İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Maden ve Mermer Ocağında İş Kazası: İşveren, Taşeron ve Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Ocakta iş kazası geçiren işçiye karşı, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan işveren sorumludur (TBK m.417; 6331 sayılı Kanun m.4). İşçi bir taşeronun (alt işverenin) işçisiyse, ocağı işleten asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2); Yargıtay bu sorumluluğu müteselsil sayar ve davanın ikisine birden ya da yalnız birine açılabileceğini kabul eder. Saha rödovans sözleşmesiyle işletiliyorsa bu sorumluluk kural olarak rödovansçıya geçer (3213 sayılı Maden Kanunu ek m.7); ancak Yargıtay, ruhsat sahibinin rödovansı aşan faaliyeti olup olmadığının araştırılmasını ve asıl işveren sıfatının değerlendirilmesini istemektedir. Kusur oranları bilirkişi kurulu raporuyla belirlenir. İşverenlere karşı istemler on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146); Yargıtay’a göre süre, sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihten başlar.

Kısaca

Maden, mermer ve traverten ocaklarındaki iş kazalarında işverenin, alt işverenin (taşeronun), rödovansçının ve ruhsat sahibinin sorumluluğu; asıl işveren–alt işveren müteselsil sorumluluğu, kusur raporu ve zamanaşımı Yargıtay kararlarıyla.

Maden, mermer ve traverten ocaklarında meydana gelen iş kazalarında işverenin, alt işverenin (taşeronun), rödovansçının ve ruhsat sahibinin sorumluluğu; asıl işveren–alt işveren müteselsil sorumluluğu, kusur ve illiyet, tazminat talepleri ve zamanaşımı.

Ocak Kazasında Sorumluluğun Hukuki Dayanağı

Bu yazı, sitedeki genel iş kazası tazminatı rehberini tekrar etmez; ocak işletmeciliğine özgü sorunlara odaklanır: ocakta birden çok işverenin bulunması, taşeron ve rödovans ilişkileri ve kusurun bu kişiler arasında dağıtılması.

Maden Kanunu bakımından mermer, traverten, granit, andezit ve bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar ile dekoratif amaçlı doğal taşlar, II. grup (b) madenler arasında sayılır ve ruhsata tabidir (3213 sayılı Maden Kanunu m.2). Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki maden işyerlerine uygulanır (m.2) ve madenlerin yeraltından veya yerüstünden çıkarılması işlerinin yapıldığı yerleri tanımlar (m.4/1-ş); bu taşların yerüstünden çıkarıldığı ocaklar da bu tanıma girer.

İşverenin işçiye karşı sorumluluğu iş sözleşmesine dayanır. Türk Borçlar Kanunu, işverene iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi alma borcu yükler ve bu borca aykırılıktan doğan zararların tazminini sözleşmeye aykırılık hükümlerine bağlar:

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417/2-3 (İşçinin kişiliğinin korunması)

İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

İşverenin yukarıdaki hükümler dâhil, kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.

6331 sayılı Kanuna göre işverenin dışarıdan hizmet alması ya da çalışanların kendi yükümlülükleri, işverenin sorumluluğunu kaldırmaz:

İlgili Kanun Hükmü — 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4 (İşverenin genel yükümlülüğü)

(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

… (2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

Ocakta Kim Sorumlu? İşveren, Taşeron, Rödovansçı ve Ruhsat Sahibi

Aynı sahada dört farklı kişi bulunabilir: ruhsat sahibi, sahayı bedel karşılığında işleten rödovansçı, üretimin bir bölümünü ya da yardımcı işleri (nakliye, delme-patlatma, kesim) üstlenen alt işveren (taşeron) ve işçiyi fiilen çalıştıran işveren. Kimin sorumlu olduğu, sözleşmenin adına değil gerçek içeriğine göre belirlenir.

Asıl işveren–alt işveren ilişkisi. İş Kanunu bu ilişkiyi tanımlar ve asıl işvereni, alt işverenin işçilerine karşı İş Kanunundan, iş sözleşmesinden ve toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu tutar:

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.2 (Asıl işveren–alt işveren ilişkisi)

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

5510 sayılı Kanun ise sosyal güvenlik yükümlülükleri bakımından aynı birlikte sorumluluğu öngörür:

İlgili Kanun Hükmü — 5510 sayılı Kanun m.12 (son fıkra) (Alt işveren)

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.

