İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 15 dk okuma

Son gözden geçirme:

Vekâlet Sözleşmesi ve Azil

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir; vekil üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür (TBK m.502, TBK m.506). Vekâlet veren ve vekil sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir, yani vekâlet veren vekili azledebilir, vekil de istifa edebilir; ancak uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.512). Avukatlık vekâletinde avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir; avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez (Avukatlık Kanunu m.174). Yargıtay’a göre haklı azilde avukat yalnız azil tarihi itibarıyla sonuçlanıp kesinleşmiş işlerin ücretini isteyebilir, haksız azilde ise işin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın tüm ücrete hak kazanır. Vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/5).

Kısaca

Vekâlet sözleşmesinin tanımı, tarafların borç ve yükümlülükleri, tek taraflı sona erdirme yolları — azil ve istifa — ile avukatlık vekâletine özgü azil sonuçları; Türk Borçlar Kanunu ve Avukatlık Kanunu hükümleri ile Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.

Vekâlet sözleşmesinin kurulması, tarafların borç ve yükümlülükleri, tek taraflı sona erdirme yolları — azil ve istifa — ile avukatlık vekâletine özgü azil sonuçları; Türk Borçlar Kanunu ve Avukatlık Kanunu hükümleri ile Yargıtay içtihadı temelinde incelenmektedir.

Vekâlet Sözleşmesi Nedir?

Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği, güvene (fiducia) dayalı bir işgörme sözleşmesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 502 ilâ 514. maddeleri arasında düzenlenmiş olup, hukukumuzda avukatlık vekâletinden mülkiyeti ilgilendiren işlemlere kadar çok geniş bir uygulama alanı bulur. Vekâlet hükümleri, Kanunda ayrıca düzenlenmemiş diğer işgörme sözleşmelerine de nitelikleri uygun düştüğü ölçüde uygulanır; bu yönüyle vekâlet, işgörme sözleşmeleri bakımından tamamlayıcı bir genel hüküm niteliği de taşır.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.502

“Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kanunda düzenlenmemiş olan işgörme sözleşmelerine de uygulanır. Sözleşme veya teamül varsa vekil, ücrete hak kazanır.”

Vekâlet, kural olarak ivazsız (ücretsiz) kurulabilirse de, sözleşme veya teamül varsa vekil ücrete hak kazanır; avukatlık ilişkisinde ücret kural olarak vardır ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile de desteklenir.

Unsurları ve Tarafların Borçları

Vekilin Borçları

Vekil, öncelikle vekâlet verenin talimatına uygun hareket etmekle yükümlüdür; talimattan ancak vekâlet verenin izin veremeyeceği ve izin verseydi onaylayacağı açık hâllerde ayrılabilir.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.505

“Vekil, vekâlet verenin açık talimatına uymakla yükümlüdür. Ancak, vekâlet verenden izin alma imkânı bulunmadığında, durumu bilseydi onun da izin vereceği açık olan hâllerde, vekil talimattan ayrılabilir. Bunun dışındaki durumlarda vekil, talimattan ayrılırsa, bundan doğan zararı karşılamadıkça işi görmüş olsa bile, vekâlet borcunu ifa etmiş olmaz.”

Vekil, işi kural olarak bizzat ifa etmekle yükümlü olup, ancak yetki verildiği veya durumun zorunlu kıldığı hâllerde işi bir başkasına gördürebilir. Sadakat ve özen borcu, vekâlet ilişkisinin en önemli unsurudur; sorumluluğun ölçüsü, aynı alanda faaliyet gösteren basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranıştır.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.506

“Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir. Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır.”

Vekil ayrıca, yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak edindiklerini vekâlet verene teslim etmekle yükümlüdür; teslimde gecikilen paranın faizi de ödenir.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.508

“Vekil, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür. Vekil, vekâlet verene tesliminde geciktiği paranın faizini de ödemekle yükümlüdür.”

