Son gözden geçirme:
Mesafeli Sözleşmede Cayma Hakkı: On Dört Günlük Süre, İstisnalar, Bedel İadesi ve Pazaryerinin Sorumluluğu
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Mesafeli sözleşmede tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir; cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir (TKHK m.48/4). Süre hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu gün, mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin malı teslim aldığı gün başlar; malın taşıyıcıya teslimi tüketiciye teslim sayılmaz (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9). Cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak hak, her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Satıcı, malın iade için belirttiği taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, teslim masrafları dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri iade eder; Yönetmelikte sayılan bazı sözleşmelerde ise taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı kullanılamaz. Satıcı adına bedel tahsil eden pazaryeri (aracı hizmet sağlayıcı), bedel teslimden sonra satıcıya aktarılmış olmadıkça, cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (TKHK m.48/6).
Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı (TKHK m.48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği): on dört günlük sürenin mal ve hizmette başlangıcı, bilgilendirilmeyen tüketici için bir yıllık uzama, ön bilgilendirme ve ispat yükü, cayma bildirimi, satıcının iade yükümlülüğü ve iade masrafı, mutat kullanım, cayma hakkının istisnaları ve güncel durumları, pazaryeri (aracı hizmet sağlayıcı) sorumluluğu ile tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu; Yargıtay 3., 11. ve 13. Hukuk Dairesi kararlarıyla.
Mesafeli sözleşmede cayma hakkı rehberi: internetten, telefonla veya katalogdan yapılan alışverişlerde on dört günlük cayma süresi ve başlangıç anı (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9), bilgilendirilmeyen tüketici için bir yıllık uzama (TKHK m.48/4), ön bilgilendirme ve ispat yükü, cayma bildirimi, bedel iadesi ve iade masrafı, mutat kullanım, cayma hakkının istisnaları, pazaryeri (aracı hizmet sağlayıcı) sorumluluğu, tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu ile doğrulanmış Yargıtay kararları.
Mesafeli Sözleşme Nedir? (TKHK m.48)
Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik bir sistem çerçevesinde, sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dahil uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmedir (TKHK m.48/1). Yönetmelik uzaktan iletişim aracını; mektup, katalog, telefon, faks, radyo, televizyon, elektronik posta, kısa mesaj ve internet gibi fiziksel olarak karşı karşıya gelinmeksizin sözleşme kurulmasına imkân veren her türlü araç veya ortam olarak tanımlar (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.4). İnternet sitesi veya mobil uygulama üzerinden verilen siparişler, telefonla ve katalogdan satışlar bu kapsamdadır.
Kanun, kapsam dışı sözleşmeleri, cayma hakkını ve bilgilendirme yükümlülüğünün ayrıntılarını yönetmeliğe bırakmıştır (TKHK m.48/7). Bu düzenleme, 27/11/2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğidir. Finansal hizmetler, taşınmazların veya bunlara ilişkin hakların devri, konut kiralama, paket turlar, devre mülk ve devre tatil, yolcu taşıma hizmetleri (bazı bilgilendirme yükümlülükleri saklı kalmak üzere) ve malların montaj, bakım ve onarımı gibi sözleşmeler Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.2/2).
“(1) Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir. (2) Tüketici, mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi bir teklifi kabul etmeden önce ayrıntıları yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde satıcı veya sağlayıcı tarafından bilgilendirilir. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcı veya sağlayıcıya aittir. … (4) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.”
Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü ve İspat Yükü
Satıcı veya sağlayıcı, sözleşme kurulmadan ya da tüketici bir teklifi kabul etmeden önce tüketiciyi Yönetmelikte sayılan hususların tamamında bilgilendirmek zorundadır. Bu hususlar arasında malın veya hizmetin temel nitelikleri, tüm vergiler dahil toplam fiyat ve ek masraflar, teslim veya ifa süresi, cayma hakkının kullanılma şartları, süresi, usulü ve satıcının iade için öngördüğü taşıyıcı, cayma bildiriminin yapılacağı adres ile cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda buna ilişkin bilgi yer alır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5/1). Bilgilendirme en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde ve yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile yapılır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.6/1).
