Son gözden geçirme:
Zeytinlik Sahalarda Yapı, Tesis ve Madencilik: 3573 Sayılı Kanun, Yasaklar ve Dava Yolları
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Kural olarak hayır: 3573 sayılı Kanun m.20, zeytinlik sahaların içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesisin yapılmasını ve işletilmesini yasaklar; zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri Bakanlık iznine bağlıdır. Zeytinlik sahalar daraltılamaz; belediye sınırları içinde imar hududuna alınan zeytinlikte toplam yapılaşma alanın %10’unu geçemez, ağaç sökümü izne tabidir. “Zeytinlik saha” Kanun’da tanımlanmamıştır; Yönetmelik’teki tanım Danıştay’ca iptal edilmiştir. Madencilikte, 2025’te Maden Kanunu’na eklenen geçici 45. madde yalnız Kanun’a ekli listedeki alanlar ve elektrik ihtiyacına yönelik mevcut ruhsatlar için sınırlı bir izin yolu açmıştır. İdari işlemlere karşı dava süresi kural olarak altmış, ÇED ve acele kamulaştırma kararlarında otuz gündür.
3573 sayılı Kanun m.20, zeytinlik sahaların içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesisi yasaklar; zeytinlik sahalar daraltılamaz, ağaç sökümü izne bağlıdır. Yazı; zeytinlik saha tanımının kaynağını, iptal edilen yönetmelik hükümlerini, Maden Kanunu geçici m.45’i ve ÇED, maden ve kamulaştırma işlemlerine karşı dava yollarını Danıştay kararlarıyla anlatır.
Zeytinliğin içinde ya da yakınında tesis, maden ocağı ya da yapı yapılıp yapılamayacağı: 3573 sayılı Kanun m.20’deki yasaklar, ağaç sökme izni, madenciliğe ilişkin 2025 düzenlemesi ve dava yolları.
Zeytinlik Saha Nedir? Tanımın Kaynağı
Zeytinlikleri koruyan temel hüküm, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un 20. maddesidir. Madde “zeytinlik sahaları” korur, ama bu kavramı tanımlamaz.
Tanım 2012’de yönetmelikle getirilmişti. Zeytinciliğin Islahı Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Yönetmelik’in 4. maddesine eklenen tanım, tapuda bu şekilde kayıtlı sahaları da sayıyor ve “en az 25 dekarlık alan” şartı arıyordu. Aynı değişiklik 23. maddeye jeotermal sera, yenilenebilir enerji ve madencilik gibi yatırımlar için istisnalar eklemişti. Bu hükümler mevzuat sisteminde hâlâ eğik yazıyla görünür; ancak Yönetmelik’in sonundaki dipnot, tanımın ve m.23’ün ilk iki cümlesi dışındaki kısmının iptal edildiğini bildirir.
“Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/2/2015 tarihli ve Esas No: 2012/6113 ; Karar No: 2015/998 sayılı kararı ile Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan ‘’Zeytinlik Saha’’ tanımının ve 23 üncü maddesinin … cümleleri dışındaki diğer kısmı yönünden iptaline karar verilmiştir.”
8. Daire’nin aynı tarihli, aynı hükümlere ilişkin bir kararının gerekçesi başka bir Danıştay kararında aktarılmıştır (Danıştay 4. Daire, 2024/3997 E., 2025/1706 K., 17.03.2025): Kanun, bir alanın zeytinlik saha sayılması için asgari büyüklük aramaz; 3. maddedeki “en az 25 dönümlük parseller” ifadesi yalnız tahsis edilecek parsellere ilişkindir.
Bakanlığın (bugün Tarım ve Orman Bakanlığı) 41 il valiliğine gönderdiği 08/06/2011 tarihli yazı ise “tapu vasfı zeytinlik olan ancak üzerinde zeytin ağaçları bulunmayan” alanlarda da Kanun’un uygulanacağını bildiriyordu. Kaş’ta (Antalya) tapuda zeytinlik görünen, ancak zeytin yetiştirilmediğini ileri süren bir malikin davasında 8. Daire, yazının bu kısmını oyçokluğuyla iptal etti: m.20’deki sınırlamanın hangi taşınmazlara uygulanacağını, kanuni dayanağı bulunmayan ve ulaşılabilirliği sınırlı bir yazı belirleyemez. Karşı oy, Kanun’un mevcut ve potansiyeli bulunan bütün zeytinlik sahalara uygulanacağı görüşündedir.