Vekâlet Verenin Borçları

Vekâlet veren, vekilin yaptığı giderleri ve verdiği avansları faiziyle ödemek, yüklendiği borçlardan onu kurtarmak ve vekâletin ifası sebebiyle vekilin uğradığı zararı — kusursuzluğunu ispat edemediği sürece — gidermekle yükümlüdür.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.510

“Vekâlet veren, vekâletin gereği gibi ifası için vekilin yaptığı giderleri ve verdiği avansları faiziyle birlikte ödemek ve yüklendiği borçlardan onu kurtarmakla yükümlüdür. Vekil, vekâletin ifası sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini vekâlet verenden isteyebilir. Ancak vekâlet veren, kusuru bulunmadığını ispat ederek bu sorumluluktan kurtulabilir.”

Tek Taraflı Sona Erdirme: Azil ve İstifa

Vekâlet ilişkisinin güvene dayalı niteliği, tarafların bu ilişkiyi her zaman ve gerekçe göstermeksizin tek taraflı olarak sona erdirebilmesini haklı kılar: vekâlet veren vekili azledebilir, vekil de istifa edebilir. Ancak bu serbesti sınırsız değildir — uygun olmayan bir zamanda sona erdiren taraf, karşı tarafın bundan doğan zararını (menfi zararını) tazmin etmekle yükümlüdür.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.512

“Vekâlet veren ve vekil, her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak, uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.”

Vekâlet sözleşmesi ayrıca, aksi kararlaştırılmadıkça, taraflardan birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası ile kendiliğinden sona erer; tüzel kişilerde bu, tüzel kişiliğin sona ermesi hâlinde de geçerlidir. Sona erme vekâlet verenin menfaatini tehlikeye düşürüyorsa, işler devralınıncaya kadar ifaya devam yükümlülüğü sürer.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.513

“Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça sözleşme, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona ermiş olur. Bu hüküm, taraflardan birinin tüzel kişi olması durumunda, bu tüzel kişiliğin sona ermesinde de uygulanır. Vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa, vekâlet veren veya mirasçısı ya da temsilcisi, işleri kendi başına görebilecek duruma gelinceye kadar, vekil veya mirasçısı ya da temsilcisi, vekâleti ifaya devam etmekle yükümlüdür.”

Vekilin, sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlemlerden vekâlet veren (veya mirasçıları), sözleşme hâlâ yürürlükteymiş gibi sorumlu tutulur; bu, üçüncü kişilerin iyiniyetini korumaya yönelik bir güven ilkesidir.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.514

“Vekilin sözleşmenin sona erdiğini öğrenmeden önce yaptığı işlerden, vekâlet veren ya da mirasçıları sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur.”

Avukatlık Vekâletinde Azlin Sonuçları

Avukatlık ilişkisi, vekâletin genel hükümlerine tabi olmakla birlikte, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ücret ve azil bakımından özel hükümler içerir. Avukat, yazılı sözleşme olmasa dahi üstlendiği işi sonuna kadar takip etmekle yükümlüdür; vekâletnamede tevkil yetkisi varsa işi başka bir avukatla birlikte ya da ona devrederek yürütebilir, ancak müvekkile karşı sorumluluğu bu durumda da müşterek ve müteselsil olarak devam eder. Hangi şirketlerin sözleşmeli avukat bulundurmak zorunda olduğu ise anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu yazımızın konusudur.

İlgili Kanun Hükmü — Avukatlık Kanunu m.171

“Avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder. Avukata verilen vekâletnamede başkasını tevkile yetki tanınmış ise, yazılı sözleşmede aksine açık bir hüküm olmadıkça, işi başka bir avukatla birlikte veya başka bir avukata vererek takip ettirebilir. […] İkinci fıkradaki hallerde, avukatın müvekkile karşı sorumluluğu devam eder. Birlikte takibettiği veya işi tamamen devrettiği avukatların kusurlarından ve meydana getirdikleri zarardan dolayı müvekkile karşı hem şahsen hem de diğer avukatla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.”

Azil ve ücret ilişkisi bakımından belirleyici hüküm Avukatlık Kanunu m.174’tür: haklı bir sebep olmaksızın işi takipten vazgeçen avukat ücret isteyemez ve peşin aldığını iade etmek zorundadır; buna karşılık avukatın azli hâlinde — kusur veya ihmali bulunmadıkça — ücretin tamamı ödenir.

