İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 19 dk okuma

Son gözden geçirme:

Kiralananın Tahliyesi: Temerrüt, Gereksinim, Tahliye Taahhüdü ve İki Haklı İhtar ile Kiranın Sona Ermesi

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitmesine dayanarak kiracıyı çıkaramaz; tahliye yalnız kanunda sınırlı sayıda sayılan sebeplerden birine dayanılarak istenebilir (TBK m.347). Bu sebepler kira bedelinin ödenmemesi (TBK m.315), kiraya verenin veya kanunda sayılan yakınlarının gereksinimi ile yeniden inşa ve imar (TBK m.350), yeni malikin gereksinimi (TBK m.351), yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının ya da birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçede oturmaya elverişli konutu bulunması (TBK m.352) ile on yıllık uzama süresinin sonunda sebep göstermeksizin fesihtir (TBK m.347/1). Temerrütte kiracıya yazılı olarak en az otuz günlük süre verilip bu sürede ödenmezse sözleşmenin feshedileceği bildirilmelidir; tahliye dava yoluyla ya da ilamsız icra yoluyla istenebilir (İİK m.269 vd.). Dava açma süreleri hak düşürücüdür ve çoğu sebepte bir aydır; görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-a) ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Kısaca

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıyı tahliye etmenin kanunda sınırlı sayıda sayılan sebepleri: kira bedelinin ödenmemesi (TBK m.315), gereksinim ve yeniden inşa (m.350), yeni malikin gereksinimi (m.351), yazılı tahliye taahhüdü ve iki haklı ihtar (m.352), on yıllık uzama süresi sonunda fesih (m.347). Dava açma süreleri, görevli sulh hukuk mahkemesi, ilamsız icra yoluyla tahliye ve doğrulanmış Yargıtay kararları.

Kiralananın tahliyesi davası; konut ve çatılı işyeri kiralarında temerrüt (kira bedelinin ödenmemesi), gereksinim (ihtiyaç), yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi, yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve on yıllık uzama süresi sebepleriyle sözleşmenin sona erdirilmesi; TBK m.315, m.347, m.350, m.351, m.352, m.353, m.355; İİK m.269/a ve m.272 uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliye; görevli sulh hukuk mahkemesi, dava açma süreleri, ispat ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulu kararları.

Kiralananın Tahliyesi Nedir?

Kiralananın tahliyesi, kira sözleşmesinin sona erdirilerek kiracının kiralanan taşınmazı boşaltıp kiraya verene teslim etmesidir. Türk hukukunda konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından kiracı, kanun koyucu tarafından özel olarak korunur: kiraya veren, sözleşme süresinin dolmasına dayanarak kiracıyı çıkaramaz. Kiraya verenin sözleşmeyi sona erdirebilmesi, kanunda sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılan sebeplerden birine dayanmasına bağlıdır.

Bu sebepler iki kümede toplanır: kiraya verenden kaynaklanan sebepler (gereksinim, yeniden inşa ve imar, yeni malikin gereksinimi — TBK m.350 ve m.351) ve kiracıdan kaynaklanan sebepler (yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar, kiracının veya eşinin aynı ilçede oturmaya elverişli konutu bulunması — TBK m.352). Bunların yanında, kira bedelinin ödenmemesi hâlinde temerrüt nedeniyle fesih (TBK m.315) ve on yıllık uzama süresinin sonunda sebep göstermeksizin fesih (TBK m.347/1) imkânları vardır.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.347 (Konut ve çatılı işyeri kiralarında bildirim yoluyla sona erme)

“Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.”

“Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.”

Tahliye Sebepleri Sınırlıdır: Kiraya Verenin Fesih Hakkının Çerçevesi

Kiraya verene sebep göstermeksizin fesih hakkı veren on yıllık uzama süresi (TBK m.347/1), sözleşmenin başlangıç süresine eklenen uzama yıllarıyla hesaplanır; uygulamada bir yıllık ilk süreyi izleyen on uzama yılının dolması aranır.

