İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Kıyı Kenar Çizgisi İçinde Kalan Taşınmaz: Tapu İptali, Tazminat ve Dava Yolları

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Kıyılar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır (Anayasa m.43; 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.5); kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan taşınmazın tapusu, Hazinenin açtığı davayla iptal edilebilir. Tapusu iptal edilen malik, tapu sicilinin tutulmasından doğan zararını Türk Medeni Kanunu m.1007 uyarınca Hazineden isteyebilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu davada on yıllık genel zamanaşımını uygulamış ve süreyi somut olayda iptal kararının kesinleştiği tarihten hesaplamıştır. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, çizgi kesinleştiği hâlde tapusu iptal edilmeyen maliklerin tazminat davasının tapu iptali şartına bağlanmasını mülkiyet hakkının ihlali saymıştır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin incelenen iki kararında tazminat, taşınmazın dava tarihindeki değerine göre belirlenmiştir. Çizginin kendisine karşı ise idari yargıda, kural olarak altmış gün içinde iptal davası açılır.

Kısaca

Kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan taşınmazın tapusu Hazinenin açtığı davayla iptal edilebilir; malik, zararını Türk Medeni Kanunu m.1007 uyarınca Hazineden isteyebilir. Yazı; çizginin tespitini, itiraz ve iptal davasını, tapu iptalini, tapu iptal edilmeden açılan tazminat davasını, tazminatın hesabını, on yıllık zamanaşımını ve yetkili mahkemeyi Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kararlarıyla anlatır.

Tapulu taşınmazı kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan malik için: çizgiye itiraz ve iptal davası, Hazinenin tapu iptali davası, Türk Medeni Kanunu m.1007 tazminatı, tazminatın hesabı, zamanaşımı ve yetkili mahkeme.

Kıyı Kenar Çizgisi Nedir? Hukuki Dayanak

Kıyı kenar çizgisi, kıyının kara yönündeki sınırıdır. Suyun karaya değdiği çizgi (kıyı çizgisi) ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alan “kıyı” sayılır. Deniz, göl ya da akarsu kenarındaki bir parselin kıyıda kalıp kalmadığı bu çizgiye göre belirlenir. Çizginin kara yönündeki sahil şeridi ayrı kurallara bağlıdır ve bu yazının konusu değildir.

İlgili Anayasa Hükmü — 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.43

“Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.”

İlgili Kanun Hükmü — 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.4 (Tanımlar)

“Kıyı Kenar çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, kıyı çizgisinden sonraki kara yönünde su hareketlerinin oluşturulduğu kumluk, çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık, bataklık ve benzeri alanların doğal sınırını,

Kıyı: Kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alanı,”

İlgili Kanun Hükmü — 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.5 (Genel Esaslar)

“Kıyıda ve sahil şeridinde planlama ve uygulama yapılabilmesi için kıyı kenar çizgisinin tespiti zorunludur.

Kıyı kenar çizgisinin tespit edilmediği bölgelerde talep vukuunda, talep tarihini takip eden üç ay içinde kıyı kenar çizgisinin tespiti zorunludur.”

Kıyıda kural olarak yapı yapılamaz. Kanun, kıyıda imar planı kararıyla yapılabilecek yapı ve tesisleri tek tek sayar; iskele, liman, barınak, rıhtım, dalgakıran gibi kıyının kamu yararına kullanımına ve korunmasına yönelik altyapı tesisleri bunların başında gelir (m.6). Bu yapılar için Bakanlıktan izin alınması zorunludur (m.11).

İlgili Kanun Hükmü — 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.6/1 (Kıyının Korunması, Yapı Yasağı, Kıyı ve Su Alanlarında Yapılacak Yapılar)

“Kıyı, herkesin eşitlik ve serbestlikle yararlanmasına açık olup, buralarda hiçbir yapı yapılamaz; duvar, çit, parmaklık, telörgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamaz.”

Kıyı Kenar Çizgisinin Tespiti, İlanı ve İtiraz

Çizgiyi valilikçe kurulan bir komisyon tespit eder; çizgi Bakanlık onayıyla yürürlüğe girer. Çizginin henüz tespit edilmediği yerde ilgilinin talebi üzerine üç ay içinde tespit yapılması zorunludur (m.5).

