 (556 sayılı KHK dönemine ilişkin dava; oy çokluğuyla bozma, karşı oy var)

“kötüniyetli tescil 556 sayılı KHK döneminde öğreti ve uygulama ile hükümsüzlük nedeni olarak kabul edilmiş iken SMK ile birlikte artık açıkça hükümsüzlük hâli olarak düzenlenmiş bulunmaktadır. … genel olarak kötüniyetli marka başvurusu; hak sahibi olmadığını bilmesine rağmen dürüstlük kuralına aykırı şekilde tescil için başvuruda bulunulması veya başvurunun tescil ettirilmesi olarak tanımlanabilir.”

Kurul örnek olarak başkasının kullandığı tescilsiz işareti bile bile tescil ettirmeyi, sırf rakibi engellemeyi amaçlayan başvuruları, markayı kullanmadan yedeklemeyi, marka ticaretini ve şantaj amaçlı tescili saymıştır. Olayda yurt dışında tescilli, Türkiye’de ise tescilsiz olan ve davalı markalarının tescilinden önce Türkiye’de kullanıldığına dair delil bulunmayan bir markaya dayanılmıştı; Kurul, ispat yükünü taşıyan davacının kötüniyeti ispatlayamadığı sonucuna varmış ve direnme kararını bozmuştur. Bu sonuç olaya özgüdür.

Hükümsüzlük Davasında Süre: Beş Yıl Sessiz Kalma

SMK m.25’in metninde hükümsüzlük davası için genel bir dava açma süresi yazılı değildir. Kanunun süreye bağladığı hâl sessiz kalmadır: önceki marka sahibi, sonraki tarihli markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (m.25/6). İlkenin tecavüz davalarındaki görünümü marka hakkına tecavüz yazısında anlatılmıştır; burada yalnız hükümsüzlük yönü ele alınır.

Yargıtay Kararı

“Anılan hükümde düzenlenen beş yıllık süre hak düşürücü süredir. Hükümsüzlük davaları bakımından sessiz kalma yoluyla hak kaybında uygulanacak sürenin başlangıcının, tescil tarihinden başlatılması mutlak bir kural değildir. Eğer hükümsüzlüğü talep edilen marka, tescil tarihinden önce kullanılmış ise tescil tarihinden önceki kullanım tarihleri de dikkate alınmak zorundadır.”

Olayda davalı, markasının asıl unsurunu 1973’ten beri kullandığını savunmuş; bölge adliye mahkemesi bu savunmayı m.25/6 yönünden tartışmamıştı. Daire hak kaybının gerçekleştiğine kendisi karar vermemiş, koşulların oluşup oluşmadığı tartışılmadan hüküm kurulmasını eksik inceleme sayarak kararı bozmuştur. Aynı kararda, kullanımı bilebilecek durumda olmayan kişinin dava açma hakkının düştüğünden söz edilemeyeceği de belirtilmiştir.

İptal Nedenleri (SMK m.26)

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.26/1-2 (İptal hâlleri ve iptal talebi)

“(1) Aşağıdaki hâllerde talep üzerine Kurum tarafından markanın iptaline karar verilir:

a) 9 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hâllerin mevcut olması.

b) Marka sahibinin fiillerinin veya gerekli önlemleri almamasının sonucu olarak markanın, tescilli olduğu mal veya hizmetler için yaygın bir ad hâline gelmesi.

c) Marka sahibi tarafından veya marka sahibinin izniyle gerçekleştirilen kullanım sonucunda markanın, tescilli olduğu mal veya hizmetlerin özellikle niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltması.

ç) 32 nci maddeye aykırı kullanımın olması.

(2) İlgili kişiler, Kurumdan markanın iptalini isteyebilir.”

(b) bendinde marka, sahibinin fiilleri ya da gerekli önlemleri almaması yüzünden ürünün yaygın adına dönüşmüştür. (c) bendinde marka sahibinin ya da izin verdiği kişinin kullanımı halkı yanıltır hâle gelmiştir. (ç) bendi, kullanımı teknik şartnameye bağlı markalara, örneğin ortak markaya ilişkindir (m.32/7).

İptali “ilgili kişiler” isteyebilir (m.26/2); Kanun bu kavramı tanımlamaz. Talep, o tarihte sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye ya da hukuki halefine yöneltilir (m.26/3). İptal hâli yalnız bir kısım mal veya hizmete ilişkinse kısmi iptale karar verilir (m.26/5).

Kullanmama Nedeniyle İptal: Beş Yıl, Ciddi Kullanım, İspat

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.9/1 (Markanın kullanılması)

“(1) Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından marka sahibi tarafından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir.”

