Son gözden geçirme:
Karar NotuDanıştay: Anayasa Mahkemesinin m.54 İptali Öğrenci Disiplin Cezasını Kendiliğinden Kaldırmaz; Yeni Kanun Esas
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 17.09.2025 tarihli kararında, 2547 sayılı Kanun m.54’ün (a) bendinin Anayasa Mahkemesince iptalini, eski Yönetmeliğe göre verilmiş öğrenci disiplin cezasının iptali için tek başına yeterli saymadı. Kurula göre iptal kararları geriye yürümez; etkileri gerekçeleri dikkate alınarak belirlenir. Kurul cezanın yasal dayanağının kalmadığını kabul etti; ancak iptal yürürlüğe girmeden 54. madde 7437 sayılı Kanunla yeniden düzenlendiğinden uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre, fiilin sübutu, cezayı gerektirip gerektirmediği ve lehe hüküm yönünden esastan çözülmesini istedi. Cezayı yalnız iptal kararı nedeniyle iptal eden bölge idare mahkemesi ısrar kararı kesin olarak ve oyçokluğuyla bozuldu; dosya yeniden karar için bölge idare mahkemesine gönderildi.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2547 sayılı Kanun m.54’ün Anayasa Mahkemesince iptalini eski Yönetmeliğe göre verilmiş öğrenci disiplin cezasının iptali için tek başına yeterli görmedi; iptal yürürlüğe girmeden 7437 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen hükme göre fiilin sübutu, cezayı gerektirip gerektirmediği ve lehe hüküm yönünden esastan inceleme yapılmasını istedi. Kurul, cezayı yalnız iptal kararı nedeniyle iptal eden bölge idare mahkemesi ısrar kararını kesin olarak ve oyçokluğuyla bozdu; dosya yeniden karar için bölge idare mahkemesine gönderildi.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Anayasa Mahkemesinin 54. madde iptalini eski Yönetmeliğe dayanan öğrenci disiplin cezasının iptali için tek başına yeterli görmedi.
Uyuşmazlık
Davacı, hukuk fakültesi öğrencisiyken silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hapis cezasına mahkûm edildi. Hüküm kesinleşince üniversite davacıyı Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nin 9/1-a maddesi uyarınca yükseköğretim kurumundan çıkarma cezasıyla cezalandırdı. İdare mahkemesi davayı reddetti.
Anayasa Mahkemesi, 2022/54 E., 2022/99 K., 08.09.2022 kararıyla 2547 sayılı Kanun m.54’ün (a) bendi ve m.65’te öğrencilerin disiplin işlemlerini yönetmeliğe bırakan ibare iptal edilmiş, iptalin kararın 20.09.2022’de Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmişti. Süre dolmadan 54. madde, 09.02.2023’te yürürlüğe giren 7437 sayılı Kanunla yeniden yazıldı; Yönetmelik 11.03.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle yürürlükten kaldırıldı.
Bölge idare mahkemesi, Anayasa Mahkemesi kararının derhal dikkate alınması ve kanuni dayanağı sonradan kalkan cezanın kaldırılması gerektiğini belirterek işlemi iptal etti. Danıştay 8. Dairesi 05.03.2024’te bu kararı bozdu: Daireye göre iptalin ertelenmesi de yürütmeyi ve yargıyı bağlar; iptal yürürlüğe girmeden tesis edilen işlemler yürürlüğü korunan düzenlemeye göre denetlenir. Bölge idare mahkemesi ilk kararında ısrar etti; üniversite ısrar kararını temyiz etti.
Kararın Sonucu
Kurul temyiz istemini kabul ederek ısrar kararını bozdu ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere bölge idare mahkemesine gönderdi. Karar 17.09.2025’te kesin olarak ve oyçokluğuyla verildi. Kararda bir karşı oy yazısı var; çoğul kiple yazıldığından birden fazla üyenin katıldığı anlaşılıyor, sayı metinden çıkmıyor. Karşı oy da Tetkik Hâkimi de ısrar kararının onanmasından yanaydı.
Gerekçe
Kurul, Anayasa m.153 uyarınca iptal kararlarının geriye yürümediğini hatırlatarak bu ilkenin idare hukukundaki anlamını açıkladı:
“Bu ilkenin idare hukuku açısından önemi ise, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı öncesinde tesis edilen işlemlerin doğrudan hukuka aykırı hale gelmediği ve bu kapsamda tesis edilen işlemlerin "kanunilik ilkesi" yönünden dayanaksız kalmadığı noktasında toplanmaktadır.”
Kurula göre iptal kararı, emsal davalarda da gerekçesiyle birlikte dikkate alınır:
“… dayanak kanun hükmünün, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından önce yürürlükte olduğu dönemde tesis edilen idari işlemlerin yargısal denetiminde de dikkate alınması gerekecek, Anayasa Mahkemesi kararı uygulanırken Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dayanak yasa hükmü ortadan kaldırılmak suretiyle oluşan ileriye yönelik hukuki durumun -Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezlik ilkesi gözetilmek suretiyle- kararın gerekçesi dikkate alınarak idari işlem üzerinde etkisi belirlenecektir.”
Somut olayda Kurul, iptal nedeniyle cezanın yasal dayanağının kalmadığını kabul etti. Ancak iptal yürürlüğe girmeden 7437 sayılı Kanun öğrenci disiplin cezalarını ve bunları gerektiren fiilleri Kanunda sayarak düzenlemişti. Kurul sonucu şöyle bağladı:
“Bu durum karşısında, yasal dayanağı kalmayan disiplin cezasına yönelik olarak, Anayasa Mahkemesi bir kanun maddesini iptal ettikten sonra yasama organınca yeni bir kanuni düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. Aksi yaklaşım, işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracaktır. … Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davacı tarafından işlendiği iddia edilen fiilin sübut bulup bulmadığı, disiplin cezasını gerektirip gerektirmediği ve lehe bir hüküm olup olmadığı yönlerinden işin esasına girilerek bir değerlendirme yapıldıktan sonra varılacak kanaate göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.”
Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi
Aynı dosyada üç yaklaşım görüldü: bölge idare mahkemesi cezanın iptal kararı nedeniyle kaldırılması gerektiğini, Danıştay 8. Dairesi işlemin yürürlüğü korunan düzenlemeye göre denetleneceğini, Kurul ise cezanın dayanaksız kaldığını kabul etmekle birlikte uyuşmazlığın iptalden sonra çıkan kanuna göre çözüleceğini benimsedi.
Kararın sınırları belirgindir. Olaydaki fiil, mahkeme kararıyla kesinleşmiş örgüt üyeliğiydi; bugünkü m.54/1-d-1 de bu fiili çıkarma cezasına bağlıyor. Davacının zamanaşımı, savunma hakkı ve aynı fiilden iki kez cezalandırılmama itirazları Kurul kararında tartışılmadı.
Lehe hükmün nasıl karşılaştırılacağı “Öğrencinin Kopya Çekmesi Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarının Usulsüzlüğü ve İptali” rehberinde, cezaların sicilden silinmesi “Danıştay: Öğrenci Disiplin Cezalarının Sicilden Silinmesini Düzenlememek Hukuka Aykırı” notunda ele alınıyor.
Resmî karar veri tabanında karar tarihinden sonra verilmiş Danıştay kararlarında (İdari Dava Daireleri Kurulu için 15.01.2026’ya, 8. Daire için 03.03.2026’ya kadar erişilebilenler) yapılan ve özetlerle sınırlı kalan taramada bu ölçüyü değiştiren bir karara rastlanmadı.
İlgili Mevzuat
“Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
…İptal kararları geriye yürümez.”
“d) Yükseköğretim kurumundan çıkarma: Öğrenciye, bir daha çıkarıldığı yükseköğretim kurumuna alınmamak üzere öğrencilikten çıkarıldığının yazı ile bildirilmesidir. Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezasını gerektiren eylemler şunlardır:
1) Mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak,”
Sıkça Sorulan Sorular
Anayasa Mahkemesinin 54. maddeyi iptal etmesi öğrenci disiplin cezasını kendiliğinden kaldırır mı?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.09.2025 tarihli kararına göre kendiliğinden kaldırmaz. Kurul, iptal nedeniyle cezanın yasal dayanağının kalmadığını kabul etti; ancak iptal yürürlüğe girmeden 54. madde 7437 sayılı Kanunla yeniden düzenlendiğinden cezayı yalnız iptal kararına dayanarak iptal eden ısrar kararını bozdu. Dava bu düzenlemeye göre esastan incelenecek.
Eski Yönetmeliğe göre verilmiş cezada mahkeme neyi inceleyecek?
Kurula göre iptalden sonra yeni bir kanuni düzenleme yapılmışsa uyuşmazlık bu düzenlemeye göre çözülür. Bu dosyada bölge idare mahkemesi fiilin sübut bulup bulmadığını, disiplin cezasını gerektirip gerektirmediğini ve lehe bir hüküm olup olmadığını inceleyecek.
Karar her öğrenci disiplin cezasına uygulanır mı?
Karar, kesinleşmiş örgüt üyeliği mahkûmiyetine dayanan ve eski Yönetmeliğe göre verilmiş bir çıkarma cezasına ilişkindir. Kurulun ölçüsü iptalden sonra yeni bir kanuni düzenleme yapılmış olmasına dayanır; bu dosyada cezanın akıbetini bölge idare mahkemesinin esas incelemesi belirleyecek.
Kurul kararı kesin mi, dosya nereye döndü?
Kurul kararı kesindir ve oyçokluğuyla verildi. Dosya yeniden karar verilmek üzere bölge idare mahkemesine gönderildi; bozma üzerine verilen yeni karara ulaşılamadı.
İlgili Makaleler
- Öğrencinin Kopya Çekmesi Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarının Usulsüzlüğü ve İptali
- Danıştay: Öğrenci Disiplin Cezalarının Sicilden Silinmesini Düzenlememek Hukuka Aykırı
- Akademisyenlerin Disiplin Cezaları ve İptal Davası
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Yükseköğretim hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Yükseköğretim Hukuku alanındaki diğer makaleler
- YÖK ve Üniversite İşlemlerine Karşı Hangi İdare Mahkemesinde Dava Açılır? İdari Yargıda Yetki Kuralları
- Araştırma Görevlisi Olma Şartları: Başvuru, Atama, 50/d ve 33/a Kadroları, Görev Süresi
- Danıştay: Adayla Birden Çok Ortak Yayını Olan Jüri Üyesinin Raporuna Dayanan Doçent Ataması Hukuka Aykırı
- Danıştay: Araştırma Görevlisi Sözleşmesinin Yenilenmemesi Somut ve Ölçülü Gerekçe İster
Anahtar kavramlar: öğrenci disiplin cezası anayasa mahkemesi iptali · 2547 sayılı Kanun 54. madde iptali · iptal kararları geriye yürümez · Öğrenci Disiplin Yönetmeliği iptal sonrası · 7437 sayılı Kanun öğrenci disiplin · yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası · ısrar kararının bozulması · lehe hüküm öğrenci disiplin cezası
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Danıştay: Anayasa Mahkemesinin m.54 İptali Öğrenci Disiplin Cezasını Kendiliğinden Kaldırmaz; Yeni Kanun Esas”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/anayasa-mahkemesi-iptali-ogrenci-disiplin-cezasini-kendiliginden-kaldirmaz

