İlgili Kanun Hükmü — 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.9 (Kıyı Kenar Çizgisinin Tespiti)

“Kıyı kenar çizgisi, valiliklerce, kamu görevlilerinden oluşturulacak en az 5 kişilik bir komisyonca tespit edilir.

…Komisyonca tespit edilip valiliğin uygun görüşü ile birlikte gönderilen kıyı kenar çizgisi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.”

İlan ve itiraz usulü Kanunda değil, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte yer alır. Aşağıdaki fıkralar Yönetmeliğe 2013’te eklenmiştir.

İlgili Yönetmelik Hükmü — Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.9 (Kıyı Kenar Çizgisinin Onayı ve İlanı)

“Yürürlüğe giren kıyı kenar çizgisi, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce, bu sınırlar dışında valiliklerce tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süreyle ilan edilir.

…Kıyı kenar çizgisine, ilan süresi içinde kamu kurum ve kuruluşları ve ilgilileri itiraz edebilir. İtirazlar valiliğine yapılır. İtirazlar, Kıyı Kenar Çizgisi Tespit Komisyonunca onbeş gün içinde incelenir. … Bakanlık itirazı, komisyon raporunu da dikkate alarak inceleyip karara bağlar.”

Bu yol yönetmelikle getirilmiş idari bir başvurudur. İtirazın dava açma süresine etkisi Kıyı Kanununda düzenlenmemiştir; itiraz eden malikin dava süresini ayrıca izlemesi gerektiği bu yazının çıkarımıdır.

Kıyı Kenar Çizgisi Tespitine Karşı İptal Davası

Çizginin tespiti ve onayı idari işlemdir; hukuka aykırılığı idare mahkemesinde iptal davasıyla ileri sürülür. Kıyı Kanunu özel bir dava açma süresi öngörmediğinden genel süre uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1 (Dava açma süresi)

“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.”

Sürenin hangi tarihte başladığı tartışma konusu olabilir. Danıştay 14. Dairesinin (daire sonradan kapatılmıştır) bir kararına konu olayda idare mahkemesi, malikin çizgiyi en geç idareye ilk başvurduğu tarihte öğrendiğini kabul edip davayı süre aşımından reddetmişti. Daire bu kararı bozdu:

Danıştay Kararı
Danıştay 14. Daire, 2015/4044 E., 2016/707 K., 09.02.2016 (Dairenin bozma gerekçesi; karar düzeltme yolu açık)

“Mülkiyet hakkının bu niteliğinden dolayı, bu hakkı ilgilendiren konularda gerekli işlemin yapılması isteminin idarece reddedilmiş olması halinde, aynı konuda 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca idareye tekrar başvurulmasına ve başvurunun reddi halinde ret işlemine karşı dava açılmasına bir engel bulunmamaktadır. Her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılması mümkündür.”

Bu, tek bir dairenin 2016 tarihli kararıdır; her dosyada aynı sonuca varılacağı söylenemez. Çizgiyi öğrenen malikin altmış günlük süreyi öğrenme tarihinden hesaplaması daha güvenlidir (bu yazının çıkarımıdır).

Davanın esasında belirleyici olan bilimsel incelemedir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ölçüyü şöyle koymuştur:

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2021/1181 E., 2022/1003 K., 28.03.2022 (Kurulun hukuki değerlendirmesi; ısrar kararı oyçokluğuyla bozuldu, karar düzeltme yolu açık)

“Kıyı kenar çizgisinin, zemindeki mülkiyet ve yapılaşmalara bakılmaksızın doğal verilere göre bilimsel olarak tespit edilmesi gerekmektedir. … kıyı kenar çizgisinin hem deniz tarafında hem de kara tarafında muhtelif sondaj çukurları açılmak suretiyle zeminin denizel etki altında bulunup bulunmadığı … belirlenmek suretiyle kıyı kenar çizgisinin mevzuata uygunluğunun tespit edilmesi gerekmektedir.”

Kurul, birbirine yakın noktalarda açılan gözlem çukurları için iki bilirkişi heyetinin çelişen sonuçlara vardığı dosyada, çelişki giderilmeden verilen ret kararını bozmuştur.

Kıyıda Kalan Taşınmazın Tapusunun İptali

Onaylanan çizgi kadastro paftalarına işlenir; taşınmazın kıyıda kalan bölümü belirlenir ve tapuya şerh verilir.

