Son gözden geçirme:
Tıbbi Malpraktiste Hekimin Sorumluluğu
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Hekim, tıbbın gerek ve kurallarına uygun ve benzer alanda iş gören basiretli bir meslektaşının göstereceği özenle davranmakla yükümlüdür; Yargıtay’a göre en hafif kusurundan bile sorumludur (TBK m.506). Sorumluluk için kusur, zarar ve aralarında illiyet bağı gerekir; tıbba uygun davranılmasına rağmen ortaya çıkan komplikasyon kural olarak sorumluluk doğurmaz, ancak hekimin hastayı bu olasılık hakkında önceden aydınlatma ve komplikasyonu doğru yönetme yükümlülüğü sürer. Aydınlatmanın gereği gibi yapıldığını ispat yükü hekimdedir ve müdahaleye özgü riskleri somut olarak içermeyen matbu onam formları tek başına yeterli sayılmaz. Serbest hekim ve özel hastanede ilişki kural olarak vekâlet sözleşmesidir ve davalar çoğunlukla tüketici mahkemesinde görülür; kamu hastanesinde ise dava hekime karşı değil idareye karşı, idari yargıda tam yargı davası olarak açılır. Tıbbi zorunluluk olmaksızın yapılan estetik müdahaleler Yargıtay’ca eser sözleşmesi sayıldığından hekim kararlaştırılan sonucu taahhüt eder.
Tıbbi malpraktiste hekimin hukuki sorumluluğu: hasta–hekim ilişkisinin niteliği (özel/serbest hekimde vekâlet — TBK m.502, kamu hastanesinde kamusal/idari ilişki, estetikte eser sözleşmesi), özen borcu ve en hafif kusurdan sorumluluk (TBK m.506), komplikasyon–malpraktis ayrımı, aydınlatılmış onam ve aydınlatma yükümlülüğü (1219 sayılı Kanun m.70), aydınlatmanın ispat yükünün hekimde olması, görevli mahkeme (tüketici mahkemesi / idari yargı tam yargı davası), zorunlu mali sorumluluk sigortası (1219 Ek m.12) ile Yargıtay 13., 6. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararları.
Tıbbi malpraktiste (kötü uygulama) hekimin hukuki sorumluluğu; hasta–hekim ilişkisinin niteliği (serbest/özel hekimde vekâlet sözleşmesi — TBK m.502, kamu hastanesinde kamusal/idari ilişki), hekimin özen borcu ve en hafif kusurdan sorumluluk (TBK m.506), komplikasyon ile malpraktis ayrımı, aydınlatılmış onam (rıza) ve aydınlatma yükümlülüğü (1219 sayılı Kanun m.70), aydınlatmanın ispat yükünün hekimde olması, estetik müdahalelerin eser sözleşmesi sayılması ve sonuç sorumluluğu, görevli mahkeme (tüketici mahkemesi / idari yargı tam yargı davası), zorunlu mali sorumluluk sigortası ile Yargıtay 13., 6. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararları.
Tıbbi malpraktis (tıbbi kötü uygulama), hekimin ya da sağlık kuruluşunun tıbbın gerek ve kurallarına aykırı davranışı (özen borcuna aykırılık) sonucu hastaya zarar vermesidir. Her olumsuz sonuç malpraktis değildir; tıbben her türlü özene rağmen ortaya çıkabilen komplikasyonlar kural olarak sorumluluk doğurmaz. Bu yazıda hasta–hekim ilişkisinin hukuki niteliği, hekimin özen borcu, komplikasyon–malpraktis ayrımı, aydınlatılmış onam, ispat yükü, estetik müdahalelerin özel konumu, görevli mahkeme ve Yargıtay'ın yerleşik ölçütleri ele alınmaktadır.
Tıbbi Malpraktis (Kötü Uygulama) Nedir?
