Son gözden geçirme:
Kat Karşılığı İnşaatta Gecikme: Gecikme Tazminatı, Geriye ve İleriye Etkili Fesih, Tapu İptali (TBK m.125)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Yüklenici teslim tarihini kaçırırsa arsa sahibi, kural olarak TBK m.123–125 uyarınca ya ifayı bekleyip gecikme tazminatı ister ya da sözleşmeden döner. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre sözleşmede tutar yazmasa da gecikme tazminatı en az aylık rayiç kira düzeyinde istenebilir. Sözleşme arsa payı devri vaadi içerdiği için, taraflar anlaşmadıkça tek taraflı bildirimle değil mahkeme kararıyla feshedilir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesine göre inşaat seviyesi yüzde 90 ve üzerindeyse geriye etkili feshe karar verilemez; bu durumda fesih ileriye etkili olur ve yüklenici yaptığı iş oranında pay alır.
Yüklenici teslimi geciktirdiğinde arsa sahibi TBK m.125 uyarınca ifayı bekleyip en az rayiç kira düzeyinde gecikme tazminatı isteyebilir ya da sözleşmenin mahkeme kararıyla feshini isteyebilir. Yazı; şekil şartını, cezai şartı, yüzde 90 ölçütünü, ileriye etkili feshin tasfiyesini ve tapu iptalini Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Arsa payı karşılığı (kat karşılığı) inşaat sözleşmesinde yüklenici işi zamanında bitirmediğinde arsa sahibinin hakları: süre verme, gecikme tazminatı ve cezai şart, sözleşmeden geriye ya da ileriye etkili dönme, şekil şartı ve tapu iptali (TBK m.123–125, 179, 473; TMK m.706).
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nedir?
Kat karşılığı ya da arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi para ödemez. Yüklenici binayı kendi imkânıyla yapar; karşılığında arsadan belli bir pay ve bu paya bağlı bağımsız bölümleri alır. Arsa sahibi de sözleşmede kendisine bırakılan daireleri ya da dükkânları alır.
Türk Borçlar Kanunu bu sözleşmeyi ayrıca düzenlemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu onu, bir yanı eser sözleşmesi, öbür yanı taşınmaz satış vaadi olan “iki tipli-karma” bir sözleşme olarak tanımlar. İnşaat yönüne eser sözleşmesi ve temerrüt kuralları, tapu payı yönüne şekil kuralları uygulanır.
Bu yazı, yüklenici işi sözleşmedeki sürede bitirmediğinde arsa sahibinin başvurabileceği yolları anlatır. Yükleniciden bağımsız bölüm satın alan üçüncü kişilerin durumu ve anahtar teslim işlerde ayıplı teslim ayrı yazılarda ele alınmıştır (bkz. İlgili Makaleler).
Şekil Şartı: TMK m.706 ve Noterde Düzenleme Şekli
Eser sözleşmesi kural olarak şekle bağlı değildir. Kat karşılığı inşaat sözleşmesi ise arsa sahibinin pay devri vaadini içerdiği için taşınmaz mülkiyetini devir amaçlı sözleşmelere ilişkin şekil kuralına girer.
“Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmî şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır.”
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesini yapmak, Noterlik Kanunu m.60/3’te noterlerin görevleri arasında sayılır. Bu bent 7413 sayılı Kanunla 23.06.2022’de değiştirilmiştir; aşağıdaki metin güncel hâlidir. Hukuk Genel Kurulu, Noterlik Kanunu m.60/3 ve m.89 uyarınca taşınmaz satış vaadi sözleşmelerinin noterlerce düzenleme şeklinde yapılacağını belirtmiştir.
“Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapmak ve bu sözleşmeyi taraflardan birinin talep etmesi, harç ve giderleri ödemesi hâlinde tapu bilişim sistemi vasıtasıyla tapu siciline şerh vermek, taşınmaz satış sözleşmesi yapmak,
… Protesto, ihbarname ve ihtarname göndermek,”
Adi yazılı yapılan sözleşme kural olarak geçersizdir. Ancak Hukuk Genel Kuruluna göre edimler tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmişse ya da arsa payı yükleniciye devredilmişse şekil eksikliği ileri sürülemez (bkz. yargı kararları). Kurul, 2020 tarihli kararında bu sonucu, İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 30.09.1988 tarihli ve 1987/2 E., 1988/2 K. sayılı kararına atıfla dürüstlük kuralına (TMK m.2) bağlamıştır; o kararın tam metni görülmemiştir.
