Son gözden geçirme:
İş Kazasında SGK’nın İşverene Rücu Davası: Koşullar, Kusur, Tutar ve Zamanaşımı
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: SGK, iş kazası işverenin kastı ya da sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri ve bağladığı gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerini işverenden ister (5510 sayılı Kanun m.21/1). Tutar, sigortalının veya hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tutarla sınırlıdır; Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre kural olarak ilk peşin sermaye değeri ile gerçek zarardan düşük olan esas alınır ve kusur oranı uygulanır. Sigortalı süresinde bildirilmemişse m.21/1’deki sorumluluk hâlleri aranmaz (m.23). Dava iş mahkemesinde görülür ve on yıllık zamanaşımına tabidir; süre gelirler için Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için masraf veya ödeme tarihinden başlar (m.93/3).
SGK, iş kazası işverenin kastı ya da iş güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse yaptığı ödemeleri ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini, sigortalının işverenden isteyebileceği tutarla sınırlı olarak işverenden ister (5510 sayılı Kanun m.21). Yazı; koşulları, kaçınılmazlığı, süresinde bildirilmeyen sigortalıyı (m.23), iç ve dış tavanı, kusur raporlarının etkisini, on yıllık zamanaşımını ve görevli mahkemeyi Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 10. Hukuk Dairesi kararlarıyla anlatır.
İş kazasından sonra Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) işverene açtığı rücuan tazminat davası: 5510 sayılı Kanun m.21 ve m.23’teki koşullar, kusurun ve kaçınılmazlığın etkisi, istenebilecek tutarın iki tavanı, on yıllık zamanaşımı, görevli mahkeme ve işverenin savunmaları.
SGK’nın İşverene Rücu Davası Nedir?
İş kazası geçiren sigortalının tedavisini SGK karşılar; geçici iş göremezlik ödeneği öder, kalıcı kayıp varsa sürekli iş göremezlik geliri, ölüm hâlinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlar. Rücu davası ikinci aşamadır: Kurum, yaptığı harcamayı kazaya sebep olandan geri ister. İşçinin kendi zararı için açtığı dava ayrıdır; onu iş kazası tazminatı yazısında anlattık.
Rücu hakkının dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesidir.
“İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.”
Tedavi giderleri için ayrı bir hüküm vardır: iş kazası işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu olmuşsa, Kurumca yapılan sağlık hizmeti giderleri işverene tazmin ettirilir; burada da kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır (m.76/4).
Hangi kanunun uygulanacağını kaza tarihi belirler. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2005 tarihli bir kazaya ilişkin bozma kararında ayrımı şöyle yapmıştır:
“01.10.2008 gününden önce meydana gelen kaza ve olaylara 506 sayılı Kanunun 26. maddesi, anılan tarihten itibaren gerçekleşen kaza ve olaylara ise 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi uygulanmalıdır.”
Bu yazı 1 Ekim 2008 ve sonrasındaki kazaları anlatır; daha eski kazalarda hesap kuralları farklıdır.
Koşullar: Kast, Mevzuata Aykırılık ve Kaçınılmazlık
21. maddenin birinci fıkrasına göre işverene rücu için iki hâlden biri gerekir: işverenin kastı ya da sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi. Kazanın bu hareketin sonucu olması, yani nedensellik bağı da aranır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, işverenin bu madde uyarınca sorumlu tutulabilmesi için kusurunun kanıtlanmış olması gerektiğini; mücbir sebebin, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurunun nedensellik bağını kesebileceğini belirtmiştir (aşağıdaki 26.06.2018 tarihli karar).
Fıkranın son cümlesindeki kaçınılmazlık ilkesini aynı karar şöyle tanımlar:
“Madde metninde belirtilen kaçınılmazlık ilkesi hukuki ve teknik anlamda fennen önlenmesi mümkün olmayan, başka bir anlatımla, işverence mevzuatın öngördüğü önlemlerin alınmış olduğu koşullarda dahi önlenmesi olanaksız durum ve sonuçları ifade etmektedir.”
Bu dosyada kusur raporları işvereni yüzde yüz kusurlu bulmuştu. Daire, raporların kaçınılmazlık değerlendirilmeden düzenlendiğini saptayarak hükmü bozdu ve işyeri koşulları ile sigortalının bünyesel etkenleri de gözetilerek yeniden rapor alınmasını istedi. Karar meslek hastalığına ilişkindir; Daire, meslek hastalığında durumun iş kazasından farklı olduğunu ayrıca not etmiştir.