Dava yoluyla sona erdirmeye ilişkin bu hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK m.354). Kira sözleşmesine konulan “kiraya veren dilediği zaman tahliye isteyebilir” türü kayıtlar geçersizdir.

Kira Bedelinin Ödenmemesi (Temerrüt) Nedeniyle Tahliye

Kiracı, muaccel olan kira bedelini veya yan gideri ödemezse kiraya veren, yazılı olarak bir süre verip bu sürede de ödenmemesi hâlinde sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında verilecek süre en az otuz gündür.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.315 (Kiracının temerrüdü)

“Kiracı, kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan gideri ödeme borcunu ifa etmezse, kiraya veren kiracıya yazılı olarak bir süre verip, bu sürede de ifa etmeme durumunda, sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir.”

“Kiracıya verilecek süre en az on gün, konut ve çatılı işyeri kiralarında ise en az otuz gündür. Bu süre, kiracıya yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.”

Uygulamada temerrüt iki kanaldan işletilir. Birincisi, ihtarname gönderilip otuz günlük süre beklendikten sonra sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açılmasıdır. İkincisi, ilamsız icra yoluyla (İİK m.269 vd.) tahliye istemli takip başlatılmasıdır: takip talebinde tahliye açıkça istenir, borçluya tahliye ihtarlı ödeme emri tebliğ edilir.

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.269/a (İtiraz etmemenin sonuçları)

“Borçlu itiraz etmez, ihtar müddeti içinde kira borcunu da ödemezse ihtar müddetinin bitim tarihini takip eden altı ay içinde alacaklının talebi üzerine icra mahkemesince tahliyeye karar verilir.”

Sık yapılan hatalar: ihtarnamede otuz günlük sürenin verilmemesi; sürenin dolması beklenmeden dava açılması; ihtarnamede “ödenmezse sözleşmenin feshedileceği” uyarısının bulunmaması. Bu eksiklikler tahliye isteminin reddine yol açar. Kira parası götürülüp ödenmesi gereken bir borç olduğundan, ödemenin usulüne uygun yapılmış olması (elden ödeme, konutta ödemeli PTT gönderisi, banka hesabı ya da taraflar arasında teamül hâline gelmiş ödeme biçimi) ayrıca denetlenir.

Gereksinim (İhtiyaç) ve Yeniden İnşa Nedeniyle Tahliye

Kiraya veren; kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir. Bu kişi çevresi kanunda sınırlı sayıda belirlenmiştir; örneğin kardeş, yeğen ya da damat için gereksinim iddiasıyla tahliye istenemez.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.350 (Kiraya verenden kaynaklanan sebeplerle dava yoluyla sona erdirme)

“Kiraya veren, kira sözleşmesini; 1. Kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, 2. Kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli ve bu işler sırasında kiralananın kullanımı imkânsız ise, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sona erdirebilir.”

Gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olması

Yargıtay'ın istikrarlı uygulamasına göre tahliyeye karar verilebilmesi için gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olduğunun kanıtlanması gerekir. Devamlılık taşımayan geçici ihtiyaç ile henüz doğmamış veya gerçekleşmesi uzun süreye bağlı ihtiyaç tahliye sebebi yapılamaz. Gereksinimin dava tarihinde bulunması yetmez; yargılama sonuna kadar sürmesi de aranır.

Yeniden inşa ve imar sebebinde ise mahkeme, projenin ve ruhsatın varlığını, imar durumunu ve inşaat sırasında kiralananın kullanımının gerçekten imkânsız hâle gelip gelmeyeceğini bilirkişi incelemesiyle denetler. Sırf “tadilat yapılacağı” beyanı tahliye için yeterli değildir.