Yüklenicinin Temerrüdü ve Süre Verilmesi
Yüklenici işi sözleşmedeki sürede teslim etmezse arsa sahibi TBK m.123–125’teki yollara başvurabilir. İlk adım, kural olarak yükleniciye borcunu ifa etmesi için uygun bir süre vermektir.
“Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri, borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir.”
Bazı durumlarda süre vermeye gerek yoktur. Örneğin yüklenici inşaatı terk etmişse ve durumu süre verilmesinin etkisiz olacağını gösteriyorsa ya da belli tarihten sonra ifanın kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa.
“Aşağıdaki durumlarda süre verilmesine gerek yoktur:
… Borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa.”
Eser sözleşmesine özgü bir kural da vardır: işin sözleşmedeki tarihte bitmeyeceği bütün tahminlere göre açıkça anlaşılıyorsa, işsahibi teslim gününü beklemek zorunda değildir.
“Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.”
Süre noter ihtarnamesiyle verilebilir (Noterlik Kanunu m.60/7); Dairenin 2026 kararına konu olayda arsa sahipleri 60 günlük süreyi ihtarnameyle vermiştir. Verilen sürenin ve sonunda kullanılacak hakkın açık yazılması, sonraki davada tarihlerin belirlenmesini kolaylaştırır; bu yazının çıkarımıdır, kanun belirli bir bildirim biçimi öngörmez.
Gecikme Tazminatı ve Cezai Şart
Süre dolduğunda ya da süre verilmesine gerek olmadığında arsa sahibinin seçimlik hakları doğar. Bunlar TBK m.125’te sayılır.
“Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.
Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.
Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.”
İlk yolu seçen arsa sahibi inşaatın bitmesini bekler ve bu sırada gecikme tazminatı ister. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bu tazminatın şartları yüklenicinin temerrüdü, arsa sahibinin zararı ve yüklenicinin kusurudur. Tazminat uygulamada en az mahrum kalınan aylık rayiç kira kadardır; sözleşmede tutar yazmasa da istenebilir, sözleşmede kira tazminatı kararlaştırılmışsa o şart uygulanır.
Gecikme tazminatının ne zamana kadar işleyeceği ayrı bir tartışmadır. Hukuk Genel Kuruluna göre kural olarak sözleşmedeki teslim tarihinden, bağımsız bölümün eksiksiz ve kullanıma elverişli teslim edildiği ya da arsa sahibinin onu fiilen kullanmaya başladığı tarihe kadar, ihtirazi kayıt aranmadan istenebilir. Teslim iskân ruhsatına bağlanmışsa ve daha önce fiilî teslim yoksa hesap iskân tarihine kadar yapılır. Arsa sahibi bağımsız bölümü teslim almadan satar ya da kiraya verirse, tazminat satış veya kira tarihine kadar istenebilir.
İkinci araç, sözleşmede kararlaştırılmışsa cezai şarttır. TBK m.179, cezanın hangi durumda asıl borçla birlikte istenebileceğini belirler.
“Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir.
Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.”
Teslimde gecikme için konmuş ceza, ikinci fıkradaki “ifaya eklenen ceza”dır ve kural olarak teslimle birlikte istenebilir. Hukuk Genel Kurulu gecikme tazminatı için ihtirazi kayıt aramaz; ifaya eklenen cezada ise kanun çekincesiz kabulü hak kaybı sebebi sayar. Bu nedenle teslim tutanağına çekince yazılması önem taşır.
