İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 9 dk okuma

Son gözden geçirme:

Kıdem Tazminatı: Şartlar ve Hesap

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Kıdem tazminatının dayanağı, 4857 sayılı Kanun’un Geçici 6. maddesiyle yürürlüğü sürdürülen 1475 sayılı Kanun m.14’tür. Hak kazanmak için işçinin en az bir yıllık kıdemi bulunmalı ve sözleşme; işverenin haklı fesih dışındaki feshi, işçinin haklı nedenle feshi, muvazzaf askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde feshi ya da işçinin ölümü gibi kanunda sayılan bir hâlle sona ermelidir. Tazminat her tam hizmet yılı için son 30 günlük giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır; bir yıldan artan süreler için de aynı oranda ödeme yapılır ve aynı işverende fasılalı çalışmalar birleştirilir. Her yıl için ödenecek tutar, en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi olan tavanı aşamaz. Görevli mahkeme iş mahkemesidir, dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır ve zamanaşımı sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıldır (4857 sayılı Kanun Ek m.3).

Kısaca

Kıdem tazminatının dayanağı (1475 m.14), şartları, hak veren fesih hâlleri, bir yıllık kıdem, 30 günlük giydirilmiş ücret üzerinden hesabı, tavan, fasılalı çalışmanın birleştirilmesi, görevli mahkeme ve arabuluculuk, beş yıllık zamanaşımı ve Yargıtay kararları.

Kıdem tazminatının hukuki dayanağı (1475 sayılı Kanun m.14), şartları, hak veren fesih hâlleri (işveren feshi, işçinin haklı feshi, askerlik, emeklilik, evlenen kadın, ölüm), bir yıllık kıdem koşulu, 30 günlük giydirilmiş ücret üzerinden hesabı, kıdem tazminatı tavanı, fasılalı çalışmanın birleştirilmesi, görevli mahkeme ve arabuluculuk, beş yıllık zamanaşımı ve Yargıtay kararları.

Kıdem tazminatı, belirli koşullarla sona eren iş ilişkisinde, işçinin çalıştığı her tam yıl için işverence ödenen bir tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girerken, kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı (eski) İş Kanunu'nun 14. maddesi yürürlükte bırakılmıştır. Bu yazıda kıdem tazminatının şartları, hesabı, tavanı ve Yargıtay'ın yerleşik ölçütleri ele alınmaktadır.

Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatının tek yasal dayanağı, 4857 sayılı Kanun'un Geçici 6. maddesiyle yürürlüğü sürdürülen 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesidir.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı Kanun Geçici m.6

“Kıdem tazminatı için bir kıdem tazminatı fonu kurulur. Kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin kıdemleri için 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklıdır.”

Kıdem Tazminatının Şartları

Kıdem tazminatına hak kazanmak için temel olarak iki koşul birlikte aranır: işçinin en az bir yıllık kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hak veren bir fesih hâliyle sona ermesi. İstifa gibi kıdem tazminatına hak vermeyen bir fesihte (haklı bir neden yoksa) tazminat doğmaz.

Hak Veren Fesih Hâlleri

İlgili Kanun Hükmü — 1475 sayılı Kanun m.14/1

“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin: 1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle, 4. Bağlı bulundukları kanunla … kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla; … Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.”

Maddedeki “17 nci maddenin II numaralı bendi” bugün 4857 sayılı Kanun'un 25/II (işverenin haklı/ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal feshi) hükmüne; “16 ncı madde” ise 4857 m.24 (işçinin haklı nedenle derhal feshi) hükmüne karşılık gelir. Özetle hak veren başlıca hâller: işverenin haklı fesih dışındaki feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik, yaşlılık/emeklilik, kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde feshi ve işçinin ölümü.

Hesabı: 30 Günlük Giydirilmiş Ücret

Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için son 30 günlük ücret tutarında hesaplanır. Esas alınan ücret çıplak ücret değil, süreklilik arz eden ek menfaatleri de içeren giydirilmiş (geniş) ücrettir.

