İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay HGK: Borçlanmayla 900 Güne Tamamlanan Ölüm Aylığı Kesilir, Ödenen Aylıklar Kurum Hatası Hükmüyle (m.96/1-b) Geri Alınır

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Ölüm aylığı için 5510 sayılı Kanun m.32/2-a’daki “5 yıl sigortalılık ve 900 gün” yolunda borçlanılan günler sayılmaz; 900 gün borçlanma hariç doldurulmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 18.06.2026 tarihli kararında, sigortalının 890 günü askerlik borçlanmasıyla 1430 güne çıkarılarak bağlanan ölüm aylığının dokuz yıl sonra kesilmesini hukuka uygun buldu. Aynı kararda, aylığın Kurumun hatalı işlemiyle bağlandığı, hak sahiplerinin kasıt veya kusuru bulunmadığı için yersiz ödemelerin m.96/1-b’ye göre, yani tespit tarihinden geriye en fazla beş yıllık ödemelerle sınırlı ve ilk yirmi dört ay faizsiz olarak geri alınacağına hükmetti. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 18.06.2026 tarihli kararında, ölüm aylığının 5 yıl ve 900 gün yolunda borçlanılan sürelerin sayılmadığını, bu nedenle askerlik borçlanmasıyla bağlanan aylığın kesilmesinin yerinde olduğunu; ancak hak sahiplerinin kusuru bulunmadığından ödenen aylıkların 5510 sayılı Kanun m.96/1-b’ye göre en fazla beş yıllık ve ilk yirmi dört ay faizsiz geri alınacağını kabul etti.

Askerlik borçlanmasıyla 900 güne tamamlanarak bağlanan ölüm aylığı kesilir; hak sahibinin kusuru yoksa ödenen aylıklar yalnız m.96/1-b ölçüsünde geri alınır.

Uyuşmazlık

Hizmet akdiyle çalışan (4/1-a) sigortalı 01.02.2009’da öldüğünde 890 gün primi vardı. Eşi 07.04.2009’da 540 günlük askerlik borçlanmasının bedelini ödedi ve hak sahiplerine 1430 gün üzerinden ölüm aylığı bağlandı. Kurum, borçlanma hariç 900 gün şartının gerçekleşmediğini tespit ederek 25.09.2018 tarihli işlemle aylıkları kesti ve borç bildirimi gönderdi; ardından alacak davaları açtı. Hak sahipleri de işlemin iptalini ve aylıkların yeniden bağlanmasını istedi.

İlk derece mahkemesi aylık şartlarının oluşmadığını kabul etti, ancak dokuz yıl sonra ve 10 günlük eksik nedeniyle geri almanın aşırı külfet olacağını belirterek geri alma işlemini iptal etti. Bölge adliye mahkemesi aylıkların yeniden bağlanmasına da hükmetti. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bozdu; bölge adliye mahkemesi ölçülülük ve iyi yönetim gerekçesiyle direndi.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu Kurumun temyizini kabul ederek direnme kararını bozdu ve dosyayı bölge adliye mahkemesine gönderdi. Kurula göre ölüm aylığının yeniden bağlanması istemi reddedilmeli, ödenen aylıklar ise m.96/1-b kapsamında tahsil edilmelidir. Karar 18.06.2026’da oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.

Gerekçe

Kurul, ibarenin sigorta başlangıcını geriye götürme yasağı değil, borçlanma olmaksızın doldurulacak süre anlamına geldiğini belirtti. Anayasa Mahkemesinin bu ibareye yönelik iptal başvurusunu reddeden 22.10.2015 tarihli, 2015/10 E., 2015/93 K. sayılı kararını aktararak şu sonuca vardı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/640 E., 2026/386 K., 18.06.2026 (Kurulun gerekçesi — iki şart birlikte)

“Sonuç olarak 5510 sayılı Kanun'un 32. maddesinde yer alan “her türlü borçlanma süreleri hariç” ibaresi eşitlik ilkesine aykırı olmadığı gibi bu ibarenin anılan Kanun’da belirtilen ve ölüm sigortasından yararlanma koşulları arasında sayılan “en az 5 yıldan beri sigortalı” olunması ve “900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş” bulunması şartlarının her ikisi yönünden de aranması gerekmektedir.”

Kurul, aynı ilkeyi 2017–2019 yıllarında verdiği dört kararında da benimsediğini hatırlattı. Geri alma konusunda ise m.96’nın iki ayrı rejim kurduğunu vurguladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/640 E., 2026/386 K., 18.06.2026 (Kurulun gerekçesi — m.96’nın iki rejimi)

“Buna göre Kurumun hatalı işleminden kaynaklanan nedenlerle yapılan fazla veya yersiz ödemelerin yaptırımı, ilgililerin kasıtlı veya kusurlu davranışı sonucu yapılan fazla veya yersiz ödemelerin hükümlerine göre hafifletilmiştir.”