Sözleşmeden Dönme: Geriye ve İleriye Etkili Fesih
Fesih mahkeme kararı gerektirir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin kararlarına göre sözleşme arsa payı devrini içerdiğinden tek taraflı irade beyanıyla feshedilemez; taraflar fesihte anlaşmazsa, haklı sebebin varlığı hâlinde mahkeme feshe karar verir. Fesih iradesinin yükleniciye bildirilmesi yine de önemlidir; Daire, ileriye etkili fesihte cezai şartın temerrüt tarihi ile bu bildirimin tarihi arasında istenebileceğini kabul etmiştir.
Feshin etkisi inşaatın seviyesine bağlıdır. Hukuk Genel Kurulunun aktarımına göre İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 25.01.1984 tarihli ve 1983/3 E., 1984/1 K. sayılı kararı, yüklenicinin kusurlu temerrüdünde uyuşmazlığın kural olarak borçlunun temerrüdü hükümlerine göre çözüleceğini, ancak olayın niteliği haklı gösteriyorsa TMK m.2 uyarınca sözleşmenin ileriye etkili sonuç doğuracağına karar verileceğini kabul etmiştir. Bu yazı içtihadı birleştirme kararının tam metnini görmemiştir; içerik, Hukuk Genel Kurulunun özetine dayanır.
- Geriye etkili fesih: Sözleşme yapılmamış gibi sonuç doğurur. Arsa sahibi avans olarak devrettiği arsa paylarını geri ister; yüklenici, yasaya uygun imalat varsa bunun bedelini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebilir. Kanuna göre kusurunun olmadığını ispat edemeyen yüklenici, arsa sahibinin sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zararını da öder (TBK m.125/3).
- İleriye etkili fesih: Yüklenici inşaatı getirdiği seviye oranında bağımsız bölüm ya da arsa payı alır; aynen verilemiyorsa denkleştirme bedelle yapılır. Daireye göre arsa sahibi bu durumda, geriye etkili feshin aksine, gecikme tazminatını ve ifaya eklenen cezayı da isteyebilir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, inşaat seviyesi yüzde 90 ve üzerindeyse geriye etkili feshe karar verilemeyeceğini kabul etmektedir; seviye bunun altındaysa yüklenici ileriye etkili fesih isteyemez. Daire ayrıca, yüzde 77,85 seviyesinde kalmış bir inşaatta arsa sahiplerinin sözleşmeyi ileriye etkili olarak feshetmelerinin de mümkün olduğunu kabul etmiştir. Bu kararlardan çıkan sonuç, yüzde 90’ın altında hangi feshin isteneceği konusunda seçimin büyük ölçüde arsa sahibinde olduğudur; bu, yazının çıkarımıdır ve somut dosyada sözleşme hükümleri ile tarafların talepleri belirleyicidir.
Tapu İptali ve Tescil
Pay devrinin inşaatın başında, “avans” niteliğinde yapıldığı sözleşmelerde fesih, tapu sorununu da beraberinde getirir. Hukuk Genel Kurulunun 2020 tarihli kararına göre geriye etkili fesihte yükleniciye devredilen payın dayanağı ortadan kalkar ve arsa sahibi bu payın iptalini ve kendi adına tescilini isteyebilir. İleriye etkili fesihte ise 6. Hukuk Dairesine göre yüklenici yalnız yapmadığı işin karşılığı olan payı, önceden almışsa, geri verir.
Yüklenicinin payı ya da bağımsız bölümü bir üçüncü kişiye satmış olması durumu değiştirir. Hukuk Genel Kurulunun 2020 tarihli kararı bu üçüncü kişilerin iyiniyet iddiasını dinlememişti; ancak bu konu İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.2025 tarihli ve 2024/1 E., 2025/2 K. sayılı kararıyla farklı çözülmüştür ve ayrı yazıda anlatılmıştır: Yargıtay: Yükleniciden Tapuya Güvenerek Bağımsız Bölüm Alanın Tapusu, Kötüniyeti İspatlanmadıkça İptal Edilmez.
Usul: Dava, İspat ve Süreler
Dava türleri. Başlıca davalar gecikme tazminatı ve cezai şart alacağı, sözleşmenin feshi ile tapu iptali ve tescildir. İncelenen kararlarda davalar asliye hukuk mahkemelerinde görülmüştür; tarafların sıfatına göre ticaret mahkemesinin görevli olup olmadığı dava şartı arabuluculuk ve harç bu yazıda ayrıca incelenmemiştir.
