Son gözden geçirme:
Cezaevinde Sağlık Hizmeti Gecikince Tazminat Davası: Görev, Süre, Hizmet Kusuru, Tazminat Kalemleri, Faiz
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Devlet, gözetimi altındaki hükümlü ve tutukluların muayene ve tedavisini sağlamakla yükümlüdür; bu hizmetin geç işlemesi hizmet kusuru sayılabilir ve tam yargı davasına konu olur. Görev konusunda Danıştay 10. Dairesinde iki hat vardır: hastaneye sevkin geciktirilmesine dayanan bir davada adli yargı görevli sayılmışken (oy çokluğuyla), aynı Daire sağlık hizmetinin işleyişindeki kusura dayanan davaları esastan incelemeyi sürdürmektedir. Dava açmadan önce idareye, zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde başvurulmalı; ret ya da otuz günlük sessizlikten sonra altmış gün içinde dava açılmalıdır. Kalemler ayrı ayrı ve adıyla istenmelidir. İçtihatları Birleştirme Kurulu kararına göre artırılan miktara da ilk talep edilen miktarla aynı tarihten faiz işler. Aktarılan bozma kararlarından sonra dosyalar yeniden karara bağlanacağından ilgili davaların sonuçları kesinleşmemiş olabilir.
Ceza infaz kurumunda muayene, tedavi veya hastaneye sevkin gecikmesinden doğan zarar için idareye karşı tam yargı davası: adli ve idari yargı ayrımı, bir yıllık başvuru ve altmış günlük dava süresi, hizmet kusuru, tazminat kalemleri, manevi tazminat ve faiz.
Ceza infaz kurumunda muayene, tedavi ve hastaneye sevkin gecikmesinden doğan zarar için tam yargı davası: görev, süreler, hizmet kusuru, tazminat kalemleri, manevi tazminat ve faiz.
Ceza infaz kurumundaki kişi sağlık hizmetine ancak kurum aracılığıyla ulaşabilir. Örneğin, acil muayene talebine saatlerce cevap verilmeyen ya da hastaneye sevki ertelenen bir hükümlü bu gecikme nedeniyle kalıcı bir zarara uğradığında, kendisi ya da yakınları hangi mahkemeye, hangi sürede ve neyi isteyerek başvuracaklarını çoğu zaman bilmez. Bu yazı, Türk hukukundaki çerçeveyi güncel mevzuat ve Danıştay kararları üzerinden anlatmaktadır.
Ceza İnfaz Kurumunda Sağlık Hakkı ve İdarenin Sorumluluğu Nedir?
Anayasa herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvenceye alır (Anayasa m.17) ve Devlete herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlama görevi yükler (Anayasa m.56). Özgürlüğünden yoksun bırakılan kişi sağlık hizmetine kendi imkânlarıyla ulaşamadığından, bu hizmetin zamanında sunulması ceza infaz kurumunu yöneten idarenin sorumluluğundadır.
Bu yükümlülüğün ihlalinden doğan zarar için yol, idareye karşı açılan tam yargı davasıdır. İdarenin sorumluluğu kural olarak hizmet kusuruna dayanır: hizmetin hiç işlememesi, kötü ya da geç işlemesi. Sağlık hizmetine erişimin geciktirilmesi son grubun tipik örneğidir; ayrıca kusurlu bir görevlinin belirlenmesi gerekmez.
Hukuki Dayanak
İdarenin tazmin yükümlülüğünün anayasal dayanağı şudur:
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
Sağlık hakkının kullanımı 5275 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir:
“(1) Hükümlü, beden ve ruh sağlığının korunması, hastalıklarının tanısı için muayene ve tedavi olanaklarından, tıbbî araçlardan yararlanma hakkına sahiptir. Bunun için hükümlü öncelikle kurum revirinde, mümkün olmaması hâlinde Devlet veya üniversite hastanelerinin mahkûm koğuşlarında tedavi ettirilir.”
“(1) Kurumun sağlık koşullarının düzenlenmesi, hükümlünün acil veya olağan muayene ve tedavisi kurumun hekimi tarafından yapılır. Genel veya hastalık nedeniyle yapılan tüm muayene ve tedavi sonuçları, sağlık izleme kartına işlenir ve dosyasında saklanır.
