Son gözden geçirme:
Akademisyenlerin Disiplin Cezaları ve İptal Davası
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları disiplin bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na değil, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53 ve 53/A-53/E maddelerindeki özel rejime tabidir; verilebilecek cezalar uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarmadır (2547 sayılı Kanun m.53/b). Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez (Anayasa m.129/2); intihal gibi bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde soruşturma başlatılmadan önce etik kurul incelemesi zorunludur. Fiilin öğrenilmesinden itibaren hafif cezalarda bir ay, çıkarma cezalarında altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa soruşturma açılamaz; fiilden itibaren iki yıl, üniversite öğretim mesleğinden çıkarmada altı yıl geçmişse ceza verilemez (2547 sayılı Kanun m.53/C). Disiplin cezasına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır ve karara karşı istinaf yolu açıktır; meslekten veya kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işlemlerde Danıştay’da temyiz de mümkündür (İYUK m.46). İntihal iddiası gibi teknik konularda Danıştay, mahkemenin re’sen bilirkişi incelemesi yaptırması gerektiğini ve bilirkişi avansının davacıya yükletilemeyeceğini kabul etmektedir.
Öğretim elemanlarının (akademisyenlerin) disiplin cezaları ve iptal davası rehberi: 2547 sayılı Kanun'a özgü disiplin rejimi ve 657'den farkları; ceza türleri (m.53/b); Anayasa Mahkemesi iptalleriyle şekillenen kanunilik ilkesi; soruşturma usulü, ifade ve savunma hakkı (m.53/A, 7592 sayılı Kanunla değişik); zamanaşımı (m.53/C); intihal soruşturmalarında etik kurul ve bilirkişi zorunluluğu; 60 günlük dava süresi, istinaf ve yalnız çıkarma cezalarında Danıştay temyizi (İYUK m.46). Davalısı ilgili üniversite olan dosyalarda verilmiş, resmi karar veri tabanından doğrulanmış Danıştay 8. Daire kararlarıyla.
Akademisyenlerin (öğretim elemanlarının) disiplin cezaları ve iptal davası rehberi; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na özgü disiplin rejimi ve 657'ye tabi memurlardan farkları, disiplin cezalarının türleri (2547 sayılı Kanun m.53/b), kanunilik ilkesi ve Anayasa Mahkemesi iptalleriyle şekillenen yasal gelişim, soruşturma usulü ve savunma hakkı (2547 sayılı Kanun m.53/A), soruşturma ve ceza zamanaşımı (2547 sayılı Kanun m.53/C), intihal (bilimsel araştırma ve yayın etiği) soruşturmalarının özellikleri, dava yolu (60 günlük süre, istinaf, çıkarma cezalarında Danıştay temyizi — İYUK m.46) ile üniversitelerin taraf olduğu dosyalarda verilmiş doğrulanmış Danıştay 8. Daire kararları.
Güncelleme (19.10.2026): 2547 sayılı Kanun m.53/A’nın başlığı ve ikinci fıkrası, 7592 sayılı Kanunun 6. maddesiyle değiştirildi (RG 09.08.2026; Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girdi). Kanun kutusu, “Soruşturma Usulü ve Savunma Hakkı” bölümü ve ilgili soru-cevap bu değişikliğe göre yenilendi: İfade ve savunma artık ayrı aşamalardır; savunmaya davet yazısında teklife esas eylem ve karşılık gelen ceza bildirilir; usulüne uygun davete rağmen süresinde savunma yapmayan kişi savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Anayasa Mahkemesi’nin 2022 tarihli iptal kararına ilişkin açıklama da güncellendi. Ayrıca 2547 sayılı Kanun m.53/b-(5)-(b) alt bendine 7592 sayılı Kanunla yapılan ekleme ve bu Kanunla eklenen Ek Madde 47, “İntihal ve Etik Soruşturmalarının Özellikleri” bölümüne işlendi.
Akademisyenlere Özgü Disiplin Rejimi
Üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları (profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, öğretim görevlisi, araştırma görevlisi), disiplin hukuku bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na değil, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53, 53/A-53/E maddelerindeki özel rejime tabidir. Danıştay, akademik görevin niteliğinin memurluktan farklı olduğunu vurgulamakta; bu fark, aşağıda görüleceği üzere, 657’ye özgü kurumların (örneğin devamsızlıkta müstafi sayma) akademisyenlere uygulanmasını hukuka aykırı kılmaktadır. Üniversitedeki idari personel (memurlar) hakkında ise 657 m.125 uygulanmaya devam eder.
