İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay HGK: Kamulaştırma Bedeli, Aynı Kamulaştırmada Benzer Taşınmazların Kesinleşen Bedelleriyle Denetlenir

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre kamulaştırma bedelinde ana ilke taşınmazın gerçek değeridir; ancak biçilen bedelin, taşınmazın özel nitelikleri de gözetilerek, aynı kamulaştırma alanındaki diğer taşınmazlar için hükmedilip kesinleşen bedellerle uyumu denetlenmeli, benzer konumdaki taşınmazlar arasında aşırı değer farkı bulunmamalıdır. Tarım arazisinde değer net gelirle bulunur (m.11/1-f); objektif değer artışı her ölçünün etkisi açıklanarak uygulanır. Bu dosyada bölge adliye mahkemesi, kesinleşen bedellerle örtüşen bilirkişi hesabından ek rapor almadan ayrılıp bedeli kendisi hesaplamıştı; Kurul direnme kararını oy birliğiyle ve kesin olarak bozdu, dosya bölge adliye mahkemesine döndü.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kamulaştırma bedelinde ana ilke gerçek değer olmakla birlikte bedelin aynı kamulaştırma alanındaki diğer taşınmazlar için hükmedilip kesinleşen bedellerle uyumunun denetlenmesi ve benzer konumdaki taşınmazlar arasında aşırı değer farkı bulunmaması gerektiğini belirtti. Kurul, bilirkişi bedelinden ek rapor almadan ayrılıp son beş yıllık ortalama verim ve %25 objektif değer artışıyla resen hesap yapan bölge adliye mahkemesinin direnme kararını oy birliğiyle bozdu.

Kamulaştırma bedelinin, aynı kamulaştırmadaki benzer taşınmazlar için kesinleşen bedellerle uyumunun denetlenmesine ve bölge adliye mahkemesinin bilirkişi bedelinden ayrılmasına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.11).

Uyuşmazlık

Davacı idare, tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve organize sanayi bölgesi adına tescilini istedi (2942 sayılı Kanun m.10); davalılar bedelin düşük olduğunu savundu. İlk derece mahkemesi, bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra bilirkişi ek raporunun 2019 yılı Tarımsal Maliyet Sistemi (TAMSİS) verileri ve %20 objektif değer artışıyla 87,16 TL/m² bulan kısmını esas aldı.

Bölge adliye mahkemesi bu kez hesabı kendisi yaptı: münavebe ürünlerinin son beş yıllık ortalama verimi ve %25 objektif değer artışıyla 97,15 TL/m² buldu. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, aynı kamulaştırma kapsamında Daire denetiminden geçen beş dosyada 2019 TAMSİS verileriyle 87,16 TL/m² alındığını belirterek, ayrılma nedenleri için ek rapor alınmadan ve soyut gerekçeyle %25 artış uygulanarak denetime elverişsiz karar verildiği gerekçesiyle bozdu. Bölge adliye mahkemesi; aynı köydeki orman arazilerine tazminat davalarında 2016 ve 2017 için 78,26 ve 79,37 TL/m² biçildiğini, tarım arazisine 87,16 TL/m² biçilmesinin hakkaniyete aykırı olacağını, verimlerde olağandışı değişiklik bulunduğunu ve önceki yıl dosyalarında %25 oranının Dairece uygun bulunduğunu belirterek direndi.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu 11.03.2026 tarihli kararıyla davacı idarenin temyiz itirazlarını kabul etti ve direnme kararını Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle HMK m.371 gereğince bozdu; bozma nedenine göre davalıların temyiz itirazlarını incelemedi. Dosya HMK m.373/2 uyarınca bölge adliye mahkemesine gönderildi. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.