İlgili Yönetmelik Hükmü — Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.10 (Paftaların Çoğaltılması ve Dağıtımı)

“Onaylı kıyı kenar çizgisine göre mülkiyete konu taşınmazların kıyıda kalan bölümleri ilgili kadastro müdürlüğünce belirlenerek gerekli şerhler konulmak üzere tapu sicil müdürlüğüne gönderilir.

Tespit sonucunda, kıyıda kalan özel mülkiyete konu arazilerle ilgili tapu iptal işlemleri ilgili defterdarlıkça yürütülür.”

Tapu kendiliğinden silinmez; Hazine dava açar. İncelenen kararlara konu olaylarda Hazine davayı asliye hukuk mahkemesinde açmış, mahkeme kıyıda kalan bölümün tapusunu iptal edip bu bölümü tescil dışı bırakmıştır (örneğin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/639 E., 2025/86 K., 26.02.2025 kararında aktarılan olay). Taşınmazın aynına ilişkin davalarda yetki kesindir.

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.12/1 (Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki)

“Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.”

Malik bu davada çoğu kez tapunun eskiliğine ve uzun süreli kullanıma dayanır. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun aşağıda ele alınan kararında aktarılan 2008 ve 2011 tarihli norm denetimi kararlarına göre ise kıyılar özel mülkiyete konu olamaz; belli bir sürenin geçmesi bu alanlarda özel mülkiyet kazandırmaz. Malikin korunması tazminat yoluyla sağlanır.

Malikin Tazminat Hakkı: TMK m.1007

Anayasa Mahkemesi, kıyıda kalan yer için kişi adına oluşturulan tapuyu Devletin hatalı olarak oluşturduğu tapu olarak nitelendirmiştir (B. No: 2019/4977, § 54).

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1007 (Sorumluluk)

“Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur.

Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder.

Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür.”

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 29.05.2023 tarihli kararında aktardığı üzere Hukuk Genel Kurulu, 18.11.2009 tarihli bir kararında kadastro işlemleri ile tapu işlemlerini bir bütün saymış; bu kayıtlardaki hatalardan Devletin kusursuz sorumlu olduğunu ve zarar görenin Hazineye karşı adli yargıda dava açabileceğini belirtmiştir. (2009 tarihli karar bu yazıda Dairenin aktarımıyla esas alınmıştır.)

Tapu iptal edilmeden tazminat istenebilir mi?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, çizgi 1983’te kesinleştiği hâlde tapuları iptal edilmeyen ve idari yargıda açtıkları tam yargı davaları reddedilen maliklerin başvurusunda mülkiyet hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir:

Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), B. No: 2018/2739, 15.12.2021 (Genel Kurulun ölçülülük değerlendirmesi, § 66)

“…kıyı kenar çizgisi içinde kalan taşınmazların tapusu iptal edilmese dahi tapudaki şeklî kaydın tazminat istemine engel teşkil etmemesi gerekirken taşınmazlar üzerinde fiilî ve hukuki tasarrufta bulunulmasını imkânsız derecede zorlaştıran fiilî durum dikkate alınmadan tazminat davası açılmasının tapunun iptali şartına bağlanması başvuruculara şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir.”

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de tapusu hâlen malik adına kayıtlı taşınmazlar için açılan davalarda tazminata hükmedilmesini hukuka uygun bulmuştur. Aşağıdaki karara konu olayda taşınmazın bir bölümü 2013’te onaylanan çizginin deniz tarafında, bir bölümü sahil şeridinde kalıyordu; bedele yalnız deniz tarafında kalan bölüm için hükmedildi.

Yargıtay Kararı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2024/501 E., 2024/6182 K., 21.05.2024 (Dairenin değerlendirmesi; karar düzeltilerek onandı)

“Dava konusu somut olayda, dava konusu taşınmazın 13.06.2013 tarihinde onaylanan kıyı kenar çizgisi içerisinde kalıp, deniz tarafında bulunan bölümü bakımından davacının mülkiyet hakkının kullanılamaz hâle geldiği tartışmasızdır. … Mahkemece işin esasına girilerek, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde deniz tarafında bulunan bölümünün bedeline hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.”