İlgili Kanun Hükmü — Avukatlık Kanunu m.174

“Üzerine aldığı işi haklı bir sebep olmaksızın takipten vazgeçen avukat hiçbir ücret istiyemez ve peşin aldığı ücreti geri vermek zorundadır. Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez. […]”

Yargıtay içtihadı, bu hükmü şu şekilde somutlaştırmıştır: haklı azil hâlinde avukat, ancak azil tarihi itibarıyla sonuçlanıp kesinleşmiş işlerden dolayı ücret talep edebilir; haksız azil hâlinde ise işin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın tüm ücrete hak kazanır. Vekâlet ilişkisinin bir bütün olması nedeniyle azlin haklı/haksız niteliği, taraflar arasındaki tüm dava ve takiplere sirayet eder.

Usul ve Görevli-Yetkili Mahkeme

Vekâlet ilişkisinden doğan alacak ve tazminat davalarında görev, genel hükümlere göre belirlenir: taraflardan biri tacir ise ve uyuşmazlık ticari işe ilişkinse ticaret mahkemesi, aksi hâlde asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından kural, davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmenin ifa yeri mahkemesi de HMK genel hükümleri çerçevesinde yetkili olabilir. Avukatlık ücreti alacağının tahsili, Avukatlık Kanunu m.164 ve devamı hükümleri uyarınca dava veya icra takibi yoluyla istenebilir.

Not: Bu alandaki pek çok Yargıtay kararı, konuyla ilgili içtihadı uzun süre oluşturan (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi’ne aittir. 13. Hukuk Dairesi’nin kapatılmasının ardından vekâlet ücreti ve benzeri uyuşmazlıklar, Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun iş bölümü kararları uyarınca ilgili diğer hukuk dairelerine (örneğin 3. Hukuk Dairesi) devredilmiştir; okuyucunun güncel iş bölümünü somut uyuşmazlığına göre teyit etmesi önerilir.

Süre ve Zamanaşımı

Vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar, TBK m.147/5 uyarınca beş yıllık kısa zamanaşımı süresine tabidir.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.147/5

“Aşağıdaki alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır: […] 5. Vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden, ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar. […]”

Yargıtay, vekilin hesap verme ve aldıklarını iade borcunda zamanaşımının vekâlet ilişkisi sürdükçe işlemeyeceğini, muacceliyetin vekilin hesap vermesi veya ilişkinin sona ermesiyle başlayacağını istikrarlı biçimde vurgulamaktadır (bkz. aşağıda İlke 5).

Yargıtay Kararları

Haklı azil / haksız azil ayrımı ve ücrete hak kazanma

Yargıtay Kararı

“Avukatlık Kanununun, 174. maddesinde, “Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez.” hükmü mevcut olup, bu hükme göre azil işleminin haklı nedene dayandığının kanıtlanması halinde müvekkil, avukata vekalet ücreti ödemekle yükümlü değildir. Dairemizin kökleşmiş içtihatlarına göre haklı azil halinde ancak azil tarihi itibariyle sonuçlanıp, kesinleşen işlerden dolayı vekalet ücreti talep edilebilir. Buna karşılık haksız azil halinde ise avukat, hangi aşamada olursa olsun, üstlendiği işin tüm vekalet ücretini talep etme hakkına sahiptir.… davacı avukatın haklı olarak azledildiği…azil tarihine kadar biten bir iş olmadığından herhangi bir ücret isteyemeyeceğinin kabulü gerekir.”

Avukatlık Kanunu m.174/2 ve ücret alacağının muacceliyeti

Yargıtay Kararı

“Avukatlık Kanununun, 174/2. maddesinde, “Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez.” hükmü mevcut olup…Yasada avukatlık ücretinin ne zaman muaccel olacağı konusunda açık bir hüküm bulunmamakla beraber, Avukatlık Kanununun 171/1 maddesinde düzenlenen “Avukat üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder.” ve “Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi”nin 2. maddesinde düzenlenen “…avukatlık ücreti, kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava,…ve işlemler ücreti karşılığıdır.” hükümleri gereğince vekalet ücreti alacağının, üstlenilen işin bitmesi ile muaccel hale geldiğinin kabulü gerekir…henüz muaccel olmayan bir alacağın talep edilmesi nedeniyle taraflar arasındaki güven ilişkisinin zedelendiğinin kabulü ve bu nedenle yapılan azlin haklı olduğu kabul etmek gerekir.”

