Son gözden geçirme:
Karar NotuYargıtay HGK: SGK İdari Para Cezasına Süresinde İtiraz Edilip Dava Açılmazsa Ödeme Emri Davasında Ceza Tartışılamaz
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: SGK’nın 5510 sayılı Kanun m.102’ye göre verdiği idari para cezasına tebliğden itibaren on beş gün içinde Kuruma itiraz edilir; itiraz reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 15.12.2022 tarihli kararında, Kurumun ret kararından sonra idare mahkemesine gidilmediği için kesinleşen cezanın, ödeme emrinin iptali davasında yeniden tartışılamayacağına hükmetti. Böyle bir davada borçlu yalnız borcun ödendiğini ya da zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 15.12.2022 tarihli kararında, SGK idari para cezasına karşı yolun on beş gün içinde Kuruma itiraz ve ret hâlinde otuz gün içinde idare mahkemesi olduğunu; bu yol kullanılmadığı için kesinleşen ceza için gönderilen ödeme emrine karşı açılan davada yalnız ödeme ve zamanaşımı ileri sürülebileceğini kabul etti.
SGK idari para cezasına itirazın yolu Kurum ve idare mahkemesidir; bu yol süresinde kullanılmazsa ceza kesinleşir ve ödeme emrine karşı iş mahkemesinde açılan davada yalnız ödeme ve zamanaşımı ileri sürülebilir.
Uyuşmazlık
Kurum, bir işveren şirkete, sigortasız çalıştırıldığı belirlenen işçiye ait belgelerin verilmemesi ve kayıt ibraz edilmemesi gerekçesiyle m.102’ye göre idari para cezaları verdi. Cezalar 23.01.2014’te tebliğ edildi; şirket 06.02.2014’te Kuruma itiraz etti, itiraz komisyonu 12.02.2014’te itirazı reddetti ve ret kararı 20.02.2014’te tebliğ edildi. Şirket idare mahkemesinde dava açmadı. Kurum ödeme emri gönderince şirket, cezaların yasal dayanağı olmadığını ileri sürerek ödeme emrinin iptali için süresinde dava açtı.
İlk derece mahkemesi cezalardan birini kanuna aykırı bularak ödeme emrini iptal etti. Yargıtay’ın (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi iki kez bozdu; mahkeme, bir usul bozmasından sonra da direndi.
Kararın Sonucu
Hukuk Genel Kurulu idari para cezasına ilişkin asıl dava yönünden direnme kararını bozdu: ceza kesinleştiği için davanın reddi gerekiyordu. Ödeme emrine karşı davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin birleşen dava yönünden ise direnmeyi yerinde buldu ve esasın incelenmesi için dosyayı Yargıtay 10. Hukuk Dairesine gönderdi. Karar 15.12.2022’de oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.
Gerekçe
Kurul önce m.102’nin kurduğu iki aşamalı itiraz yolunu ve cezanın hangi hâllerde kesinleştiğini açıkladı:
“Bu hüküm uyarınca Kurumca uygulanan idari para cezasına karşı öncelikle Kurum bünyesindeki komisyon nezdinde itiraz edilmesi, itirazın reddedilmesi hâlinde yasada öngörülen süre içinde idare mahkemesinde dava açılması gerekmekte olup idari para cezasına komisyon nezdinde itiraz edilmemesi veya idare mahkemesinde dava açılmaması ya da idare mahkemesince davanın reddine karar verilmesi ile idari para cezası kesinleşecektir.”
İtiraz süreci sürerken ödeme emri gönderilmesi hâlini de ayrıca düzenledi:
“İtiraz prosedürü tamamlanmadığı hâlde ödeme emri gönderilmiş ve ödeme emrine itiraz edilerek iptali için dava açılmış ise mahkemece 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesindeki prosedürün sonuçlanması beklenmeli, bu kapsamda olmak üzere idare mahkemesinde açılmış davanın sonucu bekletici mesele yapılmalıdır.”
Kesinleşmiş ceza için açılan ödeme emri davasının sınırını ise şöyle çizdi:
“Kesinleşen idari para cezası 6183 sayılı Kanun'a göre takibe konu edildiğinde borçlu tarafından sadece ödeme ve zamanaşımı savunmasında bulunulabilir. İdari para cezasının varlığı idari aşamada ya da idare mahkemesi kararı ile kesinleştiğinden "böyle bir borcu olmadığı" yönünde alacağın özüne ilişkin itirazda bulunulması mümkün olmayacaktır.”
Somut olayda otuz günlük dava süresi geçirildiği için ceza kesinleşmişti; şirketin ödeme ya da zamanaşımı itirazı da yoktu.
