İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 10 dk okuma

Son gözden geçirme:

İtirazın İptali Davası (İİK m.67)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: İtirazın iptali davası, borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesiyle duran ilamsız takibe devam edebilmek için alacaklının genel mahkemede açtığı ve alacağının varlığını genel hükümlere göre ispatladığı davadır (İİK m.67). Dava, borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; bu hak düşürücü süre mahkemece re’sen gözetilir ve itirazın başka yollarla öğrenilmesi süreyi başlatmaz. Görevli mahkeme alacağın niteliğine göre asliye hukuk (veya değerine göre sulh hukuk), asliye ticaret, tüketici ya da iş mahkemesidir; icra mahkemesi bu davaya bakmaz. Ticari davalarda, tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda ve işçi veya işveren alacağı ile tazminatına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A, TKHK m.73/A, 7036 sayılı Kanun m.3). Borçlunun itirazı haksız ve alacak likit ise, karşı tarafın talebi üzerine hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilir. Bir yıllık süre kaçırılırsa aynı takip üzerinden itirazın iptali istenemez, ancak genel hükümlere göre alacak davası açılabilir (İİK m.67/5).

Kısaca

İtirazın iptali davasının kapsamlı rehberi: itirazın iptali davası nedir ve ilamsız icra takibine itiraz üzerine ne zaman açılır (İİK m.66-67); dava açma için bir yıllık hak düşürücü süre ve sürenin borçlunun itirazının alacaklıya tebliğiyle başlaması; görevli ve yetkili mahkeme (genel mahkeme); icra inkar tazminatının koşulları (borçlunun haksız itirazı + alacağın likit olması) ve tazminatın takip talebi ya da davadaki talep üzerinden hesaplanması (%20); ispat ve genel hükümlere göre yargılama; itirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark ve seçimlik yol; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 3. ve 4. Hukuk Dairesi kararları.

İtirazın iptali davası rehberi; itirazın iptali davası nedir (İİK m.66-67), ilamsız takibe itiraz üzerine takibin durması, bir yıllık hak düşürücü süre ve sürenin itirazın alacaklıya tebliğiyle başlaması, görevli (genel mahkeme) ve yetkili mahkeme, icra inkar tazminatının koşulları (haksız itiraz + likit alacak) ve %20 oranı, tazminatın takip talebi veya davadaki talep üzerinden hesaplanması, genel hükümlere göre ispat, itirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark ve seçimlik yol ile Yargıtay (Hukuk Genel Kurulu, 3. ve 4. Hukuk Dairesi) kararları.

Bir alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibinde borçlu, kendisine gönderilen ödeme emrine süresi içinde itiraz ederse takip kendiliğinden durur. Duran takibe kaldığı yerden devam edebilmek için alacaklının önünde iki yol vardır: elindeki belgeye dayanarak icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek (İİK m.68 vd.) ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak (İİK m.67). Bu yazıda, uygulamada en sık başvurulan yollardan biri olan itirazın iptali davasının ne olduğu, şartları, süresi, görevli ve yetkili mahkeme, icra inkar tazminatının koşulları ve Yargıtay’ın yerleşik ölçütleri ele alınmaktadır.

İtirazın İptali Davası Nedir?

İtirazın iptali davası, borçlunun ödeme emrine yaptığı itiraz nedeniyle duran icra takibine devam edilebilmesi amacıyla, alacaklı tarafından genel mahkemede açılan bir eda davasıdır. Mahkeme, davayı kabul ederse borçlunun itirazının iptaline ve takibin devamına karar verir; böylece alacaklı, ayrıca yeni bir ilam almak zorunda kalmadan aynı takip dosyası üzerinden alacağını tahsil edebilir. Davanın konusu, takip talebine bağlı olarak takip konusu yapılan alacaktır; alacaklı bu davada alacağının genel hükümler dairesinde var olduğunu ispatlamak durumundadır.

İtiraz üzerine takibin durması ve alacaklının izleyeceği yol, İcra ve İflas Kanunu’nun 66. ve 67. maddelerinde düzenlenmiştir.

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.66 (İtirazın hükmü)

“Müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur. İtiraz müddetinde değilse alacaklının talebi üzerine icra memuru takip muamelelerine alacağın tamamı için devam eder. Borçlu, borcun yalnız bir kısmına itirazda bulunmuşsa takibe, kabul ettiği miktar için devam olunur.”

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67/1 (İtirazın iptali)

“Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.”

Şartları ve Unsurları

Geçerli bir ilamsız takip ve süresinde yapılmış bir itiraz

İtirazın iptali davası, ancak genel haciz yolu (ilamsız takip) gibi itiraz üzerine duran bir takibin varlığında açılabilir. Borçlunun ödeme emrine süresi içinde itiraz etmiş ve bu itirazla takibin durmuş olması gerekir. İtiraz edilmemiş ya da itiraz süresinde değilse takip zaten kesinleşeceğinden bu davaya gerek kalmaz.