Yargıtay’a göre işin bütünü anahtar teslimi verilmişse ya da iş sahibi kendisi işçi çalıştırmıyorsa asıl işveren–alt işveren ilişkisi doğmaz; ortada iki bağımsız işveren vardır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2021/5939 E., 2022/5438 K.).

Rödovans ilişkisi. Ruhsat sahipleri çoğu kez sahayı, üretilen her ton için bedel karşılığında üçüncü bir kişiye işlettirir. Yargıtay’a göre bu sözleşmeye hasılat kirası hükümleri uygulanır ve sözleşme ruhsatın devri anlamına gelmez. 2010 yılında Maden Kanununa eklenen hükümle, rödovans sahasındaki faaliyetten doğan İş Kanunu ve iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğu rödovansçıya bırakılmıştır:

İlgili Kanun Hükmü — 3213 sayılı Maden Kanunu ek m.7 (Rödovans sözleşmeleri)

Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasında rödövans sözleşmeleri Genel Müdürlüğün iznine tabidir. İzin alınmaksızın yapılan rödövans sözleşmesi ile yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulur.

… Maden ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmında veya tamamında üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmelerinde, bu alanlarda yapılacak madencilik faaliyetlerinden doğacak İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili idari, mali ve hukuki sorumluluklar rödövansçıya aittir. Ancak bu durum ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Maddenin son cümlesi ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluklarını saklı tutar; sözleşme de Genel Müdürlük iznine tabidir. Yargıtay, ruhsat sahibinin sahada nezaretçisi, işçisi ya da ekipmanı bulunup bulunmadığının, işten el çekip çekmediğinin, kısacası rödovansı aşan bir faaliyeti olup olmadığının araştırılmasını ve asıl işveren sıfatı ile kusurunun bulunup bulunmadığının değerlendirilmesini istemiş, sonucu ilk derece mahkemesine bırakmıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2025/10240 E., 2026/4215 K.). O dosyada ilk derece mahkemesi, ruhsat sahibine atfedilecek kusur bulunmadığı gerekçesiyle ona karşı davayı reddetmişti.

Asıl İşveren ile Alt İşverenin Müteselsil Sorumluluğu

Yargıtay, asıl işverenin, işçiyle arasında iş sözleşmesi bulunmasa da İş Kanunu m.2 gereğince alt işverenin işçisinin iş kazasından doğan maddi ve manevi zararından alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu ve davanın ikisine birden ya da yalnız birine açılabileceğini kabul etmektedir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2021/5939 E., 2022/5438 K.; aynı yönde 2025/10240 E.). TBK da aynı zarardan birden çok kişinin sorumlu olduğu hâlde müteselsil sorumluluğu öngörür:

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.61 (Müteselsil sorumluluk — dış ilişki)

Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır.

Sorumlular arasında paylaştırmada özellikle her birinin kusurunun ağırlığı gözetilir ve payından fazlasını ödeyen diğerlerine rücu eder (TBK m.62). Yargıtay, alt işverene karşı açılmış davanın, asıl işverenden ayrıca manevi tazminat istenmesine engel olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2023/12162 E., 2024/8475 K.). İşçiyle arasında bu ilişkilerden hiçbiri bulunmayan, ancak kazaya kusuruyla katılan kişiler (örneğin sahada çalışan bağımsız bir nakliye firması) ise haksız fiil hükümlerine göre sorumludur.

Ocaklara Özgü İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri

Ocaklarda bir firma delme-patlatmayı, bir başkası blok kesimini, üçüncüsü nakliyeyi yapabilir. 6331 sayılı Kanun bu durumda işverenlere iş birliği ve koordinasyon yükümlülüğü getirir:

İlgili Kanun Hükmü — 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.23/1 (İş sağlığı ve güvenliğinin koordinasyonu)

(1) Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda işverenler; iş hijyeni ile iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin uygulanmasında iş birliği yapar, yapılan işin yapısı göz önüne alınarak mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulması çalışmalarını koordinasyon içinde yapar, birbirlerini ve çalışan temsilcilerini bu riskler konusunda bilgilendirir.

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, birden çok işverenin bulunduğu maden işyerinde koordinasyonu işyerinin tamamından sorumlu işverene yükler:

İlgili Yönetmelik Hükmü — Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği m.5 (İşverenin genel yükümlülükleri)

(4) Bir işyerinde birden çok işverene ait çalışanların bulunması durumunda, her işveren kendi kontrolü altındaki işlerden sorumludur. Ancak işyerinin tamamından sorumlu olan işveren, çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması ile ilgili tedbirlerin uygulanmasını koordine eder. Kendisine ait sağlık ve güvenlik dokümanında koordinasyonun amacını ve bu koordinasyonu sağlamak için alınacak tedbirler ile uygulanacak yöntemleri belirler. Bu koordinasyon her bir işverenin Kanunda belirtilen sorumluluğunu etkilemez.