Madde, birinci fıkra dışında başka hâller de düzenler:
“İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir.”
İkinci fıkraya göre işveren kazayı süresinde Kuruma bildirmezse, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Bu süre kazadan sonraki üç işgünüdür; kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa öğrenme tarihinden başlar (m.13/2). Üçüncü fıkra, sağlık raporu alınması gereken işte raporsuz ya da rapora aykırı çalıştırılan sigortalının hastalığı nedeniyle ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene ödettirilmesini öngörür. Son fıkraya göre ise ölümle sonuçlanan kazalarda, kazada kusuru bulunan hak sahiplerine veya iş kazası sonucu ölen kusurlu sigortalının hak sahiplerine Kurumca rücu edilmez; metne göre bu kural hak sahiplerine rücuya ilişkindir.
Süresinde Bildirilmeyen Sigortalı (m.23)
İşçi, işe giriş bildirgesi verilmeden çalıştırılırken kaza geçirmişse ayrı ve daha ağır bir kural devreye girer.
“Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri sonucu ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir.
Yukarıdaki fıkrada belirtilen hallerde, Kurumca yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri tutarı, 21 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilir.”
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu hükmü şöyle uygulamaktadır:
“23. maddeye göre işverenin sorumluluğu kusursuz sorumluluk ilkesine dayanır. Yine maddenin açık hükmü karşısında; gerçek zarar tavan hesabı yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır. … tarafların kusur oranı gözetilmeksizin belirlenen ilk peşin sermaye değerinden, Borçlar Kanunu’nun 43-44. maddeleri uyarınca sigortalının kusurunun %50'sinden az olmamak üzere hakkaniyet indirimi yapılarak kurum zararının belirlenmesi gerekecektir.”
Kararın söylediği şudur: bildirge yasal sürede verilmemiş ve kaza bu süreden sonra olmuşsa, işveren kazada kusursuz olsa bile Kurumun yaptığı yardımlardan sorumludur; gerçek zarar tavanı hesabının yapılması zorunlu değildir; yalnız sigortalının kusuru nedeniyle hakkaniyet indirimi yapılır. Daire bu dosyada hükmü, işverenin m.21/2 ve m.23 kapsamındaki sorumluluğu irdelenmediği ve gelir ile yaşlılık aylığının birleşmesi (m.54) gözetilmediği için bozmuştur. Bu yazıda m.23 yönünden tam metni okunan daire kararı budur; Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2022 tarihli kararı da maddeyi aynı içerikle aktarır. Kararda hakkaniyet indiriminin dayanağı “Borçlar Kanunu’nun 43-44. maddeleri” olarak gösterilmiştir; o dosyadaki kaza ise 17.10.2012 tarihlidir, yani 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012’den sonradır. İndirimin bugün hangi Türk Borçlar Kanunu hükmüne dayandırılacağı bu yazıda okunan kararlarda yer almamaktadır.
İstenebilecek Tutar: İki Tavan ve Kusur Oranı
Rücu alacağının ana kalemi, bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeridir. Hukuk Genel Kurulunun aktardığı kanuni tanıma göre peşin sermaye değeri, giderlerin yaş, kesilme ihtimali ve Kurumca belirlenecek iskonto oranı dikkate alınarak hesaplanan tutarıdır. Buna geçici iş göremezlik ödeneği gibi ödemeler ve tedavi giderleri eklenir.
21. maddenin birinci fıkrası bu toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarla sınırlar. Hukuk Genel Kurulu bu iki sınırı şöyle adlandırır:
“Tazminat hesabında Kanun gereği iş kazası nedeniyle sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan ve ilerde yapılacak ödemeler ile bu kişilere bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinden oluşan harcamalar, Kurum tarafından talep edilebilecek en yüksek tazminat tutarını yani tazminatın iç/alt tavanını, sigortalının veya hak sahiplerinin işverenden talep edebilecekleri tutar ise tazminatın dış/üst tavanını oluşturur. … Mahkemece hem iç tavan hem dış tavan hesabı yapılarak hangi tutar düşükse o tutar üzerinden rücu tazminatına karar verilecektir.”
Dış tavan, işçinin ya da hak sahiplerinin işverene karşı açacağı davada hesaplanacak gerçek maddi zarardır. Bu hesabın nasıl yapıldığını iş kazası tazminatının aktüeryal hesabı ve ölümlü iş kazasında tazminat hesabı yazılarında anlattık. Hukuk Genel Kurulu işveren ile üçüncü kişi arasındaki farkı da açıkça belirtmiştir:
“rücu davalarında işveren veya üçüncü kişinin sorumluluk esasları farklı olup 5510 sayılı Kanunun 21. maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak işveren yönünden 1. fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınmalı, üçüncü kişi bakımından ise 4. fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalıdır.”