Ön bilgilendirme yapıldığının ispat yükü satıcı veya sağlayıcıya aittir (TKHK m.48/2); Yönetmelik bu yükü platform üzerinden kurulan sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcıya da yüklemiştir. Tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanmazsa sözleşme kurulmamış sayılır; verilen siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiği sipariş onayından hemen önce açıkça bildirilmezse tüketici siparişiyle bağlı değildir; ek masraflar konusunda bilgilendirme yapılmamışsa tüketici bunları karşılamakla yükümlü değildir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5/3, m.5/6, m.7 ve m.8/1).
Cayma Süresi: On Dört Gün ve Başlangıç Anı
Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. Sürenin başlangıcı sözleşmenin türüne göre değişir: hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu gün, mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün. Malın taşıyıcıya teslimi tüketiciye teslim sayılmaz; tüketici sözleşmenin kurulmasından teslime kadar geçen sürede de cayabilir. Mal teslimi ile hizmet ifasının birlikte yapıldığı sözleşmelerde mal teslimine ilişkin hükümler uygulanır.
“(1) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. (2) Cayma hakkı süresi, hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün; mal teslimine ilişkin sözleşmelerde ise tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Ancak tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkını kullanabilir. … (4) Malın satıcı tarafından taşıyıcıya teslimi, tüketiciye yapılan teslim olarak kabul edilmez. (5) Mal teslimi ile hizmet ifasının birlikte yapıldığı sözleşmelerde, mal teslimine ilişkin cayma hakkı hükümleri uygulanır.”
Yargıtay, internetten satın alınan tatil paketine ilişkin bir uyuşmazlıkta, sözleşmede cayma hakkının sözleşme tarihinden itibaren on dört gün içinde kullanılabileceği bildirilmişse sürenin hizmetten yararlanma anından değil, sözleşme tarihinden başlayacağını kabul etmiş ve hizmetten henüz yararlanılmadığı gerekçesiyle verilen kabul kararını bozmuştur (Yargıtay 13. HD, 2015/25017 E., 2018/556 K.; ilke kutusu aşağıda). Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama hizmetlerinin, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının istisnaları arasında sayıldığını da hatırlatmak gerekir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-g); aktarılan tatil paketi kararlarında sonuca, sözleşmede tanınan cayma hakkı ve bilgilendirme yükümlülüğü üzerinden gidilmiştir.
Eksik Bilgilendirme: Sürenin Bir Yıla Uzaması
Cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat yükü satıcı veya sağlayıcıdadır (TKHK m.48/4). Tüketici gerektiği gibi bilgilendirilmemişse on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak bu durumda da hak, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra her hâlde sona erer. Bilgilendirme bu bir yıl içinde gereği gibi yapılırsa on dört günlük süre bilgilendirmenin yapıldığı günden işlemeye başlar.
“(1) Satıcı veya sağlayıcı … ile aracı hizmet sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Bu süre her halükarda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. (2) Cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirmenin bir yıllık süre içinde yapılması halinde, on dört günlük cayma hakkı süresi, bu bilgilendirmenin gereği gibi yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar.”
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, internetten tatil paketi satın alan ve cayma hakkı konusunda bilgilendirilmediği anlaşılan tüketicinin on dört günlük süreyle bağlı olmadığını, cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl içinde dava açarak sözleşmeden dönebileceğini belirtmiş; yerel mahkemenin farklı gerekçeyle verdiği kabul kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır (Yargıtay 3. HD, 2020/5130 E., 2021/6041 K.). İki karar birlikte okunduğunda, benzer bir hizmette sonucun bilgilendirmenin yapılıp yapılmadığına göre değiştiği görülmektedir.
Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır? Bildirim ve İspat
Cayma için gerekçe göstermek gerekmez. Cayma bildiriminin süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile (elektronik posta, kısa mesaj gibi) satıcıya, sağlayıcıya veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir; Kanun, bildirimin süre içinde karşı tarafa ulaşmasını değil yöneltilmesini esas alır (TKHK m.48/4). Tüketici Yönetmeliğin ekindeki örnek cayma formunu kullanabileceği gibi açık bir beyanda da bulunabilir; internet sitesi üzerinden cayma imkânı sunulmuşsa satıcı, talebin kendisine ulaştığına ilişkin teyidi tüketiciye derhal iletmek zorundadır.
“(1) Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin cayma hakkı süresi dolmadan, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile … satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir. (2) Cayma hakkının kullanılmasında tüketici, EK’te yer alan formu kullanabileceği gibi cayma kararını bildiren açık bir beyanda da bulunabilir. … (4) Bu maddede geçen cayma hakkının kullanımına ilişkin ispat yükümlülüğü tüketiciye aittir.”
Cayma hakkının kullanıldığını ispat yükü tüketicide olduğundan bildirimin tarihi ve içeriği belgelenebilir bir yolla (elektronik posta, platformun iade ekranı, iadeli taahhütlü posta veya noter) yapılması ve kaydının saklanması uygulamada önem taşır.
Bedel İadesi, Malın Geri Gönderilmesi ve İade Masrafı
Satıcı, cayma hakkına konu malın iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa teslim masrafları dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri iade eder; tüketici malı başka bir taşıyıcıyla gönderirse süre malın satıcıya ulaştığı tarihten başlar. Mal teslim edilmeden caymada ve hizmet sözleşmelerinde süre, cayma bildiriminin satıcıya veya sağlayıcıya ulaştığı tarihten işler. İade, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun şekilde ve tüketiciye masraf veya yükümlülük getirilmeden tek seferde yapılır; kredi kartıyla ödemede kart çıkaran kuruluş, kendisine aktarılan tutarı kart limitine tek seferde eklemekle yükümlüdür.
“(1) Satıcı, cayma hakkına konu malın, iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. Ancak tüketicinin malı, iade için öngörülenin haricinde bir taşıyıcı ile iade etmesi durumunda söz konusu yükümlülük malın satıcıya ulaştığı tarihten itibaren başlar. … (4) Satıcı veya sağlayıcı, birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen tüm geri ödemeleri, … tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeden tek seferde yapmak zorundadır. … (5) … Cayma hakkının kullanımında, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında, satıcının iade için belirttiği taşıyıcı aracılığıyla malın geri gönderilmesi halinde, tüketici iadeye ilişkin masraflardan sorumlu tutulamaz. Satıcının ön bilgilendirmede iade için herhangi bir taşıyıcıyı belirtmediği durumda ise tüketiciden iade masrafına ilişkin herhangi bir bedel talep edilemez.”
Tüketici de, satıcı malı kendisi geri almayı teklif etmedikçe, cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren on dört gün içinde malı satıcıya veya yetkilendirdiği kişiye geri göndermek zorundadır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.13/1). Satıcının iade yükümlülüğüne ilişkin bugünkü metin 2022 ve 2025 değişiklikleriyle oluşmuş; tüketicinin geri gönderme süresindeki “dört” ibaresi de 2022 değişikliğiyle eklenmiştir. Bu hükümler, Yönetmeliğin geçiş hükmü ve dipnotları uyarınca 1/1/2026 tarihinden itibaren uygulanmakta olup bu tarihe kadar değişiklik öncesi metin uygulanmıştır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği geçici m.1).
Cayma hakkının kullanılmasıyla, mal veya hizmete ilave olarak sağlanan yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.14/1). Alışveriş bir tüketici kredisiyle finanse edilmişse, cayma bildiriminin cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de yöneltilmesi hâlinde bağlı kredi sözleşmesi de tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer (TKHK m.30/3).
