Son gözden geçirme:
Asıl İşveren – Alt İşveren (Taşeron): Muvazaa, Birlikte Sorumluluk, Kamuda Kıdem Tazminatı (İş K. m.2, m.112)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Asıl işveren–alt işveren ilişkisi, alt işverene yardımcı bir işin ya da işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle ihtisas gerektiren bir asıl iş bölümünün verilmesiyle kurulur; asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2). İlişki muvazaalıysa ya da kanuni şartları taşımıyorsa alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre muvazaa her ihale dönemi için ayrı incelenir. Kamu kurumlarında 4734 sayılı Kanun m.62/1-e kapsamında çalışan alt işveren işçisinin kıdem tazminatı, şartları varsa kural olarak kurum tarafından ödenir (m.112); Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu düzenlemenin alt işverenin sorumluluğunu kaldırmadığını kabul etmiştir.
Alt işverenlik ilişkisi yardımcı işte ya da işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle ihtisas gerektiren asıl iş bölümünde kurulabilir; muvazaa hâlinde işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır, geçerli ilişkide asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur. Yazı; kurulma şartlarını, muvazaa ölçütlerini, her ihale döneminin ayrı incelenmesini ve kamuda kıdem tazminatının ödenmesini Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Taşeron (alt işveren) ilişkisinin kanuni şartları, muvazaa hâlinde işçinin asıl işverenin işçisi sayılması, işçilik alacaklarından birlikte sorumluluk ve kamu ihalelerinde kıdem tazminatının ödenmesi: 4857 sayılı İş Kanunu m.2, m.3 ve m.112 ile Alt İşverenlik Yönetmeliği ışığında.
Asıl İşveren–Alt İşveren İlişkisi Nedir?
Günlük dilde “taşeron” denen yapı, İş Kanunu’nda asıl işveren–alt işveren ilişkisidir: asıl işveren, işyerindeki işin bir kısmını alt işverene verir; alt işveren bu iş için işçilerini yalnız o işyerinde çalıştırır. Aşağıdaki kararlarda hastane temizliği ve maden ocağında kömür yükleme-nakli işleri bu yapıyla yürütülmüştür.
İşçi için iki sonuç önemlidir: geçerli ilişkide asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur; ilişki kanuna aykırı ya da muvazaalıysa işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
“Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.
Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”
Dördüncü fıkra mülga olduğundan kararlar bu hükümleri 2. maddenin 6.–7. ya da 7.–8. fıkraları olarak anar; bu yazı fıkra numarası yerine içeriği anar.
Geçerli Bir Alt İşveren İlişkisinin Şartları
Kanun metninden ve aşağıda aktarılan Hukuk Genel Kurulu kararlarından şu şartlar çıkar:
- İki ayrı işveren: Hukuken ve ekonomik olarak bağımsız, ayrı bir iş organizasyonu olan iki işveren bulunmalıdır.
- Mal veya hizmet üretimine ilişkin bir iş: Alt işverene verilen iş, asıl işverenin işyerindeki üretimle ilgili olmalıdır.
- Yardımcı iş ya da ihtisas gerektiren asıl iş bölümü: Yardımcı işler, muvazaa yoksa sınırlama olmaksızın verilebilir. Asıl işin bir bölümü ise yalnız “işletmenin ve işin gereği” ile teknolojik nedenlerle ihtisas gerektirme ölçütleri birlikte gerçekleşiyorsa verilebilir.
- Alt işveren işçilerinin yalnız asıl işverenden alınan işte çalıştırılması.
- Yasak hâllerin bulunmaması: Alt işveren daha önce o işyerinde çalıştırılan biri olmamalı; asıl işverenin işçileri alt işverene geçirilerek hakları kısıtlanmamalıdır.