“3573 sayılı Kanun'da zeytinlik sahanın tanımının yapılmadığı, Kanun'un ağırlıklı ve öncelikli olarak devletin hüküm ve tasarrufundaki alanların çiftçiler tarafından nasıl zeytin üretimde kullanılacağı ve buna göre bu yerlerin mülkiyetinin nasıl devralınacağı, çiftçilere yapılacak yardımlara ilişkin kuralları içerdiği … dava konusu düzenleyici işlemle ise Kanun'un hangi taşınmazlara uygulanacağının, diğer bir ifadeyle Kanun'un 20. maddesi ile getirilen sınırlamanın kapsamının belirlendiği anlaşılmaktadır.”
Bu yazının çıkarımı şudur: bir taşınmazın zeytinlik saha olup olmadığı yalnız tapu kaydına ya da dekar hesabına bağlanamaz; okunan kararlarda fiilî durum keşif ve bilirkişi incelemesiyle araştırılmıştır.
3573 Sayılı Kanun m.20: Tesis Yasağı, 3 Kilometre ve %10 Sınırı
“Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Bu alanlarda yapılacak zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri yapımı ve işletilmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının iznine bağlıdır.
… Zeytincilik sahaları daraltılamaz. Ancak, belediye sınırları içinde bulunan zeytinlik sahalarının imar hudutları kapsamı içine alınması hâlinde altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma, zeytinlik alanının %10’unu geçemez. Bu sahalardaki zeytin ağaçlarının sökülmesi Tarım ve Köyişleri Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir. Bu iznin verilmesinde, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır. Bu hâlde dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez. İzinsiz kesenler veya sökenlere ağaç başına altmış Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunun yayımından önce zeytinlik alanlarına ilişkin kesinleşmiş imar planları geçerlidir.”
Madde, söküm izni dışında üç kural içerir:
- Tesis yasağı. Yasak her yapıyı değil, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesisleri hedefler; kapsamı zeytinlik sahanın içi ve maddenin ifadesiyle bu sahalara “en az 3 kilometre mesafe”dir.
- İzne bağlı tesisler. Zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri Bakanlık iznine bağlıdır.
- Daraltma yasağı ve %10 sınırı. Zeytinlik sahalar daraltılamaz. Kanun’daki istisna, belediye sınırları içindeki zeytinliğin imar hududuna alınmasıdır; toplam yapılaşma, altyapı ve sosyal tesisler dâhil, alanın %10’unu geçemez. Belediye sınırları dışındaki zeytinlik saha için madde yapılaşma istisnası içermez.
Madde, yayımından önce kesinleşmiş imar planlarını geçerli sayar; Yönetmelik m.24 bu tarihi 28.2.1995 tarihli 4086 sayılı Kanun’un yayımı olarak açıklar. Tesis yasağına aykırılık için maddede ayrı bir yaptırım yazılı değildir; okunan kararlarda yasak, ona aykırı izin, ruhsat ya da kamulaştırma işlemlerine karşı açılan iptal davalarında uygulanmıştır.
Zeytin Ağacı Kesme ve Sökme İzni, Para Cezası
Zeytinlik sahalardaki ağaçların sökülmesi Bakanlığın “fenni gerekçeye dayalı” iznine bağlıdır. Araştırma enstitülerinin ve varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır; Yönetmelik m.24 Bakanlığa bağlı müdürlükleri de sayar. Bu hâlde bile “kesin zaruret” görülmeyen ağaç kesilemez ve sökülemez. Madde “bu sahalardaki” ağaçlardan söz eder; zeytinlik saha sayılmayan bir bahçedeki tek tük ağaca uygulanıp uygulanmayacağı metinden çıkarılamaz.
İzinsiz kesen ya da sökene ağaç başına idari para cezası verilir. Kanun metnindeki tutar altmış Türk lirasıdır; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca idari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Güncel tutar bu yazıda hesaplanmamıştır. Cezaya mahallî mülkî amir karar verir (m.21). 3573 sayılı Kanun’un okunan hükümlerinde ayrı bir başvuru yolu gösterilmemiştir; Kabahatler Kanunu m.3 uyarınca bu durumda aşağıdaki genel yol uygulanır (bu yazının çıkarımıdır).
“İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.”
Zeytinlikte Madencilik ve Maden Kanunu Geçici 45. Madde
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 01.03.2022’de Maden Yönetmeliği’nin 115. maddesine bir fıkra eklemişti: elektrik ihtiyacına yönelik madencilik tapuda zeytinlik olarak kayıtlı alana denk gelirse, başka alan bulunmaması ve rehabilitasyon taahhüdü şartıyla zeytin sahasının taşınmasına ve sahada madenciliğe Bakanlıkça izin verilebilecekti. Danıştay 8. Dairesi değişikliği 04.09.2024’te oybirliğiyle iptal etti. Daire’ye göre zeytinlik sahalar bakımından Maden Kanunu m.7/7’nin o tarihteki metnindeki “ilgili kanun hükümleri” atfı 3573 sayılı Kanun’adır; bu Kanun zeytinlik sahalarda yalnız zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmelerine cevaz verir.
“3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun uyarınca korunma altında bulunan zeytinlik sahalardaki faaliyetlerin Kanun ile düzenlenmesi gerektiği ve esasen davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bu alanı kendi başına yönetmelik ile düzenleme yetkisi bulunmadığından davalı idarenin bu iddiası yerinde görülmemiştir.”
Davalı idarenin temyizi, istenen posta ücreti süresinde yatırılmadığı için temyiz edilmemiş sayıldı (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2024/3136 E., 2025/431 K., 26.02.2025). 8. Daire aynı gerekçeyi bir meslek odasının davasında oyçokluğuyla yineledi (Danıştay 8. Daire, 2024/1139 E., 2025/9384 K., 03.12.2025); bu karara karşı temyiz yolu açıktır. Bugün yürürlükteki Maden Yönetmeliği 11.12.2022 tarihlidir; güncel metninde bu yazı için yapılan taramada zeytinliklere ilişkin bir hükme rastlanmamıştır.
19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanun’un 11. maddesiyle Maden Kanunu’na eklenen geçici 45. maddenin ilk fıkrası şöyledir:
“Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ruhsat sahibi veya rödövansçı olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından ülkenin elektrik ihtiyacını karşılamak üzere yürütülen madencilik faaliyetlerinin tapuda zeytinlik olarak kayıtlı veya fiilî olarak üzerinde zeytinlik bulunan bu Kanuna ekli Harita ve Koordinat Listesi sınırları içindeki alanlara denk gelmesi ve faaliyetlerin başka alanlarda yürütülmesinin mümkün olmaması durumunda, madencilik faaliyeti yürütülecek kısımdaki zeytin ağaçlarının maden sahalarının bulunduğu ilçe ve il sınırlarına öncelik vermek suretiyle taşınmasına, sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Bakanlıkça izin verilebilir.”
Maddenin alanı dardır: o tarihte ruhsat sahibi ya da rödövansçı olanlar, elektrik ihtiyacına yönelik madencilik, Kanun’a ekli listedeki alanlar ve faaliyetin başka alanda yürütülememesi. Ağaçlar taşınamıyorsa izin verilebilmesi için, alınan görüşler doğrultusunda Bakanlıkça belirlenecek alanda, taşınan ve taşınamayan ağaç sayısının en az iki katı ağaçla eş değer büyüklükte zeytin sahası kurulması zorunludur. Yeni zeytin bahçeleri ve taşınacak ağaçlar için Hazine taşınmazına ihtiyaç duyulursa, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca uygun görülen Hazine taşınmazları ya da maden sahalarının bulunduğu il sınırlarındaki kamu iktisadi teşebbüsü taşınmazları, zeytinliği kamulaştırılan maliklerden talep edenlere yirmi yıl süreyle doğrudan kiralanabilir. Ekli listenin kapsadığı alanlar bu yazıda incelenmemiştir.
