Son gözden geçirme:
Yurt Dışından Kesin Dönüşte İhtiyaç Nedeniyle Tahliye: Şartlar, İspat, Süreler ve Yargıtay Kararları
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Kiraya veren, kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu ya da bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut veya işyeri gereksinimi varsa, belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan itibaren bir ay içinde açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir (TBK m.350/1); taşınmazı sonradan satın alan yeni malik için ayrıca TBK m.351’deki bildirim ve dava süreleri vardır. Yurt dışından kesin dönüşe dayanan davada gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olması ve yargılama boyunca sürmesi gerekir; henüz doğmamış ya da gerçekleşmesi uzun süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi değildir. Yargıtay’ın bir kararında kesin dönüşün pasaporta düşülen “kesin dönüş yapmıştır” şerhiyle kanıtlanması aranmış; Hukuk Genel Kurulu ise iş yerinden istifa belgesi, ikametgâh nakil belgesi ve tanık beyanlarıyla ihtiyacın kanıtlandığını kabul etmiştir.
Yurt dışında yaşayan ev sahibinin Türkiye'ye kesin dönüşünde kiracıyı TBK m.350 ve m.351'e göre gereksinim nedeniyle tahliye ettirmesi: gerçek, samimi ve zorunlu ihtiyaç, kesin dönüşün ispatı, dava süreleri; Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi kararlarıyla.
Yurt dışında yaşayan ev sahibinin Türkiye’ye kesin dönüşü ya da kesin dönecek yakınları için kiracıyı gereksinim nedeniyle tahliye ettirmesi: TBK m.350 ve m.351, gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olması, kesin dönüşün ispatı (pasaport şerhi, istifa, nakil belgesi, tanık), süreler ve yurt dışından dava takibi.
Kesin Dönüş Nedeniyle Tahliye Nedir?
Yurt dışında yaşayan pek çok aile, Türkiye’deki evini dönüşe kadar kiraya verir. Emeklilik, iş değişikliği ya da çocukların eğitimi nedeniyle Türkiye’ye kesin dönüş kararlaştırıldığında ilk sorun, evdeki kiracının çıkmamasıdır. Türk hukukunda kiraya verenin konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyi sona erdirme imkânı sınırlıdır; kesin dönüş, ancak kanundaki “gereksinim” sebebinin şartlarını karşılarsa tahliye sebebi olur. Tahliye sebeplerinin bütünü için Kiralananın Tahliyesi yazısına bakılabilir; bu rehber yurt dışından dönüşe dayanan gereksinim davasına odaklanır. Evin dönüşe kadar turizm amacıyla kısa süreli kiraya verilmesi düşünülüyorsa turizm amaçlı kısa süreli kiralama ve izin belgesi yazımız yol gösterebilir.
“Kiraya veren, kira sözleşmesini;
… Kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa,
… belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sona erdirebilir.”
Hükümdeki kişiler sınırlıdır: kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu (çocuk, torun), üstsoyu (anne, baba) ve kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler. Örneğin yurt dışında yaşayan anne-babanın Türkiye’ye kesin dönen çocuğu için de bu yol kullanılabilir; ancak gereksinimin o kişi bakımından kanıtlanması gerekir.
Şartlar: Gerçek, Samimi ve Zorunlu Gereksinim
Yargıtay’ın yerleşik çizgisine göre gereksinim davasında tahliye için ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğu kanıtlanmalıdır. Kesin dönüş davalarında bu ölçütlerin anlamı şudur:
- Geçici ihtiyaç yetmez. Yazları birkaç ay Türkiye’de kalmak ya da tatil için ev kullanmak tahliye sebebi değildir.
- Henüz doğmamış ihtiyaç yetmez. “Birkaç yıl sonra emekli olunca döneceğim” gibi gerçekleşmesi uzun süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi sayılmaz.
- İhtiyaç yargılama boyunca sürmelidir. Dava tarihinde ihtiyacın bulunması yetmez; karar verilene kadar devam etmesi gerekir.
- Başka uygun konutun bulunması ihtiyacın samimiyeti tartışmasında dikkate alınabilir; tanıklar bu konuda da dinlenir.
Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; erken başvurunun etkisi için ihtiyaç nedeniyle tahliyede erken arabuluculuk yazısına bakılabilir.
Kesin Dönüş Nasıl Kanıtlanır?
Kesin dönüşe dayanan davalarda en çok tartışılan konu ispattır. Kararlarda kullanılan deliller şunlardır:
- Pasaporttaki “kesin dönüş yapmıştır” şerhi: Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin bir kararında kesin dönüşün kabulü için pasaporta konsolosluk, Maliye Bakanlığı ya da gümrük müdürlüğünce bu şerhin düşülmesi aranmıştır (aşağıda).