Mutat Kullanım: Ürünü Denemek ve Kullanmak
Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat (olağan) kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir (TKHK m.48/4). Yönetmeliğe göre malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun şekilde kullanan tüketici, bu kullanımdan doğan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu tutulamaz (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.13/2). Olağan kullanımı aşan kullanımda ise satıcının bu nedenle uğradığı zarar gündeme gelir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, internetten alınan ve cayma süresi içinde SIM kart takılıp uygulama indirilerek altı gün kullanılan cep telefonunun iadesine ilişkin uyuşmazlıkta, cep telefonunun ambalajı açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin istisnaya (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-e) girmediğini; ancak altı günlük kullanımın mutat kullanımı aşıp aşmadığının ve aşıyorsa satıcının zararının uzman bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2022/6784 E., 2022/8533 K.; kanun yararına bozma). Kararda kullanım tek başına cayma hakkını ortadan kaldıran bir sebep olarak görülmemiş; olağan ölçüyü aşan bir kullanım varsa satıcının bu nedenle uğradığı zarardan tüketicinin sorumlu olacağı kabul edilmiştir.
Cayma Hakkının İstisnaları
Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketici bazı sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz. Satıcı, cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda tüketicinin bu haktan yararlanamayacağını ya da hangi koşullarda hakkı kaybedeceğini ön bilgilendirmede belirtmek zorundadır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5/1-h); ön bilgilendirmenin ispat yükü satıcıda olduğundan bu bilgilendirmenin ispatı da ona düşer.
“(1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, tüketici aşağıdaki sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz: a) Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetlere ilişkin sözleşmeler. b) Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler. c) Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler. ç) Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler. d) Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler. e) Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler. f) Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler. g) Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler. ğ) Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmeler. h) Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler.”
Güncel metin notu: 2022 değişikliğiyle maddeye eklenen ve geçiş hükmü uyarınca 1/1/2026’ya kadar uygulanmayan bentlerden (i) bendi, 24/5/2025 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metne göre Karayolları Trafik Kanunu’na göre tescili zorunlu taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına (ı), canlı müzayede şeklinde açık artırmayla kurulan sözleşmelere (j) ve tanıtma ve kullanma kılavuzunda kurulumunun satıcı veya yetkili servisçe yapılacağı belirtilip kurulumu yapılan mallara (k) ilişkin istisnalar ise Danıştay Onuncu Dairesinin 6/5/2026 tarihli kararıyla iptal edilmiştir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1). Bu yazının hazırlandığı tarihte iptal kararının tam metnine resmî karar veri tabanında ulaşılamadığından içeriği aktarılmamıştır; bu bentlerle ilgili bir uyuşmazlıkta güncel durum ayrıca teyit edilmelidir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (e) bendini lafzına göre uygulamış ve cep telefonunu bu istisnanın dışında tutmuştur (yukarıda). Uygulamada sık tartışılan bir diğer bent, cayma süresi dolmadan tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetlerdir (h); bu bentte belirleyici olan, onayın ve ön bilgilendirmenin varlığıdır.
Pazaryeri (Aracı Hizmet Sağlayıcı) Sorumluluğu
Alışveriş bir pazaryeri platformu üzerinden yapılmışsa sözleşmenin tarafı kural olarak ürünü satan satıcıdır; platformu işleten ise “aracı hizmet sağlayıcı”dır. 2022 değişikliğiyle aracı hizmet sağlayıcı, ön bilgilendirmeden ve satıcı adına bedel tahsil etmişse cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumlu tutulmuştur; bedelin teslimden sonra satıcıya aktarıldığı durumlar ile ayıba ilişkin seçimlik haklar bu sorumluluğun dışındadır (TKHK m.48/6).