Kanun, “asıl iş” ve “yardımcı iş” kavramlarını tanımlamaz. Bu tanımlar İş Kanunu uyarınca çıkarılan Alt İşverenlik Yönetmeliği’ndedir. Yönetmelik asıl işi “Mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş” olarak tanımlar. Yardımcı iş ise aşağıdaki kutuda yer alan tanımdır. Yönetmelik aynı maddede muvazaanın görünüm biçimlerini de sayar. Bunlar kanun hükmü değil yönetmelik hükmüdür; mahkemeler bu ölçütleri değerlendirmede kullanır.
“g) Muvazaa:
1) İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,
2) Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,
3) Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,
4) Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri,
ihtiva eden sözleşmeyi,
ğ) Yardımcı iş: İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin olmakla beraber doğrudan üretim organizasyonu içerisinde yer almayan, üretimin zorunlu bir unsuru olmayan ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı olan işi,”
Alt işveren, yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle işyerini bölge müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür (m.3). Tescilden sonra da müfettiş muvazaa tespit edebildiğinden (m.3) tescil, ilişkinin geçerliliğini tek başına kanıtlamaz.
Muvazaa ve Sonucu: İşçinin Asıl İşverenin İşçisi Sayılması
Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak için gerçek iradelerine uymayan bir görünüş yaratmasıdır. Alt işverenlik bakımından bu, kâğıt üzerinde iki işveren varken gerçekte işin ve işçinin asıl işverenin organizasyonunda kalması demektir. Hukuk Genel Kurulu gerekçesine göre kanundaki yasak ve sınırlamalara aykırılık hâlinde de, genel olarak muvazaa hâlinde de işçiler başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. 2022 tarihli Kurul kararındaki karşı oy yazısı da kanuni şartların yokluğu ile muvazaanın farklı kavramlar olduğunu, ancak sonuçlarının aynı olduğunu belirtir.
Muvazaanın incelenmesinde Yönetmelik m.12 belirli ölçütlere bakılmasını ister. Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında bu ölçütleri yargısal inceleme için de sıralamıştır.
“(2) Muvazaanın incelenmesinde özellikle;
… ç) Alt işverenin işe uygun yeterli ekipman ile tecrübeye sahip olup olmadığı,
d) İstihdam edeceği işçilerin niteliklerinin yapılacak işe uygun olup olmadığı,
e) Alt işverene verilen işte asıl işveren adına koordinasyon ve denetimle görevlendirilenlerden başka asıl işverenin işçisinin çalışıp çalışmadığı,
… hususları göz önünde bulundurulur.”
Bu ölçütlerle bağlantılı olarak dosyalarda şu olgular öne çıkabilir: işçinin işi asıl işverenin yöneticilerinden aldığı talimatla yürütmesi, alt işverenin işe uygun kendi ekipmanının ve deneyimli kadrosunun bulunmaması, asıl işveren işçileriyle aynı işin yan yana yapılması. Bu liste bu yazının çıkarımıdır; sayılan olgular tek başına sonuç doğuran kurallar değil, hâkimin bütün dosyayla birlikte değerlendirdiği işaretlerdir.
Muvazaa sonucunda işçi, toplu iş sözleşmesinden ve asıl işverenin emsal işçilerine uygulanan ücret düzeninden yararlanmayı isteyebilir. Hukuk Genel Kurulu’nun 2025 kararında aktarılan Özel Daire bozma gerekçesine göre sendika üyesi olmayan ve dayanışma aidatı ödemeyen işçinin farkları, aynı işi yapan sendikasız emsal işçinin ücretine göre hesaplanır; Kurul bu bölümü “kabule göre bozma” saydığından ayrıca incelememiştir.
İşçilik Alacaklarından Birlikte Sorumluluk
Geçerli bir ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçisine karşı “o işyeri ile ilgili olarak” Kanundan, iş sözleşmesinden ya da alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarında bu sorumluluk “müştereken ve müteselsilen” sorumluluk olarak uygulanmaktadır. Kıdem, ihbar, fazla çalışma, yıllık izin ve ücret alacakları bu kapsamda değerlendirilir; bu alacakların hesabı için kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla çalışma alacağı yazılarına bakılabilir.