- İşten ayrılma ve nakil belgeleri: Hukuk Genel Kurulu, yurt dışındaki işten istifa belgesi ve kesin dönüş için alınan ikametgâh nakil belgesiyle ihtiyacın yargılama sırasında da sürdüğünü kabul etmiştir.
- Tanıklar: Emekli olup Türkiye’ye dönmek isteyen, Türkiye’de başka konutu bulunmayan ve kiralarken kiracıya dönüşte evi isteyeceğini söylemiş kiraya veren bakımından tanık beyanları yeterli görülmüştür.
Kararlar arasında ispat ölçüsü bakımından nüans vardır: 2017 tarihli bir daire kararı pasaport şerhini ararken, daha yüksek düzeydeki ve daha yeni Hukuk Genel Kurulu kararı başka belgelerle ve tanıkla ispatı yeterli görmüştür. Uygulamada mümkün olan bütün belgelerin birlikte sunulması güvenli yoldur.
Süreler: Kiraya Veren ve Yeni Malik
Kiraya veren. Belirli süreli sözleşmede dava, sürenin sonundan itibaren bir ay içinde açılır (TBK m.350/1). Bu süre kaçırılırsa sözleşme bir yıl uzar ve dava bir sonraki dönem sonunu bekler.
Yeni malik. Evi kiracılı olarak satın alan (örneğin dönüş için ev alan) kişi, Hukuk Genel Kurulu kararında aktarıldığı gibi TBK m.351 uyarınca edinme tarihinden itibaren bir ay içinde gereksinimini kiracıya yazılı olarak bildirir ve altı ay sonra dava açabilir; dilerse sözleşme süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde de dava açabilir.
Tahliyeden sonra. Gereksinim nedeniyle tahliye ettirilen taşınmaz, haklı sebep olmadıkça üç yıl boyunca eski kiracıdan başkasına kiralanamaz (TBK m.355). Kesin dönüş gerçekleşmez ve ev kısa sürede başkasına kiralanırsa eski kiracının tazminat talebiyle karşılaşılabilir.
Harç ve masraflar. Tahliye davası başvuru tarihindeki Harçlar Kanunu tarifesine göre harca tabidir; arabuluculuk, tanık ve keşif giderleri ayrıca doğabilir. Dava yargılama sırasında kiracının evi boşaltmasıyla konusuz kalırsa, yargılama giderleri davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre belirlenir (HMK m.331/1, aşağıdaki Hukuk Genel Kurulu kararı).
Adım Adım: Yurt Dışından Tahliye Süreci
- Dönüş takvimini belirleyin. İhtiyacın dava sırasında da sürmesi gerektiğinden, dava açma zamanını dönüşe yakın planlayın.
- Belgeleri toplayın. Yurt dışındaki işten ayrılma ya da emeklilik belgesi, ikametgâh nakil belgesi, varsa pasaporttaki kesin dönüş şerhi, eşyaların taşınmasına ilişkin belgeler ve Türkiye’de başka konutunuzun bulunmadığını gösteren kayıtlar.
- Kira sözleşmesinin bitiş tarihini hesaplayın. Dava, belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan itibaren bir ay içinde açılmalıdır.
- Arabuluculuk başvurusunu yapın. Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır.
- Vekâletname verin. Türk konsolosluğunda ya da bulunduğunuz ülkenin noterinde düzenlenip onaylanan vekâletnameyle avukat, arabuluculuk ve davayı Türkiye’ye gelmeden yürütebilir. Ayrıntı için yurt dışında yaşayanların hukuki işleri sayfasına bakılabilir.
- Tanıklarınızı hazırlayın. Dönüş kararınızı ve Türkiye’de başka konutunuz olmadığını bilen tanıklar önemlidir.
- Tahliyeden sonra eve gerçekten yerleşin. Gereksinimin samimiyeti tahliyeden sonra da sorgulanabilir.