(2) Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile üniversitelerin sağlık kuruluşları, hükümlülerin tedavileri bakımından gerekli yardımları yapmakla görevlidirler.”
“(1) Hükümlünün sağlık nedeniyle hastaneye sevkine gerek duyulduğunda durum, kurum hekimi tarafından derhâl bir raporla ceza infaz kurumu yönetimine bildirilir.”
Bu hükümlerin “tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanları” tutuklular hakkında da uygulanabilir (5275 sayılı Kanun m.116/1). Muayene sonuçlarının sağlık izleme kartına işlenmesi zorunluluğu, davada önemli bir delil kaynağıdır. İnfaz hâkimliği ise “bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması” ile sevk işlemlerine ilişkin şikâyetleri inceler (4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.4); bu yol görev tartışmasında belirleyicidir.
Görevli Yargı Yeri: Adli mi, İdari mi?
Ceza infaz kurumundaki sağlık hizmeti bakımından Danıştay 10. Dairesinde iki yaklaşım görülmektedir.
Adli yargı yaklaşımı. Hükmen tutuklu bir kişinin rahatsızlandığı hâlde hastaneye sevkinin geciktirildiği ve bu nedenle hayatını kaybettiği iddiasıyla açılan davada Daire, esasa giren kararları 5275 ve 4675 sayılı Kanunlardaki infaz ve şikâyet düzenine dayanarak görev yönünden bozmuştur:
“… davalı idareye hastalığı bildirilmesine rağmen hastaneye sevkinin geciktirilmesi nedeniyle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat isteminden kaynaklandığı dikkate alındığında cezanın infazına ilişkin olan uyuşmazlığın yukarıda anılan mevzuat uyarınca özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekmekte olup uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerinin görev alanına girdiği anlaşılmaktadır.”
Karşı oy ise idari yargıyı görevli saymıştır:
“… söz konusu uyuşmazlıkta idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı hususunun çözümünün idari yargı yerinin görev alanına girdiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.”
İdari yargı yaklaşımı. Aynı Daire bu karardan sonra da gözetim ve sağlık hizmetine ilişkin davaları, görev sorununu tartışmadan esastan incelemiştir. Tedavinin zamanında yapılmayarak geciktirildiği iddiasıyla açılan bir davada manevi tazminat tutarını yetersiz bulup bölge idare mahkemesi kararını bozmuş (Danıştay 10. Daire, 2022/2652 E., 2025/4344 K., 08.10.2025), bilinen bir risk karşısında gerekli gözetim ve hekim kontrolünün sağlanmamasını hizmet kusuru saymış (Danıştay 10. Daire, 2022/1068 E., 2025/6230 K., 18.12.2025) ve kurumda can güvenliğinin sağlanamadığı bir ölüm olayında manevi tazminata ilişkin kısmı onamıştır (Danıştay 10. Daire, 2022/4396 E., 2025/6228 K., 18.12.2025).
Uygulamaya yansıması. İki hattı ayıran kesin ölçüt kararlarda açıkça konulmuş değildir. Adli yargı yönündeki kararda zarar bir sevk işleminin geciktirilmesine bağlanmış ve uyuşmazlık “cezanın infazına ilişkin” görülmüştür; esastan incelenen davalarda ise iddia hizmetin işleyişindeki aksaklığa dayanmaktadır. Bu nedenle dilekçede zararın tek bir infaz işlemine değil, çağrılara cevap verilmemesi, sağlık personeli bulunmaması, eksik muayene, kayıt tutulmaması gibi somut eksikliklere dayandığı gösterilmelidir. Dava adli yargıda açılıp görev yönünden reddedilirse idari yargıda idareye başvuru şartı aranmaz (2577 sayılı Kanun m.13/2); faiz de görevsiz adli yargıdaki dava tarihinden işletilir (Danıştay 10. Daire, 2021/623 E., 2025/3285 K., 26.06.2025).