Yeni Malikin Gereksinimi

Kiralananı sonradan edinen kişi kira sözleşmesinin tarafı hâline gelir (TBK m.310). Yeni malikin gereksinim sebebiyle tahliye isteyebilmesi için iki seçenek vardır: (1) edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, edinme tarihinden altı ay sonra dava açmak; (2) eski malik ile kiracı arasındaki sözleşmeye dayanarak, sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açmak.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.351 (Yeni malikin gereksinimi)

“Kiralananı sonradan edinen kişi, onu kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla, kira sözleşmesini altı ay sonra açacağı bir davayla sona erdirebilir. Kiralananı sonradan edinen kişi, dilerse gereksinim sebebiyle sözleşmeyi sona erdirme hakkını, sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açacağı dava yoluyla da kullanabilir.”

Taşınmazın birlikte edinilmesi hâlinde bildirimin bütün edinenlerce yapılması yönünde uygulamalar bulunmakla birlikte, sözleşme sonunda açılan davada bildirim zaten aranmaz.

Yazılı Tahliye Taahhüdü

Kiracının, kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesine tahliye taahhüdü denir. Taahhüde dayanarak tahliye sağlanabilmesi için şu şartlar birlikte aranır: kiralananın konut veya çatılı işyeri niteliğinde olması; taahhüdün kiracı tarafından (birlikte kiracılıkta kiracıların tümünce) verilmesi; yazılı olması; tahliye tarihinin belirli olması; taahhüdün kiralananın kiracıya tesliminden sonra verilmiş olması; ve taahhüt edilen tarihten başlayarak bir ay içinde icra takibi yapılması veya dava açılmasıdır.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.352/1 (Kiracıdan kaynaklanan sebepler — yazılı boşaltma taahhüdü)

“Kiracı, kiralananın teslim edilmesinden sonra, kiraya verene karşı, kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği hâlde boşaltmamışsa kiraya veren, kira sözleşmesini bu tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurmak veya dava açmak suretiyle sona erdirebilir.”

Kira sözleşmesiyle aynı anda ve boş olarak imzalatılan taahhütler, teslimden önce verilmiş sayıldığından geçersizdir. Buna karşılık taahhütnamenin tamamının kiracının el yazısıyla doldurulması zorunlu değildir; imzanın kiracıya ait olması yeterlidir.

Aile konutu: Kiralanan aile konutu ise ve kiracı olmayan eş, TMK m.194 uyarınca kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelmişse, bu bildirimden sonra verilecek taahhüdün her iki eşçe imzalanması ya da diğer eşin açık rızasının bulunması gerekir. Bildirimden önce tek başına kiracı olan eşin verdiği taahhüt ise geçerliliğini korur.

İki Haklı İhtar ve Kiracının Aynı İlçede Konutu Bulunması

İki haklı ihtarda ihtarların ayrı ayrı kira dönemlerine ilişkin ve haklı olması gerekir; ihtar tebliğinden sonra yapılan ödeme, iki haklı ihtarın oluşmasını engellemez. Kira parasının yıllık ödendiği hâllerde iki haklı ihtar oluşmaz.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.352/2 (İki haklı ihtar)

“Kiracı, bir yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde kira süresi içinde; bir yıl ve daha uzun süreli kira sözleşmelerinde ise bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa kiraya veren, kira süresinin ve bir yıldan uzun süreli kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde, dava yoluyla kira sözleşmesini sona erdirebilir.”

Üçüncü sebep, kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutunun bulunmasıdır (TBK m.352/3).

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.352/3 (Kiracının aynı ilçede konutu bulunması)

“Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu bulunması durumunda kiraya veren, kira sözleşmesinin kurulması sırasında bunu bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir.”

Görevli ve Yetkili Mahkeme; İcra Yoluyla Tahliye

Kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklarda — tahliye davaları dâhil — görevli mahkeme, dava konusunun değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak davalının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa edildiği yer (kiralananın bulunduğu yer) mahkemesidir.

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4 (Sulh hukuk mahkemelerinin görevi)

“(1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları, b) Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları, c) Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları, ç) Bu Kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları, görürler.”

