İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 10 dk okuma

Son gözden geçirme:

Sıfır Km Aracın Ayıplı Çıkması (Tüketici Hakları)

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Sıfır kilometre araçta teslim anında bulunması gereken nitelikleri taşımayan, örneğin üretimden kaynaklanan ve onarıma rağmen giderilemeyen arızalar ayıp sayılır ve tüketici 6502 sayılı Kanun m.11’deki dört seçimlik haktan birini seçebilir: sözleşmeden dönüp bedelin iadesini isteme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misli ile değişim. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir ve aracın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya geçer (TKHK m.10). Ücretsiz onarım ve misli ile değişimden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur; onarım seçilmiş olsa bile araç garanti süresi içinde tekrar arızalanır, azami tamir süresi aşılır veya tamir mümkün olmazsa tüketici değişim ya da dönme hakkına geçebilir (TKHK m.56/3). Uyuşmazlıkta görevli mahkeme tüketici mahkemesidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TKHK m.73/A); ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir, ancak ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12).

Kısaca

Sıfır kilometre aracın ayıplı çıkması hâlinde tüketicinin hakları: ayıplı malın tanımı (6502 m.8), gizli ayıp ve altı aylık ispat karinesi (m.10), dört seçimlik hak — ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim, sözleşmeden dönme (bedel iadesi) ve bedel indirimi (m.11), satıcı-üretici-ithalatçının müteselsil sorumluluğu, garanti ve onarımla giderilemeyen ayıp (m.56), görevli mahkeme, iki yıllık zamanaşımı ile hile/ağır kusurla gizlenen ayıpta zamanaşımının işlememesi (m.12) ve Yargıtay kararları.

Sıfır kilometre aracın ayıplı çıkması, 6502 sayılı Kanun'da ayıplı malın tanımı (TKHK m.8), gizli ayıp ve altı aylık ispat karinesi (TKHK m.10), tüketicinin seçimlik hakları — ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim, sözleşmeden dönme (bedel iadesi) ve ayıp oranında bedel indirimi (TKHK m.11), satıcı-üretici-ithalatçının müteselsil sorumluluğu, garanti süresi ve onarımla giderilemeyen ayıp (TKHK m.56), görevli mahkeme ve tüketici hakem heyeti, iki yıllık zamanaşımı ile ağır kusur veya hile ile gizlenen ayıpta zamanaşımının işlememesi (TKHK m.12) ve Yargıtay kararları.

Tüketici, sıfır kilometre bir aracı kusursuz ve kullanıma hazır olarak teslim alma beklentisiyle satın alır. Aracın motor, şanzıman, elektrik/elektronik aksamı gibi unsurlarında üretimden kaynaklanan ve onarıma rağmen giderilemeyen arızalar ortaya çıkarsa, ortada ayıplı mal vardır ve tüketici 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un tanıdığı seçimlik hakları kullanabilir. Bu yazıda ayıplı aracın tanımı, gizli ayıp, ispat yükü, seçimlik haklar, müteselsil sorumluluk, görevli mahkeme, zamanaşımı ve Yargıtay'ın yerleşik ölçütleri ele alınmaktadır.

Sıfır Km Araçta “Ayıplı Mal” Nedir?

Ayıplı mal, teslim anında sözleşmede kararlaştırılan veya objektif olarak bulunması gereken nitelikleri taşımayan maldır. Sıfır km bir araçta beklenen nitelik, hatasız çalışan, güvenli ve aracın türünden makul olarak beklenen performansı gösteren bir taşıttır.

İlgili Kanun Hükmü — 6502 sayılı Kanun m.8

“(1) Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. (2) Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.”

Gizli Ayıp ve İspat: Altı Aylık Karine

Aracın ilk bakışta görülemeyen, ancak kullanım içinde ortaya çıkan kusurları gizli ayıp niteliğindedir. Kanun, tüketici lehine güçlü bir ispat karinesi getirir: teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir ve aracın ayıpsız olduğunu ispat yükü satıcıya geçer.

