İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay: İhtiyaç Nedeniyle Tahliyede Erken Arabuluculuk Başvurusu, Süreç Dava Süresinde Biterse Geçerlidir

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B); ihtiyaç nedeniyle tahliye davası ise belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan başlayarak bir ay içinde açılır (TBK m.350; yazılı bildirimle bir kira yılı uzar, m.353). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 15.06.2026 tarihli uyuşmazlık giderme kararında, başvuru dava açma hakkı doğmadan yapılmış olsa da arabuluculuk süreci dava açma süresi içinde sonuçlanmışsa başvurunun süresinde yapılmış sayılacağına karar verdi. Süreç bu süre başlamadan bitmişse, Dairenin 2025 tarihli kararına göre dava şartı yerine gelmiş sayılmaz.

Kısaca

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığı gidererek, ihtiyaç nedeniyle tahliye davasında dava açma süresi başlamadan yapılan zorunlu arabuluculuk başvurusunun, süreç dava açma süresi içinde sonuçlanmışsa süresinde yapılmış sayılacağına oy birliğiyle karar verdi. Daire 2025 tarihli kararında süre başlamadan yapılan başvurunun dava şartını karşılamayacağını belirtmişti; o dosyalarda süreç dava açma süresi başlamadan tamamlanmıştı.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ihtiyaç nedeniyle tahliye davasında dava açma süresi başlamadan yapılan zorunlu arabuluculuk başvurusunu, süreç bu süre içinde sonuçlanmışsa süresinde yapılmış saydı.

Uyuşmazlık

Bir avukatın başvurusu üzerine, aynı bölge adliye mahkemesinin hukuk daireleri başkanlar kurulu, iki hukuk dairesinin kesin kararları arasındaki uyuşmazlığın 5235 sayılı Kanun m.35 uyarınca giderilmesini istedi. Soru, ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında zorunlu arabuluculuğun süresinde yapıldığı belirlenirken başvuru tarihinin mi, son tutanağın düzenlendiği tarihin mi esas alınacağıydı.

İlk dosyada bir yıl süreli sözleşmede yeni dönem 01.10.2023’te başlıyordu; kiraya veren 20.09.2023’te arabuluculuğa başvurdu, son tutanak 05.10.2023’te düzenlendi, dava 17.10.2023’te açıldı. İlk derece mahkemesi tahliyeye karar verdi; bölge adliye mahkemesi dairesi ise başvuru dava açma süresi başlamadan yapıldığı için dava şartının gerçekleşmediğini belirterek davayı reddetti.

İkinci dosyada yeni dönem 01.04.2025’te başlıyordu; başvuru 19.03.2025’te yapıldı, son tutanak 07.04.2025’te düzenlendi, dava 15.04.2025’te açıldı. İlk derece mahkemesi davayı usulden reddetti; diğer daire, son tutanak tarihinde dava açma süresinin başlamış olduğunu belirterek kararı kaldırdı ve dosyayı esastan inceleme için geri gönderdi. Başkanlar kurulu çoğunlukla bu görüşü benimsedi.

Kararın Sonucu

Daire 15.06.2026’da uyuşmazlığı, süre başlamadan yapılan arabuluculuk başvurusunun dava açma süresi içinde sonuçlanması hâlinde süresinde yapılmış sayılacağı yönünde giderdi. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi; karşı oy yok. Dosya başkanlar kuruluna, kararın bir örneği bölge adliye mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmek üzere Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderildi.

Gerekçe

Daire önce, arabuluculuk başvurusunun tahliye davası açma hakkı doğduktan sonra yapılmasını arayan 26.05.2025 tarihli kararını özetledi; önündeki uyuşmazlığı ise bundan şöyle ayırdı:

Yargıtay Kararı

“Somut uyuşmazlıkta ise; dava açma süresinde önce yapılan başvurunun, dava açma süresi içerisinde sonuçlanması hali söz konusudur.”

Arabulucunun başvuruyu üç hafta, zorunlu hâllerde en çok dört hafta içinde sonuçlandıracağını (6325 sayılı Kanun m.18/A/9) ve HMK m.30’daki usul ekonomisi ilkesinin Anayasa m.141/4’te dayanağı bulunduğunu hatırlatan Daire, şu sonuca vardı:

Yargıtay Kararı

“Bu durumda 6325 sayılı Kanunun uygulanmasındaki amaç ve usul ekonomisi gözetildiğinde; arabuluculuk başvurusu dava açma hakkının doğmasından önce yapılmış olsa da, söz konusu başvurunun dava açma süresi içinde sonuçlanmış olması halinde zorunlu arabulucuk dava şartının yerine getirildiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.”