Kanundaki özel durumlar: Bu ilke devamsızlığa (görevdeyken göreve gelmemeye) ilişkindir. Görevlendirildiği yerde süresinde göreve başlamamayı ise 2547 sayılı Kanun iki durumda istifa sayar: m.41 veya m.40/b uyarınca görevlendirmesi tebliğ edilip kanuni süresi içinde göreve başlamayan istifa etmiş sayılır; geçici 78. maddeye göre de Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında eğitimini tamamlayıp başka bir üniversitede görevlendirilen araştırma görevlisi, üç ay içinde göreve başlamazsa müstafi sayılır.
“Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında eğitimlerini tamamlayan araştırma görevlileri ihtiyaç halinde başka üniversitelerde de görevlendirilir. Görevlendirmeden itibaren üç ay içerisinde görevine başlamayanlar müstafi sayılır.”
Disiplin Cezalarının Türleri (2547 m.53/b)
“Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır.”
Cezalar hafiften ağıra; uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması (vakıflarda birden fazla ücretten kesme), üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma olarak sıralanır. Hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiği maddede tek tek sayılmıştır; sayılmayan bir fiile kıyas yoluyla ceza verilemez. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma, akademik unvanın kullanılmasını ve yükseköğretim kurumlarında görev almayı süresiz engellediği için en ağır sonuçları doğuran cezadır ve özel usul güvencelerine bağlanmıştır.
Kanunilik İlkesi ve Yasal Gelişim (AYM İptalleri)
Akademisyen disiplin hukuku, suç ve cezada kanunilik ilkesinin idare hukukundaki en çarpıcı uygulama alanlarından biridir. Uzun yıllar yönetmelikle yürütülen rejim, Anayasa Mahkemesi’nin 2015 yılında verdiği iptal kararıyla sarsılmış; disiplin suç ve cezalarının kanunla düzenlenmesi zorunluluğu doğmuş, 6764 sayılı Kanun (2016) ile 2547 sayılı Kanun m.53 yeniden yazılmıştır. Ardından maddedeki “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak” ibareleri de Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmiş ve 7243 sayılı Kanun (2020) ile bugünkü sistem kurulmuştur. Bu gelişim, eski tarihli fiillere hangi kuralın uygulanacağı (lehe hüküm) tartışmalarında hâlâ belirleyicidir ve aşağıdaki Danıştay kararında özetlenmiştir.
Soruşturma Usulü ve Savunma Hakkı (m.53/A)
“b) Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin disiplin cezası verilmesini gerektiren fiiller açısından soruşturma başlatılmadan önce bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca inceleme yapılması zorunludur. … l) Soruşturma, görevlendirme yazısının tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanır. Soruşturma bu süre içinde tamamlanamaz ise soruşturmacı gerekçeli olarak ek süre talep edebilir, disiplin amiri gerekçeyi değerlendirerek ve zamanaşımı sürelerini dikkate alarak karar verir. … Disiplin soruşturmasında ifade ve savunmaya ilişkin esaslar şunlardır: a) Soruşturmacı tarafından soruşturulana gönderilecek ifadeye davet yazısında hakkındaki iddiaların neler olduğu açıkça belirtilerek yedi günden az olmamak üzere verilecek süre içerisinde ifadesinin alınacağı ve bu süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmediği takdirde dosyadaki mevcut deliller kapsamında işlem tesis edileceği bildirilir. Soruşturmacı toplanan deliller kapsamında teklifte bulunur. b) Disiplin cezası vermeye yetkili makam tarafından soruşturulana gönderilen savunmaya davet yazısında teklife esas alınan eylemin neden ibaret olduğu ve bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu ile yedi günden az olmamak üzere verilecek sürede savunmasını yapması gerektiği bildirilir. Davet yazısında ayrıca soruşturulana, savunmasını verilen sürede yapmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre hakkında karar verileceği bildirilir. c) Savunmaya davet yazısında soruşturulana savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilir. Hakkında üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezası istenenler soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.”