Bir başka kararda (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025/9225 E., 2026/2735 K., 18.02.2026) ilk derece mahkemesi hem bedelin Hazineden tahsiline hem de tapunun iptal edilerek taşınmazın kıyı vasfıyla terkinine karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Daire bu kararı onamıştır (onama gerekçesi kısadır; karar yalnız sonucu bakımından aktarılmıştır).

Bu yolun bir ön şartı vardır: çizgi idarece onaylanmış ya da hükmen kesinleşmiş olmalıdır.

Yargıtay Kararı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2026/3956 E., 2026/10863 K., 11.06.2026 (Dairenin aynı dosyadaki önceki bozma kararı, kararda aktarıldığı biçimiyle; bozmaya uyularak verilen hüküm onandı)

“…idarece belirlenmiş ve onaylı kıyı kenar çizgisi ya da mahkemece hükmen kesinleşmiş kıyı kenar çizgisi bulunup bulunmadığı araştırılarak … kıyı kenar çizgisi içinde kalan bölüm yönünden mülkiyet hakkının kısıtlanması nedeniyle 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesinden kaynaklı tazminat koşullarının oluştuğunun kabulü ile hüküm kurulması, ilgili idare tarafından onaylanmış ya da hükmen kesinleşmiş kıyı kenar çizgisinin bulunmadığının tespiti hâlinde ise 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi koşulları oluşmadığının nazara alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken…”

Tazminatın Hesabı

Yargıtay Kararı
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2022/15450 E., 2023/5445 K., 29.05.2023 (Dairenin ilke açıklaması ve değerlendirmesi; hüküm onandı)

“…tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. … Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir. … Tapu kaydı mahkeme kararı ile iptal edilen arsa niteliğindeki taşınmaza dava tarihi esas alınarak emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.”

İncelenen iki kararda değerlendirme tarihi dava tarihidir. 29.05.2023 tarihli kararda Daire, tapu iptali kararının kesinleşme tarihine göre değer biçilmesini daha önce bozma sebebi yapmış, dava tarihine göre biçilen değeri onamıştır. 21.05.2024 tarihli kararda da deniz tarafında kalan bölümün dava tarihindeki değeri esas alınmış, ıslahla artırılan kısım dâhil bedelin tamamına dava tarihinden faiz yürütülmüştür.

Dikkat: Hukuk Genel Kurulunun temyiz sınırı nedeniyle usulden sonuçlanan 26.02.2025 tarihli kararında (2023/639 E., 2025/86 K.) aktarılan dosyada taşınmaz, tapu iptali kararının kesinleştiği 2015 yılı esas alınarak değerlendirilmiş ve faiz kesinleşme tarihinden yürütülmüştü; Özel Dairenin o dosyadaki bozması değerlendirme tarihine değil, objektif değer artışına ilişkindi. Tapusu önceden iptal edilen malik bakımından değerlendirme tarihinin dosyada ayrıca tartışılabileceği bu yazının çıkarımıdır.

Usul: Görevli ve Yetkili Mahkeme, Husumet, Zamanaşımı

Yargı yolu ve görev. Tazminat davası adli yargıda görülür; incelenen kararlara konu davalar asliye hukuk mahkemelerinde açılmıştır. 11.06.2026 tarihli kararda davalı idarenin (kararda adı gizlenmiştir), davanın idari yargıda görülmesi ve husumetin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesi gerektiği yolundaki temyiz itirazları reddedilmiştir (Daire bu noktada ayrıca gerekçe yazmamıştır).

Yetki ve husumet. Dava, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde (TMK m.1007/3) Hazineye karşı açılır.

Zamanaşımı. Kanun bu dava için özel bir süre öngörmez. Hukuk Genel Kurulu, haksız fiil zamanaşımının değil on yıllık genel zamanaşımının uygulanacağına karar vermiştir.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146 (On yıllık zamanaşımı)

“Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/2025 E., 2018/1189 K., 13.06.2018 (Kurulun gerekçesi; direnme kararı oy çokluğuyla bozuldu, karar düzeltme yolu açık)

“…TMK’nın 1007. maddesine dayanılarak açılan davalar için ayrıca zamanaşımı süresinin öngörülmediği dikkate alındığında, 818 sayılı BK’nın 125. maddesindeki (6098 sayılı BK’nın 146. maddesi) 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin devletin sorumluluğu için uygulanması gerekir. … verilen bu kararın temyiz edilmeksizin 16.01.2007 tarihinde kesinleştiği ve iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.”