Süre. Hukuk Genel Kurulu kararlarında gecikme tazminatının “zamanaşımı süresi içinde” istenebileceği belirtilir. Zamanaşımı süresinin kendisi bu yazıda incelenmemiştir.
İspat. Gecikme tazminatı davalarında en çok tartışılan konu teslim tarihidir. Hukuk Genel Kuruluna göre iskân ruhsatı alınmamış olsa bile yüklenici, bağımsız bölümün fiilen teslim edilip kullanıldığını, kiraya verildiğini ya da satıldığını ileri sürüp ispatlarsa tazminat o tarihe kadar hesaplanır. Kurulun 2025 kararına konu olayda Özel Daire, teslim tarihinin abonelik kayıtları, adres kayıt sistemindeki bilgiler ve yüklenicinin sunduğu delillerle her bağımsız bölüm için ayrı ayrı belirlenmesini istemiştir. İncelenen fesih kararlarında inşaat seviyesi bilirkişi raporlarıyla, kimi olayda dava öncesi delil tespitiyle belirlenmiştir.
Yargı Kararlarında Gecikme ve Fesih
Şekil şartı ve istisnası. Hukuk Genel Kurulu, adi yazılı yapılmış bir sözleşmede edimlerin büyük ölçüde ifa edildiğini tespit ederek şekil eksikliğine dayanan savunmayı dinlememiş ve kira kaybı tartışmasına geçmiştir.
“kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, arsa sahibi yönünden taşınmaz mülkiyetinin ileride yükleniciye devrine ilişkin bir yükümlülüğü (mülkiyetin nakline yönelik vaadi) içerdiğinden, bu tür sözleşmelerin noterde re’sen düzenleme şeklinde yapılmaları geçerlilik koşuludur. Emredici kural gereği, resmî şekle uyulmadan yapılan sözleşmeler geçersizdir. İstisnaî olarak edimler karşılıklı biçimde tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmiş ise veya arsa payının yükleniciye devredilmesi hâlinde şekil eksikliği ileri sürülemeyecektir.”
Gecikme tazminatı. 2025 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı, gecikme tazminatının şartlarını ve kapsamını 2021 tarihli kararıyla aynı ilkelerle açıklamıştır. Kurul, iskân ruhsatı alınmadan önce fiilî teslim savunmasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararını bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı görüş, yüklenicinin iskân almakla yükümlü olduğu bu olayda hukuki teslimin gerçekleşmediğini savunmuştur.
“Gecikme tazminatı istenebilmesi için yüklenicinin borcunu ifada temerrüde düşmesi, arsa sahibinin ifanın gecikmesinden kaynaklanan zararının gerçekleşmesi ve zararın doğmasında yüklenicinin kusurlu olması gerekir. … Sözleşmede gecikme tazminatı belirlenmemiş olsa dahi; arsa sahibinin zamanaşımı süresi içinde teslimi gereken tarihten itibaren en az mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenecek aylık rayiç kira seviyesinde saptanacak tazminatı istemesi mümkündür.”
Geriye etkili fesih kuralı. 2020 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı, yüklenicinin pay üzerindeki hakkının edimini sözleşmeye uygun ifa etmesine bağlı olduğunu vurgular. Kararın yükleniciden pay alan üçüncü kişilere ilişkin kısmı, yukarıda belirtildiği gibi sonradan içtihadı birleştirme yoluyla değiştiğinden burada kullanılmamıştır.
“Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri karşılıklı edimler içerdiğinden, yüklenicinin peşinen kendisine devredilen tapuya hak kazanabilmesi için sözleşmede açık bir hüküm bulunmadıkça kendi edimini yüklendiği özen borcu uyarınca kanuna, sözleşme hükümlerine fen ve sanat kurallarına uygun olarak ifa etmiş olması gerekmektedir. … Nitekim yüklenici edimini yerine getirmediği takdirde arsa sahibine sözleşmenin feshi ile devredilen tapunun iptalini isteme hakkı doğmaktadır.”
