İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 10 dk okuma

Son gözden geçirme:

Komisyon (Tellallık) Alacağı: Simsarlık Sözleşmesi, Emlak Komisyonu ve Cezai Şart

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Simsar (tellal), ancak yaptığı faaliyet sonucunda aracılık ettiği sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır (TBK m.521); asıl sözleşmenin geçerli biçimde kurulması yeterlidir, ifa edilmesi gerekmez. Taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.520/3) ve borç altına girenin imzasını taşımalıdır; e-posta yazışmaları imzalı sözleşme yerine geçmez. Yargıtay imzalı yer gösterme belgesini yazılı simsarlık sözleşmesi saymakta ve komisyoncuyu devre dışı bırakan alıcıyı belgede kararlaştırılan cezai şartla sorumlu tutmaktadır. Ücret belirlenmemişse tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir (TBK m.522); aşırı ücret borçlunun istemiyle hâkimce indirilebilir (TBK m.525), ancak tacir cezai şartın fahişliğini kural olarak ileri süremez. Simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir; ticari simsarlık ücreti alacağı ise bu kuralın dışında tutulduğundan on yıllık genel zamanaşımına tabidir (TBK m.147/5, TBK m.146).

Kısaca

Simsarlık (tellallık) sözleşmesinin tanımı ve taşınmaz simsarlığında yazılı şekil şartı (TBK m.520), komisyona hak kazanmanın şartları ve illiyet bağı (m.521), ücretin tarifeye/teamüle göre belirlenmesi (m.522) ve indirimi (m.525), simsarın ücret hakkını kaybetmesi (m.523), yer gösterme belgesi ve %6 cezai şart, ticari simsarlıkta geciktirici koşul ve zamanaşımı (m.147/5) — doğrulanmış Yargıtay 3. ve 11. Hukuk Dairesi kararlarıyla.

Komisyon (tellallık/simsarlık) alacağı rehberi; simsarlık sözleşmesinin tanımı ve hukuki niteliği (TBK m.520), taşınmaz simsarlığında yazılı şekil şartı, emlak komisyonuna hak kazanmanın şartları ve illiyet bağı (TBK m.521), ücretin tarife ve teamüle göre belirlenmesi (TBK m.522), aşırı ücretin indirilmesi (TBK m.525), simsarın ücret hakkını kaybetmesi (TBK m.523), yer gösterme belgesi ve cezai şart, komisyon alacağında zamanaşımı (TBK m.147/5) — doğrulanmış Yargıtay 3. ve 11. Hukuk Dairesi kararlarıyla.

Simsarlık (Tellallık) Sözleşmesi Nedir?

Uygulamada komisyonculuk veya tellallık olarak da anılan simsarlık, sözleşme yapmak isteyen tarafları bir araya getiren aracının (simsar/tellal/emlak komisyoncusu), aracılık ettiği sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Emlak komisyoncusunun alıcı ile satıcıyı buluşturması, iş yeri devrine veya şirket hisse satışına aracılık edilmesi, arsa sahipleri ile müteahhidin kat karşılığı inşaat sözleşmesinde bir araya getirilmesi tipik örneklerdir.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.520

“Simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Simsarlık sözleşmesine, kural olarak vekâlete ilişkin hükümler uygulanır. Taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.”

Simsarlığa kural olarak vekâlet hükümleri uygulanır; simsar, iş sahibinin menfaatine ve dürüstlük kuralına uygun davranmakla yükümlüdür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi güncel bir kararında kurumu şöyle özetlemiştir: “Sözleşme ilişkisine girmek isteyen tarafların birbirlerini bulmaları, çeşitli sebeplerden dolayı güçlük arz eder. Bu güçlüğü ortadan kaldırmak, sözleşme yapmak isteyen kişileri bir araya getirmek, sözleşmenin yapılabilmesi için uygun bir ortam hazırlamak üzere simsar (tellal) denilen aracıdan yararlanılır” (3. HD, 18.11.2025, 2025/1395 E., 2025/5433 K.).

