Son gözden geçirme:
Karar NotuYargıtay HGK: Kabul Edilen Menfi Tespitte Vekâlet Ücreti Kesinleşmeden İcraya Konulamaz, Şikâyet Süresiz
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre menfi tespit ilamı bir bütündür; davanın kabulüyle hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücreti, esas hakkındaki hüküm kesinleşmeden ilamlı icra takibine konulamaz. Kesinleşmeden başlatılan takibe karşı şikâyet kamu düzenine ilişkindir ve İİK m.16’daki yedi günlük süreye bağlı değildir; icra mahkemesi takibin iptaline karar verir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre menfi tespit ilamı bir bütündür; davanın kabulüyle hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücreti, esas hakkındaki hüküm kesinleşmeden ilamlı icra takibine konulamaz. Buna karşı şikâyet kamu düzenine ilişkindir ve yedi günlük süreye bağlı değildir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Menfi tespit ilamındaki yargılama gideri ve vekâlet ücretinin kesinleşmeden takibe konulması ve şikâyet süresi hakkında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı (İİK m.72/5, m.16).
Uyuşmazlık
Bir şirketin bir bankaya karşı açtığı menfi tespit davası 09.04.2013 tarihinde kabul edilmiş, banka aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmiştir. Banka, kararı temyiz ettiğini belirtmiştir. Şirket, kesinleşmeyi beklemeden 31.05.2013 tarihinde 1.584,60 TL yargılama gideri ile 10.050 TL vekâlet ücretinin tahsili için ilamlı icra takibi başlatmıştır.
İcra emri 05.06.2013 tarihinde tebliğ edilmiş; banka 13.06.2013 tarihinde icra mahkemesine başvurarak ilam kesinleşmeden takip yapılamayacağını ileri sürmüştür. İcra mahkemesi takibi iptal etmiş; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi ise yedi günlük şikâyet süresinin geçirildiğini belirterek kararı bozmuştur. İcra mahkemesi, menfi tespit ilamının kesinleşmeden takibe konulmasının kamu düzenine ilişkin olduğunu ve süresiz şikâyete tâbi bulunduğunu belirterek direnmiştir.
Kararın Sonucu
Hukuk Genel Kurulu 18.05.2022 tarihinde alacaklının temyiz itirazlarını reddederek direnme kararını onamıştır; takibin iptali kararı ayakta kalmıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir: takip konusu alacak para alacağı olduğundan kamu düzenini ilgilendirmediği görüşü Kurul çoğunluğunca kabul edilmemiştir. Karar metninde karşı oy yazısı ve karşı oy sayısı yer almamaktadır. Karar, 5311 sayılı Kanunla İİK’ya eklenen geçici m.7’nin göndermesiyle uygulanan İİK m.366/III uyarınca karar düzeltme yolu açık olarak verilmiştir; karar veri tabanında bu dosyada bir düzeltme kararı görünmemektedir.
Gerekçe
Kurula göre ilamlı icra için hükmün kesinleşmesi kural olarak şart değildir; ancak bazı ilamlar kesinleşmedikçe icraya konulamaz. İİK m.72/5 uyarınca menfi tespit ilamı da ancak kesinleştikten sonra icra edilebilir. Eklentiler bakımından Kurul şöyle demiştir:
“…ilâm bir bütün olup, ilâmda yer alan eklentiler de aynı kurala tâbidir. İlâmın eklentisi niteliğindeki tazminat ve yargılama giderleri için de menfi tespit ilâmı kesinleşmedikçe ilâmlı icra takibi yapılamaz”
Süre bakımından Kurul, İİK m.16’daki yedi günlük sürenin istisnalarından birinin kamu düzenine aykırı işlemler olduğunu hatırlatmış; şikâyeti yalnız taşınmazın aynına, kişiler ve aile hukukuna ilişkin ilamlarda süresiz sayan bir ayrımı reddetmiştir:
“Kesinleşmeden icra edilemeyecek olan tüm ilâmlarda kesinleşme, ilâmlı takibin esaslı bir unsuru durumunda olduğu için bu unsurdaki eksiklik kanunun ağır ihlâli anlamına geleceğinden kamu düzenine aykırılık olarak nitelendirilmelidir.”
Somut olayda Kurul şu sonuca varmıştır:
“…borçlunun icra mahkemesine başvurusu bu hâli ile ilâma aykırılık şikâyeti olup, kamu düzenine ilişkin olduğundan süresiz şikâyete tabidir. … Şikâyet konusu ilâmlı icra takibinde, dayanak menfi tespit ilâmında hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücreti talep edilmiş olup, bu kalemlerin kesinleşmesi ve infazı ancak bir bütün olarak ilâmın kesinleşmiş olmasına bağlıdır. Dolayısıyla, ilâmın esas hakkındaki hükmü kesinleşmeden yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkin hüküm bölümü ayrıca icra takibine konu edilemez.”
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
Karar, menfi tespit ilamındaki yargılama gideri ve vekâlet ücretini bağımsız bir para alacağı olarak değil, ilamın eklentisi olarak görmektedir. Kurul, bu görüşü 07.11.1990, 05.10.2005 ve 09.03.2021 tarihli kararlarında da benimsediğini belirtmiştir. Davayı kazanan taraf bu kalemler için esas hakkındaki hükmün kesinleşmesini beklemelidir. Kurula göre böyle bir takip talebini icra müdürü kendiliğinden reddetmelidir; borçlu ise icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün geçmiş olsa bile şikâyet yoluna başvurabilir. Kurul, şikâyetin süresiz olduğu sonucunu kesinleşmenin arandığı bütün ilamlar için geçerli saymıştır.