Dikkat. 8. Daire’nin dayandığı m.7/7 de 7554 sayılı Kanun’la değişmiştir; güncel yedinci fıkra “Ruhsat düzenlendikten sonra alan, izne tâbi hâle gelse dahi madencilik faaliyetlerine devam edilir” cümlesiyle başlar. 3573 sayılı Kanun m.20 ise değişmemiştir. Değişiklikten sonra tesis edilen işlemlere ilişkin okunan bir karar yoktur; liste dışındaki zeytinliklerde m.20’nin uygulanmayı sürdüreceği bu yazının çıkarımıdır.
Usul: İptal Davası, Süre, Ehliyet ve Yürütmenin Durdurulması
Zeytinlik sahayı etkileyen ÇED kararı, maden ya da orman izni, imar planı, acele kamulaştırma kararı, yönetmelik ya da Bakanlık yazısı iptal davasına konu olur. Genel koşullar İdari Yargıda İptal Davası yazısında anlatılmıştır.
Görevli mahkeme. Okunan kararlarda yönetmeliğe, Bakanlık yazısına ve Cumhurbaşkanı kararına karşı davalar ilk derecede Danıştay’da; valiliğin ÇED kararına ve Orman Genel Müdürlüğünün orman iznine karşı davalar idare mahkemesinde görülmüştür. Görev kuralları bu yazıda ayrıca incelenmemiştir.
Süre. Genel süre altmış gündür.
“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
… İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.”
ÇED kararları ile acele kamulaştırma işlemleri ivedi yargılama usulüne girer:
“b) Acele kamulaştırma işlemleri.
… e) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca, idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar.
… a) Dava açma süresi otuz gündür.
… e) Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin olarak verilecek kararlara itiraz edilemez.”
Bu davalarda Kanun’un 11. maddesi uygulanmaz, temyiz süresi on beş gündür. İmar planlarında sürenin başlangıcı bu yazıda işlenmemiştir.
Ehliyet. İptal davasını “menfaatleri ihlâl edilenler” açabilir (m.2/1-a). Okunan kararlarda malikler ve yakınında evi, bahçesi bulunan kişiler dava açmıştır; ehliyet tartışması düzenleyici işleme karşı kurumsal davalarda çıkmıştır. İdari Dava Daireleri Kurulu, bir kamu görevlileri sendikasının Maden Yönetmeliği değişikliğine karşı davasında ehliyet bulunmadığına oyçokluğuyla karar vermiş, 8. Daire’nin iptal kararını bozmuştur.
“Kanun ile belirlenen ve yukarıda açıklanan dava açma ehliyeti ile ilgili koşullar arasında yer almayan genel kamu yararı kavramından hareketle davacı Sendikanın dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmasına da hukuken olanak bulunmamaktadır.”
Karşı oy, menfaat koşulunun hukuk devleti amacına hizmet edecek biçimde yorumlanmasını savunur. 8. Daire’nin 03.12.2025 tarihli kararında aktarıldığına göre Kurul, 30/11/2023’te bir meslek odasının aynı düzenlemeye karşı dava açmakta menfaat bağı bulunduğunu kabul etmiştir. Sendikaların ehliyetine ilişkin bir Anayasa Mahkemesi kararı ayrı bir karar notunda incelenmiştir.
Yürütmenin durdurulması. Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz (m.27/1); iki şart birlikte aranır.
“Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler.”
Ağaç kesimi geri alınamayacağı için talebin dava dilekçesiyle birlikte ve somut verilerle yapılması önem taşır.
Yargı Kararlarında Zeytinlik Sahalar
ÇED ve 3 kilometre ölçütü. Efeler’deki (Aydın) bir jeotermal elektrik santrali için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararını idare mahkemesi, tesisin zeytinlik sahalara 3 kilometreden yakın yapılamayacak tesislerden olduğu gerekçesiyle iptal etmişti. 4. Daire kararı kesin olarak bozdu. Bozulan karar, AİHM’in ihlal kararı üzerine yargılamanın yenilenmesiyle verilmişti. Daire’ye göre 8. Daire’nin iptal kararı karşısında kamu yararı kararı alınarak dahi kimyevi atık, toz ve duman çıkaran tesisler 3 kilometre içinde yapılamaz; ancak önce projenin bu nitelikte olup olmadığı saptanmalıdır.
“bu tip alanlarda yapılacak projeler için verilen ÇED kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu projenin, zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakıp bırakmadığının, toz ve duman çıkarıp çıkarmadığının öncelikle ele alınması gerekmektedir.”