Taşınmaz Simsarlığında Yazılı Şekil Şartı

TBK m.520/3 uyarınca taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesi (emlak komisyonculuğu) yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz; yazılı şekil ispat değil geçerlilik şartıdır. Yargıtay uygulamasında adi yazılı şekil yeterlidir; ancak sözleşmenin borç altına giren tarafların imzasını taşıması gerekir. E-posta yazışmaları, imzalı yazılı sözleşme yerine geçmez. Buna karşılık yazılı şekil şartı yalnızca taşınmaz simsarlığı içindir: şirket hisse devrine aracılıkta olduğu gibi taşınmaz dışı simsarlıkta sözleşme şekle bağlı değildir; fakat bu hâlde de simsarlık ilişkisinin ve aracılık faaliyetinin ispatı gerekir (aşağıda 3. HD 2025/3079 sayılı karar). Yetki (satış yetki) belgesine süre konmuşsa, sürenin bitiminden sonra gerçekleşen satış için — geçerli yeni bir sözleşme yoksa — ücret istenemez (aşağıda 3. HD 2025/118 sayılı karar).

Komisyon Ücretine Hak Kazanmanın Şartları

Simsar, kural olarak sonuç elde edilirse ücret alır: aracılık edilen asıl sözleşme kurulmalı ve kurulma, simsarın faaliyetinin sonucu olmalıdır.

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.521

“Simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır. Simsarın faaliyeti sonucunda kurulan sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa ücret, koşulun gerçekleşmesi hâlinde ödenir. Simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin kendisine ödeneceği kararlaştırılmışsa, simsarın faaliyeti sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile giderleri ödenir.”

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ücret alacağının doğumu için aranan şartları şöyle sıralamaktadır: “a) Simsarın aracılık ettiği asıl sözleşmenin iş sahibi (vekâlet veren) ile üçüncü kişi arasında kurulması gerekir. (…) Fakat asıl sözleşmenin geçerli olarak kurulması lazım ve yeterli olup ücret alacağının doğumu için, bu sözleşmenin ifa edilmesi gerekmez. (…) b) Asıl sözleşmenin kurulması ile simsarın faaliyeti arasında nedensellik ilişkisi bulunmalıdır. (…) c) Aynı Kanunun 523. maddesinde düzenlenen ve simsarın ücret ve giderlere ilişkin alacağının kaybı sonucunu doğuracak durumlardan birinin gerçekleşmemesi gerekir” (3. HD, 18.11.2025, 2025/1395 E., 2025/5433 K.). Görüldüğü üzere asıl sözleşmenin ifası şart değildir: satış sözleşmesi geçerli biçimde kurulduysa, bedel sonradan ödenmese bile komisyon hakkı doğar. Sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa (örneğin imar tadilatının kesinleşmesi), koşul gerçekleşmeden ücret istenemez (aşağıda 11. HD 2024/1707 sayılı karar). TBK m.521/1 emredici olmadığından taraflar aksini — örneğin sözleşme kurulmasa da ücret ödeneceğini — kararlaştırabilirler.

Yer Gösterme Belgesi ve Cezai Şart

Emlak uygulamasının bilinen aracı yer gösterme (“gördüm”) belgesidir: alıcı adayı, taşınmazı komisyoncu aracılığıyla gördüğünü, komisyoncuyu devre dışı bırakarak satın alması hâlinde belirli oranda cezai şart ödeyeceğini taahhüt eder. Yargıtay, imzalı yer gösterme belgesini yazılı simsarlık (tellallık) sözleşmesi olarak nitelendirmekte ve aracıyı saf dışı bırakan alıcıyı seçimlik cezai şartla sorumlu tutmaktadır; 18.11.2025 tarihli kararda, taşınmazı komisyoncu aracılığıyla görüp sonrasında arsa sahipleriyle doğrudan kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalayan müteahhidin, sözleşme bedeli üzerinden %6 cezai şart ödemesi gerektiği; bunun için komisyoncunun arsa malikleri tarafından ayrıca yetkilendirilmesine gerek olmadığı ve tacir olan borçlunun cezai şartın fahiş olduğu savunmasında bulunamayacağı kabul edilmiştir (3. HD 2025/5433; aşağıda tam alıntı).

Ücretin Belirlenmesi ve İndirim

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.522

“Ücret, belirlenmemişse tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir.”

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.525

“Sözleşmede aşırı bir ücret kararlaştırılmışsa, borçlunun istemi üzerine, bu ücret hâkim tarafından hakkaniyete uygun olarak indirilebilir.”

Sözleşmede oran veya tutar belirlenmemişse ücret tarifeye, tarife yoksa yerel teamüle göre belirlenir. Kararlaştırılan ücret aşırı ise borçlunun istemi üzerine hâkim tarafından indirilebilir (TBK m.525); ancak tacir, basiretli iş adamı gibi davranma yükümü nedeniyle cezai şartın fahişliğini kural olarak ileri süremez.