Hukuk Genel Kurulu sonraki bir kararında, tapu iptali ve tescil talebi reddedilip tazminata hükmedilen ilamın kesinleşmeden takibe konulabileceğini kabul etmiş; HMK m.350/2 ve m.367/2 bakımından belirleyici olanın davanın türü değil hükmün niteliği olduğunu belirtmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/654 E., 2026/406 K., 24.06.2026). O takipte yargılama gideri ve vekâlet ücreti de istenmişti; Kurul bu kalemleri ayrıca değerlendirmeden direnme kararını bütünüyle onamıştır. O karar İİK m.72’ye ve menfi tespit ilamına değinmemektedir; orada giderler, kesinleşmeden icra edilebilen bir tazminat hükmüne eşlik etmektedir. Menfi tespit ilamında ise asıl hüküm bir tespit hükmüdür ve İİK m.72/5 icranın iadesini kesinleşmeye bağlar. İki karar çelişmemektedir; yine de 2026 kararında Kurul ilamın bir bütün olarak ele alınması gerektiğini savunan borçlunun itirazlarını reddettiğinden, hüküm fıkrasını esas alan bu ölçütün menfi tespit ilamındaki vekâlet ücretine uygulanıp uygulanmayacağı izlenmelidir.
Dikkat: Karar, davanın kabul edildiği bir menfi tespit ilamına ilişkindir; ret hâlindeki ilam bu kararda incelenmemiştir. Temyizin icraya etkisi bakımından uyuşmazlıkta HMK geçici m.3 yollamasıyla 1086 sayılı HUMK m.443 uygulanmıştır; Kurul bununla birlikte HMK m.367/2’ye de yer vermiştir ve İİK m.72/5 bugün de yürürlüktedir. Şikâyetin süreye bağlı olmaması başvurunun ertelenmesi için gerekçe değildir; takip sürdükçe haciz gibi işlemler yapılabilir.
İlgili Mevzuat
“Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. …”
“Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.”
“(1) Temyiz, kararın icrasını durdurmaz. …
(2) Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez.”
Sıkça Sorulan Sorular
Menfi tespit davasında hükmedilen vekâlet ücreti kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Dava kabul edilmişse Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre hayır. Yargılama gideri ve vekâlet ücreti ilamın eklentisidir; esas hakkındaki hüküm kesinleşmeden ilamlı icra takibine konulamaz. Davanın reddi hâli bu kararda incelenmemiştir.
Kesinleşmeden başlatılan takibe karşı şikâyet süresi ne kadardır?
Kurula göre bu şikâyet kamu düzenine ilişkindir ve İİK m.16’daki yedi günlük süreye bağlı değildir.
Şikâyet kabul edilirse ne olur?
Kurula göre icra mahkemesi ilamlı takibin iptaline karar verir.
Hangi ilamlar kesinleşmeden icraya konulamaz?
Kural olarak istinaf ya da temyiz yoluna başvurmak icrayı durdurmaz (HMK m.350/1, m.367/1). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar (HMK m.350/2, m.367/2) ile menfi tespit ilamları (İİK m.72) istisnalar arasındadır; özel kanunlarda başka istisnalar da vardır.
Menfi tespit davası vekâlet ücretine ilişkin HGK kararı oybirliğiyle mi verildi?
Hayır, oy çokluğuyla verildi; takip konusu alacak para alacağı olduğundan kamu düzenini ilgilendirmediği görüşü çoğunluk bulmadı.
İlgili Makaleler
- Menfi Tespit ve İstirdat Davası: Borçlu Olmadığının Tespiti ve Ödenen Paranın Geri Alınması
- Kambiyo Senetlerinde Menfi Tespit Davası
- Yargıtay HGK: Tapu İptali ve Tescil, Olmazsa Tazminat Davasında Tazminat Kesinleşmeden İcraya Konulabilir
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli icra Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İcra ve İflas Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Tehir-i İcra (İcranın Geri Bırakılması) Nasıl Alınır? Adım Adım Süreç, Teminat ve Süreler
- Yurt Dışındaki Kişiye Tebligat: Konsolosluk, İlanen Tebligat ve Habersiz Kesinleşen Karar ve Takipler
- Konkordato Mühletinde Banka Hesaptan Kesinti Yapabilir mi? Takas, Mahsup ve Bloke (İİK m.294)
- Konkordatoda Finansal Kiralama Konusu Malın İadesi Ertelenebilir mi? (İİK m.307 ve m.294/7)
Anahtar kavramlar: menfi tespit davası vekalet ücreti · menfi tespit ilamı kesinleşmeden icra takibi · kesinleşmeden icraya konulamayan ilamlar · süresiz şikayet · şikayet süresi İİK 16 · ilama aykırılık şikayeti · İİK m.72/5 · HMK m.367/2 · yargılama gideri ilamlı takip
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Kabul Edilen Menfi Tespitte Vekâlet Ücreti Kesinleşmeden İcraya Konulamaz, Şikâyet Süresiz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/menfi-tespit-vekalet-ucreti-kesinlesmeden-icraya-konulamaz

























