İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay HGK: Arabuluculuk Anlaşması Ödenmez ve Belgede Öngörülmüşse Bütün Alacak Dava Edilebilir

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: 6325 sayılı Kanun m.18/5’e göre arabuluculukta üzerinde anlaşılan hususlar için dava açılamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise 21.05.2025 tarihli kararında, anlaşma belgesi kararlaştırılan miktarın “tam ve eksiksiz ödenmesi” şartına bağlanmışsa ve ödenmezse işçinin bütün alacaklarını dava edebileceği öngörülmüşse, son taksitin ödenmemesi üzerine ödenenler mahsup edilerek alacağın tamamının dava edilebileceğine oy çokluğuyla karar vermiştir. Dava açıldıktan sonra yapılan ödeme bu sonucu değiştirmez. Karar, anlaşma belgesine konulan böyle bir kaydın geçerliliğini tartışan karşı görüşe rağmen verilmiştir.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre arabuluculuk anlaşma belgesi tam ve eksiksiz ödeme şartına bağlanmış ve ödenmezse bütün alacakların dava edilebileceği yazılmışsa, taksit ödenmeyince ödenenler mahsup edilerek alacağın tamamı dava edilebilir; m.18/5'teki dava açma yasağı bu durumda engel değildir.

İhtiyari arabuluculukta taksitle ödenmesi kararlaştırılan işçilik alacağı vadesinde ödenmediğinde, anlaşma belgesine rağmen bütün alacak için dava açılıp açılamayacağına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı (6325 sayılı Kanun m.18/5).

Uyuşmazlık

Davacı işçi, alt işverenin işçisi olarak asıl işverenlere ait işyerlerinde çalışmış ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir. Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamamış; ardından işçi ile alt işveren şirket arasında ihtiyari arabulucu önünde 18.02.2021 tarihli anlaşma belgesi imzalanmıştır. Belgeye göre şirket kıdem tazminatı, ücret, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacakları için indirimli olarak toplam net 45.970,12 TL’yi dört taksitte ödeyecekti. Belgenin 3. maddesi, taksitler zamanında ödenmezse işçinin anlaşma miktarıyla sınırlı kalmaksızın bütün alacaklarını talep edebileceğini düzenliyordu.

Son taksit vadesinde ödenmeyince işçi bütün işçilik alacakları için dava açmıştır. İlk derece mahkemesi m.18/5 gereğince davayı usulden reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı bozmuş, ilk derece mahkemesi direnmiştir.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu direnme kararını bozmuştur. Karar 21.05.2025 tarihinde oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir. Kurula göre davanın m.18/5 gerekçesiyle usulden reddi isabetsizdir.

Gerekçe

Kurul önce anlaşma belgesinin hukuki niteliğini belirlemiş, belgeyi genel hükümlere tabi bir borçlar hukuku sözleşmesi olarak nitelendirmiştir. Ardından belgenin içeriğine bakarak uyuşmazlığın kalıcı biçimde sona erip ermediğini incelemiştir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2024/499 E., 2025/329 K., 21.05.2025 (Kurulun gerekçesi; uyuşmazlığın sona ermemesi)

“Esasen burada tarafların arasındaki uyuşmazlığın arabuluculuk faaliyeti sonucunda imzalanan anlaşma belgesi ile kalıcı şekilde çözülerek sona erdiğini söylemek mümkün görünmemektedir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“davacının ödenen miktarları mahsup ederek alacağın tamamını dava konusu yapması anlaşma belgesine uygun düşmektedir.”

Direnme kararında, kalan kısmın dava açıldıktan sonra ödendiği de gerekçe yapılmıştı. Kurul bu gerekçeyi de kabul etmemiştir:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Diğer taraftan ilke olarak her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere göre hükme bağlanır.”

Görüşmelerde, anlaşma belgesinin şarta bağlanamayacağı, bu nedenle 3. maddenin geçersiz olduğu ve TBK m.27/2 uyarınca belgenin geri kalanının ayakta kalacağı ileri sürülmüş; bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, m.18/5’teki dava açma yasağının mutlak olmadığını, anlaşma belgesinin kendi hükümlerine göre yorumlanacağını göstermektedir. Belgede ödeme yapılmazsa bütün alacakların istenebileceği açıkça yazılmışsa, borçlunun temerrüdü işçiye iki seçenek verir: ödenmeyen taksitler için belgeye dayanarak icra takibi ya da ödenenler mahsup edilerek bütün alacak için dava. Böyle bir kayıt yoksa belge ilam niteliğinde olduğundan ödenmeyen kısım için icra yolu öne çıkar.

Anlaşma belgesinin geçerliliği ayrı bir sorundur. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, arabuluculuk öncesinde taraflar arasında gerçek bir uyuşmazlık bulunmadan, yalnız ödemeyi belgelemek için düzenlenen belgelerin m.18/5 anlamında anlaşma belgesi sayılmayacağını kabul etmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2024/10147 E., 2024/13332 K., 10.10.2024). Ancak geçersizliğin nasıl ileri sürüleceği konusunda Dairede görüş ayrılığı vardır: aynı kararın karşı oyu, anlaşma tutanağı ayrı bir davada iptal edilip karar kesinleşmeden anlaşılan hususlarda dava açılamayacağını savunmaktadır. Daha sonraki bir kararın karşı oyu ise geçersizliğin alacak veya işe iade davasında ön sorun olarak incelenebileceğini, bu nedenle ayrı iptal davasında hukuki yarar bulunmadığını belirtmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2025/4126 E., 2025/5830 K., 03.07.2025). Bu nokta, dava türü ve kanun yolu bakımından sonuç doğurduğundan dosya bazında dikkatle değerlendirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi: anlaşma belgesi maddi anlamda kesin hüküm değildir; icra edilebilirlik şerhine ilişkin kurallar (m.18/2-3, ilk metin) Anayasa’ya aykırı bulunmadı