Süreler: Ön Başvuru, Öğrenme Tarihi ve Altmış Gün
İdari eylemden doğan zarar için doğrudan dava açılamaz; önce idareye başvurulması gerekir:
“İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.”
İdarenin otuz gün içinde cevap vermemesi zımni ret sayılır; bu süre 7331 sayılı Kanunla altmış günden otuz güne indirilmiş, değişiklikten önce yapılmış başvurularda eski sürenin uygulanacağı ise geçici bir hükümle düzenlenmiştir (Danıştay 10. Daire, 2021/7253 E., 2024/6092 K., 11.12.2024). Dava süresi idare mahkemelerinde altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7).
Bedensel zararda “öğrenme” ne zaman gerçekleşir?
Bedensel zararda Danıştay öğrenme tarihini kural olarak kesin raporun alındığı tarih kabul etmektedir:
“İdari eylemlerin neden olduğu bedensel zararların, tedavi sürecinin tamamlanıp kesin sağlık raporunun alındığı tarihte öğrenilmiş sayılması, Kanun’da öngörülen sürenin kesin raporun ilgiliye verildiği tarihte işlemeye başlatılması gerektiği Danıştay’ın yerleşik içtihatlarındandır. … Zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının ise hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır.”
Aynı yaklaşımla Daire, iki yıl geçerli ve sürekli nitelik taşımayan raporlar karşısında süreyi daha eski bir rapordan başlatan kararı bozmuştur (Danıştay 10. Daire, 2020/5188 E., 2023/5923 K., 25.10.2023). Buna karşılık, zararın olay anında belli olduğu bir yaralanmada bir yıllık sürenin olay tarihinden başladığını “tartışmasız” saymıştır (Danıştay 10. Daire, 2021/7253 E., 2024/6092 K., 11.12.2024). Kesin rapor ölçütü bu nedenle her olaya kendiliğinden uygulanmaz; zararın niteliği belirleyicidir.
İdarilik bağı da sonradan, örneğin bir ceza yargılamasıyla ortaya çıkabilir. Danıştay böyle bir olayda bir yıllık sürenin ceza davasındaki kararların kesinleştiği tarihten başlatılmasını aramış; ancak hak düşürücü sürelerin “hak arama özgürlüğü ile idari istikrar ilkesi arasındaki denge korunarak” uygulanacağını ve süregelen zararlarda başvurudan geriye doğru yalnız bir yıl içindeki zararlar için dava açılabileceğini de belirtmiştir (Danıştay 10. Daire, 2022/4950 E., 2023/6676 K., 08.11.2023). Sürenin geç başladığına güvenmek yerine en erken muhtemel tarihi esas almak daha güvenlidir.
Başvuru süresinde, dava süresi dışında: sık yapılan hata
İdareye süresinde başvurmak yeterli değildir. Danıştay 8. Dairesi, başvuruyu süresinde kabul ettiği hâlde zımni retten sonraki dava süresi kaçırıldığı için davanın süre aşımıyla reddini onamıştır:
“… idarenin eylem veya işleminden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle dava açabilmek için Kanun’da öngörülen süre içerisinde zorunlu idari başvurunun yapılması yeterli olmayıp; başvurunun kısmen veya tamamen reddi veyahut zımnen reddi üzerine genel dava açma süresi içerisinde dava açılmalıdır.”
Hizmet Kusuru ve Müterafik Kusur
Danıştay, hizmetin geç işlemesini ve tıbbi kayıtların saklanmamasını hizmet kusuru saymaktadır. Rahatsızlanan bir hükümlüye yalnız ağrı kesici yapılarak ayrılındığı bir olayda Dairenin kendi gerekçesi şöyledir:
“İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. … davacılar murisine uygulanan tedaviye ilişkin evrakın, (EKG, vital bulgular ile diğer fizik muayene bulguları) muhafaza edilmemesinin hizmet kusuru teşkil ettiği, … EKG’ye ilişkin tıbbi kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi, meydana gelen zarardan idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığını ortaya koyabilecek yargısal denetimi de engellediğinden … Sağlık Bakanlığı’nın da sorumluluğunun bulunduğu …”
Daire, sağlık hizmetini sunan idarenin de sorumluluğunu kabul etmiş, ancak bölge idare mahkemesinin artırdığı manevi tazminatı fazla bulmuştur.
