Son gözden geçirme:
İş Kazası Tazminatı: Haklarınız ve Başvurabileceğiniz Hukuki Yollar
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: İş kazası geçiren işçi, işverenin kusuru oranında, sürekli veya geçici iş göremezlikten doğan kazanç kaybı ile tedavi ve bakım giderleri için maddi tazminat ve uygun bir miktar manevi tazminat isteyebilir; ölümle sonuçlanan kazalarda ölenin desteğinden yoksun kalan yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir (TBK m.53, m.56). İşverenin sorumluluğu, iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi alma borcuna dayanır ve sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417); kaza kaçınılmaz olsa bile Yargıtay zararın bir bölümünü işverene yükler. Davalar iş mahkemesinde görülür ve kural olarak olay tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir; eylem aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre uygulanır. Tazminata işleyecek faiz kaza tarihinden başlar; SGK’ca bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmı tazminattan düşülür.
İş kazası geçiren işçinin ve yakınlarının talep edebileceği maddi–manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı; işverenin sorumluluğu, kaçınılmazlık, görevli mahkeme, zamanaşımı ve faiz başlangıcı, 5510 sayılı Kanun, TBK ve Yargıtay kararları ışığında.
İş kazası nedir, işverenin hukuki sorumluluğu ve kaçınılmazlık, maddi–manevi tazminat ile destekten yoksun kalma tazminatı, görevli iş mahkemesi, zamanaşımı ve faiz başlangıcı; konuya ilişkin Yargıtay 21. Hukuk Dairesi kararları ışığında.
İş kazası, sigortalının işyerinde veya işin yürütümü sırasında uğradığı, onu hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaydır. Kaza sonucu doğan zarar, işverenin kusuru oranında maddi ve manevi tazminat; ölümle sonuçlanan hâllerde ise yakınlar yönünden destekten yoksun kalma tazminatı taleplerine konu olur. Aşağıda her başlık, ilgili kanun hükümleri ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ile birlikte ele alınmıştır.
İş Kazası Nedir? Yasal Tanım
İş kazası sayılan hâller, 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde sınırlı biçimde sayılmıştır. Yalnızca işyeri içinde değil; işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş–gelişte ya da işçinin görevli olarak başka bir yere gönderilmesi sırasında meydana gelen olaylar da iş kazasıdır.
“İş kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) … yürütülmekte olan iş nedeniyle …, c) … görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle …, d) … emziren kadın sigortalının … süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.”
İş kazası, işveren tarafından kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmek zorundadır. Süresinde bildirilmemesi, işverenin Kurum'a karşı sorumluluğunu ağırlaştırır.
İşverenin Hukuki Sorumluluğu ve Kaçınılmazlık
İşveren, işçiyi gözetme borcu gereği işyerinde iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi almak ve araç–gereçleri eksiksiz bulundurmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle işçinin uğradığı zarardan doğan sorumluluk, sözleşmeye aykırılık (akdî sorumluluk) hükümlerine tabidir.
“İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak … yükümlüdür.” “İşverenin … kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.”
Kaçınılmazlık ve tazminata etkisi
Bazı kazalar, işveren mevzuatın öngördüğü tüm önlemleri almış olsa dahi önlenememiş olabilir. Yargıtay bu durumu “kaçınılmazlık” olarak adlandırır. Ancak kaçınılmazlık işvereni tümüyle sorumluluktan kurtarmaz: işçinin işveren karşısında daha güçsüz oluşu, nimet–külfet dengesi ve sosyal devlet ilkesi gereği, zararın bir bölümü yine işverene yüklenir (bkz. aşağıda Yargıtay Kararları).
Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri
Maddi tazminat (iş göremezlik zararı)
Sürekli veya geçici iş göremezlik nedeniyle oluşan kazanç kaybı ile tedavi ve bakım giderlerini kapsar. Zarar; işçinin varsa müterafik kusuru ve SGK'ca bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmı düşülerek, aktüeryal (bilirkişi) hesapla belirlenir.
Manevi tazminat
Kazanın yarattığı acı, elem ve üzüntünün kısmen de olsa giderilmesi amacıyla; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yahut ölenin yakınları lehine hükmedilir.
“Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.”
Destekten yoksun kalma tazminatı
Ölümle sonuçlanan kazalarda, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne ve babanın talep edebileceği tazminattır. Amacı, destekten yararlananları ölüm öncesindeki sosyal ve ekonomik durumlarına kavuşturmaktır.
“Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır: 1. Cenaze giderleri. 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar.”
Yargıtay, çocuğun anne ve babasına destek olduğunu karine olarak kabul eder; bu tazminat için SGK'dan gelir bağlanmış olması şart değildir (bkz. Yargıtay Kararları).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında iş mahkemeleri görevlidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5). Yetki bakımından kural olarak davalı işverenin yerleşim yeri ile işin veya işyerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; ölüm hâlinde hak sahipleri, kendi yerleşim yerlerindeki iş mahkemesinde de dava açabilir.
Zamanaşımı ve Faiz Başlangıcı
İş kazasından doğan tazminat istemleri, Yargıtay uygulamasında kural olarak olay tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Eylem aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülüyorsa, uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır (TBK m.72). Tazminata işletilecek faiz ise olay (kaza) tarihinden başlar; ıslahla artırılan kısım için de faiz başlangıcı olay tarihidir (bkz. Yargıtay Kararları).