Usulün temel güvenceleri şunlardır: Soruşturma yazılı görevlendirmeyle başlar; soruşturmacının unvanı, soruşturulanın unvanına eşit veya üstün olmalıdır; soruşturma kural olarak iki ayda tamamlanır. 09.08.2026’dan bu yana ifade ve savunma ayrı aşamalardır. Önce soruşturmacı, ifadeye davet yazısında iddiaları açıkça belirtir ve en az yedi günlük süre verir; bu sürede ifade verilmezse dosyadaki mevcut delillere göre işlem yapılır. Soruşturmacı toplanan delillere göre teklifte bulunduktan sonra disiplin cezası vermeye yetkili makam, savunmaya davet yazısında teklife esas eylemin neden ibaret olduğunu ve buna karşılık gelen disiplin cezasını bildirir, savunma için yine en az yedi gün verir ve savunmadan önce soruşturma evrakının incelenebileceğini belirtir. Çıkarma cezası istenenler ayrıca soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulunda bizzat veya vekili aracılığıyla sözlü ya da yazılı savunma yapma hakkına sahiptir.
Yeni düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin 13.10.2022 tarihli ve E.2022/87, K.2022/121 sayılı kararının ardından gelmiştir. Mahkeme, eski ikinci fıkrada savunma süresinin soruşturmacı tarafından verilmesini öngören (a) bendinin ikinci cümlesini, savunmaya davet yazısına ilişkin (b) bendini ve disiplin cezası vermeye yetkili makamın “gerek görürse” tekrar savunma isteyebilmesini öngören (c) bendini iptal etmiştir. Gerekçeye göre savunma, soruşturma dosyası olgunlaşmadan ve isnat edilen eylem ile önerilen ceza bildirilmeden istenebiliyor, yetkili makamın yeniden savunma istemesi de takdirine bırakılıyordu; bu nedenle itiraz konusu ibareler Anayasa m.129’a aykırı bulunmuş, bentlerin kalan kısımları ve (b) bendi de uygulanma imkânı kalmadığı için iptal edilmiştir. İptal hükümleri, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından (02.02.2023) dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir. Madde başlığı ve ikinci fıkra ise 7592 sayılı Kanunun 6. maddesiyle (kabul: 30.07.2026; RG 09.08.2026, S.33335) yeniden düzenlenmiş, Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Eski (a) bendinin “savunma imkânı tanınmadan disiplin cezası verilemez” şeklindeki birinci cümlesi iptal edilmemişti; ancak ikinci fıkra bütünüyle yeniden yazıldığından bugünkü metinde yer almamaktadır. Bu güvence Anayasa m.129/2’de yer almaya devam etmektedir: Kamu görevlilerine “savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.”
Savunmaya davet hiç yapılmadan verilen ceza bu güvenceye aykırıdır; davet yazısında teklife esas eylemin, karşılık gelen cezanın veya en az yedi günlük sürenin gösterilmemesi gibi eksiklikler de iptal sebebi oluşturabilir. Buna karşılık usulüne uygun davete rağmen süresinde savunma yapmayan kişi savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve hakkında mevcut delillere göre karar verilir; bu durumda savunmanın alınmamış olması tek başına iptal sebebi değildir. Yetkisiz soruşturmacı veya usulsüz kurul teşekkülü gibi usul güvencelerine aykırılıklar ise tek başına iptal sebebidir.
09.08.2026 öncesinde başlamış soruşturmalar: 7592 sayılı Kanun, sürmekte olan disiplin soruşturmalarına ilişkin bir geçiş hükmü içermemektedir. Kanaatimizce bu tarihten sonra yapılacak ifade ve savunma istemlerinde, soruşturma daha önce başlamış olsa bile yeni bentlerdeki bildirimlere uyulmalıdır; bu tarihten önce tamamlanmış işlemler ise yapıldıkları tarihte yürürlükte olan kurallar ve Anayasa m.129’daki savunma güvencesi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hangi usulün uygulanacağı, her dosyada işlemlerin tarihlerine göre ayrıca incelenmelidir.
Soruşturma ve Ceza Zamanaşımı (m.53/C)
“Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarında bir ay içinde, b) Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin soruşturması açılamaz. Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil açısından altı yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez. Bilimsel bir eserin akademik atama ve terfilerde kullanılması ya da kısmen veya tamamen yeniden yayımlanması hâlinde ikinci fıkrada belirtilen zamanaşımı süreleri yeniden işlemeye başlar.”