Bu yazının basitleştirilmiş örneğiyle: ilk peşin sermaye değeri 1.000.000 TL, yöntemince hesaplanan gerçek zarar 800.000 TL ve işverenin kusuru yüzde 70 ise, düşük olan 800.000 TL esas alınır ve kusur oranı uygulanır; gelir yönünden rücu alacağı 560.000 TL olur. Aynı kazada kusurlu olan üçüncü kişi için ise gerçek zarara bakılmaz; ilk peşin sermaye değerinin yarısına kendi kusur oranı uygulanır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, işveren ile üçüncü kişinin birlikte dava edildiği dosyalarda aralarında müteselsil borçluluk ilişkisi bulunduğunu ve her birinin müteselsilen sorumlu olacağı tutarın bu sınırlar gözetilerek ayrı ayrı hesaplanacağını belirtmiştir (aşağıdaki 03.04.2024 tarihli karar).
Gelirdeki artışlar. Kanun, gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinden söz eder. Okunan kararlardan gelir artışlarının istenmemesi gerektiğini açıkça söyleyeni, 12.12.2005 tarihli bir kazaya ve 506 sayılı Kanun’un 26. maddesine ilişkindir (yukarıdaki 12.11.2019 tarihli karar); 5510 sayılı Kanun dönemi için bu yönde tam metni okunan bir karar bu yazıda yer almamaktadır. Hukuk Genel Kurulu ise 20.05.2026 tarihli kararında, sürekli iş göremezlik oranı değişince Kurumun peşin sermaye değerini yeniden hesapladığını, gelirde meydana gelen her artış ya da değişikliğin ayrı bir olgu olduğunu ve Kurumun talebini yeni duruma göre belirleyebileceğini ya da ek talepte bulunabileceğini belirtmiştir.
Kusurun Belirlenmesi ve Diğer Davaların Etkisi
Tazminat davasındaki rapor. Hukuk Genel Kurulu, işçinin ya da hak sahiplerinin açtığı davadaki kusur tespitinin rücu davasını bağlayıp bağlamadığını şöyle yanıtlamıştır:
“sözü edilen davada alınan kusur raporlarının ve tespit edilen kusur oranlarının Kurumun taraf olduğu rücu davalarında, her iki davanın konusunun ve taraflarının aynı olmaması nedeniyle kesin delil olarak kabulü mümkün değil ise de güçlü delil oluşturacağı açıktır.”
Bu dosyada bölge adliye mahkemesi, bilirkişi raporlarını bir yana bırakıp işçiye kusur verilemeyeceğini kendisi belirlemişti. Kurul, oy çokluğuyla, kusurun aidiyeti ve oranının belirlenmesinin özel ve teknik bilgi gerektirdiğini, hâkimin bunu hukuki bilgisiyle çözemeyeceğini kabul etti; tazminat dosyasının getirtilmesini ve raporlar arasındaki çelişkinin, konunun bilirkişilerinden oluşacak heyetten alınacak ve iş güvenliği mevzuatı kapsamında değerlendirme içeren raporla giderilmesini istedi.
Ceza davası. Hukuk Genel Kurulunun 15.06.2022 tarihli kararına göre hukuk hâkimi, ceza hâkiminin kusur değerlendirmesiyle ve beraat kararıyla bağlı değildir (Kurulun dayandığı hüküm 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74’tür); ancak maddi olguyu saptayan kesinleşmiş ceza mahkemesi kararı hukuk hâkimini bağlar. Kurul, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının hüküm niteliğinde olmadığını da açıklamıştır. O dosyada direnme kararı, şirket yetkilisinin şirketin kusurundan ayrıştırılması gereken şahsi kusuru bulunup bulunmadığı raporda değerlendirilmediği için bozulmuştur.
Usul: Görevli Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı
Görevli mahkeme. Rücu davası iş mahkemesinde görülür.
“Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.”
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu da, idari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar dışında, SGK’nın taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıkları iş mahkemelerinin görevine verir (m.5/1-b).
Yetki ve arabuluculuk. İş mahkemelerinde yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir; davalı birden fazlaysa birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 sayılı Kanun m.6/1-2). İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir (m.3/3).