“(6) Aracı hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet gösterenler aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak; … a) Tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen, … d) Satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil etmesi hâlinde, mal veya hizmetin tüketiciye teslim veya ifası sonrası bedelin satıcıya veya sağlayıcıya aktarıldığı durumlar ile 11 inci ve 15 inci maddelerde yer alan hakların kullanımı hariç olmak üzere teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen, … sorumludur.”
Aracı hizmet sağlayıcı ayrıca tüketicilerin cayma bildirimi ve bedel iadesi gibi taleplerini iletip takip edebilecekleri bir sistemi kurup kesintisiz açık tutmak (TKHK m.48/5) zorundadır; satıcı adına bedel tahsil etmişse Yönetmelikte sayılan hâllerde bu bedelin on dört gün içinde iadesinden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.12/A).
Yargıtay kararları bu ayrımı değişiklikten önce de yansıtmaktaydı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yalnızca elektronik ticaret ortamı sağlayan platformun satıcının sattığı malın ayıbından sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 2021/4000 E., 2021/11403 K.). Buna karşılık Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, satıcı adına tüketiciden bedeli tahsil eden ve kargo taşımasını da üstlenen platformun, olay tarihindeki kanun metni ve madde gerekçesi uyarınca elektronik aracı hizmet sağlayıcı olarak sorumlu olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 11. HD, 2022/3467 E., 2022/6446 K.).
Cayma Hakkı ile Ayıptan Doğan Hakların Farkı
Cayma hakkı, malın ayıplı olup olmadığına bakılmaksızın, gerekçe gösterilmeden ve kısa bir süre içinde kullanılan özel bir haktır. Malın ayıplı çıkması hâlinde ise tüketici, ayıplı mala ilişkin seçimlik haklarına başvurur: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme; ücretsiz onarım ve misli ile değiştirme üretici veya ithalatçıya karşı da istenebilir (TKHK m.11). Ayıp hükümleri ve ispat konuları sitemizdeki Sıfır Km Aracın Ayıplı Çıkması (Tüketici Hakları) ve İkinci El Araç Satışında Ayıptan Sorumluluk yazılarında ele alınmıştır.
Uyuşmazlık Çözümü: Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi
Değeri Kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz (TKHK m.68/1). Sınır her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılarak uygulandığından (TKHK m.68/4) başvuru tarihindeki tutar ayrıca kontrol edilmelidir. Başvuru tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir (TKHK m.68/3).
Hakem heyetinin görevi dışında kalan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir (TKHK m.73/1) ve dava tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (TKHK m.73/5). Tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır (TKHK m.73/A). Satıcı, bu başvuru yollarını da ön bilgilendirmede tüketiciye bildirmek zorundadır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.5/1-k). Mesafeli sözleşmelere ilişkin yükümlülüklere aykırılık ayrıca, aykırılığın tespit edildiği her işlem veya sözleşme için idari para cezası yaptırımına bağlanmıştır (TKHK m.77/1-a).
Yargıtay Kararları
Aşağıdaki kararlar resmî karar veri tabanından tam metinleriyle doğrulanmıştır. Tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin kararlar, verildikleri tarihteki iş bölümüne göre farklı dairelerce verilmiştir. Kanun yararına bozma kararları, kesin olarak verilmiş mahkeme kararlarının sonucunu etkilemez; Dairenin hukuki değerlendirmesini yansıtır.
Hizmet sözleşmesinde cayma süresi sözleşmenin kurulduğu gün başlar
“Somut olayda, internet üzerinden davacı tarafından satın alma için onaylanan sözleşmede cayma hakkının sözleşme tarihinden itibaren 14 gün içerisinde yapılabileceği belirtilmiş olup gerek 6502 sayılı Yasanın 48/4 maddesi gerekse ilgili yönetmeliğin 9/2 maddesi gereğince, ilgili bildirim yapıldığından, davacının cayma hakkının sözleşme tarihinden itibaren kullanabileceği anlaşılmaktadır. Davacı ise bu hakkını yasal sürede kullanmamış olup bu nedenle davanın reddi gerekirken, hizmetten henüz yararlanılmadığından bahisle davanın kabulü usul ve yasaya aykırı olup, bozma sebebidir.”