Tahliye, dava yolu dışında ilamsız icra yoluyla da istenebilir: temerrütte tahliye ihtarlı ödeme emriyle (İİK m.269 vd.), yazılı tahliye taahhüdüne veya süresi biten yazılı kira sözleşmesine dayanılarak ise tahliye emriyle (İİK m.272 vd.). İcra mahkemesinin tahliye kararının infazı için kesinleşmesi beklenmez; ancak kararın tefhim veya tebliğinden itibaren on gün geçmesi gerekir.

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.272 (Tahliye emri ve münderecatı)

“Mukavelename ile kiralanan bir taşınmazın müddeti bittikten bir ay içinde mukavelenin icra dairesine ibrazı ile tahliyesi istenebilir.”

“Bunun üzerine icra memuru bir tahliye emri tebliği suretiyle taşınmazın on beş gün içinde tahliye ve teslimini emreder.”

Süre: Dava Açma Süreleri ve Uzaması

Tahliye davalarında süreler hak düşürücü niteliktedir ve kamu düzenindendir; taraflar ileri sürmese bile mahkemece kendiliğinden gözetilir. Özet olarak:

  • Gereksinim / yeniden inşa (TBK m.350): belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan başlayarak bir ay.
  • Yeni malikin gereksinimi (TBK m.351): edinmeden itibaren bir ay içinde yazılı bildirim + altı ay sonra dava; ya da sözleşme sonundan itibaren bir ay içinde dava.
  • Tahliye taahhüdü (TBK m.352/1): taahhüt edilen tarihten başlayarak bir ay içinde icra takibi veya dava.
  • İki haklı ihtar (TBK m.352/2): ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay.
  • On yıllık uzama sonunda fesih (TBK m.347/1): uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirim.

Kiraya veren, en geç dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse, dava açma süresi bir kira yılı için uzar. Uygulamada bu, gereksinim davalarında “süre koruyucu ihtarname” olarak kullanılır.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.353 (Dava süresinin uzaması)

“Kiraya veren, en geç davanın açılması için öngörülen sürede dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse, dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır.”

Dava Şartı Olarak Arabuluculuk

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, tahliye davaları dâhil, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; bu kural 01.09.2023’ten beri uygulanır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/1495 E., 2025/3048 K., 26.05.2025).

İlgili Kanun Hükmü — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B/1 (Bazı uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk)

“(1) Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:

a) Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar.”

Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/2). Başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez (m.18/A/15); Yargıtay 3. Hukuk Dairesine göre bu süre dava açma süresinin hesabında dikkate alınmaz. Başvurunun zamanı için ayrıca bkz. Yargıtay: İhtiyaç Nedeniyle Tahliyede Erken Arabuluculuk Başvurusu, Süreç Dava Süresinde Biterse Geçerlidir.

İspat ve Yeniden Kiralama Yasağı

İspat yükü kural olarak tahliye isteyen kiraya verendedir: gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olduğunu; taahhüdün teslimden sonra verildiğini; ihtarların usulüne uygun tebliğ edildiğini o ispatlar. Kiracı ise ödeme savunmasını yazılı belgeyle (banka dekontu, makbuz) ispatlar. Tahliye taahhüdü senet niteliğinde olduğundan, aksinin yazılı delille ispatı gerekir (HMK m.200-201).

Gereksinim veya yeniden inşa sebebiyle tahliye sağlanan taşınmaz, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralanamaz.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.355 (Yeniden kiralama yasağı)

“Kiraya veren, gereksinim amacıyla kiralananın boşaltılmasını sağladığında, haklı sebep olmaksızın, kiralananı üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz.”

“Yeniden inşa ve imar amacıyla boşaltılması sağlanan taşınmazlar, eski hâli ile, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe başkasına kiralanamaz. Eski kiracının, yeniden inşa ve imarı gerçekleştirilen taşınmazları, yeni durumu ve yeni kira bedeli ile kiralama konusunda öncelik hakkı vardır. Bu hakkın, kiraya verenin yapacağı yazılı bildirimi izleyen bir ay içinde kullanılması gerekir; bu öncelik hakkı sona erdirilmedikçe, taşınmaz üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz.”