Hükümde iki ayrı beş yıl vardır: tescilden itibaren beş yıl içinde kullanıma hiç başlanmaması ve başlanmış kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilmesi. Kullanım Türkiye’de, tescil edilen mal veya hizmetler bakımından ve ciddi biçimde olmalıdır. Ayırt edici karakteri değiştirmeyen farklı unsurlarla kullanım, yalnız ihracat amacıyla kullanım ve marka sahibinin izniyle kullanım da kullanım sayılır (m.9/2, 9/3).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/523 E., 2026/533 K., 23.09.2026 (Kurulun genel açıklaması; dava, kazanılmış hak iddiasına ilişkin bir Kurum kararının iptali davasıdır)

“Markaların sahibine sağladığı inhisari yetkinin makul ve piyasada kabul edilebilir olmasının koşulu markanın fiilen kullanılmasıdır … marka sahiplerinin markalarını derhâl kullanmaya başlamaları da beklenilemeyeceğinden SMK'da bir hoşgörü süresi de tanınmıştır.”

Bu açıklama o davada hükmün dayanağı değil, genel çerçevedir. Sürenin dolması tek başına yetmez: marka, beş yılın dolması ile iptal talebinin Kuruma sunulması arasında ciddi biçimde kullanılmışsa talep reddedilir. Ancak iptal talebinde bulunulacağı düşünülerek gerçekleştirilen ve talepten önceki üç ay içinde kalan kullanım dikkate alınmaz (m.26/4).

Mahkemelerin iptal yetkisini kullandığı dönemden bir örnek:

Yargıtay Kararı (onanan bölge adliye mahkemesi gerekçesi)
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2025/2091 E., 2025/7253 K., 03.12.2025 (onama; alıntı bölge adliye mahkemesinin gerekçesidir)

“davalı şirketin markasının kullanımını ispatlaması gereken 5 yıllık sürenin 08.12.2021 dava tarihinden geriye doğru hesaplanacağı, buna göre 08.12.2016-08.12.2021 tarihleri arasındaki kullanımın ispatlanması gerektiği … sadece markanın iptal edilmesini önlemek için göstermelik küçük ölçekte ve sembolik kullanmaların ciddi bir kullanım olmayacağı … yargılama konusu markaları kapsamında bulunan hizmetler için kullandığını ispat yükünün davalıda olduğu”

Bu dosyada davalı, markayı taşıyan pul biber ambalajlarını delil gösterdi; ürün satılmayıp promosyon olarak dağıtıldığı için bu, ciddi kullanım sayılmadı. Daire kendi gerekçesini yazmamış, bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Kurum önündeki usulde de, talep tarihinde en az beş yıldır tescilli markalarda delil marka sahibinden istenir: süresinde delil sunulmaz ya da deliller ciddi kullanımı göstermezse talep kabul edilir. Bu, Kanunun değil, Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in hükmüdür (m.30/A-10).

Hükümsüzlük Davasında Kullanmama Def’i

Kullanmama, önceki markasına dayanan kişiye karşı bir savunmadır da. Kanun bu savunmayı üç yerde tanır: yayıma itirazda (m.19/2), m.6/1’e dayanan hükümsüzlük davasında (m.25/7) ve tecavüz davasında (m.29/2). Sonuncusu marka hakkına tecavüz yazısında ele alınmıştır.

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.25/7 (Hükümsüzlük hâlleri ve hükümsüzlük talebi)

“(7) 6 ncı maddenin birinci fıkrası uyarınca açılan hükümsüzlük davalarında 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü def’i olarak ileri sürülebilir. Bu durumda kullanıma ilişkin beş yıllık sürenin belirlenmesinde dava tarihi esas alınır. Hükümsüzlüğü istenen markanın başvuru veya rüçhan tarihinde, davacının markası en az beş yıldır tescilli ise davacı ayrıca, söz konusu başvuru veya rüçhan tarihinde 19 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartların yerine getirildiğini ispatlar.”

Buna göre karıştırılma ihtimaline dayanarak hükümsüzlük isteyen davacı, davalı bu def’i ileri sürerse ve m.19/2’deki şart (dayanılan markanın en az beş yıldır tescilli olması) bulunuyorsa, dava tarihi esas alınarak belirlenen beş yıllık süre içinde markasını dayandığı mal veya hizmetlerde Türkiye’de ciddi biçimde kullandığını ya da kullanmamasının haklı sebebini ispatlamak zorundadır (m.19/2, m.25/7); kullanım yalnız bir kısım mal veya hizmet için ispatlanırsa inceleme o kısımla sınırlı yapılır (m.19/2). İspat edilemezse m.19/2 itirazın reddini öngörür; hükümsüzlük davasında bunun karşılığının talebin reddi olacağı, m.25/7’deki atıftan bu yazının çıkardığı sonuçtur.

