İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 8 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Hukuk Genel Kurulu: Zarar Görenin Kusuru Manevi Tazminattan İndirimi Zorunlu Kılmaz

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Zarar görenin olayda kusurlu olması (müterafik kusur), manevi tazminattan kendiliğinden indirim yapılmasını gerektirmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 30.04.2025 tarihli kararında, davacının kusurunun hâkimin manevi tazminatı takdir ederken gözeteceği etkenlerden biri olduğunu belirtti. Hâkim bu kusuru da gözeterek talep edilen miktarı uygun bulur ve bunu gerekçesinde gösterirse, talebin tamamına hükmetmesi taleple bağlılık ilkesini ihlal etmez. Maddi tazminatta ise davacının %20 kusuru hesapta indirim olarak yansıtılmıştı. Direnme kararı oy çokluğuyla ve kesin olarak onandı.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, haksız eylemde ağır yaralanan davacının olayda kusurlu olmasının manevi tazminattan kendiliğinden indirim yapılmasını gerektirmediğine; hâkimin davacının kusurunu da gözeterek talep edilen miktarın tamamına hükmedebileceğine oy çokluğuyla karar verdi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, elektrik akımına kapılarak ağır yaralanan ve olayda %20 kusurlu bulunan davacıya talep ettiği manevi tazminatın tamamını veren direnme kararını onadı.

Uyuşmazlık

Davacı, bir binanın dış cephesini boyarken yakından geçen yüksek gerilim hattına temas ederek ağır şekilde yaralanmıştır. Davalı elektrik dağıtım şirketi ile davalı belediyeden 100.000 TL manevi tazminat ve maddi tazminat istemiştir.

İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporlarına göre kazada davacıyı %20, davalı şirketi %15, davalı belediyeyi %15, dava dışı bir şirketi %50 oranında kusurlu buldu; davacının %53 oranında malul kaldığını belirledi. Belediye yönünden davayı yargı yolu nedeniyle reddetti; davalı şirketin zararın tamamından müteselsilen sorumlu olduğunu kabul ederek maddi tazminata ve talep edilen 100.000 TL manevi tazminatın tamamına hükmetti. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetti.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 23.03.2023 tarihli kararıyla maddi tazminattan davacının kusuru nedeniyle indirim yapılmışken manevi tazminatın aynen kabulünü taleple bağlılık kuralına aykırı buldu ve matematiksel olmamak üzere bir miktar indirim yapılması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozdu. İlk derece mahkemesi, davacının kusurlu bulunmasının manevi tazminat yönünden talep sonucunu değiştirmeyeceğini ve hâkimin miktarı hakkaniyete uygun belirleyebileceğini belirterek direndi; direnme kararını davalı şirket temyiz etti.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu önce, 100.000 TL’lik manevi tazminata ilişkin direnme kararının miktar yönünden temyiz edilip edilemeyeceğini ön sorun olarak ele aldı. Çoğunluk, bozmadan sonra ilk derece mahkemesince verilen kararların temyizinde kesinlik sınırına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığını belirterek, manevi tazminat kararlarına karşı miktara bakılmaksızın istinaf yolunu açan HMK m.341/2’yi esas aldı ve kararın kesin olmadığına karar verdi. Kararın sonundaki tek karşı oy yazısı yalnız bu ön soruna ilişkindir; karşı oya göre temyiz sınırı HMK m.362/1-a’ya göre belirlenmeli ve karar miktar itibarıyla kesin sayılmalıydı.

Esasa ilişkin olarak Kurul direnme kararını onadı. Bozma ve değişik gerekçeyle onama yönündeki görüşler çoğunlukça benimsenmedi. Karar 30.04.2025’te oy çokluğuyla ve kesin olarak verildi.

Gerekçe

Kurul, manevi tazminatın niteliğinden yola çıkarak hâkimin takdir yetkisinin çerçevesini şöyle çizdi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2024/754 E., 2025/253 K., 30.04.2025 (hâkimin takdir yetkisi ve talebin üst sınır olması)

“Tarafın tatmin edilmesini istediği bu manevi tazmin, mahiyeti itibariyle para ile ölçülebilen, sabit, objektif bir değer değildir. Bu sebepledir ki hâkim; bir yandan dosyaya yansıyan vakıaları, olayın oluş şeklini, mağduriyetin ağırlığını, duyulan acının maddi manevi yoğunluğunu ve sürekliliğini, tarafların sosyo-ekonomik koşullarını ve benzeri hususları bir arada gözetirken diğer yandan, tazminatın bir taraf için cezalandırma, karşı taraf için zenginleştirme sonucunu doğurmayacak şekilde hak ve nesafet dengesine oturmasını sağlama amacını göz önünde tutarak haklı ve yeterli olduğunu kabul edilebileceği tazminat miktarını serbestçe tayin edebilecek ve elbette bir üst sınır olarak davacının talebini aşamayacaktır.”