Takip konusu alacakla sınırlılık

Dava, takip talebinde gösterilen alacakla sınırlıdır. Alacaklı, itirazın iptali davasında kural olarak takip konusu yaptığı miktarı aşan bir talepte bulunamaz; takipte istenmeyen bir alacak kalemi bu davaya konu edilemez. Daha fazlası için genel hükümlere göre ayrı (alacak) davası açılması gerekir.

Hukuki yarar ve bir yıllık süre

Alacaklının, duran takibe devam edebilmekte hukuki yararı bulunur. Dava, aşağıda ayrıntılı ele alınan bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılmalıdır.

Kimler, Nasıl Açar (Usul)

Davayı, takibe itiraz edilen alacaklı (davacı), itiraz eden borçluya (davalı) karşı açar. Dava, genel hükümlere tabi olup yazılı yargılama usulüyle görülür; alacaklı, alacağının varlığını her türlü delille (senet, fatura, ticari defterler, yazışmalar vb.) ispatlayabilir. Mahkeme, alacağın gerçekten var olup olmadığını esastan inceler; bu yönüyle itirazın iptali davası, dar ve şekli inceleme yapan icra mahkemesindeki itirazın kaldırılması yolundan ayrılır. Dava sonunda itirazın iptaline karar verilirse borçlunun itirazı ortadan kalkar ve takip kaldığı yerden devam eder.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İtirazın iptali davası, icra mahkemesinde değil, uyuşmazlığın esasına bakan genel mahkemede görülür. Görevli mahkeme, alacağın niteliğine göre belirlenir: uyuşmazlık ticari bir işten kaynaklanıyorsa asliye ticaret mahkemesi, tüketici işleminden kaynaklanıyorsa tüketici mahkemesi, iş ilişkisinden kaynaklanıyorsa iş mahkemesi, bunların dışındaki hâllerde ise asliye hukuk (veya değerine göre sulh hukuk) mahkemesi görevlidir. Uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A/1); tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda da, tüketici hakem heyetinin görevine girenler dışında, aynı şart aranır (TKHK m.73/A/1). Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıyla ilgili itirazın iptali davalarında da arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu şartın dışındadır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ve 3). Yetki bakımından genel hükümler uygulanır; kural olarak davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesi ile sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda sözleşmenin ifa yeri mahkemesi yetkilidir. Görevin ve yetkinin baştan doğru belirlenmesi, usulden ret ve süre kaybını önler.

Süre (Bir Yıllık Hak Düşürücü Süre)

İtirazın iptali davasının, borçlunun itirazının alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde açılması gerekir. Bu süre bir hak düşürücü süre olup mahkemece re’sen (kendiliğinden) gözetilir; sözleşmeyle uzatılamaz veya kısaltılamaz. Sürenin geçirilmesi hâlinde alacaklı, aynı takip üzerinden itirazın iptalini isteyemez; ancak genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır (İİK m.67/5).

Uygulamada en kritik nokta, sürenin başlangıcıdır: Bir yıllık süre, borçlunun icra dairesine yaptığı itirazın alacaklıya usulüne uygun tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. İtiraz alacaklıya tebliğ edilmemişse, alacaklı itirazı başka yollarla öğrenmiş olsa dahi süre kural olarak işlemeye başlamaz. Bu ilke, aşağıdaki Yargıtay kararlarında açıkça vurgulanmaktadır.

İcra İnkar Tazminatı ve Likit Alacak

İtirazın iptali davasının en önemli sonuçlarından biri icra inkar tazminatıdır. Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, borçlu; alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67/2 (İcra inkar tazminatı)

“Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.”

Ancak icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi iki şarta bağlıdır: borçlunun itirazının haksız olması ve takibe konu alacağın likit (belirli/belirlenebilir) olması. Alacağın miktarı ancak yargılama ile (örneğin bilirkişi incelemesiyle) belirlenebiliyorsa alacak likit sayılmaz ve icra inkar tazminatına hükmedilemez. Tazminatın belirlenmesinde ise takip talebi veya davadaki talep esas alınır.

İlgili Kanun Hükmü — 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67 (Ek fıkra — 6352 s.K.)

“Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır.”

İtirazın İptali mi, İtirazın Kaldırılması mı?

Alacaklı, duran takibe devam etmek için iki yoldan birini seçebilir. Elinde İİK m.68 ve 68/a’da sayılan nitelikli belgelerden (imzası ikrar veya noter onaylı borç ikrarı, resmî makbuz/belge vb.) biri varsa, hızlı ve dar yetkili icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gidebilir; bunun süresi altı aydır. Böyle bir belgesi yoksa ya da uyuşmazlığın esastan çözülmesini istiyorsa genel mahkemede itirazın iptali davası açar; bunun süresi ise bir yıldır. Bu iki yol arasındaki seçim ve süreler, aşağıdaki Hukuk Genel Kurulu kararında net biçimde ortaya konmuştur. İtirazın kaldırılması yolunun ayrıntıları için İtirazın Kaldırılması (İİK m.68, 68/a, 69) başlıklı yazımıza bakılabilir.

Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar; itirazın iptali davasında icra inkar tazminatının koşulları (haksız itiraz + likit alacak), bir yıllık hak düşürücü sürenin borçlunun itirazının alacaklıya tebliğiyle başlaması ve itirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki seçimlik yol ve süre ayrımına ilişkindir. Kararların tamamı resmî karar veri tabanından tam metin olarak doğrulanmıştır.

İcra inkar tazminatı için haksız itiraz ve likit alacak şartı

Yargıtay Kararı

“İcra İflas Kanunu’nun 67/2. maddesi gereğince, itirazın iptali davalarında icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazında haksız ve takibe konu alacağın likit olması zorunludur. … Likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ise ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinebilecek durumda olması; başka bir ifadeyle, borçlunun bizzat kendisinin ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Bu koşullar yoksa, likit bir alacaktan söz edilemez.”

Bir yıllık hak düşürücü süre itirazın alacaklıya tebliğiyle başlar; harici öğrenme yeterli değildir

Yargıtay Kararı

“itirazın iptali davası açmak için öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre borçlunun itirazının alacaklıya tebliğ tarihinden itibaren başlar. Bunun dışında bir yol (harici öğrenme v.s) öngörülmemiştir. Nitekim, aynı Kanun’un 62/2. madde ve fıkra hükmünde de, itirazın alacaklıya tebliği zorunluluğu getirilmiştir.”

İtirazın iptali (bir yıl) ile itirazın kaldırılması (altı ay) arasındaki seçimlik yol ve süre ayrımı

Yargıtay Kararı

“takip konusu alacak İİK’nın 68, 68-a maddelerindeki belgelerden birine dayanmaktaysa, alacaklı dilerse icra mahkemesinde itirazın kaldırılması, dilerse mahkemede itirazın iptali davası açma (m.67) yoluna gidebilir. … Hem itirazın iptali davası, hem de itirazın kaldırılmasında kanun koyucu hak düşürücü süreler öngörmüş olup, bu süre itirazın kaldırılması için altı ay (m.68, 68-a), itirazın iptali davası için bir yıldır (m. 67).”

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası nedir?

İlamsız icra takibine borçlunun itiraz etmesiyle duran takibe devam edebilmek için alacaklının genel mahkemede açtığı davadır. Mahkeme davayı kabul ederse itirazın iptaline ve takibin devamına karar verir.

İtirazın iptali davası ne kadar sürede açılmalıdır?

Borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir ve mahkemece re’sen gözetilir. İtiraz alacaklıya tebliğ edilmemişse süre işlemeye başlamaz.

İtirazın iptali davası hangi mahkemede açılır?

İcra mahkemesinde değil, alacağın niteliğine göre görevli genel mahkemede (asliye hukuk, asliye ticaret, tüketici veya iş mahkemesi) açılır. Yetki bakımından kural olarak davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

İcra inkar tazminatı hangi durumda istenebilir?

Borçlunun itirazının haksız olması ve takibe konu alacağın likit (belirli/belirlenebilir) olması hâlinde, karşı tarafın talebi üzerine hükmolunan meblağın en az %20’si oranında icra inkar tazminatına karar verilir. Alacak ancak yargılamayla belirlenebiliyorsa likit sayılmaz ve tazminata hükmedilemez.

İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?

İtirazın kaldırılması, İİK m.68/68-a’daki nitelikli belgelere dayanan alacaklının icra mahkemesinde altı ay içinde başvurduğu dar/şekli bir yoldur. İtirazın iptali ise genel mahkemede bir yıl içinde açılan, alacağın esastan incelendiği bir davadır. Alacaklı, koşulları varsa bu yollardan birini seçebilir.

Bir yıllık süreyi kaçırırsam ne olur?

Aynı takip üzerinden itirazın iptalini isteyemezsiniz; ancak genel hükümlere göre ayrı bir alacak davası açma hakkınız saklıdır (İİK m.67/5).

Çapar Hukuk, İcra ve İflas Hukuku kapsamında; ilamsız icra takiplerinde itirazın iptali ve itirazın kaldırılması davalarını, icra inkar tazminatı ve süre yönetimi dâhil olmak üzere alacaklı ve borçlu menfaatini gözeterek yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

İcra ve İflas Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm İcra ve İflas Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: itirazın iptali davası · İİK 67 · icra takibine itirazın iptali · icra inkar tazminatı · likit alacak · bir yıllık hak düşürücü süre · itirazın alacaklıya tebliği · genel mahkeme görevli · itirazın iptali yetkili mahkeme · kötü niyet tazminatı · itirazın iptali ile itirazın kaldırılması farkı · ilamsız icra · ödeme emrine itiraz · takibin durması · İcra ve İflas Kanunu m.66 m.67

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İtirazın İptali Davası (İİK m.67)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/itirazin-iptali-davasi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›