Yargı Kararlarında Kesin Dönüş ve Tahliye
Hukuk Genel Kurulu: istifa ve nakil belgesiyle ihtiyaç kanıtlandı
ABD’de yaşayan ve Türkiye’ye dönüş için ev satın alan davacının tahliye davasını sulh hukuk mahkemesi, kesin dönüşün pasaport işlemleriyle kanıtlanmadığı gerekçesiyle reddetmiş ve bozmaya karşı direnmişti. Hukuk Genel Kurulu önce ölçütü belirtmiştir:
“İhtiyaç iddiasına dayalı davalarda tahliyeye karar verilebilmesi için ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğunun kanıtlanması gerekir. Devamlılık arz etmeyen geçici ihtiyaç tahliye nedeni yapılamayacağı gibi henüz doğmamış veya gerçekleşmesi uzun bir süreye bağlı olan ihtiyaç da tahliye sebebi olarak kabul edilemez. Davanın açıldığı tarihte ihtiyaç sebebinin varlığı yeterli olmayıp bu ihtiyacın yargılama sırasında da devam etmesi gerekir.”
Genel Kurul, somut olayda ihtiyacın tanıklarla, ayrıca yurt dışındaki işten istifa belgesi ve Türkiye’ye kesin dönüş için alınan ikametgâh nakil belgesiyle kanıtlandığını kabul etmiştir:
“Eldeki davada, dava tarihinde yurt dışında yaşayan davacının yurda dönüş ihtiyacı nedeniyle taşınmaz aldığı ve dolayısıyla satın alınan taşınmaza ihtiyaç duyduğu hususları yargılama sırasında dinletilmiş olan tanıklarla ispatlanmıştır.”
Kiracı bozmadan sonra evi boşalttığı için dava konusuz kalmış; Genel Kurul, yargılama giderlerinin davanın açıldığı tarihte haklı olan davacı lehine belirlenmesi gerektiğine hükmetmiştir. Kararda bir karşı oy bulunmaktadır; karşı oy usule (direnme kararının niteliğine) ilişkindir, ihtiyaç ölçütüne değil.
İsveç’te yaşayan emekli kiraya veren: tanıkla kanıtlanan ihtiyaç
“Yargılama sırasında dinlenen davacı tanıkları ihtiyaçlının Türkiye’ye kesin dönüş yapmak istediğini, Türkiyede başka konutu olmadığını, taşınmaz kiralanırken davalıya kesin dönüş yapıldığında taşınmazın tahliyesinin talep edileceğinin belirtildiğini beyan etmişlerdir. Davacının ihtiyaç iddiası tanık beyanları ile de kanıtlanmıştır.”
İlk derece mahkemesi, davacının hâlâ İsveç’te bulunduğu gerekçesiyle davayı reddetmişti; Daire, emekli olan ve dönmek isteyen kiraya verenin ihtiyacını gerçek, samimi ve zorunlu kabul ederek kararı bozmuştur.
Pasaport şerhi ve henüz doğmamış ihtiyaç
“Yurt dışında çalışan bir kimsenin Türkiye’ye kesin dönüş yaptığının kabul edilebilmesi için pasaportuna bulunduğu yerdeki Türk Konsolosluğu veya Maliye Bakanlığı yada Gümrük Müdürlüğü tarafından “Kesin dönüş yapmıştır.” şeklinde şerh düşülmesi gerekir. Yurt dışında çalışan bir kimsenin kesin dönüş yapmamış olması halinde geleceğe yönelik olarak henüz doğmamış bir ihtiyaç için açılan davada tahliye kararı verilemez.”
Bu karar, yurt dışındaki çocuğun işyeri ihtiyacına dayanan bir davada kesin dönüşün araştırılmasını istemiştir. Aynı yıl verilen İsveç kararı ve 2021 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı birlikte okunduğunda, pasaport şerhinin güçlü bir delil olduğu, ancak Genel Kurulun başka belgeleri ve tanıkları da yeterli gördüğü anlaşılmaktadır.
Aşılmışlık denetimi: Yargıtay’da 2017 sonrası “yurtdışında”, “ihtiyaç”, “tahliye” ve “kesin dönüş” ibareleriyle yapılan taramada dört karar bulunmuştur; gerçek, samimi ve zorunlu gereksinim ölçütü bütün kararlarda aynıdır. TBK m.350’nin güncel metni kullanılmıştır.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Dava süresini kaçırmayın. Belirli süreli sözleşmede sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde dava açılmalıdır.
- Dönüşü erken ilan edip geç gerçekleştirmeyin. Henüz doğmamış ya da uzun süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi değildir; dava ile dönüş arasındaki süre kısa olmalıdır.
- Belgeyi tek kaynağa bırakmayın. Pasaport şerhi, istifa, emeklilik, nakil belgesi ve tanıkları birlikte sunun.
- Kiralarken dönüş niyetinizi söyleyin. Kiracıya dönüşte evi isteyeceğinizi baştan bildirmek ve bunu tanıklı ya da yazılı kılmak, samimiyet tartışmasında işe yarar.