Davacının dilekçede kendisini kusursuz göstermesinin ve sonra kusurlu bulunmasının etkisini, önceki bir kararında ifade ettiği yaklaşımı aktararak şöyle değerlendirdi:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“…kusur oranı hakkında kesin fikir sahibi olması mümkün olmayan davacı tarafın, meydana gelen zararın karşı tarafın kusuru neticesinde meydana geldiği, kendisinin kusurunun olmadığı şeklindeki dava dilekçesi anlatımlarının genel ve soyut açıklamayı içerdiği, bu sebeple de kusursuz olduğunu belirterek istemde bulunan davacının, yargılama sırasında kusurlu olduğunun belirlenmesinin, manevi tazminatın açıklanan niteliği gereğince talep sonucunu değiştirecek mahiyette olmadığı ve fakat hâkimin takdirinde etkili olabileceği açıktır.”

Somut olayda ise ilk derece mahkemesinin takdirini yerinde buldu:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Somut olayda Mahkeme de bu esaslar dairesinde manevi tazminat miktarını belirlerken yalnızca davalının değil davacının da kusur durumunu göz önünde tutmuş ve buna rağmen talep edilen tazminat tutarının makul ve kabul edilebilir olduğu sonucuna varmış olup takdir hakkının ne şekilde kullanıldığı denetlenebilir hâlde gerekçeye yansıtıldığına göre manevi tazminatın tümden kabul edilmesinin dava konusu talebi aştığından ve taleple bağlılık ilkesini ihlâl ettiğinden bahsedilemeyecektir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, “müterafik kusur varsa manevi tazminattan indirim yapılır mı?” sorusuna Hukuk Genel Kurulu düzeyinde cevap veriyor. Maddi tazminatta zarar görenin kusuru hesaplanan tazminata oransal indirim olarak yansıtılabilir. Manevi tazminat ise parayla ölçülebilen objektif bir değer olmadığından, davacının kusuru oransal bir indirimin değil, hâkimin takdirinin konusudur. TBK m.52 de hâkimin bu durumda tazminatı “indirebileceğini” söyler; Kurul bu maddeye ayrıca değinmedi. Koruyucu donanım kullanılmamasının müterafik kusur sayılıp sayılmadığı sorusu motosiklet sürücüsünün dizlik takmaması yazımızda tartışılmıştır.

Uygulamada belirleyici olan gerekçedir. Kurulun sonucu, ilk derece mahkemesinin davacının kusurunu da gözettiği ve takdirini denetlenebilir biçimde gerekçeye yansıttığı tespitine dayanıyor; bu nedenle davacının kusurunun gerekçede tartışılması önemlidir. Hâkim talep edilenden fazlasına hükmedemez (HMK m.26).

Dikkat: Kurul içinde, dava dilekçesinde davacının hiçbir kusuru olmadığı açıkça ileri sürülmüş olsaydı manevi tazminattan mutlaka indirim yapılması gerekeceği görüşü de dile getirildi; bu görüş çoğunlukça benimsenmedi. Karar bir trafik kazasına değil, enerji hattından kaynaklanan haksız eyleme ilişkindir; ancak dayandığı TBK m.56, bedensel bütünlüğün zedelenmesine dayanan manevi tazminat istemlerinin genel hükmüdür. Kurul sonraki bir kararında, müterafik kusurlu davacı için maddi tazminattan yapılan indirimi fazla, manevi tazminatı ise az buldu (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/281 E., 2025/766 K., 03.12.2025).