Bu nedenle bir taşeronun işçisi yaralandığında, taşeronun kendi kontrolündeki işlerdeki eksiklikleri ile asıl işverenin koordinasyon eksiklikleri ayrı ayrı değerlendirilir.

Kusur ve İlliyet: Bilirkişi Raporu

İşverenin sorumluluğu kusur esasına dayanır; kazanın iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışla illiyet bağı içinde olması gerekir. Zarar gören zararın doğmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir (TBK m.52). SGK’nın işverene rücu hakkı da kusuru ve kaçınılmazlık ilkesini esas alır:

İlgili Kanun Hükmü — 5510 sayılı Kanun m.21/1 (İşverenin Kuruma karşı sorumluluğu; kaçınılmazlık)

İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

Yargıtay’ın ocak kazalarında aradığı ilkeler şöyle özetlenebilir:

  • Kusur raporu, iş kazasının gerçekleştiği iş kolunu ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatını bilen kişilerden oluşan bir bilirkişi kurulundan alınmalıdır; maden kazalarında Daire, maden iş kazaları alanında iş güvenliği bilirkişilerinden oluşan heyet raporunu aramaktadır.
  • Rapor, mevzuata göre hangi önlemlerin alınması gerektiğini, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığını ve işçinin alınmış önlemlere uyup uymadığını yargısal denetime elverişli biçimde tartışmalıdır.
  • Kurum müfettişinin iş kazası teftiş raporu ile mahkemede alınan rapor arasında çelişki varsa, bu çelişki giderilmeden karar verilemez. Aynı kaza için SGK’nın açtığı rücu davası varsa, o dosyadaki kusur oranları da getirtilmelidir.
  • Kazada adı geçen kişinin işveren vekili olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır; bu, hem sorumluluğun dayanağını hem zamanaşımını etkiler.

Hangi Tazminatlar İstenebilir?

Tazminat kalemleri genel iş kazası hukukundakiyle aynıdır: sürekli iş göremezlikte maddi ve manevi tazminat, ölümde destekten yoksun kalma, cenaze gideri ve manevi tazminat. Hesap için aktüeryal hesap, ölümlü iş kazası ve PMF 1931’den TRH 2010’a yazılarına bakılabilir. Ön tahmin için bedensel zarar tazminatı hesaplayıcısı kullanılabilir; sonucu bilirkişi raporunun yerini tutmaz.

Usul: Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı

Mahkeme ve arabuluculuk. Aktarılan kararların tamamı iş mahkemesi hükümlerine ilişkindir; görevli mahkeme genel rehberde açıklanmıştır. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur:

İlgili Kanun Hükmü — 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 (Arabuluculuk dava şartının istisnası)

(3) İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Zamanaşımı — işveren ve asıl işveren. İşverenin sorumluluğu iş sözleşmesine aykırılığa dayandığından, Kanunda ayrı bir süre bulunmayan bu istemlere genel on yıllık zamanaşımı uygulanır:

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146 (On yıllık zamanaşımı)

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesine göre süre, zararın bütün unsurlarıyla öğrenildiği anda başlar. Kararda aktarılan Hukuk Genel Kurulu kararına (14.02.2024, 2018/(21)10-906 E., 2024/104 K.) göre sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarih dikkate alınır; bu ilke maddi tazminat için konmuş, Daire aynı tarihi manevi tazminat davasında da esas almıştır.

Zamanaşımı — iş ilişkisi bulunmayan kişiler. İşçiyle arasında iş sözleşmesi ya da asıl işveren–alt işveren ilişkisi bulunmayan, ancak kazaya kusuruyla katılan kişiler için haksız fiil zamanaşımı uygulanır:

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72/1 (Haksız fiilde zamanaşımı)

Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.

Aşağıdaki 2021/5939 E. kararı, olay tarihindeki 818 sayılı Borçlar Kanunu m.60’ı uygulamıştır; TBK m.72 bugün aynı konuyu düzenleyen hükümdür. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir. 2026 yılındaki belirsiz alacak ve faiz değişiklikleri ölümlü iş kazası yazısında açıklanmıştır.