“Kiraya veren, bu hükümlere aykırı davrandığı takdirde, eski kiracısına son kira yılında ödenmiş olan bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlüdür.”

Kira bedelinin belirlenmesi ve artırılması ayrı bir uyuşmazlık konusudur; bu konuda Kira Bedelinin Tespiti Davası başlıklı yazımıza bakılabilir. Ayrıca bkz. Yargıtay: Yeni Dönemden Önce Açılan Kira Tespit Davasında Kiracı Dönemden Önce Çıkarsa Giderler Kiraya Verende.

Yargıtay Kararları

Temerrüt nedeniyle tahliyenin şartları ve otuz günlük sürenin dolması

Yargıtay Kararı

“6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesi hükmü uyarınca temerrüt nedeniyle tahliyeye karar verilebilmesi için istenen kira parasının veya yan giderin muaccel (istenebilir) olması ve kira bedeli ile yan giderin verilen sürede ödenmemiş bulunması, ihtarnamede verilen süre içerisinde kira parasının ödenmemesi halinde akdin feshedileceğinin açıkça belirtilmesi gerekir. Kiracıya verilecek süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün, ürün kiralarında en az altmış gün, diğer kira ilişkilerinde ise en az on gündür.”

“Temerrüt nedeniyle tahliye davasının ödeme emrinin tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük yasal ödeme süresi dolduktan sonra açılması gerekir.”

Gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olması; malik olmayan kiraya veren

Yargıtay Kararı

“Kira sözleşmesinde kiraya veren olmak için malik olmak gerekmediğinden sözleşmenin tarafı olmayan malik gereksinim sebebiyle şartları varsa tahliye davası açabilir.”

“İşyeri ihtiyacının kural olarak dava açılmadan önce doğmuş olması gerekir. Yakında gerçekleşecek işyeri ihtiyacı için de tahliye davası açılabilir. Dava açıldığında ihtiyacın bulunması, bu ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması, dava sonuna kadar ihtiyacın devam etmesi gerekir. Gerçek, samimi ve zorunlu olmayan ihtiyaçlar için tahliye kararı verilemez (Mithat Ceran: Kira Sözleşmesi ve Tahliye Davaları, Ankara 2019, s. 813).”

Yeni malikin iki seçimlik yolu ve dava açma süresinin kamu düzeninden olması

Yargıtay Kararı

“6098 sayılı Kanun'un 351. maddesi uyarınca, konut ya da çatılı işyeri niteliğindeki bir taşınmazı iktisap eden kimse dilerse eski malik ile kiracı arasında yapılmış sözleşmeye dayanarak sözleşmenin sonunda bir ay içinde, dilerse edinme günü de dahil olmak üzere edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla edinme tarihinden itibaren altı ay sonra ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açabilir. Davanın altı ayın sonunda hemen açılması şart olmayıp sözleşme sonuna kadar açılması mümkündür. Ancak edinmeyi izleyen bir ay içerisinde bildirimin tebliği zorunlu olup bunun sonradan giderilmesi mümkün değildir. Yeni malikin, bu seçeneklerden hangisi yararına ise onu tercih etme hakkı vardır. Dava açma süresi kamu düzenine ilişkin olup, davalı ileri sürmese bile mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulması gerekir.”

Yazılı tahliye taahhüdünün geçerlilik şartları ve aile konutu bildirimi

Yargıtay Kararı

“Kanundaki bu düzenlemeye göre yazılı tahliye taahhüdü sebebiyle kiracının tahliyesi için : kiralananın konut veya çatılı iş yeri niteliğinde olması, tahliye taahhüdünün kiracı tarafından verilmesi, tahliye taahhüdünün yazılı olması, tahliye taahhüdünde tahliye tarihinin belirli olması, tahliye taahhüdünün kiralananın kiracıya tesliminden sonra verilmiş olması ile kiralananın taahhüt edilen tarihte tahliye edilmemesi halinde tahliye taahhüdünde gösterilen tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurularak takip yapılması veya tahliye davasının açılmış olması gerekir. Yazılı tahliye taahhüdüne dayalı olarak ancak kiraya veren dava açıp icra takibi yapabilir.”