İlgili Kanun Hükmü — 6502 sayılı Kanun m.10/1

“Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.”

Uygulamada ayıbın varlığı ve niteliği, çoğunlukla aracın incelendiği bilirkişi raporuyla saptanır; sıfır km araç uyuşmazlıklarında otomotiv konusunda uzman bilirkişi incelemesi büyük önem taşır.

Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı

Aracın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketici, dört seçimlik haktan dilediğini kullanabilir; satıcı bu tercihi yerine getirmekle yükümlüdür.

İlgili Kanun Hükmü — 6502 sayılı Kanun m.11

“(1) Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici; a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme, seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. … (4) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü … içinde yerine getirilmesi zorunludur. … Aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. (5) Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden yapılan indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir.”

Ücretsiz onarım

Bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere aracın onarılmasını isteme hakkıdır. Onarım talebinin azami otuz iş günü (garanti listesindeki mallarda azami tamir süresi) içinde yerine getirilmesi gerekir; aksi hâlde tüketici diğer haklara geçebilir.

Ayıpsız misli ile değişim

Aracın aynı marka, model ve özellikte sıfır km ayıpsız yenisiyle değiştirilmesidir. Yargıtay, üretimden kaynaklı ve onarımla giderilemeyen önemli ayıplarda misli ile değişimi sıkça hakkaniyete uygun bulmaktadır.

Sözleşmeden dönme (bedel iadesi)

Tüketici aracı iade ederek ödediği bedelin tamamının kendisine derhâl iadesini ister. Ücretsiz onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa, tüketici dönme veya bedel indirimi haklarına yönelebilir.

Ayıp oranında bedel indirimi

Tüketici aracı alıkoyup ayıbın değerine denk düşen tutarın satış bedelinden indirilmesini isteyebilir.

Kime Karşı? Satıcı, Üretici ve İthalatçının Müteselsil Sorumluluğu

Ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değiştirilme hakları yalnızca satıcıya değil, üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu hakların yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Yani tüketici yetkili bayi/satıcı ile birlikte distribütör veya üreticiye de başvurabilir.

Garanti Süresi ve Onarımla Giderilemeyen Ayıp

Araçlar için garanti süresi teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır. Önemli olan kural şudur: tüketici önce ücretsiz onarımı seçmiş olsa bile, araç garanti süresi içinde tekrar arızalanır, azami tamir süresi aşılır veya onarımın mümkün olmadığı anlaşılırsa, tüketici diğer seçimlik haklarına (değişim veya dönme) geçebilir; satıcı bu talebi reddedemez.

İlgili Kanun Hükmü — 6502 sayılı Kanun m.56

“(2) Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlamak üzere asgari iki yıldır. … (3) Tüketici bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen seçimlik haklarından onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde 11 inci maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.”

Görevli Mahkeme ve Tüketici Hakem Heyeti

Sıfır km araç alımı bir tüketici işlemidir; bu uyuşmazlıklarda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir (tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde tüketici mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi). Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Araç bedelleri bu parasal sınırın çok üzerinde olduğundan, sıfır km araç ayıbı davalarında doğrudan tüketici mahkemesi görevlidir. Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır (TKHK m.73/A/1).

Zamanaşımı

Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile, malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Kritik istisna: ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

İlgili Kanun Hükmü — 6502 sayılı Kanun m.12

“(1) Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır. (2) … ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise üç yıldan az olamaz. (3) Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.”

Yargıtay Kararları

Sıfır km araçtaki gizli ayıpta ispat yükü satıcıdadır; misli ile değişim hakkaniyete uygundur

Yargıtay Kararı

“… araçtaki ayıbın gizli ayıp niteliğinde olup kullanıcı hatasına dayanmadığı, ispat yükünün yani araçta ayıp bulunmadığının davalı tarafa ait olduğu, … sıfır kilometre araçtan beklenen faydanın elde edilemediği ve davacının seçimlik hakkını misli ile değişim şeklinde kullanmasının hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine de uygun olduğu anlaşılmakla davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerekmiştir.”

