İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Danıştay: Araştırma Görevlisi Sözleşmesinin Yenilenmemesi Somut ve Ölçülü Gerekçe İster

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Danıştay 8. Daire 25.11.2025 tarihli kararında, araştırma görevlisi sözleşmesinin yenilenmemesinde idarenin takdir yetkisi bulunsa da gerekçelerin somut olarak ortaya konulması gerektiğini belirtti. Somut tespite dayanmayan uyumsuzluk ve disiplinsizlik gerekçeleri ile bir kez yaşanan 20 dakikalık sınav gecikmesi yenilememeyi taşımadı. Daireye göre vakıf üniversitesindeki akademik personel devlet üniversitesindekilerle aynı mesleki güvenceye sahiptir; dava sırasında ileri sürülen yeni gerekçe işlemi tek başına kurtarmaz. Karar kesin olarak ve oyçokluğuyla verildi.

Kısaca

Danıştay 8. Daire, araştırma görevlisi sözleşmesinin yenilenmemesinde gerekçenin somut ve ölçülü olması gerektiğini, vakıf üniversitesindeki akademik personelin de devlet üniversitesindekilerle aynı mesleki güvenceye sahip olduğunu ve dava sırasında ileri sürülen yeni gerekçenin işlemi tek başına kurtarmadığını oyçokluğuyla ve kesin olarak kabul etti.

Danıştay 8. Daire, uyumsuzluk ve disiplinsizlik iddiaları için disiplin soruşturması açılmamış bir araştırma görevlisinin sözleşmesinin soyut gerekçelerle ve tek seferlik bir sınav gecikmesine dayanılarak yenilenmemesini hukuka aykırı buldu.

Uyuşmazlık

Davacı, kararın Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğini uyguladığı üniversitenin hukuk fakültesinde 2020’den beri hizmet sözleşmesiyle çalışan araştırma görevlisiydi. 31.08.2024’te sona erecek sözleşmesi, fakülte yönetim kurulu kararı doğrultusunda “uyumsuz çalışmaları, verilen görevleri hatalı yapıyor olması ve disiplinsiz davranışları” gerekçesiyle yenilenmedi. Dosyadaki somut olaylar şunlardı: davacı 23.11.2022’de gözetmen olduğu bir sınava 20 dakika geç kalmış ve yazılı olarak uyarılmıştı; bağlı olduğu öğretim üyesi onunla çalışmak istemediğini bildirmiş, davacı bu talep üzerine başka bir öğretim üyesine bağlanmıştı.

İdare mahkemesi işlemi iptal etti: belgeler gerekçeleri somut ve objektif biçimde ortaya koymuyordu, bu hususlarda disiplin soruşturması da yoktu. Bölge idare mahkemesi ise idarenin istinaf başvurusunu kabul ederek davayı reddetti; öğretim üyesinin dilekçesini, yazılı uyarıyı ve fakülte kontenjanlarının 2021’den itibaren azalmasını birlikte değerlendirdi. Davacı kararı temyiz etti.

Kararın Sonucu

Daire temyiz istemini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararını bozdu ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere bölge idare mahkemesine gönderdi. Karar 25.11.2025 tarihinde kesin olarak ve oyçokluğuyla verildi; bir üye karşı oy yazdı. Bozma üzerine verilecek yeni karara ulaşılamamıştır.

Gerekçe

Daire, idarenin yeniden atamada takdir yetkisi bulunduğunu kabul etti; ancak bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğunu ve sebep ile maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğunu hatırlattı. Ardından gerekçenin nasıl ortaya konulacağını açıkladı:

Danıştay Kararı
Danıştay 8. Daire, 2025/4319 E., 2025/9138 K., 25.11.2025 (Dairenin somut gerekçe şartına ilişkin gerekçesi)

“Üniversitelerde görev yapan akademik personelin, görev sürelerinin uzatılmamasına ilişkin işlemlerde, gerekçelerin somut bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Aksi durumda sadece davalı idarelerce belirtilen ve soyut iddiaların ötesine geçmeyen beyanlara göre tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğuna karar verilmesi idari yargılamadaki yazılı yargılama usulü ilkesine de aykırı olacağı açıktır.”