İki ayrı süre vardır: Soruşturmaya başlama süresi (öğrenmeden itibaren hafif cezalarda bir ay, çıkarma cezalarında altı ay) ve ceza verme zamanaşımı (fiilden itibaren iki yıl; öğretim mesleğinden çıkarmada altı yıl). Süreler geçirildikten sonra soruşturma açılamaz ve ceza verilemez; bu husus yargı yerince re’sen gözetilir. Bilimsel eserin atama-terfide yeniden kullanılması veya yeniden yayımlanması hâlinde zamanaşımının yeniden işlemeye başlayacağına ilişkin özel kural, özellikle intihal soruşturmalarında belirleyicidir.
İntihal ve Etik Soruşturmalarının Özellikleri
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde (intihal başta olmak üzere) soruşturma açılmadan önce etik kurul incelemesi zorunludur (2547 sayılı Kanun m.53/A-b). İntihal iddiası teknik bir uzmanlık konusudur: Danıştay, iptal davasında mahkemenin re’sen araştırma ilkesi (İYUK m.20) gereği bilirkişi incelemesi yaptırmak zorunda olduğunu; bilirkişi avansının davacıya yükletilemeyeceğini, öncelikle idareden istenip gerekirse Hazineden karşılanacağını kabul etmektedir. “Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma” sonucunu doğuran intihal kararlarında bu güvence, aşağıdaki Danıştay kararında görüldüğü gibi, tek başına bozma sebebi olabilmektedir.
7592 sayılı Kanunla gelen değişiklikler: 09.08.2026’da yürürlüğe giren 7592 sayılı Kanun (RG 09.08.2026, S.33335) bu alanda iki değişiklik yapmıştır. Kanunun 5. maddesiyle, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren 2547 sayılı Kanun m.53/b-(5)-(b) fiiline, başkalarınca üretilmiş yayın ve çalışmaları kullanmanın yanında “bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapmak veya bunlara aracılık etmek” de eklenmiştir. Aynı Kanunun 11. maddesiyle eklenen Ek Madde 47 ise başkalarına yazdırılan tez, makale, kitap veya yaptırılan proje gibi çalışmalarla diploma derecesi ya da akademik unvan alanların üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmasını ve bu yolla kazanılan derece ve unvanların geri alınmasını öngörmektedir; bu çalışmaları başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık edenler ile bunları kullanarak derece ya da unvan alanlar için ayrıca adli para cezası getirmektedir. Bu hükümlerin 09.08.2026’dan önceki fiillere uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
“Anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik ünvan alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılır, bu yolla kazanılan akademik derece ve ünvanlar geri alınır. Birinci fıkra kapsamındaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde verilecek adli para cezası on bin günden az yirmi bin günden fazla olamaz. Bu yayın ve çalışmaları kullanmak suretiyle diploma derecesi veya akademik ünvan alan kişilere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir.”
Üniversite Dosyalarından Örnekler
Denizli’deki yükseköğretim uygulaması bakımından, resmî karar veri tabanından doğruladığımız iki güncel Danıştay dosyası öğreticidir:
(1) Devamsızlıkta müstafi sayma işlemi: bir üniversitenin tıp fakültesinde görevli bir araştırma görevlisi, on gün göreve gelmediği gerekçesiyle 657 m.94 uyarınca görevden çekilmiş (müstafi) sayılmış; ilk derece ve istinaf işlemi hukuka uygun bulmuştur. Danıştay 8. Dairesi ise öğretim elemanlarının 657’ye değil 2547’ye tabi olduğunu, devamsızlığın ancak 2547 kapsamında disiplin soruşturmasıyla ele alınabileceğini belirterek kararı akademisyen lehine bozmuştur.
(2) İntihal nedeniyle meslekten çıkarma: bir üniversitede görevli bir doktor öğretim üyesi hakkında, kitabında intihal yapıldığı gerekçesiyle YÖK Yüksek Disiplin Kurulu’nca üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası verilmiş; idare mahkemesi, bilirkişi avansını yatırmayan davacı aleyhine davayı reddetmiştir. Danıştay 8. Dairesi, re’sen araştırma ilkesi gereği bilirkişi incelemesinin zorunlu olduğunu ve giderin davacıya yükletilemeyeceğini belirterek kararı yine akademisyen lehine bozmuştur.
Bu iki dosya; yükseköğretim disiplin uyuşmazlıklarının Danıştay’da 8. Daire önünde görüldüğünü ve usul güvencelerinin (doğru kanunun uygulanması, bilirkişi/ispat düzeni) sonucu tek başına değiştirebildiğini göstermektedir.