Görevli Merci: İptalde Kurum, Hükümsüzlükte Mahkeme

İptal talebi: Kurum

SMK m.26/1 iptal yetkisini Kuruma verir. Ancak bu madde Kanunun diğer hükümleriyle aynı anda yürürlüğe girmemiştir:

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.192/1-a (Yürürlük)

“(1) Bu Kanunun;

a) 26 ncı maddesi yayımı tarihinden itibaren yedi yıl sonra,

… yürürlüğe girer.”

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu geçici m.4/1-2 (İptal yetkisinin mahkemeler tarafından kullanılması)

“(1) 26 ncı madde hükmü yürürlüğe girene kadar, iptal yetkisi, anılan maddedeki usul ve esaslara göre mahkemeler tarafından kullanılır.

(2) 26 ncı maddenin yürürlüğe girdiği tarihte mahkemeler tarafından görülmekte olan iptal davaları mahkemeler tarafından sonuçlandırılır.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Kanunun 10.01.2017 tarihli ve 29944 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığını belirtir (Yargıtay 11. HD, 2024/5027 E., 2025/3286 K.). Yedi yıllık süre buna göre 2024 yılının Ocak ayında dolmuştur; yürürlük günü Kanunda tarih olarak yazılı değildir, bu ifade bu yazının hesabıdır. Bugün yeni iptal talepleri Kuruma yapılır; m.26’nın yürürlüğe girdiği tarihte görülmekte olan davaları mahkemeler sonuçlandırır ve kesinleşen kararı Kuruma resen gönderir (geçici m.4/2, 4/3). O tarihten sonra doğrudan mahkemede açılan bir iptal davasının akıbetine ilişkin Yargıtay kararına, bu yazı için yapılan taramada rastlanmamıştır.

Kurum önündeki usulü, Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’e 15.03.2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete ile eklenen m.30/A ve m.30/B düzenler. Her talep tek bir marka için, imzalı iptal talep formuyla ve ücret ödenerek yapılır (m.30/A-3). Kararın talepten önceki bir tarihten etkili olması isteniyorsa bu tarih talepte açıkça yazılır (m.30/A-6). Talep marka sahibine tebliğ edilir; marka sahibi bir ay içinde cevabını ve delillerini sunar, isterse bir aya kadar ek süre alır; Kurum dosya üzerinden karar verir (SMK m.26/7). Ücretin tutarı Yönetmelikte yazılı değildir.

Kurumun markaya ilişkin Kitap kapsamında aldığı kararlardan zarar gören taraflar, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edebilir (m.20); iptal kararının da bu yola tabi olduğu, m.26’nın aynı Kitapta yer almasından bu yazının çıkardığı sonuçtur. Kurum kararlarına karşı açılacak davalar için Kanun mahkemeyi ayrıca gösterir:

İlgili Kanun Hükmü — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.156/2 (Görevli ve yetkili mahkeme)

“(2) Kurumun bu Kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurumun kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacakları davalarda görevli ve yetkili mahkeme, Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.”

Hükümsüzlük davası: mahkeme

Hükümsüzlüğe mahkeme karar verir (m.25/1). Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde davaya, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (m.156/1). Üçüncü kişilerin hak sahibi aleyhine açacağı davalarda yetkili mahkeme, kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir (m.156/5); Yargıtayın onadığı bir bölge adliye mahkemesi kararında, kullanmama nedeniyle iptal ve hükümsüzlük istemli davada yetki bu hükme göre belirlenmiştir (Yargıtay 11. HD, 2023/4447 E., 2024/6768 K.).

Yargı Kararlarında Geçiş Dönemi: 556 Sayılı KHK m.14’ün İptali

SMK’dan önce markalar 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile korunuyordu; kullanmama nedeniyle iptal bu KHK’nın 14. maddesinde düzenlenmişti. Anayasa Mahkemesi maddeyi iptal etti:

Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi, 2016/148 E., 2016/189 K., 14.12.2016 (itiraz yoluyla norm denetimi; oybirliğiyle iptal)

“itiraz konusu kural, mülkiyet hakkının konusunu oluşturan marka hakkıyla ilgili olduğundan KHK ile düzenlenemez.”