Yüzde 90 ölçütü. 6. Hukuk Dairesi, inşaat seviyesinin yüzde 91,37 belirlendiği bir olayda ilk derece mahkemesinin geriye etkili fesih koşullarının oluşmadığı gerekçesini eleştirmemiş; ancak arsa sahibinin ileriye etkili fesih ve tasfiye isteği gözetilmeden davanın reddini bozma sebebi saymıştır.
“Dairemizin kararlılık gösteren içtihatlarında bu tip sözleşmelerin tarafların fesih iradelerinin birleşmesi halinde ya da haklı sebeplerin bulunması durumunda mahkemenin vereceği fesih kararı ile sona ereceği kabul edilmektedir.”
Daire 2026 tarihli bir kararında ölçütü açıkça yazmış; yüzde 80,60 seviyesinde geriye etkili feshe karar veren hükmü onamıştır.
“arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin %90 ve üzerinde olması hâlinde artık geriye etkili olarak feshine karar verilemez. … imalât seviyesinin %90’ın altında kaldığının tespit edilmiş olmasına göre, yüklenici sözleşmenin ileriye etkili feshini ve buna bağlı olarak imalât seviyesine göre kendisine isabet eden dairelerin tapularını talep edemez.”
İleriye etkili feshin tasfiyesi. 6. Hukuk Dairesi, yüzde 77,85 seviyesinde kalan bir inşaatta arsa sahiplerinin ileriye etkili fesih isteğini kabul etmiş; ilk derece mahkemesinin tasfiyeyi “ayrı dava konusu” sayarak yalnız feshe karar vermesini bozmuştur. Daireye göre mahkeme, yükleniciye kalacak bağımsız bölümleri ve payları infazda tereddüt doğurmayacak biçimde hükümde göstermelidir.
“İleriye etkili fesihte arsa sahibi, yüklenicinin gerçekleştirdiği inşaat oranında arsa payını devretmekle yükümlü olmakla beraber, yüklenicinin kusuru nedeniyle uğradığı zararların ödenmesini de ister. … işi tamamlasaydı yüklenici 10 adet bağımsız bölüm alacak ise ve yüklenici işi terkettiğinde yaptığı işin tamamı tüm işin %80'i ise bu halde ileriye etkili fesihte yüklenici 8 adet bölümün tapusuna hak kazanmış olacaktır.”
Güncellik. 2025 tarihli Kurul kararından sonra gecikme tazminatında farklı yönde bir Kurul kararı görülmemiştir. 2020 tarihli kararın üçüncü kişilere ilişkin kısmı aşılmıştır.
Arsa sahibinin kusuruyla feshedildiği kesinleşen sözleşmede yüklenici kâr kaybını isteyebilir
“Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, tapulu taşınmazın veya tapulu taşınmaz payının devrini içermesi nedeniyle tek taraflı irade beyanıyla feshedilemez; taraf iradelerinin fesih konusunda uyuşması gerekir veya mahkeme kararı ile fesih mümkündür. … Bu durumda asıl davada, taraflar arasından imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa sahiplerince haksız olarak feshedildiğinin tespitine dair verilen karar kesinleşmekle, sözleşmenin arsa sahiplerinin kusuru ile feshedilmesi durumunda kusursuz olan yüklenicinin arsa sahiplerinden müspet zarar kapsamında kâr kaybını talep etmesi mümkündür.”