Hafta sonu hekim bulunmadığından tansiyon ölçümünün revirde çalışan bir hükümlüce yapıldığı ve kurum ambulansının görevli şoförü olmadığından sevkin yapılamadığı bir olayda hizmet kusurunu ilk derece mahkemesi tespit etmiş; Danıştay maddi tazminatın esasına ilişkin kısmı onamış, manevi tazminatı yetersiz bulmuştur (Danıştay 10. Daire, 2019/10745 E., 2023/5840 K., 23.10.2023).
Riskin bilindiği bir tutukluya ilişkin gözetim eksikliğinde Daire şu sonuca varmıştır:
“Hükümlü ve tutuklular ile gözaltında bulunan kişiler bakımından yaşama hakkının daha özel bir öneme sahip olduğu, zira bu kişilerin devletin denetimi ve gözetimi altında oldukları ve bu hassas durumları ile yaşama hakkı yönünden daha etkin bir şekilde korunmalarının gerektiği açıktır. … cezaevi yetkililerince daha duyarlı ve dikkatli olunmaması, diğer mahkumlara nazaran daha etkili ve sıkı bir gözetim ile doktor kontrolü altında tutulmasının temin edilmemesi nedeniyle davalı Adalet Bakanlığının olayın meydana gelmesinde ihmali ve dolayısıyla hizmet kusuru olduğu sonucuna varılmıştır.”
Müterafik kusur
İdare, kişinin kendi davranışının da zarara etkili olduğunu ileri sürerek indirim isteyebilir. Riskin öngörülebildiği ve tedbir alınmadığı bir olayda Danıştay yüzde elli oranındaki indirimi hakkaniyete aykırı bulmuştur:
“… idarece öngörülebilecek bir durumun söz konusu olduğu ve kalabalık koğuşa yerleştirilene kadar alınması gereken tedbirlerin alınmadığı dolayısıyla yeterli dikkat ve özenin gösterilmediği görülmekle olayda idarenin hizmet kusurunun tam olduğu, müteveffanın %50 oranında müterafik kusurlu olduğu gerekçesiyle hesaplanan tazminattan indirim yapılmasının hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmaktadır.”
Buna karşılık zararın büyük ölçüde kişinin kendi eyleminden doğduğu, hükümlünün yasa dışı yollardan uyuşturucu temin edip kullandığının kabul edildiği bir olayda, idarenin yüzde otuz, ölen hükümlünün yüzde yetmiş oranında kusurlu sayılmasını hukuka uygun bulmuştur (Danıştay 10. Daire, 2024/3808 E., 2024/4994 K., 18.11.2024).
Tazminat Kalemleri
Türk Borçlar Kanunu bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54). Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, Borçlar Kanunu’nun haksız fiile ilişkin 49. ve devamı maddelerini “çerçeve norm” olarak nitelendirmiştir; idari yargı bedensel zararın hesabında bu hükümlerden kıyasen yararlanır. Uygulamada şu kalemler ayrı ayrı istenir:
- geçmiş ve gelecekteki tedavi, ilaç ve tıbbi cihaz giderleri,
- ulaşım ve refakat giderleri,
- geçici ve sürekli bakıcı gideri,
- geçici iş göremezlik (kazanç kaybı) zararı,
- sürekli iş göremezlik, yani çalışma gücü (efor) kaybı zararı,
- ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar,
- gerektiğinde konut ve araç uyarlama giderleri,
- ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve belgelendirilmiş cenaze giderleri.
Danıştay, efor kaybının gelir kaybı olmasa da tazmin edileceğini ancak üst sınırının net asgari ücret olduğunu kabul ederken, dilekçede istenmeyen kaleme hükmedilmesini talebin aşılması saymıştır:
“Dava konusu olay neticesinde davacının günlük yaşamını ve işini daha fazla güç (efor) sarf ederek sürdüreceği kuşkusuzdur. Ancak, bu fazladan sarf edilen efordan kaynaklanan maddi zararının en fazla net asgari ücret tutarı kadar olacağı, Dairemizin içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır. … davacı lehine geçici bakıcı gideri tazminatına hükmedilmesinde, davacı tarafından dava dilekçesinde bu yönde talepte bulunulmadığı gözetildiğinde, bu yönde hüküm kurulmasının davacının talebinin aşılmasına sebebiyet vereceği anlaşıldığından, hukuki isabet bulunmamaktadır.”