“O işyeri ile ilgili olarak” ifadesi, asıl işverenin sorumluluğunu işçinin onun işyerinde çalıştığı dönemle sınırlar. Aşağıda aktarılan 2026 tarihli kararda ilk derece ve istinaf mahkemeleri asıl işverenin sorumluluğunu bu döneme göre hesaplamış; Daire bu yaklaşımı tartışmamış, işçinin hangi sürede asıl işverenin tersanesinde çalıştığının yanlış belirlendiği gerekçesiyle bozmuştur. Sınırın kanun metnindeki bu ifadeden doğduğu bu yazının çıkarımıdır.
Muvazaa varsa işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görür (m.2); alacakların bu nedenle asıl işverene yöneldiği bu yazının çıkarımıdır. Geçerli ilişkide asıl işverenin alt işverene rücu imkânı, aşağıdaki 2024 tarihli kararda aktarılan bozma gerekçesinde anılır; iki işveren arasındaki iç paylaşımın işçinin alacağını etkilemediği de bu yazının çıkarımıdır.
Kamu İhale İşlerinde Kıdem Tazminatı (m.112)
2014’te 6552 sayılı Kanunla 4857 sayılı Kanun m.112’ye, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.62/1-e kapsamında alt işverenlerce çalıştırılan işçiler için özel ödeme kuralları eklendi. Bu bent “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı”nı tanımlar; KHK-696 ve 7079 sayılı Kanunla değişen güncel metni, sayılan kamu idarelerinin bu tür alım yapmasını yasaklar.
“4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları;
a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından,
… işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.”
Maddenin (b) bendi, aynı alt işverenle farklı kamu kurumlarında çalışanlar için ödemeyi son kurumun yapacağını; üçüncü fıkrası ise kamu dışı bir işyerinde sona eren sözleşmelerde yazılı talep üzerine kamu süresine ait kısmın ödenmesini düzenler.
Bu düzenleme, ödemeyi kimin yapacağını belirler; alt işvereni sorumluluktan kurtarmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem tazminatından yalnız Bakanlığı sorumlu tutan kararı bu nedenle bozmuştur (aşağıdaki karar kutusu). Aynı maddenin bir başka eklenen fıkrası metinde Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olarak görünür; bu yazının konusu olan ikinci fıkra bu iptalin dışındadır.
Ayrıca m.2’ye 2006’da eklenen fıkraya göre kamuda hizmet alımıyla yüklenici aracılığıyla çalıştırılanlar, “bu şekilde çalışmış olmalarına dayanarak” kadroya atanmaya ve kadrolulara tanınan mali haklardan yararlanmaya hak kazanamaz. Aktarılan kararlarda kamu kuruluşlarına karşı muvazaa incelenmiş, bu fıkranın etkisi ayrıca tartışılmamıştır.
Usul: Müfettiş Raporuna İtiraz, Arabuluculuk ve İspat
İdari tespit ve itiraz. Tescil edilen alt işveren işyerinin belgeleri iş müfettişlerince incelenebilir. Muvazaa tespit edilirse gerekçeli rapor işverenlere tebliğ edilir ve işverenler otuz iş günü içinde iş mahkemesine itiraz edebilir.
“İnceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir. Bu rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz iş günü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. … Rapora otuz iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.”
Arabuluculuk. İşçi, muvazaaya dayanarak ya da birlikte sorumluluk gereği alacak isteyecekse önce arabulucuya başvurmalıdır; kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur (7036 sayılı Kanun m.3/17). Asıl ve alt işveren birlikte sorumlu tutulmak isteniyorsa başvurunun ikisine birden yöneltilmesi yerinde olur; bu bir öneridir, kanunun açık hükmü değildir.