Anayasa Mahkemesi Kararı (norm denetimi)

“Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların uzlaşması sonucunda düzenlenen anlaşma metni maddi anlamda kesin hüküm değildir. Anlaşmaya mahkeme tarafından icra edilebilirlik şerhinin verilmesi söz konusu anlaşmayı hüküm-kesin hüküm/mahkeme ilâmı hâline getirmemekte, sadece ilam niteliğinde belge hâline getirmektedir. … Yine, icra edilebilirlik şerhi verilmesi sürecinde hata, hile ve ikrah gibi irade fesadı halleri taraflarca ileri sürülebilecektir.”

Milletvekillerinin 6325 sayılı Kanun’un çok sayıda hükmüne karşı açtığı iptal davasında Mahkeme esasa girmiş ve iptal istemlerinin tamamını reddetmiştir. Anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesini, şerhli anlaşmanın ilam niteliğinde belge sayılmasını ve şerh incelemesinin anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliğiyle sınırlı olmasını düzenleyen m.18/2 ve 3 yönünden iptal istemi oybirliğiyle reddedilmiştir. Mahkeme, şerh işinin çekişmesiz yargı işi olduğunu, hâkimin kamu düzenine ilişkin hususları kendiliğinden inceleyeceğini, ilam niteliğindeki belgelerin ilamlarla yalnız icra edilebilirlik bakımından aynı rejime tabi olduğunu ve şerhli anlaşmanın kesin hüküm niteliği taşımamasından doğan hususların genel hükümlere göre ileri sürülebileceğini belirtmiştir. Karar, 25.01.2014 tarihli ve 28893 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İncelenen metin m.18’in 2012 tarihli ilk metnidir; madde sonradan değiştirilmiş olup avukatların da imzaladığı anlaşma belgesine ilişkin bugünkü kural yukarıda aktarılan m.18/4’tür. Karar, belgenin geçerliliğine yönelik itirazların hangi davada inceleneceği tartışmasını çözmemektedir.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/4-5 (Tarafların anlaşması)

Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı haller hariç, taraflar ve avukatları ile arabulucunun, ticari uyuşmazlıklar bakımından ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.

… Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculukta anlaşılan para ödenmezse işçi ne yapabilir?

Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğindedir (6325 sayılı Kanun m.18/4); ödenmeyen kısım için ilamlı icra takibi yapılabilir. Anlaşma belgesinde ödeme yapılmazsa bütün alacakların dava edilebileceği öngörülmüşse, Hukuk Genel Kurulu’na göre ödenenler mahsup edilerek alacağın tamamı için dava da açılabilir.

Arabuluculuk anlaşmasında anlaşılan konular için sonradan dava açılabilir mi?

Kural olarak açılamaz; 6325 sayılı Kanun m.18/5 üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılmasını yasaklar. Hukuk Genel Kurulu’nun 2025/329 K. sayılı kararında ise anlaşma tam ve eksiksiz ödeme şartına bağlandığı ve taksit ödenmediği için uyuşmazlığın anlaşmayla kalıcı olarak çözülmediği kabul edilmiştir.

Dava açıldıktan sonra borçlu kalan taksiti öderse dava reddedilir mi?

Hukuk Genel Kurulu’na göre her dava açıldığı tarihteki fiilî ve hukuki sebeplere göre hükme bağlanır. Son taksitin dava açıldıktan sonra ödenmesi, ödemelerin vadesinde tam ve eksiksiz yapılmadığı sonucunu değiştirmemiş ve usulden ret gerekçesi yapılamamıştır.

Arabuluculuk anlaşma belgesinin geçersizliği hangi sebeplerle ileri sürülebilir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ne göre anlaşma belgesi maddi anlamda kesin hüküm olmadığından kesin hükümsüzlük, aşırı yararlanma, yanılma, aldatma, korkutma ve sahtelik iddiaları ileri sürülebilir. Arabuluculuk öncesinde gerçek bir uyuşmazlık yoksa belge m.18/5 anlamında anlaşma belgesi sayılmaz. Geçersizliğin ayrı bir iptal davasıyla mı, alacak davasında ön sorun olarak mı inceleneceği Daire içinde tartışmalıdır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Arabuluculuk ve Tahkim alanındaki diğer makaleler

Tüm Arabuluculuk ve Tahkim makaleleri →

Anahtar kavramlar: arabuluculuk anlaşması ödenmezse · arabuluculuk anlaşma belgesi dava açılamaz · 6325 sayılı Kanun 18/5 · ihtiyari arabuluculuk taksit ödenmedi · arabuluculuk anlaşma belgesi ilam niteliğinde · arabuluculuk anlaşmasının iptali · işçilik alacağı arabuluculuk

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Arabuluculuk Anlaşması Ödenmez ve Belgede Öngörülmüşse Bütün Alacak Dava Edilebilir”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/arabuluculuk-anlasma-belgesi-odenmezse-dava-acilabilir-mi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›