Olayda noterde düzenleme şeklinde yapılan sözleşmede yüklenicinin mücbir sebep olmadan azledilemeyeceği kararlaştırılmıştı. Arsa sahipleri, mimari projenin kendilerine sorulmadan belediyeye sunulduğu gerekçesiyle yükleniciyi vekâletten azletti ve sözleşmeyi feshedeceklerini ihtar etti. Yüklenici haksız feshin tespitini, menfi zararını ve kâr kaybını; arsa sahipleri karşı davayla sözleşmenin feshini istedi. İlk derece mahkemesi feshin haksız olduğunu tespit etti, sözleşmeye güvenle yapılan harcamaları menfi zarar olarak kabul etti, kâr kaybını reddetti. Arsa sahiplerinin asıl davaya ilişkin istinafı, geri çevirmeye rağmen harç tamamlanmadığı için usulden reddedildiğinden haksız fesih tespiti onlar aleyhine kesinleşti. Bölge adliye mahkemesi, karşı davayla tarafların fesih iradesinin birleştiğini ve geriye etkili fesihte müspet zarar istenemeyeceğini kabul ederek (kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin bozmasına direndi. Kurul, kesinleşen haksız fesih tespiti karşısında kusursuz yüklenicinin kâr kaybı isteminin incelenmesi gerektiğini belirterek direnme kararını Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle oy çokluğuyla bozdu. Görüşmelerde, geriye etkili fesih kararı kesinleştiği için kâr kaybı istenemeyeceği görüşü ileri sürülmüş, çoğunlukça benimsenmemiştir. Kurul kâr kaybının tutarına karar vermemiş, bunu bölge adliye mahkemesine bırakmıştır. Sonuç, haksız fesih tespitinin kesinleştiği bu usul durumuna dayanır; tarafların fesih iradesinin birleştiği her olayda kâr kaybının istenebileceği anlamına gelmez. Arsa sahibi bakımından karar, haklı sebebe dayanmayan azil ve fesih bildiriminin yüklenicinin kâr kaybı istemine yol açabileceğini gösterir.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Sözleşmenin şeklini kontrol edin. Noterde düzenleme şeklinde yapılmamış sözleşmede önce geçerlilik sorunu, yani edimlerin ne ölçüde ifa edildiği ve pay devri yapılıp yapılmadığı tartışılır.
- Teslim tarihini ve ek süreleri hesaplayın. İncelenen kararlardaki sözleşmelerde süre yapı ruhsatı tarihinden başlatılmıştır (12 ve 18 ay). Hukuk Genel Kurulunun 2025 kararına konu olayda mahkeme, olağan dışı olaylar nedeniyle teslim süresine altı ay eklemiştir.
- Seçimlik hakkı açıkça kullanın. İfayı beklemek ile sözleşmeden dönmek farklı sonuçlar doğurur. İfadan ve gecikme tazminatından vazgeçildiği “hemen” bildirilmelidir (TBK m.125/2).
- Teslim alırken çekince koyun. İfaya eklenen cezayı korumak için teslim tutanağına ya da yazılı bir bildirime çekince yazılması önemlidir (TBK m.179/2).
- Bağımsız bölümün kullanımını belgeleyin. Kiraya verme, satış veya fiilen oturma, gecikme tazminatının bittiği tarihi belirler; bu tarihleri gösteren kayıtlar iki taraf için de önemlidir.
- İnşaat seviyesini erken tespit ettirin. Fesih davasında hangi feshin mümkün olduğu inşaatın seviyesine bağlıdır; inşaat terk edildiğinde mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırmak yararlı olabilir; bu, yazının çıkarımıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenici teslimi geciktirirse arsa sahibi hangi tazminatı isteyebilir?
Arsa sahibi, kural olarak ifayı bekleyip gecikme sebebiyle tazminat isteyebilir (TBK m.125/1). Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bunun için yüklenicinin temerrüdü, arsa sahibinin zararı ve yüklenicinin kusuru gerekir. Sözleşmede tutar yazmasa da tazminat en az mahalli rayiçlere göre aylık kira düzeyinde istenebilir; sözleşmede kira tazminatı kararlaştırılmışsa o şart uygulanır. Sözleşmede teslimde gecikme için ayrıca ceza konmuşsa, alacaklı hakkından feragat etmedikçe veya ifayı çekincesiz kabul etmedikçe cezayı asıl borçla birlikte isteyebilir (TBK m.179/2).
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde gecikme tazminatı hangi tarihe kadar hesaplanır?