13. Hukuk Dairesi daha sonra kapatılmış; vekâlet ücreti uyuşmazlıkları HSK/Yargıtay Büyük Genel Kurulu iş bölümü kararlarıyla ilgili diğer hukuk dairelerinin görev alanına aktarılmıştır. Karar, kapatılmadan önceki döneme ait yerleşik içtihadı yansıtması bakımından güncelliğini korumaktadır; okuyucu güncel iş bölümünü ilgili Yargıtay duyurularından teyit etmelidir.

Vekilin özen ve sadakat borcunun ihlalinden doğan tazminat sorumluluğu

Yargıtay Kararı

“Borçlar Kanunu’nun 380. ve devamı maddelerine göre, vekil, müvekkiline karşı vekaleti “sadakat ve özenle” ifa etmekle yükümlüdür. Vekilin özen borcunun gereği olarak, mesleki bilgi ve deneyimleri ile hayat deneyimlerine ve işlerin normal oluşuna göre gerekli girişim ve davranışlarda bulunması, başarılı sonucu engelleyecek davranışlardan kaçınıp, basiretli olarak hareket etmesi gereklidir. Vekil, amaçlanan sonucun elde edilmemesinden değil, bu sonuca ulaşmak için gerekli olan çalışmaların özenle yerine getirilmemesinden sorumludur. Bir avukatın, yasa ile öngörülen süre içinde yapılması gereken işleri yapmaması, süresinde dava açmaması, müvekkili aleyhine verilen kararı temyiz etmemesi, özen borcunun gereği gibi ifa edilmediğini ve kusurlu olduğunu gösterir.”

TBK m.512 uyarınca uygun olmayan zamanda fesih ve menfi zarar tazminatı

Yargıtay Kararı (kararda aktarılan önceki bozma ilamı; hüküm onandı)

“Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar Dairemizin 30/05/2013 tarih ve 2013/1342 Esas 2013/3623 Karar sayılı ilamı ile ‘TBK’nın 512. maddesi uyarınca, vekil haksız azil halinde güvendiği vekalet ilişkisinin uygun olmayan zamanda ortadan kalkmasından dolayı uğradığı menfi zararı isteyebileceği, bu tazminatın dayanağı sözleşmenin ihlal edilmiş olması olmadığını, her zaman sözleşmeyi sona erdirme hakkının olumsuz sonuçlarını gidermeye yönelik olduğu, vekil, vekaletin devam edeceğine güvenerek fiilen yaptığı masraflar için belirtilen madde hükmüne dayalı olarak tazminat isteminde bulunabileceğini, bu çeşit masrafın varlığını ve tutarını vekilin kanıtlaması gerektiğini, zarar hesaplanırken vekilin bu masraflar dolayısıyla sağladığı yararın da mahsup edilmesi gerektiği…gerekçesiyle…bozulmuştur.…Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.”

İlke, Dairenin 30.05.2013 tarihli (E. 2013/1342, K. 2013/3623) bozma ilamında ortaya konmuş; 09.09.2020 tarihli işbu karar, ilk derece mahkemesinin bu ilkeye uygun şekilde verdiği kararı onamıştır — yani aktarılan ilke, onanan belirleme niteliğindedir.

Vekilin hesap verme borcu ve zamanaşımının başlangıcı

Yargıtay Kararı

“Vekalet sözleşmesinin en önemli unsurları arasında, vekilin hesap verme borcu gelmektedir. Vekil, yaptığı işin hesabını vermeye ve müvekkili nam ve hesabına edindiği her şeyi iade etmeye, iade edinceye kadar da almış olduğu şeyleri saklamaya mecburdur. Vekilin hesap verme borcu, vekalet sözleşmesinin kurulmasıyla birlikte doğup, işin vekil tarafından yürütülmesi sırasında ve sona ermesinde de devam etmektedir. Bu nedenle de vekilin aldıklarını geri verme borcunda zamanaşımı vekalet sözleşmesi sürdükçe işlemez. Bir başka deyişle vekilin müvekkiline karşı sorumluluğunda muacceliyet, vekilin hesap vermesi veya sözleşme ilişkisinin bitmesi ile başlar. (Hukuk Genel Kurulunun 2011 tarih ve 2011/13-161 esas ve 2011/276 karar sayılı ilamı da bu yöndedir.)”