Ölüm ve bedensel zararda mağdurun müterafik kusuru, illiyet bağını tümüyle kesmedikçe manevi tazminata engel değildir, miktarın takdirinde gözetilir: 1966 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı (Hukuk Genel Kurulunun aktarımıyla)

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (Hukuk Genel Kurulu kararındaki aktarımdan) ve Kurulun gerekçesi

“BK.'un 47. maddesi gereğince manevi tazminatla sorumlu tutulabilmesi için ne kendisinin, ne de müstahdeminin kusurunun şart olmadığı..., ölenin veya cismani zarara uğrayanın birlikte sebebiyet verme nisbetinin yahut müterafik kusurunun özel hal ve şartlar içinde takdir edilmesi gerektiği” — “Buna göre, zarar görenin müterafik kusuru veya birlikte sebebiyet verme hali illiyet bağını tümüyle kesecek nitelikte ise, ancak bu durum manevi tazminata hükmedilmesini haksız ve yersiz kılacak ağırlık ve yoğunlukta kabul edilebilecektir.”

İçtihadı Birleştirme Kararının metni Yargıtay’ın karar arama sisteminde erişilemediğinden alıntının ilk bölümü, Hukuk Genel Kurulunun 2010 tarihli kararında İçtihadı Birleştirme Kararından aktardığı kısımdır; ikinci bölüm Kurulun kendi gerekçesidir. Her iki karar da mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu m.47 dönemine aittir; bugünkü karşılık TBK m.56’dır. Olayda karşıdan karşıya geçerken bir otomobilin çarpması sonucu ölen iki yayanın çocukları manevi tazminat istemiştir; ceza dosyasındaki rapora göre ölenler asli, sürücü tali kusurludur. İlk derece mahkemesi sürücünün tali kusurunun zararla yeterli illiyet bağı oluşturmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, 4. Hukuk Dairesinin bozmasına karşı direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, ölüm ve bedensel zararda manevi tazminat için failin kusurunun şart olmadığını, mağdurun kusurunun ancak tazminat miktarının takdirinde etkili olacağını belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur. Bu yazıda incelenen 2025 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı da zarar görenin kusurunu talep sonucunu değil hâkimin takdirini etkileyen bir unsur olarak ele almaktadır.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.56/1 (Manevi tazminat)

“Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.”

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.52/1 (İndirilmesi)

“Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Müterafik kusur varsa manevi tazminattan indirim yapılır mı?

Kendiliğinden yapılmaz. Hukuk Genel Kuruluna göre zarar görenin kusuru, hâkimin manevi tazminatı takdir ederken gözeteceği etkenlerden biridir; hâkim bu kusuru gözeterek talep edilen miktarı yine de uygun bulabilir.

Maddi tazminattaki kusur indirimi manevi tazminata da uygulanır mı?

Kurula göre oran olarak aktarılması gerekmez. Bu davada davacının %20 kusuru maddi tazminatın hesabında esas alındı; manevi tazminatta ise talebin tamamına hükmedildi ve Kurul bu sonucu onadı.

Dilekçesinde kusursuz olduğunu söyleyen davacı sonradan kusurlu bulunursa ne olur?

Kurula göre kusur oranını önceden bilemeyen davacının kusursuzluk anlatımı genel ve soyuttur; sonradan kusurlu bulunması talep sonucunu değiştirmez, ancak hâkimin takdirini etkileyebilir.

Hâkim talep edilenden fazla manevi tazminata hükmedebilir mi?

Hayır. HMK m.26 uyarınca hâkim talep sonucuyla bağlıdır; Kurul da davacının talebini manevi tazminat için üst sınır olarak andı.

Manevi tazminatta zarar görenin kusuruna ilişkin HGK kararı kesin mi?

Evet. Direnme kararı oy çokluğuyla ve kesin olarak onandı. Karşı oy yazısı esasa değil, kararın miktar yönünden temyiz edilip edilemeyeceği ön sorununa ilişkindir.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Trafik Kazası Tazminat Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Trafik Kazası Tazminat Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: manevi tazminat müterafik kusur indirim · müterafik kusur manevi tazminat · manevi tazminatta kusur indirimi · bölüşük kusur manevi tazminat · zarar görenin kusuru manevi tazminat · TBK 56 manevi tazminat · TBK 52 tazminatın indirilmesi · taleple bağlılık ilkesi manevi tazminat · Hukuk Genel Kurulu manevi tazminat · elektrik çarpması tazminat davası

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Hukuk Genel Kurulu: Zarar Görenin Kusuru Manevi Tazminattan İndirimi Zorunlu Kılmaz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/zarar-gorenin-kusuru-manevi-tazminattan-indirimi-zorunlu-kilmaz

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›