Hekim, hastasının zarar görmemesi için mesleki tüm şartları yerine getirmek, hastanın durumunu zamanında ve gecikmeksizin saptamak, somut durumun gerektirdiği önlemleri eksiksiz almak ve uygun tedaviyi gecikmeden uygulamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırı, özensiz, eksik ya da hatalı tıbbi uygulama sonucunda hastada zarar doğmuşsa tıbbi malpraktis gündeme gelir. Sorumluluğun doğması için kural olarak bir kusur (özen borcuna aykırılık), bir zarar ve ikisi arasında illiyet (nedensellik) bağı aranır.
Hasta–Hekim İlişkisinin Hukuki Niteliği: Vekâlet, Kamusal İlişki ve Eser
Sorumluluğun hukuki dayanağı, sağlık hizmetinin kim tarafından sunulduğuna göre değişir:
Serbest çalışan hekim veya özel hastane: vekâlet sözleşmesi
Hekim mesleğini serbest icra ediyorsa ya da hizmet özel bir sağlık kuruluşunda veriliyorsa, hasta ile arasındaki ilişki kural olarak vekâlet sözleşmesidir. Hekim bir sonucu (iyileşmeyi) değil, özenli iş görmeyi borçlanır.
“Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kanunda düzenlenmemiş olan işgörme sözleşmelerine de uygulanır. Sözleşme veya teamül varsa vekil, ücrete hak kazanır.”
Kamu hastanesi: kamusal (idari) ilişki
Devlet, üniversite, belediye ve diğer kamu kurumlarına ait hastanelerde hasta ile hekim arasında sözleşme ilişkisi yoktur; ilişki kamusaldır. Bu hâllerde sorumluluk idarenin hizmet kusuruna dayanır ve dava, hekime karşı değil idareye karşı, idari yargıda tam yargı davası olarak açılır (aşağıda “Görevli Mahkeme” bölümü).
Estetik müdahale: eser sözleşmesi
Tıbbi zorunluluktan değil, görünümü iyileştirme amacından doğan estetik müdahaleler Yargıtay'ca eser sözleşmesi sayılır; burada hekim, belirli bir sonucu taahhüt eder (aşağıda “Estetik Müdahaleler” bölümü).
Hekimin Özen Borcu ve En Hafif Kusurdan Sorumluluk
Vekâlet ilişkisinde hekimin temel borcu özen borcudur. Hekim, benzer alanda iş gören basiretli bir meslektaşının göstermesi gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır; bu ölçütün altında kalan her davranış, hafif kusur dahi olsa, sorumluluğu doğurur.
“Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir. Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır.”
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre hekim “işçi gibi” özenle davranmak zorunda olup en hafif kusurundan bile sorumludur; bu nedenle doktorun meslek alanı içindeki bütün kusurları (hafif de olsa) sorumluluğun unsuru sayılır.
Komplikasyon mu, Malpraktis mi?
Hukuken kritik ayrım, zararın bir komplikasyondan mı yoksa kusurlu uygulamadan (malpraktis) mı doğduğudur. Komplikasyon, tıbbın kurallarına uygun davranılmasına rağmen ortaya çıkabilen, öngörülebilir ama her zaman önlenemeyen olumsuz sonuçtur. Yargıtay'a göre tıbbın gerek ve kurallarına uygun davranılmakla birlikte sonuç değişmemişse hekim sorumlu tutulamaz. Buna karşılık, komplikasyon ortaya çıktığında dahi hekimin iki yükümlülüğü sürer: hastayı bu komplikasyon olasılığı hakkında önceden aydınlatmış olmak ve komplikasyon gerçekleştiğinde süreci doğru yönetmek. Bu yükümlülüklerin ihlali başlı başına sorumluluk doğurur.
Aydınlatılmış Onam (Rıza) ve Aydınlatma Yükümlülüğü
Her tıbbi müdahale, kişinin vücut bütünlüğüne yapılan bir girişimdir; bu nedenle kural olarak ancak hastanın özgür ve aydınlatılmış rızası (onamı) ile hukuka uygun hâle gelir. Bu temel, Anayasa'nın 17. maddesindeki maddi-manevi varlığın korunması hakkına dayanır. Salt “ameliyata rıza” yeterli değildir; hastaya müdahalenin amacı, niteliği, başarı şansı, riskleri, komplikasyonları, alternatif tedavi seçenekleri ve reddetme hâlindeki sonuçların anlayabileceği bir dille açıklanması gerekir.
“Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastanın, hasta küçük veya tahtı hacirde ise veli veya vasisinin evvelemirde muvafakatını alırlar. Büyük ameliyei cerrahiyeler için bu muvafakatin tahriri olması lazımdır. … (Veli veya vasisi olmadığı veya bulunmadığı veya üzerinde ameliye yapılacak şahıs ifadeye muktedir olmadığı takdirde muvafakat şart değildir.) …”
Büyük cerrahi müdahalelerde muvafakatin yazılı olması kanunen zorunludur; 2025 yılındaki değişiklikle bu muvafakat elektronik ortamda da alınabilmektedir. Bununla birlikte aydınlatmanın kendisi yazılı ya da sözlü olabilir; önemli olan hastanın gerçekten ve yeterince bilgilendirilmiş olmasıdır. Hastaya imzalatılan genel/matbu onam formları, müdahaleye özgü riskleri ve komplikasyonları somut biçimde içermiyorsa geçerli bir aydınlatılmış onam için tek başına yeterli sayılmaz.
İspat Yükü ve Deliller (Bilirkişi)
Aydınlatma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirildiğini ispat yükü hekimdedir (veya hastanededir). Bunun temelinde, müdahaleye rıza bulunmadığına ilişkin yasal karine ile hekimin kayıt tutma ve arşivleme yükümlülüğü yatar; kayıtların tutulmaması hasta lehine fiilî karine yaratabilir. Tıbbi uygulamanın kurallara uygun olup olmadığı ve kusurun bulunup bulunmadığı ise, kural olarak bilirkişi incelemesiyle (Adli Tıp Kurumu ve/veya üniversitelerin ilgili uzmanlık dallarından oluşturulan heyetler) belirlenir. Bu nedenle dava öncesinde tıbbi kayıtların, epikrizlerin, görüntülerin ve onam belgelerinin eksiksiz temini büyük önem taşır.
Estetik Müdahaleler: Eser Sözleşmesi ve Sonuç Sorumluluğu
Tıbbi zorunluluk olmaksızın yapılan estetik müdahaleler, sıradan tedaviden farklı olarak Yargıtay'ca eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Burada hekim yalnızca özenli çaba değil, kararlaştırılan sonucu (estetik beklentiyi karşılayan ayıpsız sonucu) taahhüt eder; sonuç sağlanmazsa edim ifa edilmiş sayılmaz. Yine de hekimin, müdahalenin riskleri ve komplikasyonları konusunda hastayı aydınlatma ve komplikasyon sürecini doğru yönetme yükümlülüğü devam eder. Estetik uyuşmazlıklarda eser sözleşmesinin ayıp hükümleri (bedelden indirim, ayıbın giderilmesi, tazminat) gündeme gelir.
Görevli Mahkeme, Zorunlu Sigorta ve Süre
Özel hastane veya serbest hekim aleyhine açılan davalar, sağlık hizmetinin bir tüketici işlemi sayılması nedeniyle çoğunlukla tüketici mahkemesinin görev alanına girer (estetik=eser uyuşmazlıkları dâhil). Kamu hastanesi söz konusu olduğunda ise dava, hekime karşı değil idareye karşı, idari yargıda tam yargı davası olarak açılır; idari başvuru ve dava süreleri (İYUK) ayrıca dikkate alınmalıdır.
Hekimler için Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 1219 sayılı Kanun'un Ek 12. maddesi ile zorunlu kılınmıştır; bu sigortadan kaynaklanan, sigortacının taraf olduğu uyuşmazlıklar ticari nitelikleri gereği farklı bir yargı koluna (asliye ticaret) tabidir. Zamanaşımı bakımından sözleşmeye (vekâlet) dayalı talepler ile haksız fiil nitelikli talepler ve idari yargıdaki süreler farklılık gösterdiğinden, hak kaybı yaşamamak için olayın hemen ardından hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Yargıtay Kararları
Hekimin/özel hastanenin hukuki sorumluluğu uyuşmazlıkları, tarihsel olarak kapatılan 13. Hukuk Dairesi tarafından karara bağlanmış; güncel yapılanmada bu işler 3. ve 6. Hukuk Daireleri ile ilkesel olarak Hukuk Genel Kurulu tarafından görülmektedir. Tıbbi kötü uygulama zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin (sigortacının taraf olduğu) davalar ise 11. Hukuk Dairesi önüne gelmektedir. Aşağıdaki kararlar resmî karar veri tabanından tam metin olarak doğrulanmıştır.