Kusur ve İlliyet Bağının İspatı
Tazminatın kapsamına ulaşılmasında işverenin kusur oranı belirleyicidir. Kusur ve illiyet bağı; iş güvenliği uzmanı bilirkişi raporu, olay yeri tespiti, tanık beyanları ve SGK iş kazası tahkikat dosyası ile saptanır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararı hakkaniyete uygun olarak belirler (TBK m.50).
Yargıtay Kararları
Manevi tazminat bölünemez; bir defada istenmelidir
“Hukuka aykırı bir eylem yüzünden çekilen elem ve üzüntüler, o tarihte duyulan ve duyulması gereken bir haldir. … üzüntü ve acıyı zamana yaymak suretiyle, manevi tazminatın bölünmesi, bir kısmının dava konusu yapılması kalanın saklı tutulması olanağı yoktur. Niteliği itibariyle manevi tazminat bölünemez. Bir defada istenilmesi gerekir.”
Kaçınılmazlık işvereni tümüyle sorumluluktan kurtarmaz
“Kaçınılmazlık; hukuksal ve teknik anlamda; fennen önlenmesi mümkün bulunmayan başka bir anlatımla, işverence mevzuatın öngördüğü tüm önlemlerin alınmış olduğu koşullarda dahi önlenmesi mümkün bulunmayan durum ve sonuçları ifade eder. … Olayın kaçınılmazlıktan kaynaklanması hâlinde sorumluluğun işçi ve işveren arasında % 50'şer oranında paylaştırılması uygun gibi görünebilirse de, işçinin işverene karşı daha güçsüz oluşu, nimet - külfet dengesi, işçiyi koruma ve sosyal devlet ilkesi gibi nedenler karşısında işverene daha fazla sorumluluk verilmesi hakkaniyet gereğidir.”
Anne–babaya destek karinedir; SGK geliri şart değildir
“… ana ve/veya babanın çocuğunun haksız fiil ve veya akde aykırılık sonucu ölmesi nedeniyle açtığı destekten yoksun kalma tazminatı davalarında, destek ilişkisinin varlığının ispatı için SGK'dan gelir bağlanması şartının aranmayacağı, destekten yoksun kalma tazminatı davalarında çocukların ana ve/veya babaya destek olduklarının karine olarak kabulünün gerektiği kabul edilmiştir.”
Faiz, olay (kaza) tarihinden işler
“İş kazası nedeniyle tazminat alacağı haksız fiile dayalı olup, faiz başlangıcı tazminatı doğuran zararlandırıcı olay tarihidir.”
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası tazminatı için SGK'dan gelir bağlanması şart mı?
Hayır. SGK'ca bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmı tazminattan düşülür; ancak bu, dava açmaya engel değildir. Kurumca karşılanmayan zarar için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
İş kazası davası hangi mahkemede açılır?
İş kazasından doğan tazminat davalarında iş mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri ile işyerinin bulunduğu yer mahkemesidir.
İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?
Kural olarak olay tarihinden itibaren on yıldır. Eylem aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülüyorsa, uzamış (ceza) zamanaşımı uygulanır.
Manevi tazminatı sonradan artırabilir miyim?
Manevi tazminat niteliği gereği bölünemez; kural olarak bir defada ve tam istenmelidir. Bu nedenle dava açılırken talebin doğru belirlenmesi büyük önem taşır.
Kaza tamamen kaçınılmazsa işveren yine de tazminat öder mi?
Evet, kısmen. Yargıtay, tümüyle kaçınılmaz kazalarda dahi sosyal devlet ve işçiyi koruma ilkeleri gereği zararın bir bölümünü işverene yükler.
İş kazası tazminatına faiz ne zamandan işler?
Faiz, tazminatı doğuran olay (kaza) tarihinden işler; ıslahla artırılan kısım için de başlangıç olay tarihidir.
Çapar Hukuk, İş Kazası Tazminat Hukuku ve İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanlarında, aktüeryal hesap ve kusur değerlendirmesi dâhil uçtan uca dava takibi yürütür.
İlgili Makaleler
- İş Kazası Tazminatının Hesaplanması (Aktüeryal Hesap)
- Ölümlü İş Kazasında Tazminat: Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Hesabı
- Kıdem Tazminatı: Şartlar ve Hesap
- Hukuk Genel Kurulu: Zarar Görenin Kusuru Manevi Tazminattan İndirimi Zorunlu Kılmaz
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli iş kazası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İş Kazası Tazminat Hukuku alanındaki diğer makaleler
- İş Kazasında SGK’nın İşverene Rücu Davası: Koşullar, Kusur, Tutar ve Zamanaşımı
- Maden ve Mermer Ocağında İş Kazası: İşveren, Taşeron ve Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu
- PMF 1931’den TRH 2010’a: Bedensel Zarar ve Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesabında Yaşam Tablosu
- İşyerinde Kalp Krizi İş Kazası Sayılır mı? 5510 Sayılı Kanun m.13, SGK Uygulaması ve Yargıtay Kararları
Anahtar kavramlar: iş kazası tazminatı · maddi manevi tazminat · destekten yoksun kalma tazminatı · 5510 sayılı Kanun m.13 · TBK m.417 · TBK m.53 · TBK m.56 · işverenin kusuru · kaçınılmazlık · destek karinesi · iş kazası zamanaşımı · faiz başlangıcı olay tarihi · iş mahkemesi · manevi tazminatın bölünmezliği · 2019/5109 · 2019/6435
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İş Kazası Tazminatı: Haklarınız ve Başvurabileceğiniz Hukuki Yollar”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/is-kazasi-tazminati-haklar-ve-hukuki-yollar

