Vakıf üniversitesindeki akademik personelin güvencesi için Anayasa m.130’a, 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin ek maddelerine ve Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği m.23’e dayandı:

Danıştay Kararı
Danıştay 8. Daire, 2025/4319 E., 2025/9138 K., 25.11.2025 (Dairenin mesleki güvenceye ilişkin gerekçesi)

“… akademik personelin sözleşmesinin esaslı bir neden gösterilmeden feshedilmesi veya yenilenmeyeceğini öngören bir işlemin akademik personellerin bilimsel özgürlüğünü, mesleki güvencesini zedeleyeceği, … vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alan akademik personelin mesleki güvenceleri ile devlet yükseköğretim kurumlarında görev alan akademik personelin mesleki güvenceleri arasında ayırım yapılmadığı …”

Somut olayda gerekçelerin karşılığını aradı:

Danıştay Kararı
Danıştay 8. Daire, 2025/4319 E., 2025/9138 K., 25.11.2025 (Dairenin ölçülülüğe ilişkin gerekçesi)

“… bu hususta davacı hakkında herhangi bir disiplin soruşturması açılmadığı, hangi davranışlarının çalışma düzenini bozduğu yönünde somut tespitlerin yapılmadığı görülmektedir. … görev yaptığı süre içerisinde bir kez gözetmeni olduğu sınava 20 dakika geç kaldığı, konu ile ilgili de yazılı olarak uyarıldığı, sonrasında da tekrarının yaşanmadığı anlaşıldığından, bu hususun tek başına sözleşme yenilememeye gerekçe oluşturması araç ile amaç arasındaki ilişkiyi açıklayan ölçülülük ilkesine uygun olmayacağı gibi hakkaniyete aykırı olacaktır.”

Daire, davacının eski hocasının yeni asistanına müdahale ettiği iddiasının dosyadaki yazışmalarla doğrulanmadığını, idarenin akademik yetersizliği de ortaya koyamadığını tespit etti. İstinafta ileri sürülen öğrenci sayısı gerekçesi hakkında ise şöyle dedi:

Danıştay Kararı
Danıştay 8. Daire, 2025/4319 E., 2025/9138 K., 25.11.2025 (Dairenin sonradan ileri sürülen gerekçeye ilişkin değerlendirmesi)

“Öte taraftan, her ne kadar istinaf aşamasında, davalı idare tarafından davacının sözleşmesinin yenilenmemesine gerekçe olarak, fakültedeki öğrenci sayılarının azalması da gösterilmişse de, dava konusu işlemin tesis edildiği aşamada bu hususa ilişkin herhangi bir gerekçenin belirtilmediği, dava devam ederken ileri sürülen bu gerekçenin de tek başına dava konusu işlemi hukuka uygun hale getirmeyeceği açıktır.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, sözleşme yenilemede kullanılan ölçütü somutlaştırıyor: gerekçe belgeyle desteklenen tespitlere dayanmalı; disiplinle ilgili bir gerekçede sorun yaratan davranış somut olarak gösterilmeli; tek seferlik, tekrarlanmamış bir gecikme tek başına yenilememeyi taşımaz.

Ölçüt iki yönlü işler. Daire 30.01.2026 tarihli kararında, başka bir üniversitedeki öğretim görevlisinin görev süresinin uzatılmamasını hukuka uygun buldu (Danıştay 8. Daire, 2024/3833 E., 2026/421 K., 30.01.2026). Orada davacıya amirine hakaret nedeniyle verilen disiplin cezasına karşı açılan dava reddedilmişti; davacı on iki saatlik ders yükümlülüğünün yalnız altı saatini yerine getirmişti ve ders verdiği alana doktor öğretim üyesi atanmıştı. Ancak bu karar, işlemden sonraki olgulara da (08.08.2022 tarihli atama, disiplin cezasının yargısal denetimi) dayandı; o da oyçokluğuyla verildi.