Karar 818 sayılı Borçlar Kanunu dönemine ilişkindir; 125. maddenin bugünkü karşılığının 6098 sayılı Kanunun 146. maddesi olduğunu Kurul kendisi belirtmiştir. 26.02.2025 tarihli Kurul kararında aktarılan 15.09.2022 tarihli Daire kararında da kesinleşmeden sonra on yıl içinde açılan dava süresinde sayılmıştır. Tapu iptal edilmeden açılan davalarda sürenin başlangıcı ise incelenen kararlarda açıkça tartışılmamıştır.

Yargı Kararlarında Şerhli Taşınmazı Satın Alanın Durumu

Tapuda şerh varken satın alan kişi tazminat isteyebilir mi? İncelenen iki karar aynı çizgide değildir.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümüne gelen olayda başvurucu, Hazinenin açtığı tapu iptali davası nedeniyle tapuda “davalıdır” şerhi bulunan taşınmazı satın almış; tapu iptal edilince açtığı tazminat davası şerh nedeniyle reddedilmişti. Mahkeme iki üyenin karşıoyuyla ihlal kararı verdi:

Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi (İkinci Bölüm), B. No: 2019/4977, 24.11.2021 (Bölümün değerlendirmesi, § 53; oyçokluğu)

“Tapu siciline güven ilkesi iyi niyetli üçüncü kişilerin haklarının korunması amacına yönelik olup bundan, bu kayıtları doğru bir biçimde oluşturma ve tutma sorumluluğunda olan kamu otoriteleri lehine sonuçlar çıkarılması Anayasa'nın 35. maddesiyle bağdaşan bir yorum değildir. Kamu otoriteleri, iyi niyetli üçüncü kişi olmadığı gibi bu kayıtları bizzat oluşturan ve tutanlardır.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise daha yeni tarihli ve kıyıya değil orman şerhine ilişkin bir kararında farklı sonuca varmıştır. Davacı, tapuda “orman tahdit sınırları içinde” şerhi varken diğer paydaşların üçte iki payını satın almıştı. Kurul, miras yoluyla gelen pay için tazminatı kabul eden, satın alınan pay için reddeden Özel Daire bozmasını oy çokluğuyla benimsedi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/672 E., 2025/130 K., 12.03.2025 (Kurul çoğunluğunun gerekçesi, § 26; orman şerhine ilişkin olay, karşı oylar var)

“Bu itibarla taşınmaza ait tapu kaydına orman şerhi konulması nedeniyle oluşan zarar ile Devletin tapu sicilinin doğru tutulmamasından kaynaklanan zararlara ilişkin sorumluğu arasında bir sebep sonuç ilişkisi oluşmamıştır. Dolayısıyla davacının diğer paydaşlardan satın aldığı 2/3 oranındaki pay yönünden tapu sicil kayıtlarının doğru tutulmamasından kaynaklı olarak Devlete karşı bir tazminat hakkının doğduğundan söz edilemez.”

Karşı oy yazıları Anayasa Mahkemesinin yukarıdaki kararına dayanmıştır. Kurul kararının kıyı kenar çizgisi şerhi bulunan taşınmazlara aynen uygulanıp uygulanmayacağı bu karardan çıkarılamaz; yine de şerhli taşınmazı satın alan için tazminat tartışmalıdır.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Çizgiyi belgeyle doğrulayın. Onay tarihi, kesinleşme durumu ve taşınmazın paftadaki konumu idareden alınmalıdır; Yargıtay tazminat için onaylanmış ya da hükmen kesinleşmiş çizgi aramaktadır.
  • İki ayrı yargı yolu vardır. Çizgiye karşı idare mahkemesinde, tapu ve tazminat için adli yargıda dava açılır; süreler ayrı izlenir.
  • Hangi bölüm kıyıda? İncelenen kararda bedele yalnız çizginin deniz tarafında kalan bölüm için hükmedilmiştir.
  • Şerhli taşınmaz. Tapuda şerh varken satın alınan taşınmazda tazminat hakkı tartışmalıdır. Tapu sicilinden doğan sorumluluğun başka bir görünümü için sahte vekâletnameyle satılan tapu yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıyı kenar çizgisi içinde kalan tapulu taşınmazın tapusu iptal edilir mi?