Yargıtay Kararlarında Ocak Kazaları

Aşağıdaki kararların tamamı bozma kararıdır; sorumluluk bu kararlarla kesinleşmemiş, dosyalar yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine dönmüştür.

Rödovanslı sahada ruhsat sahibi: fiilî durum araştırılmalı, kusur raporu maden kazalarını bilen heyetten alınmalı

Yargıtay Kararı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2025/10240 E., 2026/4215 K., 09.04.2026 (Dairenin bozma gerekçesi; rödovanslı maden sahasında ruhsat sahibinin sorumluluğu)

“ayrıca maden sahasında nezaretçilerinin olup olmadığının, aynı sahada … Genel Müdürlüğünün işçilerinin çalışıp çalışmadığının, rödövans sahasında … Genel Müdürlüğüne ait olan işletme alet ve teçhizatların bulunup bulunmadığının, rödovans verenin işten el çekip çekmediğinin ve sonuç olarak, başka bir deyişle, davalının rödovansı aşan bir faaliyetinin olup olmadığının yöntemince araştırılması … maden iş kazaları alanında uzman iş güvenliği uzmanları heyetinden usule uygun kusur raporu alındıktan sonra”

Karar yeraltı kömür ocağına ilişkindir; yeraltı kömür işletmelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri dışındaki ruhsat sahiplerinin üretime yönelik rödovans sözleşmesi yapamayacağını ek m.7/2 ayrıca düzenler. Daire, SGK’nın rücu dosyasındaki kusur oranlarıyla çelişkinin giderilmesini de istemiştir.

Asıl işveren ve alt işverene birlikte ya da ayrı ayrı dava; on yıllık süre ve iş ilişkisi olmayanlar için haksız fiil

Yargıtay Kararı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2021/5939 E., 2022/5438 K., 12.04.2022 (Dairenin bozma gerekçesi; müteselsil sorumluluk ve zamanaşımı)

“Bu nedenle meslek hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler. … İş kazası hâlinde de zamanaşımının süresine yönelik ayrı bir düzenleme bulunmadığından on yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Aralarında işçi – işveren ilişkisi bulunmayan davalıların iş kazasından sorumluluklarının belirlenmesinde iş kazasının özü itibariyle bir haksız fiil teşkil etmesi göz önünde bulundurularak iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunun haksız fiilden sorumluluğa ilişkin genel hükümlerinin uygulanacağı açıktır.”

Karar bir liman kazasına ilişkindir; Daire, firmalar arası sözleşmelerin getirtilmesini ve ilişkinin niteliğine göre zamanaşımının belirlenmesini istemiştir.

Mermer ocağında ölümlü kaza: çelişkili kusur raporlarıyla karar verilemez

Yargıtay Kararı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2020/277 E., 2022/383 K., 13.01.2022 (Dairenin bozma gerekçesi; mermer ocağında ölümlü kaza, rücu davası; ilk kısım Dairenin önceki bozma ilamından aktarmadır)

“mahkemece, dava konusu iş kazasında; iş kazasının gerçekleştiği iş kolu ile, işçi sağlığı ve işgüvenliği alanında uzman kişilerden seçilecek bilirkişi kurulundan, Kurum teftiş raporu dikkate alınarak, mevzuat uyarınca hangi önlemlerin alınması gerektiği, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığı ve alınmış önlemlere sigortalının uyup uymadığı yönlerinin yargısal denetime elverir biçimde irdelenip, çelişkiden uzak kusur raporu alınarak karar verilmesi … Mahkemece, bozma gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, çelişkiyi giderecek şekilde konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak önceki bozma ilamı da gözetilerek sonucuna göre karar verilmelidir.”

Karar, mermer ocağında yukarıdan düşen mermer parçasının neden olduğu ölüm üzerine SGK’nın açtığı rücu davasında verilmiştir.