Aynı kararda, istendiği hâlde hüküm kurulmayan gelir kaybı ve tedavi gideri kalemleri, davacı istinafa başvurmadığı için artık incelenememiştir.
Geliri olmayan kişi bakımından geçici iş göremezlik zararı doğmaz ve çalışma gücü kaybı oranı olay tarihindeki yönetmeliğe göre belirlenir:
“… davacının çalışma gücü kaybı oranının olay tarihinde yürürlükte bulunan … Yönetmelik uyarınca belirlenmesi gerekirken … Geçici iş göremezlik tazminatı, çalışma gücünün kullanılamaması nedeniyle çalışma gücünün %100 oranında kaybedildiğinin kabul edildiği “tedavi ve iyileşme süresi” ile sınırlı bir tazminat olup, bu süreçte olay öncesinde çalışan kişinin işe devam edememesinden dolayı uğradığı kazanç kaybının giderilmesi amaçlanmaktadır.”
Engelli sağlık kurulu raporlarındaki tüm vücut fonksiyon kaybı oranı ile tazminat hesabında kullanılan çalışma gücü kaybı oranı her zaman aynı ölçütle belirlenmez; hangi oranın hangi yönetmeliğe göre saptandığı bilirkişi aşamasında ayrıca denetlenmelidir.
Hükümlü ve tutuklu bakımından özel bir risk
Ölüm hâlindeki destekten yoksun kalma tazminatında Danıştay, desteğin başlangıcı olarak koşullu salıverilme tarihini değil “bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih”i esas almış ve aksi yöndeki hesabı idare lehine bozmuştur (Danıştay 10. Daire, 2022/4396 E., 2025/6228 K., 18.12.2025). Hizmet kusuru kabul edilen bir ölüm olayında da, ölen kişinin gelir elde ederek destek olamayacağı gerekçesiyle maddi tazminatın reddi sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur (Danıştay 10. Daire, 2022/1068 E., 2025/6230 K., 18.12.2025). Bu kararlar destek hesabına ilişkin olsa da hayatta kalan hükümlünün kazanç kaybında da tahliye tarihinin tartışılabileceği hesaba katılmalıdır.
Manevi Tazminat ve Yargılama Giderleri
Manevi tazminat, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Danıştay, tutarın hem davacı hem davalı yönünden dengeli belirlenmesini aramaktadır:
“… manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.”
Daire burada bölge idare mahkemesinin tutarını yetersiz, ilk derece mahkemesininkini makul bulmuş ve kararı bozarak dosyayı geri göndermiştir; gözetim eksikliğine ilişkin davada da hükmedilen tutar yetersiz bulunmuştur (Danıştay 10. Daire, 2022/1068 E., 2025/6230 K., 18.12.2025). Öte yandan Daire, tutarın “fahiş olmaktan uzak” olması gerektiğini belirterek artırılan bir tutarı fazla bulduğu kararlar da vermiştir (Danıştay 10. Daire, 2019/10300 E., 2021/1336 K., 23.03.2021). Tutar takdire bağlıdır ve önceden öngörülemez.
Manevi tazminatın kısmen reddinde yargılama gideri
İdari yargıda yargılama giderleri konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na atıf yapılır. Bu Kanunun, kısmen haklı çıkma hâlinde giderlerin haklılık oranına göre paylaştırılmasını öngören hükmü (6100 sayılı Kanun m.326/2) Anayasa Mahkemesince manevi tazminat davaları yönünden iptal edilmiştir:
“… manevi tazminat davasında davacının mahkemeye yönelttiği talebin hangi oranda haklı bulunacağını öngörebilmesi ilke olarak mümkün değildir. … Açıklanan nedenle kural, … yönünden Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.”