Hekimin özen borcu ve en hafif kusurdan sorumluluk; tıbba uygun müdahalede sonuçtan sorumsuzluk, komplikasyonda aydınlatma şartı
“… vekil … yöneldiği sonucun elde edilmemesinden sorumlu değil ise de, bu sonuca ulaşmak için gösterdiği çabanın yaptığı işlemlerin, eylemlerin ve davranışların özenli olmayışından doğan zararlardan dolayı sorumludur. … Vekil işçi gibi Özenle davranmak zorunda olup, en hafif kusurundan bile sorumludur.( TBK.nun 396/1 md.) O nedenle, doktorun meslek alanı içinde olan bütün kusurları, hafif de olsa, sorumluluğun unsuru olarak kabul edilmelidir. … Tıbbın gerek ve kurallarına uygun davranılmakla birlikte sonuç değişmemiş ise doktor sorumlu tutulmamalıdır. … Salt ameliyata rıza göstermek yeterli değildir. Ayrıca, komplikasyonların da izah edilmesi gerekmektedir. … Aydınlatılmış onamda ise ispat külfeti hekim yada hastanededir. … Davacıda oluşan perforasyonun komplikasyon olduğunun belirlenmesi halinde aydınlatmanın yeterli olmadığı gözetilmeli ve hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir.”
İlişkinin niteliği: serbest hekimde vekâlet, kamu hastanesinde kamusal ilişki; aydınlatmada ispat yükü hekimde
“Hekimin mesleki faaliyetlerini serbest olarak icra etmesi durumunda hekimle hasta arasında bir sözleşme söz konusudur. Hekim bu sözleşme ile bir sonuç borcunu değil özenli iş görme borcu altına girdiğinden bu sözleşme Türk hukukunda genel olarak vekâlet sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. … Öte yandan Devlet, üniversite, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait hastaneler ile doktorlar arasındaki ilişki kamusal bir ilişki olduğundan hasta ile doktor arasında sözleşme ilişkisi söz konusu değildir. … hekimin aydınlatma yükümlülüğünde ispat yükü hekim üzerinde olmalıdır.”
Aydınlatma hekimin asli yükümlülüğüdür; aydınlatmama tek başına sorumluluk doğurur
“… aydınlatma yükümlülüğünün asıl olarak hekimin üzerinde olduğunun kabulü gerekir. … İlk Derece Mahkemesinin de kabulünde olduğu üzere aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinden davalı hekimin sorumlu olduğunun kabul edilerek …”
Estetik müdahale eser sözleşmesidir; hekim sonucu garanti eder
“Somut olayda, davacı ile davalı arasında eser sözleşmesi niteliğinde estetik müdahaleyi kapsayan hukuki ilişki bulunduğu, sözleşmenin niteliği itibariyle hekim ile hasta arasında tıbbi zorunluluk sebebiyle gerçekleştirilen tedaviye ilişkin vekalet sözleşmesinden farklı olduğu ve eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. … eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmektedir. Komplikasyonlarda ise, aydınlatma yükümlülüğü ve komplikasyon yönetiminin doğru yapılması yine yüklenicinin sorumluluğundadır.”
Sıkça Sorulan Sorular
Tedavim kötü sonuçlandı; her olumsuz sonuç malpraktis midir?