“(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”
İspat. Muvazaa genel ispat kurallarına tabidir; sözleşmeler, şartnameler, keşif, bilirkişi, tanık ve SGK kayıtları birlikte değerlendirilir. Çalışma olgusunu ve hizmet süresini ispat yükü işçidedir; SGK kaydında görünen işverenle fiilî çalışmanın ilişkisi ayrıca araştırılır.
Yargı Kararlarında Alt İşveren İlişkisi
Her ihale dönemi ayrı incelenir. Hukuk Genel Kurulu, aynı işyerinde başka işçiler için verilmiş kesinleşmiş muvazaa kararlarına dayanılarak, davacının çalıştığı ihale dönemleri incelenmeden muvazaanın kabul edilmesini hatalı bulmuş ve direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Öncelikle belirtmek gerekir ki, her bir ihale dönemi için kurulan asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçersiz veya muvazaaya dayandığına ilişkin tespit önceki ve sonraki ihale dönemleri bakımından bir sonuç doğurmayacaktır. Her ihale sözleşmesi kendi dönem ve şartlarında değerlendirmeye tâbi tutulmalıdır. … Bu sebeple davalı tarafından yapılan sözleşmelerin kanuna uygun olmadığına ya da muvazaalı olduğuna ilişkin kesinleşmiş yargı kararları sadece muvazaalı olduğu tespit edilen ihale dönemleri yönünden bağlayıcı olup önceki ve sonraki ihale dönemlerinin muvazaalı olduğunu kabul için yeterli değildir.”
Kurul, her dönem için işin niteliğinin, teknolojik ihtisas gerekip gerekmediğinin ve aynı işte asıl işveren işçilerinin çalışıp çalışmadığının araştırılmasını, gerekirse bilirkişi raporu alınmasını istemiştir.
Önceki dönem kararı sonraki dönemi bağlamaz. 2022 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı, aynı işçinin önceki dönemi için kesinleşmiş muvazaa kararının sonraki ihale dönemine kendiliğinden uygulanmayacağını oy çokluğuyla kabul etmiştir; karşı oy, sonraki sözleşmelerin de muvazaalı sayılması gerektiğini savunmuştur. Kurulca benimsenen bozma kararı, ihale dışı işte çalıştırmayı da ele alır:
“İşçinin alt işverene bırakılan işler dışında çalıştırılması yapılan sözleşmeleri muvazaalı hale getirmeyip, bu durum tespit edildiğinde sadece o işçi için asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmalıdır. Bu durumda diğer işçiler açısından geçersizlik veya muvazaanın varlığından söz edilemez.”
Bozma gerekçesine göre işçinin ihale dışı işte çalıştırıldığı belirlenirse, davacının sendika üyesi olduğu da dikkate alınarak alacaklar davalının toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre hesaplanmalıdır. Nitelendirme “muvazaa” değil “unsur eksikliği” olsa da işçi bakımından sonucun benzer olduğu bu yazının değerlendirmesidir.
İhale kapsamı dışında çalıştırma. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2023 tarihli bir kararında, aynı hizmet alım sözleşmeleri için başka işçilerin davalarında muvazaanın kesinleştiğini belirtmiş ve dava konusu alacakların muvazaanın kesinleştiği döneme ait olduğunu saptamış; ayrıca işçinin üstlenilen işin kapsamı dışında çalıştırıldığını da gerekçeye eklemiştir. Daire bu hâli “muvazaa” olarak nitelendirmiştir; Hukuk Genel Kurulu’nun benimsediği 2022 bozma gerekçesi ise aynı hâli unsur eksikliği olarak anlatır.
“Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. … Kaldı ki, somut olayda davacının muvazaalı kabul edilen hizmet alım sözleşmesi ile üstlenilen işin kapsamı dışında bir işte mekanik bakım ve onarımcısı olarak çalıştırıldığı anlaşıldığından asıl işveren alt işveren ilişkisinin bu hâlde de muvazaalı olduğunun kabulü gerekir.”