İptal hükmü, Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 14.12.2025’te yürürlüğe girmiştir. Danıştay 10. Dairesi bu kararı uygulayarak manevi tazminatın reddedilen kısmı için davacı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğini kabul etmektedir (Danıştay 10. Daire, 2022/1068 E., 2025/6230 K., 18.12.2025). İptal yalnız manevi tazminata ilişkindir; maddi tazminatta oranlama kuralı yürürlükte olduğundan gerçekçi olmayan talep vekâlet ücreti riski taşır.
Faiz ve Miktar Artırımı
Tazminat tutarı çoğu zaman bilirkişi incelemesinden sonra belli olduğundan dava belirli bir tutarla açılıp sonradan artırılabilir:
“… Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.”
Artırılan kısma faizin hangi tarihten işleyeceği konusunda Danıştay kararları arasında aykırılık vardı; bazı kararlar artırım dilekçesinin idareye tebliğ tarihini, bazıları mahkeme kayıtlarına girdiği tarihi, bazıları ise ilk talep edilen miktarla aynı tarihi esas almıştı. Aykırılık şöyle giderilmiştir:
“… davacının dava açmaktaki iradesi başından itibaren gerçek zararının tazmini olup, bu irade, dava açarken belirsiz olan kısmı da kapsamaktadır. … idari işlem veya eylemlerden doğan zararın faiziyle birlikte tazminine hükmedilmesi istemiyle açılan tam yargı davalarında, miktar artırımında bulunulması halinde dava dilekçesinde talep edilen miktar için hangi tarihten itibaren faize hükmedilecekse, artırılan miktara da aynı tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesine 24/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verilmiştir.”
Karardan sonra 10. Daire, artırılan kısma tebliğ tarihinden faiz işleten kararları bozmakta ve tutarın tamamı için idareye başvuru tarihinden faiz aramaktadır (Danıştay 10. Daire, 2021/623 E., 2025/3285 K., 26.06.2025). Daire, ceza infaz kurumunda hekim bulunmamasına ilişkin davada bu sonuca İçtihatları Birleştirme Kurulu kararından önce de ulaşmıştı (Danıştay 10. Daire, 2019/10745 E., 2023/5840 K., 23.10.2023).
Sonuç olarak, kararın kapsamındaki tam yargı davalarında maddi tazminatı düşük bir tutarla isteyip bilirkişi raporundan sonra artırmak, artırılan kısmın faiz başlangıcını artık ertelememelidir. Artırılan kısım ilk talebin faiz başlangıcını izlediğinden faizin dava dilekçesinde başlangıç tarihiyle birlikte açıkça istenmesi önemlidir; artırım hakkı bir defaya mahsustur.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Tarihler: olay, ilk sağlık talebi, sevk ve kesin rapor tarihlerini, idareye başvurunun tarih ve sayısını kayıt altına alın.
- Başvuru ve dava süresi: idareye öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde başvurun; otuz gün cevap gelmezse altmış günlük dava süresi işlemeye başlar, geç gelecek cevabı beklemeyin.
- Hizmet kusuru: çağrılara cevap verilmemesi, hekim veya sağlık personeli bulunmaması, eksik muayene, kayıt tutulmaması ve sevk zincirindeki gecikmeleri somut olarak gösterin; anlatımı tek bir infaz işlemine indirgemeyin.
- Davalılar: kurumun bağlı olduğu idarenin yanında sağlık hizmetini sunan idarenin sorumluluğu da gündeme gelebilir.
- Kalemler: bakıcı gideri dâhil her kalemi ayrı ve adıyla isteyin; hüküm kurulmayan kalem için kanun yoluna başvurun.
- Faiz: faizi dava dilekçesinde idareye başvuru tarihinden itibaren isteyin; miktar artırımı nihai karara kadar ve bir defaya mahsustur.
- Delil: sağlık izleme kartı, revir kayıtları, çağrı ve nöbet defterleri, sevk evrakı, ambulans ve kamera kayıtlarının getirtilmesini erkenden isteyin; süregelen erişim sorununda infaz hâkimliğine şikâyeti de değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Cezaevinde tedavisi geciktirilen hükümlü veya tutuklu için hangi mahkemede dava açılır?