Uyuşmazlık şu formülle giderildi:

Yargıtay Kararı

“Açıklanan sebeplerle; 6098 sayılı Kanun’un 350. maddesi uyarınca, açılacak olan ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında, dava şartı olan zorunlu arabuluculuk başvurusunun; tahliye davası açma hakkının doğumundan sonra diğer bir anlatımla dava açma süresi içerisinde sonuçlanması halinde zorunlu arabuluculuk başvurusunun süresinde yapıldığının kabul edilmesi gerektiğine …”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, Dairenin önceki uyuşmazlık giderme kararıyla (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/1495 E., 2025/3048 K., 26.05.2025) birlikte okunmalıdır. O kararda Daire, dava açma süresi başlamadan yapılan başvuruyla dava şartının yerine gelmeyeceğini ve başvurunun bu süre içinde yapılması gerektiğini belirtmiş; arabuluculukta geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmadığından kiraya verenin bir kaybı olmayacağını eklemişti. O dosyalarda süreç dava açma süresi başlamadan tamamlanmıştı; 2026 kararı ise erken başlayıp süre içinde sonuçlanan süreci süresinde saydı.

Bu yazının değerlendirmesine göre erken başvuru risk taşır: süreç süre başlamadan biterse 2025 kararındaki ölçü uygulanır ve sürecin ne zaman biteceği başvuranın elinde değildir; arabulucu, taraflara ulaşılamaması ya da tarafların katılmaması hâlinde de faaliyeti sona erdirip son tutanağı düzenler (m.18/A/10). Başvuruyu dava açma süresi başladıktan sonra yapmak bu riski ortadan kaldırır.

İki karar da belirli süreli kira sözleşmelerinden doğan dosyalarda verildi. Kararın tarihinden sonraki Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (resmî karar veri tabanında 02.07.2026’ya kadar yer alan) ve Hukuk Genel Kurulu (01.10.2026’ya kadar) kararlarında yapılan konu aramasında, sonuç özetleri düzeyinde, bu ölçüyü değiştiren bir karara rastlanmadı; 6325 sayılı Kanun m.18/A ve m.18/B’de karar tarihinden sonra değişiklik görülmedi.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.350/1 (Gereksinim, yeniden inşa ve imar)

“Kiraya veren, kira sözleşmesini;

… Kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa,

… belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sona erdirebilir.”

İlgili Kanun Hükmü — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B/1 (Bazı uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk)

“(1) Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:

a) Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar.”

İlgili Kanun Hükmü — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (Dava şartı olarak arabuluculuk)

“(9) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir.

… (15) Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.”

Sıkça Sorulan Sorular

İhtiyaç nedeniyle tahliye davası ne zaman açılır?

Belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemi ve bildirim sürelerine göre belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde (TBK m.350). Kiraya veren en geç bu sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır (TBK m.353). Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B).

Arabuluculuğa dava açma süresi başlamadan başvurulursa dava şartı yerine gelir mi?

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 15.06.2026 tarihli kararına göre, süreç dava açma süresi içinde sonuçlanmışsa başvuru süresinde yapılmış sayılır. Süreç dava açma süresi başlamadan bitmişse, Dairenin 2025 tarihli kararına göre dava şartı yerine gelmiş sayılmaz.

Arabuluculukta geçen süre dava açma süresini kısaltır mı?

Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A/15).

Bu karar bütün tahliye davalarına uygulanır mı?

Karar, TBK m.350 uyarınca açılacak ihtiyaç nedeniyle tahliye davaları için verildi ve belirli süreli sözleşmelerden doğan iki dosyaya dayanıyor; diğer tahliye sebeplerini değerlendirmiyor.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açma süresi · ihtiyaç nedeniyle tahliye arabuluculuk · tahliye davası zorunlu arabuluculuk · arabuluculuk son tutanak tarihi · dava açma süresinden önce arabuluculuk başvurusu · TBK 350 · 6325 sayılı Kanun 18/B · kira uyuşmazlığında dava şartı arabuluculuk

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay: İhtiyaç Nedeniyle Tahliyede Erken Arabuluculuk Başvurusu, Süreç Dava Süresinde Biterse Geçerlidir”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/ihtiyac-nedeniyle-tahliyede-erken-arabuluculuk-basvurusu

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›