Dava Yolu: Süre, İstinaf ve Temyiz
Disiplin cezasına karşı, işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılır (İYUK m.7); karara karşı bölge idare mahkemesinde istinaf yolu açıktır. Kritik ayrım temyizdedir:
“Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: … d) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları.”
Buna göre uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması gibi cezalara ilişkin istinaf kararları kural olarak kesindir; İYUK m.46/1’e göre Danıştay’a temyiz yolu, meslekten veya kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işlemler (ve İYUK m.46/1’de sayılan diğer hâller) için açıktır. 7589 sayılı Kanunla İYUK m.46’ya eklenen ikinci fıkraya göre ise birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar, fıkrada sayılan istisnalar dışında Danıştayda temyiz edilebilir; bu hüküm 31/7/2026’dan sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m.1/3). Buna göre istinaf başvurusunu reddeden karar kesin kalırken, ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar veren bölge idare mahkemesi kararı uyarma veya kınama gibi cezalarda da temyize açık olabilir. Bu nedenle hafif cezalarda hukuki denetimin ağırlığı ilk derece ve istinaf aşamasında yoğunlaşır; savunma ve deliller en baştan eksiksiz kurulmalıdır. Disiplin cezasının iptali hâlinde idarenin 2547 sayılı Kanun m.53/C’deki sınırlar içinde yeniden işlem tesis edebileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Danıştay Kararları
Öğretim elemanına 657’deki müstafi sayma uygulanamaz; devamsızlık 2547’ye göre soruşturulur
“2547 ve 2914 sayılı Kanunlara tabi öğretim elemanlarının Kanunda tanımlanmış olan görevleri ile 657 sayılı Kanuna tabi memurların yürüttükleri kamu hizmetinin farklı niteliklerde olduğu açıktır. … 2547 sayılı Kanuna tabi araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı hakkında durumun ilgili Kanun uyarınca yapılacak bir soruşturma ile tespit edilerek, bunun sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, görevinden çekilmiş sayılması yönünde 657 sayılı Kanunun 94. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.”
Kanunilik ilkesi: “657’deki fiillere ilave olarak” ibarelerinin Anayasa Mahkemesi’nce iptali
“2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentlerinde yer alan “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri, Anayasa Mahkemesinin 17.07.2019 tarih ve 30834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 10.04.2019 tarih ve E:2017/33, K:2019/20 sayılı kararıyla iptal edilerek, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.”
İntihalde bilirkişi incelemesi zorunludur; avans davacıya yükletilemez
“idari yargıda hakim olan ve 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesinde ifadesini bulan re'sen araştırma ilkesi gereği, hakim tarafından maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını teminen, dava konusu uyuşmazlığın teknik bir konu olması ve hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesinin mümkün olmaması nedeniyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasını zorunlu kıldığından … avansın yargılama sonucu haksız çıkan taraftan alınmak şartıyla, öncelikle davalı idareden istenilmesi, davalı idarece yatırılmaması halinde Hazineden karşılanarak bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekirken … bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın eksik inceleme sonucu verilen davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka ve usul hükümlerine uyarlık bulunmamaktadır.”
Uyarma ve kınamada istinaf kararı kesindir; temyiz çıkarma cezalarıyla sınırlıdır (7589 sayılı Kanundan önceki karar)
“davacının uyarma cezası ile tecziye edilmesine dair karar ile bu karara yapılan itirazın reddine dair işlemin, davacının belli bir meslekten veya kamu görevinden süresiz olarak çıkarılma sonucunu doğuran işlem niteliğinde olmadığı … temyiz istemine esas teşkil eden kararın Bölge İdare Mahkemesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan “kesin” kararlarından olduğu”
Sıkça Sorulan Sorular
Akademisyenlere hangi disiplin cezaları verilebilir?
2547 sayılı Kanun m.53/b uyarınca; uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları verilebilir. Hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiği Kanunda tek tek sayılmıştır.
Savunma alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?
Savunma hakkı tanınmadan verilemez (Anayasa m.129/2). 09.08.2026'dan bu yana 2547 sayılı Kanun m.53/A uyarınca cezayı vermeye yetkili makam, savunmaya davet yazısında teklife esas eylemi ve karşılık gelen cezayı bildirir, en az yedi gün süre verir ve savunmadan önce soruşturma evrakının incelenebileceğini belirtir. Usulüne uygun davete rağmen süresinde savunma yapmayan kişi savunma hakkından vazgeçmiş sayılır; bu durumda ceza, savunma alınmadan mevcut delillere göre verilebilir. Çıkarma cezası istenenler ayrıca soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulunda kendisi veya vekili aracılığıyla sözlü veya yazılı savunma yapma hakkına sahiptir.