Kural olarak idari yargıda, idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Ancak Danıştay 10. Dairesi, hastaneye sevkin geciktirilmesine dayanan bir davada uyuşmazlığı cezanın infazına ilişkin görerek adli yargıyı görevli saymıştır; aynı Daire gözetim ve sağlık hizmetinin işleyişindeki kusura dayanan davaları esastan incelemeyi sürdürmektedir.
Cezaevinde sağlık hizmeti gecikmesi tazminatı için idareye başvuru ve dava süreleri nelerdir?
Zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulmalıdır. Bedensel zararda öğrenme tarihi kural olarak kesin raporun alındığı tarihtir; zararın olay anında belli olduğu yaralanmalarda ise süre olay tarihinden başlar. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve altmış gün içinde dava açılmalıdır.
Hangi tazminat kalemleri istenebilir?
Tedavi, ilaç ve cihaz giderleri, ulaşım ve refakat, bakıcı gideri, geçici iş göremezlik, çalışma gücü (efor) kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması ve ölümde destekten yoksun kalma tazminatı istenebilir; manevi tazminat ayrıca istenir. İstenmeyen kaleme hükmedilmesi talebin aşılması sayılır.
Dava değerini sonradan artırırsam faiz kaybeder miyim?
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararına göre artırılan miktara da dava dilekçesindeki miktarla aynı tarihten, kural olarak idareye başvuru tarihinden faiz işletilir. Artırım nihai karara kadar ve bir defaya mahsus yapılabilir.
Manevi tazminatın bir kısmı reddedilirse vekâlet ücreti öder miyim?
Anayasa Mahkemesi, yargılama giderlerinin haklılık oranına göre paylaştırılmasını öngören kuralı manevi tazminat davaları yönünden iptal etmiştir. Danıştay 10. Dairesi bu nedenle manevi tazminat isteminin reddedilen kısmı için davacı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilemeyeceğini kabul etmektedir. Maddi tazminat bakımından oranlama kuralı geçerlidir.
İlgili Makaleler
- İdari Yargıda İptal Davası
- Tıbbi Malpraktiste Hekimin Sorumluluğu
- Gazi veya Şehit Sayılmama İşlemine Karşı Dava: Vazife ve Harp Malullüğü, 3713 ve 2330 Sayılı Kanunlar, Süreler
- Danıştay: Tıbbi Hata Tam Yargı Davasında Beş Yıllık Süre Tedavi Bitip Kesin Rapor Alınınca Başlar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli idare hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
İdare Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Afyonkarahisar Dosyalarında İstinaf: Konya Bölge Adliye Mahkemesi ve Konya Bölge İdare Mahkemesi
- Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı İşlenmesi: Başvuru, KVKK Şikâyeti, Tazminat ve TCK 136 (6698 m.11, 13, 14, 18)
- Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Vergi Davası Hangi Mahkemede Açılır? Yetkili Mahkeme, Süre ve İstinaf
- Zeytinlik Sahalarda Yapı, Tesis ve Madencilik: 3573 Sayılı Kanun, Yasaklar ve Dava Yolları
Anahtar kavramlar: cezaevinde sağlık hizmeti tazminat davası · cezaevinde tedavinin geciktirilmesi · hükümlünün hastaneye sevkinin gecikmesi · tutuklunun sağlık hakkı · ceza infaz kurumunda hizmet kusuru · tam yargı davasında süre · İYUK m.13 ön başvuru · 5275 sayılı Kanun m.71 m.78 m.80 · efor kaybı tazminatı · miktar artırımında faiz · manevi tazminatta vekâlet ücreti
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Cezaevinde Sağlık Hizmeti Gecikince Tazminat Davası: Görev, Süre, Hizmet Kusuru, Tazminat Kalemleri, Faiz”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-06, https://capar.av.tr/makale/cezaevinde-saglik-hizmeti-gecikmesi-tazminat-davasi

























