Son gözden geçirme:
Karar NotuYargıtay HGK: Bonoya Dayalı Takipte Dosya Yenileme Talebi Zamanaşımını Kesmez; Üç Yıl İşlem Yoksa Süre Dolar
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bonoya dayalı kambiyo takibi kesinleştikten sonra alacaklı takibi ilerleten bir icra işlemi yapmadan üç yıl geçirirse borçlu icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Dosyanın yenilenmesi talebi takibi ilerletmediğinden zamanaşımını kesmez. Borçlunun haczedilebilir aracı ve taşınmazı varken tutulan haciz tutanağı kesin aciz vesikası sayılmaz; yirmi yıllık süre uygulanmaz. Karar 6762 sayılı eski TTK’ya göre verilmiştir; 6102 sayılı TTK’daki süre ve kesilme sebepleri aynı içeriktedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre bonoya dayalı kambiyo takibi kesinleştikten sonra takibi ilerleten bir icra işlemi yapılmadan üç yıl geçerse borçlu icranın geri bırakılmasını isteyebilir; dosyanın yenilenmesi talebi zamanaşımını kesmez. Borçlunun haczedilebilir malı varken tutulan haciz tutanağı kesin aciz vesikası sayılmaz.
Kambiyo takibi kesinleştikten sonra işleyen zamanaşımı, dosya yenileme talebi ve kesin aciz vesikası üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı (İİK m.71/2, TTK m.750).
Uyuşmazlık
Alacaklı, bonoya dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatmış; ödeme emri 24.04.2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. 25.09.2018 tarihinde borçlunun adresinde yapılan hacizde evdeki eşyalar lüzumlu eşya sayılmıştır. Alacaklının ertesi günkü kesin aciz vesikası talebi, borçlunun hacizli aracı ve taşınmazı bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiş; buna karşı şikâyet de reddedilmiş, ancak icra mahkemesi gerekçesinde haciz tutanağının kesin aciz belgesi niteliğinde olduğunu yazmıştır. Alacaklı 15.12.2020 tarihinde dosyanın yenilenmesini istemiştir.
Borçlu zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasını istemiş; alacaklı yirmi yıllık sürenin uygulanacağını ve tasarrufun iptali davasının derdest olduğunu savunmuştur. İcra mahkemesi şikâyeti kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi yirmi yıllık süreyi uygulayarak şikâyeti reddetmiştir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin bozma kararına Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi direnmiştir.
Kararın Sonucu
Hukuk Genel Kurulu direnme kararını Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozmuştur. Karar oy birliğiyle, kesin olarak verilmiştir. Kurul, ilk derece mahkemesi kararını yerinde bulan Özel Daire görüşünü benimsemiştir.
Gerekçe
Kurula göre borçlu, takibin kesinleşmesinden sonra dolan zamanaşımını İİK m.170/b yollamasıyla m.71/2 ve m.33/a uyarınca icra mahkemesinde, süreye bağlı olmaksızın ileri sürebilir. Senet 6762 sayılı Kanun dönemine ait olduğundan o Kanunun hükümleri uygulanmıştır:
“…TTK’nın 662. maddesinde zamanaşımını kesen sebepler "dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi" şeklinde sınırlı olarak sayılmış olup bu maddede öngörülen sebepler dışında zamanaşımı kesilmez.”
Takip sırasındaki işlemler bakımından ölçüt, alacaklının takibi sürdürme iradesidir:
“Alacaklının takibin devamını sağlamaya yönelik olarak yapacağı icra işlemleri ile süre her defasında yenilenir. … alacaklı tarafından icra işlemi (örneğin borçlunun mallarının haczedilmesi talebi) yapıldığı anda zamanaşımı kesilmekte olup ayrıca icra memurunca icra takip işlemi yapılmasına ihtiyaç yoktur.”
Kurul bu ölçütü dosya yenileme talebine uygulamıştır:
“Diğer taraftan alacaklı tarafından yapılan icra işleminin zamanaşımı süresini kesmesi için takibin ilerlemesini sağlamaya yönelik olması gerekmektedir. Somut olayda alacaklı vekilince 15.12.2020 tarihinde icra dosyasının yenilenmesi talep edilmiş ise de takip dosyasının yenilenmesi talebi takibin devamını sağlamaya yönelik icra işlemi olmadığından zamanaşımı süresini kesmez.”
Alacaklının yirmi yıllık süre savunması da reddedilmiştir. Önceki icra mahkemesi kararı şikâyeti reddettiğinden ortada kesin aciz belgesi yoktur; Kurula göre esas olan gerekçe değil hüküm fıkrasıdır. Haciz tutanağının kesin aciz vesikası yerine geçmesi ise borçlunun başka yerde de malı bulunmamasına bağlıdır:
“Haciz sırasında borçlunun haczi kabil hiçbir malı bulunamazsa bu durumu tespit eden haciz tutanağı da İİK’nın 143. maddesi anlamında kesin aciz vesikası yerine geçer (İİK md. 105/1). Ancak bunun için borçlunun sadece haciz yapılan yerde değil, bunun dışında da haczedilecek malının bulunmaması gerekir.”