Zamanaşımı. Süre ve başlangıcı Kanunda açıkça yazılıdır:
“Bu Kanuna dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücȗ davaları, on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı tarihi; rücȗ konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren başlar.”
Süre kaza tarihinden değil, kalemine göre farklı tarihlerden işler: gelir için Kurumun onay tarihi, geçici iş göremezlik ödeneği ve tedavi gideri gibi kalemler için ödeme ya da masraf tarihi. Bu yazının metinden çıkardığı sonuç şudur: aynı kazadan doğan kalemlerin bir kısmı zamanaşımına uğramışken bir kısmı uğramamış olabilir. Genel kurallar için: zamanaşımı ve hak düşürücü süreler.
Yargıtay Kararlarında İşverenin Savunmaları
Zamanaşımı def’i ve ileri sürülme zamanı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, itirazı yargılama sırasında değil ilk kez temyiz dilekçesinde ileri süren bir davalı yönünden davanın zamanaşımından reddedilmesini doğru bulmamıştır:
“davalı …'un yargılama aşamasında değil, temyiz dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunduğu gözetildiğinde, davanın davalı … yönünden kabulüne karar verilmesi gerekirken, aksi kabul ile zamanaşımı yönünden reddine dair verilen karar bozma nedenidir.”
Aynı Daire bir başka kararında, Kurumun kısmi dava olarak açtığı ilk rücu davasının zamanaşımından reddedilip kesinleşmesinin yalnız o davada istenen tutar yönünden kesinlik oluşturduğunu, bakiye alacak için açılan ikinci davada zamanaşımı def’inin m.93/3 gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2021/9247 E., 2022/2997 K., 03.03.2022). Bu sonuç o dosyanın koşullarına özgüdür.
Kabul görmeyen savunmalar. Hukuk Genel Kurulu, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma borcunu geniş yorumlar; mevzuatta öngörülmemiş olsa bile bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı önlemlerin alınmasını arar:
“Bu önlemler konusunda işveren işyerini yeni açması nedeniyle tecrübesizliğini, bilimsel ve teknik gelişmeler yönünden bilgisizliğini, ekonomik durumunun zayıflığını, benzer işyerlerinde bu iş güvenliği önlemlerinin alınmadığını savunarak sorumluluktan kurtulamaz.”
İleri sürülebilecek savunmalar. Kanun metninden ve okunan kararlardan bu yazının derlediği başlıca savunmalar şunlardır: kazanın mevzuata aykırı bir hareketin sonucu olmadığı ya da kaçınılmaz olduğu; sigortalının ya da üçüncü kişinin kusurunun kendi kusur oranını azalttığı; istenen tutarın gerçek zararı (dış tavanı) aştığı; ilk peşin sermaye değeri tablosunun hatalı veriye dayandığı; alacağın kalem kalem zamanaşımına uğradığı. Süresinde bildirilmeyen sigortalı yönünden ise 10. Hukuk Dairesinin yukarıdaki kararına göre kusursuzluk savunması sonuç vermez; orada tartışma, bildirimin süresinde yapılıp yapılmadığı ve hakkaniyet indiriminin oranı üzerinedir.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- SGK geliri işçinin davasında da hesaba girer. SGK gelirinin rücuya tabi kısmının işçinin maddi tazminatından indirilmesini aktüeryal hesap yazısında anlattık; iki davadaki hesaplar aynı verilere dayanmalıdır.
- Peşin sermaye değeri tablosu denetlenmelidir. Hukuk Genel Kurulu 2026 tarihli kararında, gelire giriş tarihi ile onay tarihi ve uygulanan madde bakımından hatalı veri içeren tabloya göre hesap yapılmasını doğru bulmamıştır.
- Asıl işveren ve alt işveren. Asıl işveren–alt işveren ilişkisinde sorumluluğu maden ve mermer ocağında iş kazası yazısında ele aldık.
Sıkça Sorulan Sorular
SGK iş kazasında işverene hangi koşullarda rücu davası açabilir?
SGK, iş kazası işverenin kastı ya da sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse işverene rücu edebilir (5510 sayılı Kanun m.21/1). İşverenin sorumluluğu belirlenirken kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu ilkeyi, mevzuatın öngördüğü önlemler alınmış olsa bile önlenmesi olanaksız durum ve sonuçlar olarak tanımlamıştır (meslek hastalığına ilişkin bir rücu davasında). Sigortalı süresinde Kuruma bildirilmemişse bu sorumluluk hâlleri aranmaz (m.23).