İlgili Kanun Hükmü — 1475 sayılı Kanun m.14

“Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. … kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin birinci fıkrasında yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de gözönünde tutulur.”

Kıdem Tazminatı Tavanı

Kıdem tazminatının her bir yıl için ödenecek tutarı, kanunla belirlenen tavanı aşamaz. Tavan, en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarıdır ve her altı ayda güncellenir.

İlgili Kanun Hükmü — 1475 sayılı Kanun m.14

“… toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.”

Çalışma Süresi ve Birleştirme

Kıdem, işçinin aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştığı sürelerin toplamı üzerinden hesaplanır; sözleşmenin fasılalarla (aralıklarla) yenilenmiş olması bu birleştirmeye engel değildir. Ancak daha önce kıdem tazminatı ödenerek tasfiye edilmiş bir dönem, aynı dönem için ikinci kez hesaba katılmaz.

Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk

Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İşçilik alacağı ve tazminatına ilişkin davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması bir dava şartıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılabilir.

Zamanaşımı

İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren kıdem tazminatı beş yıllık zamanaşımına tabidir.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı Kanun Ek m.3

“İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır. a) Kıdem tazminatı. b) İş sözleşmesinin bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat. c) Kötüniyet tazminatı. d) İş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminat.”

Yargıtay Kararları

Aynı işverende fasılalı çalışmalar birleştirilir; aynı dönem için iki kez ödenmez

Yargıtay Kararı

“4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi uyarınca halen yürürlüğü devam eden 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14/2 maddesi, işçinin aynı işverene bağlı olarak bir ya da değişik iş yerlerinde çalıştığı sürelerin kıdem hesabı yönünden birleştirileceğini hükme bağlamıştır. O halde kıdem tazminatına hak kazanmaya dair bir yıllık sürenin hesabında da işçinin daha önceki fasılalı çalışmaları dikkate alınmalıdır. … İşçinin önceki çalışmaları sebebiyle kıdem tazminatı ödenmişse, aynı dönem için iki defa kıdem tazminatı ödenemeyeceğinden, tasfiye edilen dönemin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması mümkün olmaz.”

Giydirilmiş ücrete dahil olan ve olmayan ödemeler

Yargıtay Kararı

“Kıdem tazminatına esas alınacak olan ücretin tespitinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde sözü edilen asıl ücrete ek olarak işçiye sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler göz önünde tutulur. Buna göre ikramiye, devamlılık arz eden prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis yardımı, yemek yardımı ve benzeri ödemeler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır. İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası pirim ödemeleri de para ile ölçülebilen menfaatler kavramına dahil olup, tazminata esas ücrete eklenmelidir. … Diğer taraftan kıdem tazminatına esas ücrete, asgari geçim indirimi ve fazla çalışma ücreti eklenerek hesaplama yapılması hatalıdır.”

Kıdem tazminatı tavanı kamu düzenindendir

Yargıtay Kararı

“Kıdem tazminatı tavanı kamu düzenini ilgilendirmekte ise de, kıdem tazminatının Türk parasıyla ödenmesi gerektiği yönünde bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. O halde yabancı para üzerinden ücret alan işçiler yönünden talep olması halinde kıdem tazminatının yabancı para cinsinden hesaplanmasına yasal bir engel yoktur. Fesih tarihi itibarıyla kıdem tazminatı tavanının kontrolü bakımından iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki Türk Lirası üzerinden belirlenmeli tavanı aşması durumunda tavan üzerinden hesaplama yapılarak yeniden aynı kur hesabıyla yabancı paraya dönüşümü sağlanmalıdır.”