Vekâletin kötüye kullanıldığını ileri süren ispat eder; inanç ilişkisinin bulunduğu olayda tanışıklık ve bedel farkı tek başına yeterli görülmedi (Hukuk Genel Kurulu)

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kurulun gerekçesi)

“Açıklanan bu genel hükümler uyarınca vekâlet sözleşmelerine bakıldığında, vekil vekâlet görevinin gereğini vekil edenin iradesi doğrultusunda yerine getirdiği konusunda hesap verme ve ispat yükü altındadır. Şayet vekil eden vekâlet görevinin kötüye kullanıldığı iddiasındaysa ispat yükü bu kez bu iddiayı ileri süren tarafa ait olacaktır. … Dolayısıyla tarafların birbirlerini tanımaları ve sözleşmede yer alan bedel ile gerçek bedel arasındaki fark, vekâlet görevinin kötüye kullanıldığına dair iddia ve savunmaların ispatı bağlamında yeterli görülemez.”

Olayda vekil, vekâlet verenin bir taşınmaz hissesini noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmesiyle, keşifte belirlenen değerin çok altında bir bedelle satmayı vaat etmiş; vekâlet veren, vekilin alıcıyla işbirliği içinde vekâleti kötüye kullandığını ileri sürerek sözleşmenin iptalini istemiştir. Bölge adliye mahkemesi, tarafların ve vekilin birbirini tanıması ile bedel farkına dayanarak vekâletin kötüye kullanıldığını kabul etmiş ve 7. Hukuk Dairesinin bozmasına karşı direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, hissenin vekâlet verenin ailesinin birikimiyle alındığının kanıtlanamadığını, dosyaya göre vekâlet verenin adına tescil edilen taşınmazların bir inanç ilişkisi çerçevesinde başkası tarafından alındığını ve vekâletnamenin bu taşınmazların iadesi için verildiğini kabul etmiştir. Kurul ayrıca vekâlet verenin önce yalnız vekâlet ilişkisine, ıslahla ise inanç ilişkisine dayanmasını HMK m.29’daki dürüst davranma yükümlülüğüne aykırı çelişkili davranış saymıştır. Satış vaadi sözleşmesinin iptali isteminin reddi ve asıl davadaki tescil talebinin esastan incelenmesi gerektiğine ilişkin Özel Daire bozmasına uyulması gerektiğine karar vererek direnme kararını oy birliğiyle ve kesin olarak bozmuştur. Sonuç somut olayın inanç ilişkisi olgusuna dayanır; makaledeki Hukuk Genel Kurulu kararının belirttiği gibi kötüye kullanmanın ispatında vekil ile alıcının vekâlet vereni zararlandırma kastıyla işbirliği aranır.

“Dilediği bedelle satış” yetkisi sınırsız değildir; kötüye kullanma kast ve işbirliği ister

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kurulun gerekçesi)

“…malik tarafından vekilin bir taşınmazın satışında dilediği bedelle dilediği kimseye satış yapabileceği şeklinde yetkili kılınması, satacağı kimseyi dahi belirtmesi, ona dürüstlük kuralını, sadakat ve özen borcunu gözardı etmek suretiyle, makul sayılacak ölçüler dışına çıkarak satış yapma hakkını vermez.”