SGK rücu davasında işverenden istenebilecek tutarın sınırı nedir?
Kanuna göre işverenden, Kurumun yaptığı ve yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri istenir; bu toplam, sigortalının veya hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tutarla sınırlıdır (5510 sayılı Kanun m.21/1). Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre mahkeme hem Kurum harcamasını (iç tavan) hem gerçek zararı (dış tavan) hesaplar, düşük olanı esas alır ve kural olarak kusur oranını uygular. Kusurlu üçüncü kişiye ise ilk peşin sermaye değerinin yarısı üzerinden rücu edilir (m.21/4).
İş kazasından doğan SGK rücu davasında zamanaşımı kaç yıldır ve ne zaman başlar?
5510 sayılı Kanun’a dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücu davaları on yıllık zamanaşımına tabidir (m.93/3). Süre, rücu konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için masraf veya ödeme tarihinden başlar; kaza tarihinden başlamaz. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024 tarihli bir kararında, yargılama sırasında değil ilk kez temyiz dilekçesinde ileri sürülen zamanaşımı itirazına dayanılarak davanın reddedilmesini bozma nedeni saymıştır.
İşçinin açtığı iş kazası tazminat davasındaki kusur raporu SGK’nın rücu davasını bağlar mı?
Kesin delil olarak bağlamaz, ancak güçlü delildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 20.05.2026 tarihli kararında (bu konuda oy çokluğuyla), iki davanın konusu ve tarafları aynı olmadığı için tazminat davasındaki kusur raporunun rücu davasında kesin delil sayılamayacağını, fakat güçlü delil oluşturacağını belirtmiştir. Raporlar arasında çelişki varsa tazminat dosyası getirtilir ve çelişki yeni bir bilirkişi heyeti raporuyla giderilir. Aynı karara göre kusurun aidiyeti ve oranı özel ve teknik bilgi gerektirir; mahkeme bunu bilirkişi raporlarını bir yana bırakarak kendiliğinden belirleyemez.
İşe giriş bildirgesi süresinde verilmeyen işçi iş kazası geçirirse işveren kusursuz olsa da SGK’ya karşı sorumlu olur mu?
Evet, sigortalı işe giriş bildirgesi süresinde verilmemişse sorumlu olur. 5510 sayılı Kanun m.23’e göre bu durumda Kurumun yaptığı ve yapacağı masraflar ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, m.21/1’deki sorumluluk hâlleri aranmaksızın işverene ödettirilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2021 tarihli bir kararında bu sorumluluğu kusursuz sorumluluk saymış, gerçek zarar tavanı hesabının zorunlu olmadığını ve Kurum zararının, sigortalının kusurunun yüzde ellisinden az olmamak üzere hakkaniyet indirimi yapılarak belirleneceğini belirtmiştir.
SGK’nın işverene açtığı rücu davası hangi mahkemede görülür ve arabuluculuk zorunlu mudur?
Dava iş mahkemesinde görülür. 5510 sayılı Kanun’un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, Kanunda aksine hüküm yoksa iş mahkemelerinde çözülür (m.101); 7036 sayılı Kanun da SGK’nın taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıkları, sayılan istisnalar dışında, iş mahkemesinin görevine verir (m.5/1-b). Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri ya da işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir (m.6). İş kazasından kaynaklanan rücu davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir (m.3/3).
İlgili Makaleler
- İş Kazası Tazminatı: Haklarınız ve Başvurabileceğiniz Hukuki Yollar
- İş Kazası Tazminatının Hesaplanması (Aktüeryal Hesap)
- Maden ve Mermer Ocağında İş Kazası: İşveren, Taşeron ve Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli iş kazası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İş Kazası Tazminat Hukuku alanındaki diğer makaleler
Anahtar kavramlar: SGK rücu davası işveren · iş kazası rücu davası zamanaşımı · 5510 madde 21 rücu · rücuan tazminat davası · ilk peşin sermaye değeri · gerçek zarar tavan hesabı · kaçınılmazlık ilkesi · süresinde bildirilmeyen sigortalı 5510 madde 23 · rücu davasında kusur raporu · SGK rücu davası görevli mahkeme · üçüncü kişiye rücu 5510 m.21/4
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İş Kazasında SGK’nın İşverene Rücu Davası: Koşullar, Kusur, Tutar ve Zamanaşımı”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/is-kazasinda-sgk-nin-isverene-rucu-davasi

