İncelenen kararda karşı oy yazan üye, devam eden sözleşmenin feshinden farklı olarak süresi biten sözleşmenin yenilenmemesinde idareye ispat yükü yüklenemeyeceğini, aksi halde soruşturmayla tespit edilmiş bir eylem olmadıkça sözleşmenin yargı kararıyla sürekli yenilenmesi sonucunun doğacağını ve süreli sözleşmede haklı bir beklentiden söz edilemeyeceğini savundu. Çoğunluk bu görüşü benimsemedi. Ulaşılabilen sonraki kararlarda (8. Daire için 03.03.2026’ya, İdari Dava Daireleri Kurulu için 15.01.2026’ya kadar) bu yaklaşımdan ayrılan bir karara ya da içtihadı birleştirme kararına rastlanmadı.

Uygulamada yenilememe gerekçesinin işlemin kendisinde, belgeleriyle birlikte yer alması belirleyicidir.

İlgili Mevzuat

Vakıf yükseköğretim kurumlarında akademik personelin çalışma esasları devlet üniversitelerine ilişkin hükümlere bağlanmıştır; Yönetmeliğin aynı fıkrasına göre aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.33/a (Araştırma görevlileri)

“… araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. … Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler.”

İlgili Yönetmelik Hükmü — Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği m.23/2 (Öğretim elemanları)

“Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Araştırma görevlisinin sözleşmesi yenilenmeyebilir mi?

Evet. 2547 sayılı Kanun m.33/a’ya göre araştırma görevlileri en çok üç yıl için atanır ve süre sonunda görevleri kendiliğinden sona erer; yeniden atama idarenin takdirindedir. Ancak Danıştay 8. Daireye göre yenilememe gerekçesi somut olarak ortaya konulmalı ve ölçülü olmalıdır.

Vakıf üniversitesindeki araştırma görevlisi de aynı güvenceye sahip mi?

Daire, vakıf ve devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik personelin mesleki güvenceleri arasında ayrım yapılmadığını belirtti. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği m.23 de çalışma esaslarını devlet üniversitelerine ilişkin hükümlere bağlar; aylık ve diğer özlük hakları ise İş Kanununa tabidir.

Bir yazılı uyarı ya da sınava geç kalma, sözleşmenin yenilenmemesi için yeterli mi?

Bu kararda hayır. Daire, bir kez yaşanan, yazılı uyarıyla karşılanan ve tekrarlanmayan 20 dakikalık gecikmenin tek başına yenilememeye gerekçe yapılmasını ölçülülük ilkesine ve hakkaniyete aykırı buldu. Sonuç her olayın somut koşullarına bağlıdır.

İdare davada yeni bir gerekçe ileri sürebilir mi?

Daireye göre işlem tesis edilirken belirtilmeyen ve dava devam ederken ileri sürülen bir gerekçe, tek başına işlemi hukuka uygun hale getirmez. Bu kararda istinafta eklenen öğrenci sayısındaki azalma gerekçesi bu nedenle işlemi kurtarmadı.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Yükseköğretim Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Yükseköğretim Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: sözleşmesi yenilenmeyen araştırma görevlisi · araştırma görevlisi sözleşmesinin yenilenmemesi · araştırma görevlisi görev süresinin uzatılmaması · araştırma görevlisi sözleşme yenilenmemesi iptal davası · vakıf üniversitesi araştırma görevlisi sözleşmesi · akademik personel mesleki güvence · sözleşme yenilememede somut gerekçe · ölçülülük ilkesi sözleşme yenilememe · 2547 sayılı Kanun 33. madde

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Danıştay: Araştırma Görevlisi Sözleşmesinin Yenilenmemesi Somut ve Ölçülü Gerekçe İster”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/arastirma-gorevlisi-sozlesmesinin-yenilenmemesi-somut-gerekce

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›