Daireye göre zamanaşımı, zararın öğrenildiği ve sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği tarihten başlar

Yargıtay Kararı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2023/12162 E., 2024/8475 K., 12.09.2024 (Dairenin bozma gerekçesi; asıl işverene karşı ayrı davada zamanaşımının başlangıcı)

“İş kazası ve meslek hastalığından işverenin sorumluluğu sözleşmeye aykırılığa dayandığından 6098 sayılı Kanun’un 146-161 inci (818 sayılı Kanun’un 125-140) maddelerinde düzenlenen zamanaşımı hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. … Zararın öğrenilmesi, zarar verici olayın değil zararın varlığı, niteliği, unsurları ve kapsamının kesin olarak bilinmesi demektir. … Nitekim HGK’nın 14.02.2024 tarih ve 2018/(21)10-906 E. - 2024/104 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere … geçirdiği iş kazası nedeniyle davacıda oluşan meslekte kazanma gücü kayıp oranı gördüğü tedaviler sonrası aradan geçen zaman içerisinde değişmemiş olsa bile sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihin dikkate alınması gerekmektedir. … Somut olayda öncelikle mahkemenin davacının alt işverene karşı açtığı derdest bir davanın bulunması nedeniyle davalıya karşı mevcut davada manevi tazminat talep edemeyeceğine dair gerekçesi de isabetsiz olmakla birlikte, davaya konu iş kazasında müteselsil sorumlu olarak kabul edilen davalıya karşı açılan eldeki manevi tazminat davasında davacının sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği tarihin 12.02.2014 tarihi olduğu açıktır.”

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Sözleşmeleri toplayın: Ruhsat sahibi ile işletmeci arasındaki rödovans sözleşmesi, işletmeci ile taşeron arasındaki iş sözleşmeleri ve rödovans için verilen Genel Müdürlük izni, kimin asıl işveren olduğunu gösteren temel belgelerdir.
  • Fiilî düzeni belgeleyin: Sahada kimin nezaretçisi, işçisi ve makinesi vardı; talimatı kim veriyordu? Tanık, puantaj, sevk ve SGK kayıtları bu sorulara cevap verir.
  • Teftiş raporunu, rücu ve ceza dosyasını getirtin: Kusur oranları çelişkisiz belirlenmelidir.
  • Bilirkişi raporunu denetleyin: Rapor, ocak işini ve maden işyerleri mevzuatını bilen bir kuruldan alınmalı ve hangi önlemin kimce alınması gerektiğini tek tek göstermelidir; itiraz süresinde yapılmalıdır.
  • Davalıları ve süreleri birlikte düşünün: Asıl işveren ve alt işverene on yıllık süre, iş ilişkisi olmayanlara TBK m.72 uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mermer ocağında taşeron işçisiyim; kimden tazminat isteyebilirim?

Kanuna göre asıl işveren alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2). Yargıtay bu sorumluluğu müteselsil sayar ve davanın ikisine birden ya da yalnız birine açılabileceğini kabul eder (10. HD, 2021/5939 E.).

Ruhsat sahibi de sorumlu tutulabilir mi?

Rödovans sözleşmesi varsa İş Kanunu ve iş sağlığı ve güvenliğinden doğan sorumluluk kural olarak rödovansçıya aittir; ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan sorumluluğu devam eder (3213 sayılı Kanun ek m.7). Yargıtay, ruhsat sahibinin rödovansı aşan faaliyeti olup olmadığının araştırılmasını ve asıl işveren sıfatı ile kusurunun değerlendirilmesini istemektedir.

Kusur oranı nasıl belirlenir?

Mahkeme, iş kolunu ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatını bilen bilirkişi kurulundan rapor alır. Rapor, hangi önlemin kimce alınması gerektiğini ve işçinin önlemlere uyup uymadığını tartışmalı, SGK teftiş raporuyla çelişki varsa bunu gidermelidir.

Mermer ocağındaki iş kazası tazminatında dava açma süresi ne kadar?

İşverene ve asıl işverene karşı istemler on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Yargıtay’a göre süre, sürekli iş göremezlik oranının kesin olarak belirlendiği tarihten başlar. İş ilişkisi bulunmayan kişiler için haksız fiil zamanaşımı (TBK m.72) uygulanır.

İş kazası tazminat davasında önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3).

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

İş Kazası Tazminat Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm İş Kazası Tazminat Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: mermer ocağında iş kazası tazminat · maden ocağında iş kazası tazminat · taş ocağı iş kazası alt işveren · traverten ocağı iş kazası · asıl işveren alt işveren müteselsil sorumluluk · rödovans iş kazası ruhsat sahibi sorumluluğu · Maden Kanunu ek madde 7 · 4857 sayılı Kanun 2. madde · 6331 sayılı Kanun · maden işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliği · iş kazası kusur raporu · iş kazası zamanaşımı

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Maden ve Mermer Ocağında İş Kazası: İşveren, Taşeron ve Ruhsat Sahibinin Sorumluluğu”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-13, https://capar.av.tr/makale/maden-ve-mermer-ocaginda-is-kazasi-sorumluluk

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›