“Başlangıçta kira sözleşmesinin tarafı olan eş tarafından kiralanan konutun teslimi sonrasında imzalanarak düzenlenen yazılı tahliye taahhüdü, kiracı sıfatına sahip olmayan diğer eşin, kiraya verene, kiralananın aile konutu olarak kullanıldığına ilişkin sonradan bildirimde bulunmasından önce, kira sözleşmesini imzalayan eşin tek başına kiracı sıfatına sahip olduğu dönemde, verdiği yazılı tahliye taahhütnamesi geçerlidir.”

İki haklı ihtarda dava süresi ve ihtar sonrası ödemenin etkisizliği

Yargıtay Kararı

“Türk Borçlar Kanununun 352/2. maddesi uyarınca iki haklı ihtar nedeniyle açılacak tahliye davasının kira süresinin, bir yıldan uzun süreli kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde açılması zorunludur.İki haklı ihtar nedeniyle açılan davada tahliyeye karar verilebilmesi için kiracıya bir yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde kira süresi içinde, bir yıl ve daha uzun süreli kira sözleşmelerinde ise bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediği için yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulması gerekir. İhtar tebliğinden sonra yapılan ödemeler iki haklı ihtarın oluşmasına engel teşkil etmez. Süresiz sözleşmelerde ve kira parasının yıllık ödenmesi gereken hallerde iki haklı ihtar oluşmaz.”

Kira dâhil dava şartı arabuluculuk uyuşmazlıklarında anlaşma belgesine şerh alınması zorunluluğu Anayasa’ya aykırı bulunmadı; kira bendi incelenmedi

Anayasa Mahkemesi Kararı (norm denetimi)

“Maddenin (3) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin itiraz konusu bölümüne göre maddede sayılan uyuşmazlıklar bakımından arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılması hâlinde düzenlenecek anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerhin alınması zorunlu tutulmuştur. … Bu itibarla maddede sayılan uyuşmazlıklarda taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi ilam niteliğinde kabul edilmemiştir.”

Kararın konusu bir sulh hukuk mahkemesinin itiraz başvurusudur: ortaklığın giderilmesine ilişkin arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi davasında 6325 sayılı Kanun m.18/B’nin (1) ve (3) numaralı fıkralarının iptali istenmiştir. Anayasa Mahkemesi, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkları düzenleyen (1) numaralı fıkranın (a) bendine yönelik başvuruyu, bakılan davada uygulanma imkânı bulunmadığından Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddetmiştir; kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğun Anayasa’ya uygunluğu bu kararda incelenmemiştir. Buna karşılık 18/B kapsamındaki bütün uyuşmazlıklar için geçerli olan (3) numaralı fıkranın, anlaşma belgesine şerh alınmasını zorunlu kılan bölümü ile taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde mahkemeye içerik denetimi, kurumlardan bilgi-belge isteme ve gerektiğinde duruşma açma yetkisi veren ikinci cümlesi Anayasa’nın 36., 141. ve 142. maddelerine aykırı görülmemiş ve itiraz oyçokluğuyla reddedilmiştir; iki üyenin karşı oyu, ortaklığın giderilmesinde zorunlu arabuluculuğun ve şerh sürecinin belirsizlik ile gider ve zaman kaybı doğurduğu görüşündedir. Şerhin alınacağı yer sulh hukuk mahkemesini belirleyen bölüme yönelik başvuru ise yöntemine uygun olmadığından esasa girilmeden reddedilmiştir. (1)(b) bendindeki “…ortaklığın giderilmesine…” ibaresine yönelik itiraz ise, aynı ibare hakkındaki 2023/178 E., 2024/125 K. sayılı esastan ret kararı yayımlandığından, Anayasa m.152/4 uyarınca oybirliğiyle reddedilmiştir. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar 18/B/1-a kapsamında olduğundan, bu uyuşmazlıklarda arabuluculukta anlaşmaya varılması hâlinde belgenin ilam niteliği kazanması için şerh alınması gerekir; karar bu sonucu kanun metninden okumakta olup kira özelinde somut bir olayı çözmemektedir. Karar, 04.06.2025 tarihli ve 32920 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kira sözleşmesinin süresi doldu; kiracıyı çıkarabilir miyim?

Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sürenin bitmiş olmasına dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez (TBK m.347/1). Sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzar. Sebep göstermeksizin fesih hakkı ancak on yıllık uzama süresinin sonunda ve her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yapılacak bildirimle doğar.

Kirasını ödemeyen kiracı ne zaman tahliye edilebilir?

Kiraya veren, yazılı olarak en az otuz günlük süre verip bu sürede ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirir (TBK m.315). Süre dolmadan açılan tahliye davası reddedilir. Alternatif olarak tahliye istemli ilamsız icra takibi yapılabilir; borçlu itiraz etmez ve süresinde ödemezse icra mahkemesinden tahliye istenir (İİK m.269/a).

Kira sözleşmesiyle birlikte imzalatılan tahliye taahhüdü geçerli midir?

Kural olarak hayır. Tahliye taahhüdünün geçerli olması için kiralananın kiracıya tesliminden SONRA verilmiş olması gerekir. Sözleşme ile aynı anda, boş olarak imzalatılan taahhütler bu şartı taşımaz. Ayrıca taahhüdün yazılı olması ve tahliye tarihinin belirli olması aranır.

Evi satın aldım; kiracıyı ne zaman çıkarabilirim?

İki seçeneğiniz var: (1) Edinme tarihinden itibaren bir ay içinde kiracıya yazılı bildirim yapıp, edinmeden altı ay sonra gereksinim sebebiyle dava açmak; (2) eski malikle yapılmış sözleşmenin sonundan itibaren bir ay içinde dava açmak. İkinci yolda ayrıca bildirim gerekmez. Bir aylık bildirim süresi kaçırılırsa sonradan giderilemez.

Gereksinim (ihtiyaç) nedeniyle tahliyede hangi yakınlar sayılır?

TBK m.350 sınırlı sayı ilkesiyle sayar: kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu (çocuk, torun), üstsoyu (anne, baba) ve kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler. Kardeş, yeğen, damat veya gelin için gereksinim iddiasıyla tahliye istenemez. Gereksinimin gerçek, samimi ve zorunlu olduğu ispatlanmalı ve dava sonuna kadar sürmelidir.

İhtiyaç nedeniyle boşalttığım evi hemen başkasına kiralayabilir miyim?

Hayır. Gereksinim amacıyla tahliye sağlanan taşınmaz, haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Aykırı davranan kiraya veren, eski kiracıya son kira yılında ödenmiş bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder (TBK m.355).

Tahliye davasında hangi mahkeme görevlidir?

Kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklarda, dava konusunun değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesi görevlidir (HMK m.4/1-a). İlamsız icra yoluyla tahliyede ise itirazın kaldırılması ve tahliye istemleri icra mahkemesinde incelenir.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kiralananın tahliyesi · tahliye davası · temerrüt nedeniyle tahliye · ihtiyaç nedeniyle tahliye · gereksinim · tahliye taahhüdü · iki haklı ihtar · yeni malikin ihtiyacı · on yıllık uzama süresi · kira sözleşmesinin feshi · TBK 315 · TBK 347 · TBK 350 · TBK 351 · TBK 352 · TBK 353

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Kiralananın Tahliyesi: Temerrüt, Gereksinim, Tahliye Taahhüdü ve İki Haklı İhtar ile Kiranın Sona Ermesi”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/kiralananin-tahliyesi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›