Simsarın Ücret Hakkını Kaybetmesi

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.523

“Simsar, üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa, ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybeder.”

Simsar, iş sahibine karşı sadakat borcu altındadır: karşı tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlüğe aykırı biçimde karşı taraftan da ücret sözü alırsa, hem ücretini hem giderlerini kaybeder. Evlenme simsarlığından doğan ücret ise hiç dava ve takip edilemez (TBK m.524: “Evlenme simsarlığından doğan ücret hakkında dava açılamaz ve takip yapılamaz.”).

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir: her iki tarafın da tacir olduğu ve işin ticari işletmeleriyle ilgili bulunduğu simsarlık uyuşmazlıklarında asliye ticaret mahkemesi, diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme, genel yetki kuralı uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi olup sözleşmenin ifa yeri mahkemesinin yetkisi de gündeme gelebilir. Alacak icra takibiyle istenmiş ve itiraza uğramışsa, itirazın iptali davası aynı görev kurallarına tabidir; alacak likit (belirlenebilir) değilse icra inkâr tazminatına hükmedilemez (aşağıda 11. HD 2024/1707 sayılı karar).

Zamanaşımı

İlgili Kanun Hükmü — TBK m.147/5

“Aşağıdaki alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır: (…) 5. Vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden, ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar.”

Simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir. Kanun, ticari simsarlık ücreti alacağını bu beş yıllık kuralın dışında tutmuştur; bu alacak, TBK m.146’daki on yıllık genel zamanaşımına tabi olur. Zamanaşımı, ücret alacağının muaccel olduğu — kural olarak asıl sözleşmenin kurulduğu (koşullu işlemlerde koşulun gerçekleştiği) — tarihten işlemeye başlar.

Yargıtay Kararları

Ücrete hak kazanmanın şartları, yer gösterme belgesi ve cezai şart

Yargıtay Kararı

“Aynı Kanunun 521 ve devamı düzenlemelerine göre, simsarın ücret alacağının doğumu için şu şartların birlikte gerçekleşmesi aranır: a) Simsarın aracılık ettiği asıl sözleşmenin iş sahibi (vekâlet veren) ile üçüncü kişi arasında kurulması gerekir. (…) b) Asıl sözleşmenin kurulması ile simsarın faaliyeti arasında nedensellik ilişkisi bulunmalıdır. (…) c) Aynı Kanunun 523. maddesinde düzenlenen ve simsarın ücret ve giderlere ilişkin alacağının kaybı sonucunu doğuracak durumlardan birinin gerçekleşmemesi gerekir.” Somut olayda: “davacının taşınmazın arsa niteliği ile sözleşmeye konu edilmesinde tellallık vazifesi gördüğü, sözleşmedeki imzanın davalıya ait olduğu, sözleşme gereği seçimlik cezai şart kararlaştırıldığından davacının sadece sözleşme bedelinin % 6'sı oranında cezai şarta hak kazandığı, (…) bunun için davacının arsa maliklerince yetkilendirilmesinin gerekmediği, davalı inşaat işleri ile iştigal eden bir tacir olduğundan cezai şartın fahiş olduğu savunmasında bulunamayacağı”

Taşınmaz simsarlığında yazılı şekil; hisse devrinde şekil serbestisi ve ispat

Yargıtay Kararı (onanan BAM gerekçesi ve Daire değerlendirmesi)

Yargıtay’ın onadığı bölge adliye mahkemesi gerekçesi: “dava konusunun hisse devrine ilişkin olduğundan, taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesi hakkındaki TBK'nın 520/3. maddesindeki yazılı şekil şartının eldeki davada uygulama yerinin bulunmadığı, davalı tarafın söz konusu mailleri kabul etmediğinden maillerin davalılar aleyhine delil teşkil etmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki, davacının dayandığı mail içerikleri itibariyle hisse devrinin davacının faaliyeti sonucu kurulduğunu ispata elverişli olmadığı”; Daire: “davacı tarafından simsarlık ilişkisinin kurulduğunun dosya kapsamı ile ispatlanamadığının anlaşılmasına göre” karar onanmıştır.

Yetki belgesinin süresi ve imza zorunluluğu

Yargıtay Kararı

“Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle niyet mektubunun sona erme tarihi sonrasında taraflar arasında geçerli bir sözleşmenin bulunmamasına, vekalet ilişkisi yönünden ise dava konu taşınmazın satışına ilişkin aracılık faaliyetinin davacı tarafça yapıldığının usulüne uygun delillerle ispat edilememesine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.” Onanan gerekçede ayrıca, yazılı şekle tabi sözleşmede borç altına girenlerin imzasının zorunlu olduğu (TBK m.14) vurgulanmıştır.