İmalat hatasından kaynaklanan ve onarımla giderilemeyen kronik arızada misli ile değişim (m.11/1-ç)

Yargıtay Kararı

“… davaya konu arızanın süreklilik arz ettiği ve araçta kronik arıza durumunun mevcut olduğunun … davalıların üreticisi ve satıcısı olduğu aracın elektrik aksamındaki arızanın giderilemediği, bu durum gizli ayıp niteliğinde olup imalat hatasından kaynaklandığının anlaşılmasına göre, 6502 sayılı Kanun'un 11/(1)-ç maddesi uyarınca davacı seçimlik hakkını misli ile değiştirme yönünde kullandığından … uygulandığı anlaşılmakla …”

Satıcının ayıptan sorumluluğu, ispat yükü ve sözleşmeden dönme (bedel iadesi)

Yargıtay Kararı

“Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, … alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur. … malın satım anında ayıplı olmadığını ispat yükünün davalıda bulunmasına … sözleşmeden dönme koşullarının oluşmasına göre … kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.”

Ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesi hâlinde zamanaşımı işlemez

Yargıtay Kararı

“… davalının ağır kusur ve hilesi sebebiyle zamanaşımının işlemeyeceğinden davalının zamanaşımı def'inin yerinde bulunmamasına, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu taraf ve yargı denetimine elverişli olup dava konusu ürünün ayıplı olduğu tespit edildiğinden … davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Sıfır aldığım aracı ayıplı çıktığı için yenisiyle değiştirebilir miyim?

Evet. Ayıbın varlığı hâlinde dört seçimlik haktan birini siz seçersiniz; bunlardan biri aracın ayıpsız bir misli ile (aynı marka/model sıfır km) değiştirilmesidir. Özellikle üretimden kaynaklı, onarımla giderilemeyen önemli ayıplarda Yargıtay değişimi hakkaniyete uygun bulmaktadır.

Aracın ayıplı olmadığını kim ispatlamak zorunda?

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıplarda, aracın ayıpsız olduğunu ispat yükü satıcıdadır (TKHK m.10). Bu, tüketici lehine güçlü bir karinedir.

Servis defalarca onardı ama arıza tekrar ediyor; ne yapabilirim?

Onarım hakkını kullanmış olsanız bile, araç garanti süresinde tekrar arızalanır, azami tamir süresi aşılır veya tamir mümkün değilse diğer seçimlik haklara (değişim veya dönme) geçebilirsiniz; satıcı bu talebi reddedemez (TKHK m.56/3).

Talebimi yalnızca bayiye mi, yoksa üreticiye/ithalatçıya da mı yöneltebilirim?

Ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m.11/2).

Ayıplı sıfır km araç için hangi mahkemeye başvurmalıyım?

Sıfır km araç bir tüketici işlemidir; araç bedeli tüketici hakem heyeti parasal sınırının çok üzerinde olduğundan görevli mahkeme tüketici mahkemesidir (yoksa o sıfatla asliye hukuk mahkemesi). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Aracı yıllar önce aldım; süre geçti mi?

Kural olarak ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıldır. Ancak ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (TKHK m.12/3).

Çapar Hukuk, Tüketici Hukuku ve sözleşme/satım uyuşmazlıkları kapsamında ayıplı araç davalarının açılması ve takibini yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Tüketici Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Tüketici Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: sıfır km araç ayıplı · ayıplı araç · ayıplı araç davası · sıfır araç motor arızası · tüketici hakları · 6502 sayılı Kanun m.8 · m.10 ispat yükü · m.11 seçimlik haklar · ayıpsız misli ile değişim · sözleşmeden dönme bedel iadesi · ayıp oranında bedel indirimi · gizli ayıp · üretici ithalatçı müteselsil sorumluluk · garanti m.56 · ayıplı malda zamanaşımı m.12 · tüketici mahkemesi

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Sıfır Km Aracın Ayıplı Çıkması (Tüketici Hakları)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/sifir-km-aracin-ayipli-cikmasi-tuketici

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›