Cayma hakkı konusunda bilgilendirilmeyen tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir
“Dosyanın ve davada dayanılan sözleşmenin incelenmesinden davalı şirketin davacı tüketiciyi “cayma hakkı konusunda” bilgilendirmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının 14 günlük süre ile bağlı olduğundan söz edilemez. Hal böyle olunca tüketici cayma süresinin bitiminden itibaren 1 yıllık süre içerisinde dava açarak sözleşmeden dönebilir. Eldeki davada da davacı, yasanın öngördüğü bir yıllık süre içerisinde bu davayı açtığına göre davanın kabulü gerekir.”
Cep telefonu istisna kapsamında değildir; mutat kullanımı aşan kullanım bilirkişiyle belirlenir
“… cep telefonunun mesafeli satış sözleşmesine konu olması halinde 14 günlük cayma hakkının istisnasını oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Yine 6502 sayılı Kanunun 48/4. Maddesinin son cümlesinde ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 13/2. maddesinde cayma hakkının kullanılmasında mutat kullanımı aşan bozulmalar halinde tüketicinin sorumlu olacağı düzenlenmiştir. … O halde mahkemece, davalının mesafeli satış sözleşmesinden cayma hakkını kullanması nedeniyle cayma hakkı süresi içerisinde söz konusu cep telefonunu 6 gün boyunca kullanmasının mutat kullanımı aşan kullanım olup olmadığı, mutat kullanımı aşan kullanım söz konusu ise davacı satıcının uğradığı zarardan davalı tüketicinin sorumlu olacağı gözetilerek konusunda uzman bilirkişiden taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor aldırılıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup…”
Yalnızca elektronik ticaret ortamı sağlayan platform malın ayıbından sorumlu değildir
“Hal böyle olunca, mahkemece; 6563 sayılı Kanun’un 9. maddesi ve yine Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesine göre aracı hizmet sağlayıcı olan davacının malın ayıplı olmasından kaynaklı sorumluluğunun bulunmadığı gözetilerek davanın kabulüne dair hüküm kurulması gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine, karar verilmiş olması doğru görülmediğinden, Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekir.”
Satıcı adına bedel tahsil eden platform, elektronik aracı hizmet sağlayıcı olarak sorumludur
“… aynı zamanda satıcı veya sağlayıcı adına tüketiciden mal veya hizmetlerin bedelini de tahsil ettikleri, bu durumda bu kişilerin de satıcı veya sağlayıcılar gibi tüketicilere karşı maddede yazan hususlardan dolayı sorumlu olacakları, ancak bedel tahsil etmeden sadece satıcı veya sağlayıcılar ile tüketicilerin iletişime geçmelerine aracılık eden ve genellikle yer sağlayıcı niteliğine haiz olan internet sitelerinin bu fıkra hükümlerine tabi olmayacağı belirtilmiştir. Bu itibarla davalı taraf elektronik aracı hizmet sağlayıcı olarak sorumlu olup, mahkemenin buna ilişkin kabulü isabetlidir.”
Sıkça Sorulan Sorular
İnternetten aldığım ürünü kaç gün içinde iade edebilirim?
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden on dört gün içinde sözleşmeden cayabilir. Süre mal satışlarında malın teslim alındığı gün, hizmetlerde sözleşmenin kurulduğu gün başlar (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9). Cayma bildiriminden sonra malı, satıcı kendisi geri almayı teklif etmedikçe, on dört gün içinde geri göndermeniz gerekir (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.13/1).
Satıcı ödediğim parayı ne zaman iade etmek zorunda?
Satıcı, malın iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, teslim masrafları dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri ödeme aracınıza uygun şekilde ve tek seferde iade etmek zorundadır; malı başka bir taşıyıcıyla gönderirseniz süre malın satıcıya ulaştığı tarihten başlar (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.12).