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
İki ayrı yol, iki ayrı mahkeme. Cezanın kendisine karşı yol Kurum itirazı ve idare mahkemesidir (m.102). Ödeme emrine karşı yol ise 6183 sayılı Kanun m.58’deki itirazdır; 5510 sayılı Kanun m.88’e göre bu uyuşmazlıklarda Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Ödeme emrine itiraz, kaçırılmış bir ceza itirazının yerine geçmez.
Süreler. Ceza tebliğinden itibaren 15 gün Kuruma itiraz, ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün idare mahkemesi; ödeme emrine itiraz ise güncel metinde 15 gündür. Karar tarihindeki dosyada ödeme emri süresi yedi gündü; 7061 sayılı Kanunla 01.01.2018’den itibaren on beş güne çıkarıldığı kararda da belirtilmiştir.
Güncellik. Bu yazı için 2023–2026 yıllarındaki Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararları tarandı; bu karardan ayrılan bir karara rastlanmadı. m.102’nin aktarılan itiraz ve dava süreleri güncel metinde de aynıdır.
İlgili Mevzuat
… İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
… Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz.
… İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.
Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
SGK idari para cezasına itiraz süresi ne kadardır?
SGK idari para cezasına tebliğden itibaren on beş gün içinde Kuruma itiraz edilebilir; itiraz takibi durdurur. İtiraz reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir; bu süre geçirilirse ceza kesinleşir (5510 sayılı Kanun m.102).
SGK idari para cezasına karşı hangi mahkemede dava açılır?
SGK idari para cezasına karşı, Kurumun itirazı reddetmesinden sonra idare mahkemesinde dava açılır (5510 sayılı Kanun m.102). Kurum alacağının 6183 sayılı Kanuna göre tahsilinden doğan uyuşmazlıklarda, yani ödeme emrine itirazda ise Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir (m.88).
Kesinleşmiş SGK idari para cezası için gelen ödeme emrine nasıl itiraz edilir?
Ödeme emrine tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edilir (6183 sayılı Kanun m.58). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre kesinleşmiş idari para cezasında borçlu yalnız ödeme ve zamanaşımı savunmasında bulunabilir; cezanın hukuka aykırı olduğu ya da “borcun olmadığı” bu davada ileri sürülemez.
SGK idari para cezası peşin ödenirse indirim yapılır mı?
Evet. Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğden itibaren on beş gün içinde peşin ödenen idari para cezasının dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez (5510 sayılı Kanun m.102).
İtiraz süreci sürerken SGK ödeme emri gönderirse ne olur?
Hukuk Genel Kurulu’na göre m.102’deki itiraz süreci tamamlanmadan ödeme emri gönderilmiş ve ödeme emrine karşı dava açılmışsa mahkeme bu sürecin sonucunu beklemeli, idare mahkemesindeki davayı bekletici mesele yapmalıdır.
İlgili Makaleler
- Şirketin Vergi Borcundan Ortak ve Kanuni Temsilci Sorumlu mu? 6183 Sayılı Kanun m.35 ve Ödeme Emrine Dava
- Hizmet Tespiti Davası: Şartları, Süresi ve İspatı
- Yabancıların Çalışma İzni: Ret Kararına İtiraz ve İzinsiz Yabancı Çalıştırma Cezası (6735 s.K. m.21, 23)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli işçi davaları Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Malullük Aylığı: Şartları, Yüzde 60 Çalışma Gücü Kaybı ve SGK Sağlık Kurulu Kararına İtiraz (5510 Sayılı Kanun m.25–27)
- Yargıtay HGK: Borçlanmayla 900 Güne Tamamlanan Ölüm Aylığı Kesilir, Ödenen Aylıklar Kurum Hatası Hükmüyle (m.96/1-b) Geri Alınır
- İşyerinde Kalp Krizi İş Kazası Sayılır mı? 5510 Sayılı Kanun m.13, SGK Uygulaması ve Yargıtay Kararları
- Asıl İşveren – Alt İşveren (Taşeron): Muvazaa, Birlikte Sorumluluk, Kamuda Kıdem Tazminatı (İş K. m.2, m.112)
Anahtar kavramlar: SGK idari para cezasına itiraz süresi · SGK idari para cezası idare mahkemesi · 5510 sayılı Kanun 102. madde · SGK ödeme emrine itiraz 15 gün · 6183 sayılı Kanun 58. madde · kesinleşmiş idari para cezası ödeme emri · SGK idari para cezası peşin ödeme indirimi · SGK ceza itiraz komisyonu
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: SGK İdari Para Cezasına Süresinde İtiraz Edilip Dava Açılmazsa Ödeme Emri Davasında Ceza Tartışılamaz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/sgk-idari-para-cezasi-kesinlesirse-odeme-emri-davasinda-tartisilamaz

