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“… somut olayda ölüm aylığı bağlanma şartları oluşmadığından Kurumca aylığın kesilmesine ilişkin işlem yerinde ise de bu durum hak sahiplerinin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmadığından yersiz aylık ödemeleri konusunda 5510 sayılı Kanun’un 96/1-b maddesi uyarınca uygulama yapılarak karar verilmelidir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Aylık hakkı ile geri alma ayrı değerlendirilir. Karar iki soruyu birbirinden ayırıyor. Aylığın kanuni şartları yoksa Kurum hatası aylık hakkı doğurmaz; aylık kesilir. Kurum hatası yalnız geri almanın kapsamını daraltır: hak sahibi kasıt veya kusur içinde değilse en fazla beş yıllık ödeme istenir ve borç tebliğden itibaren yirmi dört ay içinde ödenirse faiz işlemez.

Hesap. Bu yazının çıkarımına göre, aylık 2009’dan beri ödenmiş ve hata 2018’de tespit edilmişse geri istenebilecek tutar, tespit tarihinden geriye beş yılda yapılan ödemelerle sınırlıdır; daha eski ödemeler istenemez.

Alt derece mahkemelerinin yaklaşımı. Alt derece mahkemeleri mülkiyet hakkı ve ölçülülüğe dayanmıştı; Kurum ise Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarının bağlayıcılığını tartışmalı buldu. Hukuk Genel Kurulu bu tartışmaya girmedi; korumayı m.96/1-b’nin sınırlarıyla sağladı. Benzer bir dosyada Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 2025/12484 E., 2026/3905 K., 06.04.2026 sayılı kararda da hak sahiplerinin aylığın devamı istemi reddedilmiş, Kurumun yersiz ödeme alacağı için yaptığı icra takibine itirazın iptaline ve icra inkâr tazminatına hükmedilmiştir.

Dikkat. Borçlanmayla 1800 güne ulaşılıyorsa durum farklıdır: borçlanma yasağı yalnız 5 yıl ve 900 gün yolu için geçerlidir. Bu nedenle ölüm aylığı başvurusunda önce iki yolun ayrı ayrı hesaplanması gerekir; hizmeti eksik bildirilmiş dönemler varsa hizmet tespiti yolu da değerlendirilmelidir.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.32/2 (Ölüm sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları)

Ölüm aylığı;

a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş,

… durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır.

İlgili Kanun Hükmü — 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.96 (Yersiz ödemelerin geri alınması)

Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;

a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,

b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,

… itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ölüm aylığı için gereken 900 gün askerlik borçlanmasıyla tamamlanabilir mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 18.06.2026 tarihli kararında, 5510 sayılı Kanun m.32/2-a’daki “her türlü borçlanma süreleri hariç” ibaresinin hem 5 yıllık sigortalılık süresi hem de 900 günlük prim şartı için arandığını kabul etti. Borçlanılan günler ise 1800 günlük prim şartının hesabında dikkate alınabilir.

SGK kendi hatasıyla bağladığı ölüm aylığını kesebilir mi?

Evet. Hukuk Genel Kurulu’na göre ölüm aylığının kanuni şartları baştan oluşmamışsa Kurumun aylığı kesmesi yerindedir; aylığın yıllarca ödenmiş olması bu sonucu değiştirmedi. Hak sahiplerinin aylığın yeniden bağlanması istemi reddedilmelidir.

Kurum hatasıyla ödenen ölüm aylıkları geri istenebilir mi?

İstenebilir, ancak yalnız 5510 sayılı Kanun m.96/1-b ölçüsünde. Hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık ödemeler geri alınır; borç tebliğden itibaren yirmi dört ay içinde ödenirse faiz işlemez, bu süreden sonra yapılan ödemelere süre sonundan itibaren kanuni faiz uygulanır.

Hukuk Genel Kurulu’nun 2026/386 K. sayılı ölüm aylığı kararı kesin midir?

Evet. Karar 18.06.2026’da oy birliğiyle ve kesin olarak verildi; direnme kararı bozularak dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderildi. Bölge Adliye Mahkemesi, Kurulun benimsediği bozma doğrultusunda yeniden karar verecektir.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: ölüm aylığı 900 gün borçlanma hariç · ölüm aylığı askerlik borçlanması · ölüm aylığı kesildi borç çıkarıldı · SGK yersiz ödeme kurum hatası · 5510 sayılı Kanun 96/1-b · yersiz ödeme 5 yıl 24 ay faizsiz · 5510 sayılı Kanun 32. madde · dul ve yetim aylığı iptali

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Borçlanmayla 900 Güne Tamamlanan Ölüm Aylığı Kesilir, Ödenen Aylıklar Kurum Hatası Hükmüyle (m.96/1-b) Geri Alınır”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/olum-ayligi-900-gun-borclanma-kurum-hatasi-yersiz-odeme

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›