Kurul aynı kararda, vekâlet görevinin kötüye kullanıldığını ispat yükünün bunu ileri süren vekâlet verende olduğunu; vekil ile taşınmazı alanların el ve işbirliği içinde vekâlet vereni zararlandırma kastıyla hareket ettiği kanıtlanmadıkça, taşınmazı alanlara karşı bu hukuki sebebe dayalı tazminat isteminin kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Somut olayda vekilin satış bedelini vekâlet verenin huzurunda teslim ederek hesap verme borcunu yerine getirdiği kabul edilmiş ve davanın reddine ilişkin direnme kararı oy çokluğuyla onanmıştır; karşı oy, vekilin sadakat ve özen borcunu ihlal ettiği görüşündedir.

Sık Sorulan Sorular

Vekil ne zaman haklı olarak azledilebilir?

Vekilin güven ilişkisini sarsan bir davranışı — örneğin işi özenle takip etmemesi, talimata aykırı hareket etmesi ya da müvekkile karşı sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi — haklı azil nedeni sayılabilir. Yargıtay, bir avukatın dava henüz sonuçlanmadan vekalet ücreti talep etmesini dahi somut olayda güven ilişkisini zedeleyen ve haklı azli haklı kılan bir davranış olarak değerlendirebilmiştir. Haklı azlin ispat yükü, azil işlemini haklı gösteren tarafa aittir.

Haksız azil halinde avukat tüm ücretini alabilir mi?

Avukatlık Kanunu m.174/2 uyarınca haksız azil halinde avukat, hangi aşamada olursa olsun üstlendiği işin tüm vekalet ücretine hak kazanır. Buna karşılık haklı azil halinde avukat, yalnızca azil tarihi itibarıyla sonuçlanıp kesinleşmiş işlerden dolayı ücret talep edebilir; azil tarihinde derdest olan işler için ücret istenemez.

Vekil her zaman istifa edebilir mi, bunun bir bedeli var mıdır?

TBK m.512 uyarınca hem vekâlet veren hem vekil, sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; bu, vekâlet ilişkisinin kişisel güvene dayanan yapısının bir sonucudur. Ancak uygun olmayan bir zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, karşı tarafın bu yüzden uğradığı zararı (menfi zararı) gidermekle yükümlüdür.

Vekâlet veren veya vekilin ölümü sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir mi?

TBK m.513 uyarınca, aksi sözleşmeden veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça, taraflardan birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile vekâlet sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Ancak sona erme vekâlet verenin menfaatini tehlikeye düşürüyorsa, işler devralınana kadar vekilin (veya mirasçısının) vekâleti ifaya devam etme yükümlülüğü sürer.

Vekilin hesap verme borcu ne zaman zamanaşımına uğrar?

Yargıtay'a göre vekilin hesap verme ve aldıklarını iade borcunda zamanaşımı, vekâlet ilişkisi sürdükçe işlemez; muacceliyet vekilin hesap vermesi veya sözleşme ilişkisinin sona ermesi ile başlar. Vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar ise TBK m.147/5 uyarınca genel olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Avukata verilen vekâletnamede başkasını tevkil yetkisi ne anlama gelir?

Avukatlık Kanunu m.171 uyarınca, vekâletnamede başkasını tevkile (bir başka avukata devretmeye) yetki tanınmışsa avukat işi başka bir avukatla birlikte veya ona devrederek takip ettirebilir; ancak bu durumda da asıl avukatın müvekkile karşı sorumluluğu, tevkil ettiği avukatla birlikte müşterek ve müteselsil olarak devam eder.

İlgili Makaleler

Konuyla bağlantılı olarak vekâletin kötüye kullanılmasından doğan zararlar ve şirket organlarının vekâlet benzeri sorumluluğu için ilgili sayfamıza da bakılabilir: Ticaret ve Şirketler Hukuku.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Yazıda atıfta bulunulan kararlar, büromuzun taraf olduğu dosyalara ilişkin değildir; örnek içtihat niteliğindedir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Sözleşme Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Sözleşme Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: vekalet sozlesmesi · azil · istifa · vekilin ozen borcu · hesap verme borcu · vekalet ucreti · haksiz azil · hakli azil · TBK 502 · TBK 506 · TBK 512 · TBK 513 · TBK 147 · 13. Hukuk Dairesi · 23. Hukuk Dairesi

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Vekâlet Sözleşmesi ve Azil”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/vekalet-sozlesmesi-ve-azil

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›