Fesihten önce “kıdem” adı altında yapılan ödemeler avanstır

Yargıtay Kararı

“İşçinin iş sözleşmesi feshedilmediği halde çeşitli sebeplerle kıdem tazminatı adı altında yapılan ödemeler avans niteliğinde sayılmalıdır. İşçinin iş sözleşmesinin feshinde kıdem tazminatına hak kazanılması durumunda, işyeri ya da işyerlerinde geçen tüm hizmet sürelerine göre kıdem tazminatı hesaplanmalı, daha önce avans olarak ödenen miktar kanuni faiziyle birlikte mahsup edilmelidir.”

Türk Borçlar Kanunu’na tabi işçi: kıdem tazminatı talebi TBK m.437 uyarınca değerlendirilir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kurulun gerekçesi)

“6098 sayılı Kanun kapsamına giren çalışanlar için Kanun'da kıdem tazminatı adı altında herhangi bir tazminata yer verilmemiştir.” — “Bu hâlde, davacıya İş Kanunu'nda düzenlenen tazminatlar verilemese de borçlar hukuku hükümlerine dayanılarak tazminata hükmedilmesi gerektiği göz önünde tutularak dava dilekçesindeki kıdem tazminatı talebi yönünden 6098 sayılı Kanun'un 437 nci maddesine göre değerlendirme yapılmalıdır.”

Olayda işyeri esnaf ve sanatkâr faaliyeti kapsamında kaldığı için İş Kanunu uygulanmamış; ücret alacağı bulunduğundan sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği kabul edilen işçinin kıdem tazminatı talebi reddedilmişti. Kurul, olguları hukuken nitelendirmenin hâkime ait olduğunu (HMK m.33) vurgulayarak ret yönündeki direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur. Buna göre hizmet ilişkisine İş Kanunu’nun değil Türk Borçlar Kanunu’nun uygulandığı durumlarda işçi, haklı fesihte kıdem tazminatı adıyla değil, şartları varsa TBK m.437 uyarınca zararının giderilmesini isteyebilir; dilekçede “kıdem tazminatı” denmiş olması bu değerlendirmeye engel değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?

Kural olarak hayır. Ancak haklı bir nedenle (4857 m.24) fesih, askerlik, emeklilik veya kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde feshi gibi hâllerde kıdem tazminatına hak kazanılır.

Kıdem tazminatı için kaç yıl çalışmak gerekir?

En az bir yıllık kıdem şarttır. Bir yıldan artan süreler için de orantılı (kıst) ödeme yapılır.

Kıdem tazminatı hangi ücret üzerinden hesaplanır?

Son giydirilmiş ücret üzerinden; ikramiye, düzenli prim, yol, yemek, yakacak, giyecek, özel sağlık sigortası gibi süreklilik arz eden menfaatler dahil edilir. Asgari geçim indirimi ve fazla mesai dahil edilmez.

Kıdem tazminatı tavanı nedir?

Her bir yıl için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek Devlet memuruna bir yıl için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını (tavanı) aşamaz; tavan kamu düzenine ilişkindir.

Aynı işyerinde aralıklı çalıştım; süreler birleşir mi?

Evet. Aynı işverenin işyerlerinde fasılalı çalışmalar birleştirilir; ancak daha önce kıdem tazminatı ödenerek tasfiye edilen dönem ikinci kez sayılmaz.

Kıdem tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır (4857 Ek m.3).

Çapar Hukuk, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku kapsamında kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının hesaplanması ve takibini yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kıdem tazminatı · kıdem tazminatı şartları · kıdem tazminatı hesabı · giydirilmiş ücret · kıdem tazminatı tavanı · 1475 sayılı Kanun m.14 · 4857 sayılı Kanun Geçici m.6 · 4857 Ek m.3 zamanaşımı · bir yıllık kıdem · haklı nedenle fesih · fasılalı çalışma birleştirme · işçilik alacakları arabuluculuk

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Kıdem Tazminatı: Şartlar ve Hesap”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/kidem-tazminati-sartlar-ve-hesap

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›