Hukuk Genel Kuruluna göre gecikme tazminatı kural olarak sözleşmedeki teslim tarihinden, bağımsız bölümün eksiksiz ve kullanıma elverişli teslim edildiği ya da arsa sahibinin onu fiilen kullanmaya başladığı tarihe kadar istenebilir. Teslim iskân ruhsatına bağlanmışsa ve daha önce fiilî teslim yoksa hesap iskân tarihine kadar yapılır. Yüklenici, iskândan önce fiilî teslim, kiraya verme veya satış olduğunu ispatlarsa tazminat o tarihe kadar hesaplanır.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi arsa sahibinin tek taraflı bildirimiyle feshedilebilir mi?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin kararlarına göre hayır: sözleşme arsa payı devri vaadi içerdiğinden, taraflar fesihte anlaşmadıkça ancak haklı sebebin varlığı hâlinde mahkemenin vereceği fesih kararıyla sona erer. Arsa sahibinin fesih iradesini yükleniciye bildirmesi yine önemlidir; Daire, ileriye etkili fesihte cezai şartın hesabında bu bildirim tarihini esas almıştır.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde geriye etkili fesih ile ileriye etkili fesih arasındaki fark nedir?
Geriye etkili fesihte taraflar sözleşmeden önceki duruma döner; arsa sahibi avans olarak devrettiği payları geri ister, yüklenici ise yasaya uygun imalatın bedelini isteyebilir. İleriye etkili fesihte yüklenici yaptığı iş oranında bağımsız bölüm veya pay alır; arsa sahibi ise gecikme tazminatı ve ifaya ekli cezayı da isteyebilir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, inşaat seviyesi yüzde 90 ve üzerindeyse geriye etkili feshe karar verilemeyeceğini kabul etmektedir; arsa sahibi daha düşük seviyede de ileriye etkili fesih isteyebilir.
Noterde düzenleme şeklinde yapılmayan kat karşılığı inşaat sözleşmesi geçersiz midir?
Kural olarak evet. Hukuk Genel Kuruluna göre bu sözleşme arsa payının devri vaadini içerdiği için noterde düzenleme şeklinde yapılması geçerlilik koşuludur (TMK m.706). Ancak edimler karşılıklı olarak tümüyle veya önemli oranda yerine getirilmişse ya da arsa payı yükleniciye devredilmişse şekil eksikliği ileri sürülemez. Bu istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı her dosyada somut olaya göre belirlenir.
İlgili Makaleler
- Yargıtay: Yükleniciden Tapuya Güvenerek Bağımsız Bölüm Alanın Tapusu, Kötüniyeti İspatlanmadıkça İptal Edilmez
- Anahtar Teslim (Eser) Sözleşmesinde Ayıplı Teslim
- Tapu İptali ve Tescil Davasında İyiniyetli Üçüncü Kişi: TMK 1023, Kötüniyetin İspatı, Şerhler ve HGK Kararları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli kentsel dönüşüm Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Kentsel Dönüşüm ve İnşaat Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Rezerv Yapı Alanı İlanına Karşı İptal Davası: 6306 Sayılı Kanun m.2 ve m.6/9, Süre ve Yürütmenin Durdurulması
- Riskli Yapı Tespiti ve 6306 Sayılı Kanun: Maliklerin Hakları, Uzlaşma ve Dava Yolları
- Yargıtay: Bankaya Temlik Edilen Hakediş Alacağından İdarenin Kesintileri Tek Tek Hesaplanmadan Karar Verilemez
Anahtar kavramlar: kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi · kat karşılığı inşaatta gecikme tazminatı · arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gecikme · yüklenicinin temerrüdü TBK 125 · kira kaybı tazminatı müteahhit · geriye etkili fesih yüzde 90 · ileriye etkili fesih tasfiye · kat karşılığı sözleşme şekil şartı · düzenleme şeklinde inşaat sözleşmesi · müteahhit cezai şart
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Kat Karşılığı İnşaatta Gecikme: Gecikme Tazminatı, Geriye ve İleriye Etkili Fesih, Tapu İptali (TBK m.125)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/kat-karsiligi-insaat-sozlesmesinde-gecikme-fesih-ve-arsa-sahibinin-haklari

