Disiplin soruşturmasında zamanaşımı süreleri nedir?
Fiilin öğrenilmesinden itibaren hafif cezalarda bir ay, çıkarma cezalarında altı ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır; fiilden itibaren iki yıl (öğretim mesleğinden çıkarmada altı yıl) geçmişse ceza verilemez (2547 sayılı Kanun m.53/C). Bilimsel eserin atama-terfide kullanılması veya yeniden yayımlanması halinde süre yeniden işler.
İntihal soruşturmalarında hangi güvenceler var?
Soruşturma öncesi etik kurul incelemesi zorunludur (2547 sayılı Kanun m.53/A-b). İptal davasında intihal iddiası teknik bir konu olduğundan mahkeme re'sen bilirkişi incelemesi yaptırmak zorundadır; bilirkişi avansı davacıya yükletilemez, idareden istenir, gerekirse Hazineden karşılanır.
Disiplin cezasına karşı nereye, hangi sürede dava açılır?
İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır; karara karşı istinaf yolu açıktır. Uyarma-kınama gibi cezalarda istinaf başvurusunu reddeden karar kesindir; Danıştay'a temyiz kural olarak meslekten veya kamu görevinden çıkarma sonucunu doğuran işlemlerde mümkündür (İYUK m.46/1). 31/7/2026'dan sonra verilen ve ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kuran bölge idare mahkemesi kararları ise istisnalar dışında temyiz edilebilir (İYUK m.46/2).
Devamsızlık nedeniyle akademisyen müstafi sayılabilir mi?
Kural olarak hayır. Danıştay 8. Dairesi bir kararında, 657 m.94'teki görevden çekilmiş sayma kurumunun öğretim elemanlarına uygulanamayacağına; devamsızlığın ancak 2547 kapsamında disiplin soruşturmasıyla ele alınabileceğine karar vermiştir. Görevlendirildiği yerde süresinde göreve başlamama ise ayrıdır: 2547 sayılı Kanun m.41 (ve m.40/b) ile geçici m.78 (ÖYP araştırma görevlileri) uyarınca yapılan görevlendirmelerde bu durum istifa sayılır.
Akademisyen disiplin soruşturmaları ve iptal davaları büromuzun İdare Hukuku çalışma alanı kapsamındadır; kamu görevlileri disiplin rejiminin genel çerçevesi için Disiplin Cezalarının Yargısal Denetimi yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili Makaleler
- Disiplin Cezalarının Yargısal Denetimi
- İdari Yargıda İptal Davası
- Üniversitelerde Kişiye Özel (Adrese Teslim) Kadro İlanının İptali Davası
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Anılan kararlar, resmî veri tabanında yayımlanmış Danıştay kararları olup büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Yükseköğretim hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Yükseköğretim Hukuku alanındaki diğer makaleler
- YÖK ve Üniversite İşlemlerine Karşı Hangi İdare Mahkemesinde Dava Açılır? İdari Yargıda Yetki Kuralları
- Danıştay: Adayla Birden Çok Ortak Yayını Olan Jüri Üyesinin Raporuna Dayanan Doçent Ataması Hukuka Aykırı
- Danıştay: Anayasa Mahkemesinin m.54 İptali Öğrenci Disiplin Cezasını Kendiliğinden Kaldırmaz; Yeni Kanun Esas
- Danıştay: Araştırma Görevlisi Sözleşmesinin Yenilenmemesi Somut ve Ölçülü Gerekçe İster
Anahtar kavramlar: akademisyen disiplin cezası · öğretim elemanı disiplin soruşturması · öğretim üyesi disiplin cezası iptali · 2547 sayılı Kanun 53. madde · 53/A savunma hakkı · 53/C zamanaşımı · üniversite öğretim mesleğinden çıkarma · kamu görevinden çıkarma · intihal soruşturması · bilimsel araştırma ve yayın etiği · etik kurul incelemesi · müstafi sayma 657 madde 94 · akademisyen iptal davası · İYUK 46 temyiz
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Akademisyenlerin Disiplin Cezaları ve İptal Davası”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/akademisyen-disiplin-cezalari-iptal-davasi

