Daire, proje dosyasında kapalı devre çalışacağı belirtilen sistemin etkisini somut olarak değerlendirmeyen bilirkişi raporunu yetersiz buldu, yeni bir heyetle keşif istedi. Proje sahibi şirketin yokluğunda yargılama yapılması da usule aykırı sayıldı.
İrtifak ve acele kamulaştırma. Kuyucak’ta (Aydın) jeotermal akışkan boru hattı için zeytinlik parsellerde irtifak kurulmasına yönelik acele kamulaştırma kararına karşı davayı 6. Daire reddetti; tetkik hâkimi ve savcı iptal yönünde görüş bildirmişti.
“uyuşmazlık konusu parseller üzerinde irtifak hakkı kurulmasının bu aşamada tarım arazisinin kullanımına, yani tarımsal faaliyetin yürütülmesine engel teşkil etmediği ve bu nedenle 5403 ve 3573 sayılı Yasalar uyarınca tarım dışı bir kullanımdan söz edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.”
Kararda, il müdürlüğünün parsellerin %10’unun aşılmadığı yönündeki görüşü ve inşaata başlamadan önce 5403 ve 3573 sayılı Kanunlar kapsamında tarım dışı amaçlı arazi kullanım izni alınması gerektiği de kaydedilmiştir. Karar olaya özgüdür: yalnız irtifak kurulan bir boru hattına ilişkindir. Malikin bedel ve irtifak hakları jeotermal kamulaştırma rehberinde, acelelik koşulu acele kamulaştırma karar notunda, bedel ve tazminat yolları Kamulaştırma ve Malikin Hakları yazısında anlatılmıştır.
Yakındaki zeytinliğin araştırılması. Aydıncık’ta (Mersin) bir kalker ocağına verilen orman iznine karşı dava, orman yönünden yapılan bilirkişi incelemesine dayanılarak reddedilmişti. 8. Daire, izin alanının yakınında zeytinlik bulunduğu iddiası hakkında raporda değerlendirme bulunmadığını belirterek kararı kesin olarak bozdu.
“3573 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınarak, dava konusu izin alanının yakınında zeytinlik sahaların bulunup bulunmadığının, zeytinlik sahalar bulunması halinde, bu sahaların dava konusu izin alanına olan mesafesinin ve sözkonusu faaliyetlerin zeytinlikler üzerinde muhtemel etkilerinin ortaya konulması gerekmektedir.”
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Zeytinlik saha niteliğini yalnız tapu kaydına dayandırmayın; fiilî ağaç varlığını da belgeleyin.
- 19.02.2026, 03.12.2025 ve 24.04.2025 tarihli kararlar ilk derece sıfatıyla verilmiştir ve temyize açıktır; kesinleşmemiş olabilirler.
- Dilekçede mesafeyi ve etkiyi somutlaştırın: zeytinliğe uzaklık, tesisin atık, toz ve duman özellikleri. 4. Daire soyut ve genel çekinceleri yeterli görmemiştir.
- Dava açacak dernek, oda ya da sendika, kuruluş amacı ile işlem arasındaki bağı dilekçede göstermelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Zeytinlik alana ya da yakınına fabrika veya tesis yapılır mı?
Kural olarak hayır. 3573 sayılı Kanun m.20’ye göre zeytinlik sahaların içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez. Zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmeleri Bakanlık iznine bağlıdır. Danıştay 4. Dairesi 2025 tarihli bir kararında, önce tesisin bu nitelikte olup olmadığının saptanmasını aramıştır.
3573 sayılı Kanun’a göre zeytinlik saha nedir, tapuda zeytinlik yazması yeterli midir?
Kanun zeytinlik sahayı tanımlamaz. Yönetmelik’teki, en az 25 dekar şartı arayan tanım Danıştay 8. Dairesi’nce iptal edilmiştir. Aynı Daire 19.02.2026’da, tapuda zeytinlik görünen ama üzerinde zeytin ağacı bulunmayan alanlara da Kanun’un uygulanacağını bildiren Bakanlık yazısının ilgili kısmını oyçokluğuyla iptal etmiştir; bu karar kesinleşmemiş olabilir. Okunan kararlarda kesinleşmiş tek bir ölçüt görülmemiştir.