Ticari simsarlıkta geciktirici koşul ve likit olmayan alacak

Yargıtay Kararı (onanan BAM gerekçesi)

Yargıtay’ın onadığı bölge adliye mahkemesi gerekçesi: “takip tarihi itibari ile sözleşmedeki plan tadilatına ilişkin geciktirici şart yerine getirilmediği”; “davacıların komisyon ücretine hak kazanabilmeleri için sözleşmeye konu olan ve toplanan parsellerin brüt (…) toplamının takip tarihine kadar 1.000.00 m2'ye ulaşmasının gerektiği”; “alacağın likit olmaması nedeni ile icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceği”

Sıkça Sorulan Sorular

Emlakçı hangi şartlarda komisyona hak kazanır?

Üç şart birlikte aranır: geçerli (taşınmazda yazılı) bir simsarlık sözleşmesi bulunmalı; aracılık edilen asıl sözleşme (satış, kira vb.) kurulmalı; kurulma ile simsarın faaliyeti arasında nedensellik bağı olmalıdır. Asıl sözleşmenin ifası gerekmez; geçerli kurulması yeterlidir.

Sözlü anlaşmayla emlak komisyonu istenebilir mi?

Hayır. Taşınmazlara ilişkin simsarlık sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.520/3); yazılı şekil geçerlilik şartıdır ve borç altına girenin imzasını taşımalıdır. E-posta yazışmaları imzalı sözleşme yerine geçmez. Taşınmaz dışı simsarlıkta (örneğin şirket hisse devri) şekil şartı yoktur; ancak ilişkinin ve faaliyetin ispatı gerekir.

Alıcı taşınmazı emlakçıyla gezdi ama satışı doğrudan mal sahibiyle yaptı; komisyon ödenir mi?

İmzalı yer gösterme (“gördüm”) belgesi varsa evet. Yargıtay, komisyoncuyu devre dışı bırakan alıcının belgede kararlaştırılan seçimlik cezai şartı (kararda %6) ödemesi gerektiğini, bunun için emlakçının mal sahibince ayrıca yetkilendirilmesine gerek olmadığını ve tacir borçlunun cezai şartın fahişliğini ileri süremeyeceğini kabul etmektedir.

Komisyon oranı kararlaştırılmamışsa ücret nasıl belirlenir?

Ücret belirlenmemişse tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir (TBK m.522). Kararlaştırılan ücret aşırı ise borçlunun istemiyle hâkim tarafından hakkaniyete uygun indirilebilir (TBK m.525).

Satış gerçekleşmezse emlakçı ücret veya masraf isteyebilir mi?

Kural olarak ücret isteyemez; simsar ancak faaliyeti sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır. Giderlerin ödeneceği ayrıca kararlaştırılmışsa, sözleşme kurulmasa bile giderler ödenir (TBK m.521/3). TBK m.521/1 emredici olmadığından taraflar aksini kararlaştırabilir.

Komisyon alacağı kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/5); ticari simsarlık ücreti alacağı ise bu hükmün dışında tutulduğundan on yıllık genel zamanaşımına (TBK m.146) tabidir.

Emlakçı hem alıcıdan hem satıcıdan komisyon alabilir mi?

Simsar, borcuna aykırı olarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı biçimde diğer taraftan ücret sözü alırsa, ücret ve giderlere ilişkin haklarını tümüyle kaybeder (TBK m.523). Her iki taraf için bilgi ve rızayla, tarafsız aracılık yapılan hâller bunun dışındadır.

Sözleşme ve ticari alacak uyuşmazlıkları, büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Ticaret ve Şirketler Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: komisyon alacağı · tellallık ücreti · simsarlık sözleşmesi · emlak komisyonu · emlakçı komisyon hakkı · TBK 520 · TBK 521 · TBK 522 · TBK 523 · TBK 525 · TBK 147 · yer gösterme belgesi · gördüm belgesi · cezai şart · taşınmaz simsarlığında yazılı şekil · komisyon zamanaşımı

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Komisyon (Tellallık) Alacağı: Simsarlık Sözleşmesi, Emlak Komisyonu ve Cezai Şart”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/komisyon-tellallik-alacagi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›