Hayır. Tıbbın gerek ve kurallarına uygun davranılmasına rağmen ortaya çıkabilen olumsuz sonuçlar komplikasyondur ve kural olarak sorumluluk doğurmaz. Sorumluluk için hekimin özen borcuna aykırı (kusurlu) bir davranışı, bir zarar ve aralarında illiyet bağı gerekir. Komplikasyon hâlinde dahi hekimin önceden aydınlatma ve süreci doğru yönetme yükümlülüğü sürer.
Ameliyat öncesi onam formu imzaladım; yine de dava açabilir miyim?
Evet, açabilirsiniz. Salt “rıza” yeterli değildir; müdahalenin riskleri, komplikasyonları ve alternatiflerinin anlayacağınız biçimde açıklanmış olması gerekir. Genel/matbu formlar müdahaleye özgü riskleri somut içermiyorsa geçerli aydınlatılmış onam sayılmaz. Aydınlatmanın usulünce yapıldığını ispat yükü hekimdedir.
Kamu hastanesinde zarar gördüm; kime ve nerede dava açarım?
Kamu hastanelerinde hasta ile hekim arasında sözleşme yoktur; ilişki kamusaldır. Bu nedenle dava, hekime karşı değil idareye karşı, idari yargıda tam yargı davası olarak açılır. İdari başvuru ve dava süreleri (İYUK) ayrıca önemlidir; süreyi kaçırmamak için erken danışmanlık alınmalıdır.
Özel hastane veya estetik müdahale için hangi mahkeme görevli?
Özel hastane/serbest hekim aleyhine açılan davalar çoğunlukla tüketici mahkemesinin görev alanına girer. Estetik müdahaleler eser sözleşmesi sayıldığından, sonuç sağlanmadığında eser sözleşmesinin ayıp hükümleri (bedelden indirim, giderim, tazminat) uygulanır.
Hekimin zorunlu sigortası varsa tazminatı sigortadan alabilir miyim?
Hekimler için Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (1219 sayılı Kanun Ek m.12) zorunludur. Şartları oluştuğunda zarar, poliçe limitleri dâhilinde bu sigortadan karşılanabilir; sigortacının taraf olduğu uyuşmazlıklar ticari nitelikleri gereği ayrı bir yargı kolunda görülür.
Kusurun olup olmadığı nasıl belirlenir?
Tıbbi uygulamanın kurallara uygunluğu ve kusurun varlığı, kural olarak bilirkişi incelemesiyle (Adli Tıp Kurumu ve/veya üniversitelerin ilgili uzmanlık dallarından heyetler) belirlenir. Bu nedenle tıbbi kayıtlar, epikrizler, görüntüler ve onam belgeleri delil olarak büyük önem taşır.
Çapar Hukuk, Sağlık Hukuku kapsamında tıbbi malpraktis nedeniyle maddi ve manevi tazminat davaları, aydınlatılmış onam ve özen borcu ihlallerinin değerlendirilmesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin başvuruları yürütür.
İlgili Makaleler
- Anahtar Teslim (Eser) Sözleşmesinde Ayıplı Teslim
- İdari Yargıda İptal Davası
- Vekâlet Sözleşmesi ve Azil
- Tam Gün Yasası: Hekim ve Öğretim Üyelerinin Serbest Çalışma Yasağı 1928’den 2026’ya ve Güncel Durum
- Danıştay: Tıbbi Hata Tam Yargı Davasında Beş Yıllık Süre Tedavi Bitip Kesin Rapor Alınınca Başlar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli sağlık hukuku ve malpraktis Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Sağlık Hukuku alanındaki diğer makaleler
Anahtar kavramlar: tıbbi malpraktis · tıbbi kötü uygulama · hekimin sorumluluğu · doktor hatası tazminat · hekimin özen borcu · en hafif kusur · komplikasyon malpraktis ayrımı · aydınlatılmış onam · aydınlatma yükümlülüğü · rıza · ispat yükü hekimde · vekâlet sözleşmesi · TBK m.502 · TBK m.506 · 1219 sayılı Kanun m.70 · hasta hakları
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Tıbbi Malpraktiste Hekimin Sorumluluğu”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/tibbi-malpraktiste-hekimin-sorumlulugu

