Mahkeme kuralı yalnız Anayasa’nın 91. maddesi yönünden, yani mülkiyet hakkının KHK ile düzenlenemeyeceği gerekçesiyle iptal etmiştir. Karar 6.1.2017 tarihli ve 29940 sayılı Resmî Gazete’de, SMK ise 10.01.2017’de yayımlanmıştır. Uygulamadaki tartışma, beş yıllık kullanmama süresinin SMK’dan önceki dönemi kapsayıp kapsamayacağıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin onadığı bölge adliye mahkemesi kararlarında bu dönem hesaba katılmıştır. Birinde 08.12.2021 tarihli davada 08.12.2016-08.12.2021 arasındaki kullanımın ispatı aranmış (2025/2091 E., 2025/7253 K.); bir diğerinde SMK’nın yürürlüğünden önceki dört günlük dönem dışında yasal düzenleme eksikliği bulunmadığı belirtilmiş (2024/6817 E., 2025/4440 K.); üçüncüsünde beş yılın 10.01.2017’den başlatılması gerektiği savunması kabul görmemiştir (2023/4447 E., 2024/6768 K.). Üç kararda da Daire ayrı bir gerekçe yazmamıştır. Bu yazı için okunan kararlar arasında karşı yönde olan yoktur; yine de konunun Dairenin kendi gerekçesiyle ya da bir genel kurul kararıyla çözüldüğü söylenemez.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Yol doğru seçilmelidir. Tescil sırasındaki engel için mahkemede hükümsüzlük davası açılır; sonradan doğan neden için iptal Kurumdan istenir.
  • Kullanım delilleri mal ve hizmet bazında saklanmalıdır. Yönetmelik ambalaj, etiket, fiyat listesi, katalog, fatura, fotoğraf ve gazete ilanı gibi belgeleri sayar (m.30/2, m.30/A-11).
  • Etki tarihi talepte belirtilmelidir. İptal kararının talepten önceki bir tarihten etkili olması isteniyorsa bu, talepte açıkça yazılır (m.27/2; Yönetmelik m.30/A-6).

Sıkça Sorulan Sorular

Marka hükümsüzlük davası ile marka iptali arasındaki fark nedir?

Hükümsüzlük, tescil sırasında var olan bir engele dayanır; mahkeme karar verir ve karar marka başvuru tarihinden itibaren etkilidir (SMK m.25, m.27/1). İptal, kullanmama ya da yaygın ad hâline gelme gibi tescilden sonra ortaya çıkan nedenlere dayanır; talep üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu karar verir ve karar kural olarak talep tarihinden itibaren etkilidir (m.26, m.27/2).

Kullanmama nedeniyle marka iptali için Türk Patent ve Marka Kurumuna mı, mahkemeye mi başvurulur?

SMK m.26/1’e göre iptale talep üzerine Kurum karar verir. Bu madde Kanunun yayımından yedi yıl sonra yürürlüğe girmiştir; o tarihte mahkemelerde görülmekte olan iptal davalarını mahkemeler sonuçlandırır (m.192/1-a, geçici m.4). Talep imzalı formla, ücret ödenerek ve her marka için ayrı yapılır (Uygulama Yönetmeliği m.30/A). Kurum kararlarına karşı davada görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir (m.156/2).

Kullanmama nedeniyle marka iptalinde beş yıllık süre nasıl hesaplanır ve kullanımı kim ispatlar?

Marka, tescilden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmamışsa ya da kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilmişse iptal edilir (SMK m.9/1). Beş yılın dolması ile talep arasında gerçekleşen ciddi kullanım iptali önler; talep öngörülerek yapılan son üç aydaki kullanım sayılmaz (m.26/4). Uygulama Yönetmeliği delili marka sahibinden ister (m.30/A-10); Yargıtayın onadığı kararlarda da ispat yükü marka sahibinde görülmüştür.

Marka hükümsüzlük davası açmak için bir süre var mıdır?

SMK m.25’in metninde hükümsüzlük davası için genel bir dava açma süresi yazılı değildir. Ancak önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi yapamaz (m.25/6). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bir kararında bu beş yılı hak düşürücü süre saymıştır.

Marka hükümsüzlük davası hangi mahkemede ve kime karşı açılır?

Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m.156/1). Dava, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye veya hukuki halefine karşı açılır; Kurum taraf gösterilmez (m.25/3). Üçüncü kişilerin hak sahibine karşı açacağı davalarda yetkili mahkeme, kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir (m.156/5).

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Marka Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Marka Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: marka hükümsüzlük davası · kullanmama nedeniyle marka iptali · marka iptali Türk Patent başvuru · markanın hükümsüzlüğü ve iptali · marka iptal talebi · SMK 26 · SMK 27 · hükümsüzlük nedenleri · kötüniyetli marka tescili · hükümsüzlük davasında kullanmama def’i · markanın yaygın ad hâline gelmesi · marka iptalinde görevli merci

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Markanın Hükümsüzlüğü ve İptali: Nedenler, Süreler, Görevli Merci ve Kullanmama (SMK m.25-26)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/markanin-hukumsuzlugu-ve-iptali-smk-25-26

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›