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
Eski ve yeni TTK. Karar 6762 sayılı Kanunun m.661, m.662 ve m.663 hükümlerini uygulamıştır. 6102 sayılı Kanunda bonoyu düzenleyen poliçeyi kabul eden gibi sorumludur (m.779/1) ve zamanaşımına dair m.749–751 bonolara da uygulanır (m.778/1-h).
- Süre: Eski m.661/1 ve yeni m.749/1, poliçeyi kabul edene karşı vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl öngörür.
- Kesilme sebepleri: Eski m.662 ve yeni m.750/1 aynı dört sebebi sayar.
- Kesilmenin etkisi: İki kanunda da kesilme yalnız hakkında işlem yapılan kişiye karşı hüküm ifade eder ve aynı uzunlukta yeni bir süre başlar (eski m.663, yeni m.751).
Fark dildedir (“müruruzaman” yerine “zamanaşımı”, “davalar” yerine “istemler”). Takip sırasındaki işlemlerin etkisini iki kanun da ayrıca düzenlemez; Kurul bu konuda önceki Hukuk Genel Kurulu kararlarına dayanmıştır. Bu nedenle gerekçe 6102 sayılı Kanun dönemindeki bonolar için de yol gösterici niteliktedir; ancak karar 6762 sayılı Kanuna göre verilmiştir.
Dosya yenileme. Belirleyici olan dilekçenin adı değil, takibi ilerleten bir talep içerip içermediğidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, yenileme talebiyle birlikte borçlunun araç ve taşınmazlarının haczinin de istendiği bir dosyada zamanaşımının kesildiğini kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2022/12720 E., 2023/4867 K., 12.09.2023; onanan bölge adliye mahkemesi gerekçesi).
Uygulamada. Takip kesinleştikten sonra üç yıl dolmadan haciz talebi gibi takibi ilerleten bir işlem yapılmalıdır; Kurula göre tasarrufun iptali davası zamanaşımını kesmez. Yirmi yıllık süre (İİK m.143/6) ancak kanuni şartları taşıyan bir kesin aciz vesikasıyla doğar.
İlgili Mevzuat
“(1) Poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek poliçeden doğan istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”
“(1) Zamanaşımı; dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesiyle kesilir.”
“Müruruzaman; dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesi sebepleriyle kesilir.”
“Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, 33 a. Maddesi hükmü kıyasen uygulanır.”
“İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesi tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Bonoya dayalı icra takibinde zamanaşımı süresi nedir?
Bonoyu düzenleyene karşı istemler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.749/1, m.778/1-h, m.779/1).
Dosya yenileme talebi zamanaşımını keser mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre kesmez; yenileme talebi takibin devamını sağlamaya yönelik bir icra işlemi değildir. Yenileme dilekçesinde haciz gibi takibi ilerleten bir talep de varsa zamanaşımı o talep nedeniyle kesilebilir.
Takip kesinleştikten sonra zamanaşımı nasıl ileri sürülür?
Borçlu icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını ister; mahkeme resmî belgelere dayanarak karar verir (İİK m.71/2, m.33/a). Hukuk Genel Kuruluna göre bu başvuru süreye bağlı değildir.
Haciz tutanağı ne zaman kesin aciz vesikası sayılır?
Haczi kabil mal bulunmazsa haciz tutanağı aciz vesikası hükmündedir (İİK m.105/1). Hukuk Genel Kuruluna göre bunun için borçlunun haciz yapılan yer dışında da haczedilecek malı bulunmamalıdır.
İlgili Makaleler
- Bono (Senet) Geçerlilik Şartları: Zorunlu Unsurlar, Eksiklik Halleri ve Zamanaşımı
- Kambiyo Senetlerinde Menfi Tespit Davası
- Tasarrufun İptali Davası (İİK m.277-284): Şartlar, Süreler, 2025 Değişikliği ve Şirketlerde Mal Kaçırma
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: bono zamanaşımı icra takibi · takibin kesinleşmesinden sonra zamanaşımı · dosya yenileme talebi zamanaşımı · icra dosyasının yenilenmesi · icranın geri bırakılması · kesin aciz vesikası yirmi yıl · İİK 71/2 · İİK 33/a · TTK 749 · TTK 750 · 6762 sayılı TTK 662
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Bonoya Dayalı Takipte Dosya Yenileme Talebi Zamanaşımını Kesmez; Üç Yıl İşlem Yoksa Süre Dolar”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-04, https://capar.av.tr/makale/bonoya-dayali-icra-takibinde-dosya-yenileme-zamanasimini-kesmez

