İade kargo ücretini kim öder?
Malı satıcının iade için belirttiği taşıyıcıyla gönderirseniz iade masraflarından sorumlu tutulamazsınız; satıcı ön bilgilendirmede iade için bir taşıyıcı belirtmemişse de sizden iade masrafı istenemez (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.12/5). Bu hükmün güncel metni 1/1/2026’dan itibaren uygulanmaktadır.
Kutusunu açtığım veya denediğim ürünü iade edebilir miyim?
Ambalajın açılması her üründe cayma hakkını ortadan kaldırmaz; ambalajı açılınca cayma hakkının kullanılamadığı hâller Yönetmelikte sayılmıştır (örneğin iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar ile maddi ortamdaki kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri). Ürünü olağan ölçüde denemenizden doğan değişikliklerden sorumlu değilsiniz; olağan kullanımı aşan kullanımda ise satıcının zararından sorumlu tutulabilirsiniz. Yargıtay, altı gün kullanılan cep telefonunda bu hususun bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Satıcı beni cayma hakkı konusunda bilgilendirmediyse ne olur?
Bilgilendirme yapıldığını ispat yükü satıcıdadır. Gerektiği gibi bilgilendirilmediyseniz on dört günlük süreyle bağlı değilsiniz; ancak hak, her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer (TKHK m.48/4). Yargıtay, cayma hakkı konusunda bilgilendirilmeyen tüketicinin bu bir yıllık süre içinde dava açarak sözleşmeden dönebileceğini kabul etmiştir.
Pazaryerinden aldığım üründe iadeyi platformdan isteyebilir miyim?
Platform satıcı adına bedeli tahsil etmiş ve bedel teslimden sonra satıcıya aktarılmamışsa, platform cayma hakkına ilişkin iade yükümlülüğünden satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur. Ayıba ilişkin seçimlik haklar bu müteselsil sorumluluğun dışındadır (TKHK m.48/6).
Tüketici sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar büromuzun Tüketici Hukuku çalışma alanı kapsamında ele alınmaktadır.
İlgili Makaleler
- Sıfır Km Aracın Ayıplı Çıkması (Tüketici Hakları)
- İkinci El Araç Satışında Ayıptan Sorumluluk
- Tüketici Hakem Heyetine Başvuru
- Turist Zararında Turizm İşletmesinin Sorumluluğu: Paket Tur, Otelde Hırsızlık, Havuz Kazası, Tatil Tazminatı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli tüketici Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Tüketici Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Tüketici Kredisinde Erken Ödeme: Faiz ve Masraf İndirimi, Erken Ödeme Tazminatı Sınırı ve Yapılandırma
- Anahtar Teslim Konut Satışı: Ön Ödemeli Konut Sözleşmesi, Şekil, Geç Teslim, Cayma ve Dönme, Tapu Devri
- Aydınlatılmış Onam Eksikliğinde Estetik Ameliyatta Hekimin Sorumluluğu: Kim İspat Eder? (1219 m.70, TBK m.147)
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Anahtar kavramlar: mesafeli sözleşme · mesafeli satış sözleşmesi · cayma hakkı · internetten alışverişte cayma hakkı · 14 gün cayma süresi · ürün iade süresi · bedel iadesi · iade kargo masrafı · mutat kullanım · cayma hakkının istisnaları · ön bilgilendirme · eksik bilgilendirme bir yıl · aracı hizmet sağlayıcı · pazaryeri sorumluluğu · TKHK 48 · 6502 sayılı Kanun 48. madde
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Mesafeli Sözleşmede Cayma Hakkı: On Dört Günlük Süre, İstisnalar, Bedel İadesi ve Pazaryerinin Sorumluluğu”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/mesafeli-sozlesmede-cayma-hakki

