- Tahliyeden sonra evi başkasına kiralamayın. Üç yıllık yeniden kiralama yasağına dikkat edin (TBK m.355).
- Arabuluculuğu atlamayın. Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışından kesin dönüş yapıyorum; kiracımı çıkarabilir miyim?
Evet, gereksinim sebebiyle: konut gereksiniminiz gerçek, samimi ve zorunluysa, belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan itibaren bir ay içinde açacağınız davayla sözleşmeyi sona erdirebilirsiniz (TBK m.350/1). Kira uyuşmazlıklarında önce arabulucuya başvurulur.
Kesin dönüşü nasıl kanıtlarım?
Pasaporttaki “kesin dönüş yapmıştır” şerhi, yurt dışındaki işten ayrılma ya da emeklilik belgesi, ikametgâh nakil belgesi ve tanıklar. Hukuk Genel Kurulu istifa ve nakil belgesiyle tanık beyanlarını yeterli görmüştür.
Hâlâ yurt dışındayken dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz; ancak ihtiyacın gerçek ve yakın olması, yargılama boyunca da sürmesi gerekir. Yargıtay, İsveç’te yaşayan emekli kiraya verenin dönüş ihtiyacını tanıklarla kanıtlanmış kabul etmiştir; buna karşılık henüz doğmamış ya da uzun süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi değildir.
Çocuğum yurt dışından dönecek; onun için tahliye isteyebilir miyim?
Evet; TBK m.350 altsoy için gereksinimi de kapsar. Ancak ihtiyacın çocuğunuz bakımından gerçek, samimi ve zorunlu olduğu ve kesin dönüşün gerçekleştiği ya da çok yakın olduğu kanıtlanmalıdır.
Evi yurt dışından dönmek için yeni satın aldım; kiracı çıkmıyorsa ne yapabilirim?
Yeni malik, edinme tarihinden itibaren bir ay içinde gereksinimini kiracıya yazılı bildirip altı ay sonra dava açabilir ya da sözleşme süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde dava açabilir (TBK m.351). Hukuk Genel Kurulu, ABD’den dönmek için ev alan davacının ihtiyacını kanıtlanmış saymıştır.
- Kiralananın Tahliyesi: Temerrüt, Gereksinim, Tahliye Taahhüdü ve İki Haklı İhtar ile Kiranın Sona Ermesi
- Yargıtay: İhtiyaç Nedeniyle Tahliyede Erken Arabuluculuk Başvurusu, Süreç Dava Süresinde Biterse Geçerlidir
- Kira Bedelinin Tespiti Davası: Kira Artış Oranı (TÜFE Sınırı), Beş Yıl Sonunda Nesafet, Dava Süresi ve Mahkeme
İlgili Makaleler
- Kiralananın Tahliyesi: Temerrüt, Gereksinim, Tahliye Taahhüdü ve İki Haklı İhtar ile Kiranın Sona Ermesi
- Yargıtay: İhtiyaç Nedeniyle Tahliyede Erken Arabuluculuk Başvurusu, Süreç Dava Süresinde Biterse Geçerlidir
- Kira Bedelinin Tespiti Davası: Kira Artış Oranı (TÜFE Sınırı), Beş Yıl Sonunda Nesafet, Dava Süresi ve Mahkeme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli tapu davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Anahtar Teslim Konut Satışı: Ön Ödemeli Konut Sözleşmesi, Şekil, Geç Teslim, Cayma ve Dönme, Tapu Devri
- Bağıştan Dönme ve Tapu İptali: Şartlı Bağış, Geri Alma Sebepleri ve Bir Yıllık Süre (TBK m.295–297)
- Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi: Tapu İptali ve Tescil Davası, Fesih, Zamanaşımı ve Harici Satış
- Kıyı Kenar Çizgisi İçinde Kalan Taşınmaz: Tapu İptali, Tazminat ve Dava Yolları
Anahtar kavramlar: yurt dışından dönüş ihtiyaç nedeniyle tahliye · kesin dönüş tahliye davası · kesin dönüş kiracı çıkarma · TBK m.350 gereksinim · TBK m.351 yeni malik · gerçek samimi zorunlu ihtiyaç · pasaport kesin dönüş şerhi · yurt dışında yaşayan ev sahibi kiracı
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yurt Dışından Kesin Dönüşte İhtiyaç Nedeniyle Tahliye: Şartlar, İspat, Süreler ve Yargıtay Kararları”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/yurt-disindan-kesin-donuste-ihtiyac-nedeniyle-tahliye

