Kamuda kıdem tazminatı ve alt işverenin sorumluluğu. Bir Bakanlığa bağlı hastanede değişen alt işverenler nezdinde temizlik işçisi olarak çalışan işçinin davasında ilk derece mahkemesi, m.112 nedeniyle yalnız Bakanlığı sorumlu tutmuştu. Daire bu kararı bozmuş; bozmaya uyularak verilen karar 2024’te onanmıştır. Alıntı, onama kararında aktarılan önceki bozma gerekçesindendir.
“112 nci maddeye eklenen ikinci fıkrasının (a) bendinde getirilen düzenlemenin işçinin gerçek işvereni olan alt işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, bu nedenle Mahkemece … davacının kıdem tazminatından alt işverenin sorumluğunu ve özellikle asıl işverenin rücu imkânını ortadan kaldıracak şekilde sadece Bakanlığın sorumlu tutulmasının hatalı olduğu, davacının kıdem tazminatından aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu bulundukları”
Hizmet süresinin ve işyerinin ispatı. Bir tersanede alt işveren işçisi olarak çalıştığını ileri süren işçinin davasında, bazı dönemlerde SGK kaydı başka işyeri sicil numaralarında görünüyordu. Bölge adliye mahkemesi asıl işverenin sorumluluğunu, SGK kayıtlarına göre onun tersanesinde geçtiğini kabul ettiği dönemle sınırlamıştı. Daire, tanık beyanları ve kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde bütün sürenin asıl işverenin tersanesinde geçtiğinin kabulü gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
“İş hukukunda çalışma olgusunu ve hizmet süresini ispat yükü, bunu iddia eden işçiye düşer. Çalışma olgusu her türlü delille kanıtlanabilir. … Özellikle iddia edilen çalışma döneminde SGK kayıtlarındaki işverenlerin araştırılması ve kayden görünen işverenlerle işçi arasında iş görme ediminin yerine getirilip getirilmediği, kaydın ne şekilde oluştuğu araştırılmalıdır.”
Bu bir bozma kararıdır; dosyada yeniden karar verilecektir ve sonuç her dosyada kayıtlara ve tanıkların çalıştığı dönemlere bağlıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Belgeleri dönem dönem toplayın. Muvazaa her ihale dönemi için ayrı incelendiğinden, başka ihale dönemleri için verilmiş kararlar yetmez; çalışılan her döneme ait sözleşme ve şartnameler dosyaya getirtilmelidir.
- SGK kaydını tek başına yeterli saymayın. İşçinin fiilen nerede çalıştığı tanık ve belgeyle ispatlanmalıdır.
- Arabuluculuk aşamasını atlamayın. Son tutanak dava dilekçesine eklenmelidir.
- Toplu iş sözleşmesi taleplerinde üyeliği kontrol edin. Muvazaa kabul edilse bile toplu iş sözleşmesinden yararlanma, sendika üyeliği ya da dayanışma aidatı gibi ayrı şartlara bağlı olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl işveren alt işveren ilişkisi hangi durumlarda muvazaalı sayılır?
Kural olarak alt işverene ihtisas gerektirmeyen bir asıl iş bölümü verilmişse, daha önce o işyerinde çalıştırılan biriyle ilişki kurulmuşsa ya da asıl işverenin işçileri alt işverene geçirilip hakları kısıtlanmışsa ilişki muvazaalı kabul edilir (4857 sayılı İş Kanunu m.2; Alt İşverenlik Yönetmeliği m.3). Alt İşverenlik Yönetmeliği ayrıca alt işverenin ekipman ve tecrübesine, aynı işte asıl işveren işçilerinin çalışıp çalışmadığına bakılmasını ister. Karar, dosyadaki bütün olgulara göre verilir.
Taşeron işçisi için muvazaa tespit edilirse hangi sonuç doğar?