Evet, edilebilir. Kıyılar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır (Anayasa m.43; 3621 sayılı Kıyı Kanunu m.5). Onaylı kıyı kenar çizgisine göre kıyıda kalan bölüm tapuya şerh edilir; tapu iptal işlemlerini Yönetmeliğe göre defterdarlık yürütür. Tapu kendiliğinden silinmez; Hazinenin açtığı davada mahkeme kararıyla iptal edilir.

Kıyı kenar çizgisi nedeniyle tapusu iptal edilen malik tazminat alabilir mi?

Kural olarak evet. Tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devlet sorumludur (Türk Medeni Kanunu m.1007). Malik, gerçek zararını Hazineye karşı adli yargıda isteyebilir. Tapuda şerh varken satın alan kişinin durumu tartışmalıdır: Anayasa Mahkemesi bir kararında tazminatın reddini ihlal saymış, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu orman şerhine ilişkin bir kararında satın alınan pay için tazminatı kabul etmemiştir.

Tapu iptal edilmeden kıyı kenar çizgisi nedeniyle tazminat davası açılabilir mi?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, kesinleşmiş kıyı kenar çizgisi içinde kalan taşınmazda tazminat davasının tapunun iptali şartına bağlanmasını mülkiyet hakkının ihlali saymıştır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de incelenen kararlarında tapusu hâlen malik adına kayıtlı taşınmazın çizginin deniz tarafında kalan bölümü için tazminatı hukuka uygun bulmuş; çizginin idarece onaylanmış ya da hükmen kesinleşmiş olmasını aramıştır.

Kıyı kenar çizgisi tazminat davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Türk Medeni Kanunu m.1007’ye dayanan davada on yıllık genel zamanaşımının uygulanacağına karar vermiş ve süreyi somut olayda tapu iptali kararının kesinleştiği tarihten hesaplamıştır (bugünkü karşılığı Türk Borçlar Kanunu m.146). Tapu iptal edilmeden açılan davalarda sürenin hangi tarihte başlayacağı incelenen kararlarda açıkça tartışılmamıştır.

Kıyı kenar çizgisi tazminatı taşınmazın hangi tarihteki değerine göre hesaplanır?

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin incelenen iki kararında taşınmazın dava tarihindeki değeri esas alınmıştır; arazi net gelir yöntemiyle, arsa emsal satışlarla değerlendirilir. Hukuk Genel Kurulunun usulden sonuçlanan bir kararında aktarılan dosyada ise tapu iptali kararının kesinleştiği yıl esas alınmıştı; bu nedenle değerlendirme tarihi dosyada ayrıca tartışılabilir.

Kıyı kenar çizgisi tespitine nasıl itiraz edilir ve iptal davası hangi sürede açılır?

Yönetmeliğe göre çizgi bir ay süreyle ilan edilir; ilgililer bu sürede valiliğe itiraz edebilir, itirazı Bakanlık karara bağlar. Çizginin iptali için idare mahkemesinde dava açılır; Kıyı Kanununda özel süre bulunmadığından genel dava açma süresi altmış gündür (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). Danıştay 14. Dairesi (kapatılmıştır) 2016 tarihli bir kararında, mülkiyet hakkını ilgilendiren konuda idareye yeniden başvurulup ret işlemine karşı altmış gün içinde dava açılabileceğini kabul etmiştir.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kıyı kenar çizgisi tapu iptali tazminat · kıyı kenar çizgisi itiraz · kıyı kenar çizgisi iptal davası · kıyı kenar çizgisi içinde kalan taşınmaz · kıyı kenar çizgisi TMK 1007 · 3621 sayılı Kıyı Kanunu · kıyı kenar çizgisi şerhi · kıyıda kalan tapu · kıyı kenar çizgisi zamanaşımı · Hazine tapu iptali kıyı · kıyı kenar çizgisi tazminat hesabı

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Kıyı Kenar Çizgisi İçinde Kalan Taşınmaz: Tapu İptali, Tazminat ve Dava Yolları”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/kiyi-kenar-cizgisi-icinde-kalan-tasinmaz-tapu-iptali-ve-tazminat

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›