Zeytin ağacı kesmek ya da sökmek için izin gerekir mi, izinsiz kesmenin cezası nedir?
Zeytinlik sahalardaki ağaçların sökülmesi Bakanlığın fenni gerekçeye dayalı iznine bağlıdır; kesin zaruret görülmeyen ağaç kesilemez ve sökülemez (3573 sayılı Kanun m.20). İzinsiz kesen ya da sökene ağaç başına idari para cezası verilir. Kanun metnindeki tutar altmış Türk lirasıdır; idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Kanun’un okunan hükümlerinde ayrı bir yol gösterilmediğinden, bu yazının çıkarımına göre cezaya karşı Kabahatler Kanunu m.27’deki on beş günlük başvuru yolu uygulanır.
Zeytinlik sahada madencilik yapılabilir mi?
Danıştay 8. Dairesi’ne göre ayrı bir kanuni düzenleme olmadıkça zeytinlik sahalarda madencilik ancak 3573 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülebilir; Maden Yönetmeliği’ne 2022’de eklenen izin hükmü bu gerekçeyle iptal edilmiştir. Bu kararlar Maden Kanunu m.7’nin 2025’te değişmeden önceki metnine dayanır. 19/7/2025 tarihli 7554 sayılı Kanun’la eklenen geçici 45. madde ise yalnız Kanun’a ekli listedeki alanlarda, o tarihte ruhsat sahibi ya da rödövansçı olanların elektrik ihtiyacına yönelik madenciliği için, başka alan bulunmaması şartıyla Bakanlıkça izin verilebilmesini öngörür.
Belediye sınırları içindeki zeytinlik saha imara açılabilir mi?
3573 sayılı Kanun m.20’ye göre zeytinlik sahalar daraltılamaz. Kanun’daki istisna, belediye sınırları içindeki zeytinlik sahanın imar hududuna alınmasıdır; bu durumda altyapı ve sosyal tesisler dâhil toplam yapılaşma zeytinlik alanının %10’unu geçemez. Madde, yayımından önce kesinleşmiş imar planlarını geçerli sayar; Yönetmelik m.24 bu tarihi 28.2.1995 tarihli 4086 sayılı Kanun’un yayımı olarak açıklar.
Zeytinlik sahadaki tesis, maden izni ya da ÇED kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
İdari işlemlere karşı iptal davası kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılır (İYUK m.7). ÇED sonucu alınan kararlar ile acele kamulaştırma işlemleri ivedi yargılama usulüne tabidir; bu davalarda süre otuz gündür ve yürütmenin durdurulması kararına itiraz edilemez (İYUK m.20/A). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen gün başlar.
İlgili Makaleler
- İdari Yargıda İptal Davası
- Jeotermal Kaynak Sahasında Kamulaştırma ve İrtifak Hakkı: Arazi Malikinin Hakları
- Kamulaştırma ve Malikin Hakları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli idare hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İdare Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Afyonkarahisar Dosyalarında İstinaf: Konya Bölge Adliye Mahkemesi ve Konya Bölge İdare Mahkemesi
- Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı İşlenmesi: Başvuru, KVKK Şikâyeti, Tazminat ve TCK 136 (6698 m.11, 13, 14, 18)
- Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Vergi Davası Hangi Mahkemede Açılır? Yetkili Mahkeme, Süre ve İstinaf
- İhalelere Katılmaktan Yasaklama: Yasak Fiiller, Süreler, Ortaklara Sirayet, İptal Davası (4734 m.17, 58; 4735)
Anahtar kavramlar: zeytinlik alana tesis yapılır mı · zeytinlik saha itiraz dava · 3573 sayılı kanun madde 20 · zeytinlik sahalarda yapı yasağı · zeytinliğe 3 kilometre mesafe · zeytin ağacı kesme izni · zeytin ağacı sökme cezası · zeytinlik saha tanımı · zeytinlikte madencilik · Maden Kanunu geçici 45. madde · zeytinlikte imar yüzde 10
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Zeytinlik Sahalarda Yapı, Tesis ve Madencilik: 3573 Sayılı Kanun, Yasaklar ve Dava Yolları”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/zeytinlik-sahalarda-yapi-tesis-ve-madencilik-3573-sayili-kanun

