Alt işverenin işçisi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır (4857 sayılı İş Kanunu m.2). İşçi bu durumda asıl işverenin emsal işçilerinin ücret düzeninden ve şartları varsa toplu iş sözleşmesinden doğan farkları isteyebilir. Toplu iş sözleşmesinden yararlanma, sendika üyeliği ya da dayanışma aidatı gibi ayrı şartlara bağlı olabilir.
Asıl işveren, alt işveren işçisinin kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarından sorumlu mudur?
Evet, geçerli bir alt işveren ilişkisinde asıl işveren, o işyeriyle ilgili olarak Kanundan, iş sözleşmesinden ve alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu sorumluluğu müştereken ve müteselsilen sorumluluk olarak uygular. Sorumluluğun, kanundaki “o işyeri ile ilgili olarak” ifadesi nedeniyle işçinin asıl işverenin işyerinde çalıştığı dönemle sınırlı olduğu bu yazının çıkarımıdır.
Kamu kurumunda çalışan taşeron işçisinin kıdem tazminatını 4857 sayılı Kanun m.112’ye göre kim öder?
4734 sayılı Kanun m.62/1-e kapsamında alt işveren işçisi olarak aynı kamu kurumunda aralıksız çalışan ve son iş sözleşmesi kıdem tazminatı gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, kural olarak ilgili kamu kurumu tarafından banka hesabına ödenir (m.112/2-a). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu düzenlemenin alt işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını, asıl ve alt işverenin birlikte sorumlu olduğunu kabul etmiştir.
Alt işveren ilişkisinde bir ihale dönemi için verilen muvazaa kararı sonraki ihale dönemlerinde de geçerli midir?
Hayır, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre kesinleşmiş muvazaa kararları yalnız muvazaalı olduğu tespit edilen ihale dönemleri için bağlayıcıdır. Önceki ve sonraki ihale dönemleri için sözleşmeler ve fiilen yapılan iş ayrıca incelenmelidir. Kurul bu ilkeyi 2025 tarihli kararında oy birliğiyle tekrarlamıştır.
İlgili Makaleler
- Kıdem Tazminatı: Şartlar ve Hesap
- Maden ve Mermer Ocağında İş Kazası: İşveren, Taşeron ve Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu
- Fazla Çalışma (Fazla Mesai) Alacağı: Şartları, Hesabı ve İspatı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli işçi davaları Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Malullük Aylığı: Şartları, Yüzde 60 Çalışma Gücü Kaybı ve SGK Sağlık Kurulu Kararına İtiraz (5510 Sayılı Kanun m.25–27)
- Yargıtay HGK: Borçlanmayla 900 Güne Tamamlanan Ölüm Aylığı Kesilir, Ödenen Aylıklar Kurum Hatası Hükmüyle (m.96/1-b) Geri Alınır
- Yargıtay HGK: SGK İdari Para Cezasına Süresinde İtiraz Edilip Dava Açılmazsa Ödeme Emri Davasında Ceza Tartışılamaz
- İşyerinde Kalp Krizi İş Kazası Sayılır mı? 5510 Sayılı Kanun m.13, SGK Uygulaması ve Yargıtay Kararları
Anahtar kavramlar: asıl işveren alt işveren ilişkisi · taşeron işçi muvazaa · alt işveren muvazaa tespiti · asıl işverenin müteselsil sorumluluğu · taşeron işçi kıdem tazminatı · kamuda taşeron kıdem tazminatı 112. madde · Alt İşverenlik Yönetmeliği · ihale dönemi muvazaa · İş Kanunu 2. madde · muvazaa müfettiş raporuna itiraz
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Asıl İşveren – Alt İşveren (Taşeron): Muvazaa, Birlikte Sorumluluk, Kamuda Kıdem Tazminatı (İş K. m.2, m.112)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/asil-isveren-alt-isveren-iliskisi-muvazaa-ve-birlikte-sorumluluk

