Gerekçe

Kurul, tarım arazisinin değerinin m.11/1-f’ye göre net gelirle bulunacağını; verim, masraf ve toptan satış fiyatlarının aynı yörede eşit olarak ve istatistiki bilgilere dayanan resmî verilerle belirlenmesi, ulaşım kolaylığı gibi değer artırıcı her ölçünün etkisinin de açıklanması gerektiğini belirtti (m.11/1-ı). Aynı kamulaştırma kapsamındaki bir kısım dava dışı taşınmazda da 87,16 TL/m² tespit edilip Özel Dairece onanarak kesinleşmişti. Kurul ölçüyü şöyle koydu:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Kamulaştırma Kanunu'nun lafzı ve ruhu göz önüne alındığında, ana ilke taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesi olmakla birlikte bunun yanında aynı bölgede, aynı kamulaştırma ile ilgili dosyalarda, yukarıda açıklanan yasal unsurlar yanında uygulama birliği yönünden de yargısal denetim yapılması ve bilirkişi raporlarında taşınmaza biçilen değerin, özel nitelikleri de göz önünde bulundurularak, taşınmaza takdir edilen bedelin, kamulaştırma alanındaki diğer taşınmazlar için hükmedilip kesinleşen bedellerle uyumlu olup olmadığının denetlenmesi gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır. Bu doğrultuda aynı kamulaştırma kapsamında, benzer konumdaki taşınmazlar için belirlenen bedeller arasında bir yeknesaklık bulunması, aşırı değer farklılıkları bulunmaması gerekir.”

Ve somut olaya uyguladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Hâl böyle olunca yukarıda yapılan açıklamalar ışığında Bölge Adliye Mahkemesince, bilirkişi kurulu tarafından TAMSİS verileri esas alınmak suretiyle belirlenen kamulaştırma bedelinden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınması, uygulama birliği yönünden aynı kamulaştırma kapsamında Özel Daire denetiminden geçen dosyaların değerlendirilmesi, objektif değer artış oranı yönünden her bir ölçünün etkisini açıklamak kaydı ile taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde denetime elverişsiz biçimde resen hesaplama yapmak suretiyle karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, gerçek değer ilkesini korurken yanına uygulama birliği denetimini koyuyor: aynı kamulaştırmada benzer konumdaki taşınmazlar için kesinleşen bedeller, özel nitelikler gözetilerek yeni dosyadaki bedelin denetlendiği ölçü oluyor. Objektif değer artışında Kurul belirli bir oran öngörmedi; önceki yıl dosyalarına dayanan %25 oranlı direnme gerekçesini kabul etmeyip her ölçünün etkisinin açıklanmasını istedi; orman arazisi karşılaştırmasını ise ayrıca tartışmadı.

Kurulun sonraki iki kararı ölçünün sınırlarını gösteriyor. 08.04.2026 tarihli kararda (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/750 E., 2026/229 K., 08.04.2026) bölge adliye mahkemesi, aynı kamulaştırmadaki dosyalarda uygulanan verim, fiyat ve gider rakamlarıyla ek rapor aldırmıştı; Kurul veri tablolarının çeliştiğini, hangi verilere dayanıldığının açıkça gösterilmediğini belirterek raporu yeterli bulmadı ve değerlendirme yılının resmî verileriyle yeni ek rapor istedi. Arsa niteliğindeki taşınmazlara kamulaştırmasız el atmaya ilişkin 29.04.2026 tarihli kararda (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/806 E., 2026/276 K., 29.04.2026) ise Kurul, bölge adliye mahkemesinin uyumlu saydığı yakın parsel bedellerinin istinafta kesinleşip Özel Dairece incelenmediğini, Daire denetiminden geçen bedellerin dava tarihine endekslendiğinde daha düşük değer verdiğini de belirterek direnme kararını bozdu. Değerlendirmemize göre kesinleşen bedeller resmî verilerin ve emsal incelemesinin yerine geçmiyor; onlardan ayrılmanın da onlara uymanın da gerekçesi denetlenebilir bir bilirkişi raporunda gösterilmeli.

Karar tarihinden bu yazının tarihine kadar resmî karar veri tabanına yansıyan Yargıtay kararlarında, arama sonuçları ve özetleri üzerinden yapılan taramada Kurulun bu ölçüsünden ayrılan bir karara rastlanmadı; 08.04.2026 ve 29.04.2026 tarihli kararlar tam metniyle okundu. Veri tabanında Hukuk Genel Kurulu kararları 01.10.2026’ya, 5. Hukuk Dairesinin kararları 10.09.2026’ya kadar görünmektedir.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.11/1 (Kamulaştırma bedelinin tespiti esasları)

“15 inci madde uyarınca oluşturulacak bilirkişi kurulu, kamulaştırılacak taşınmaz mal veya kaynağın bulunduğu yere mahkeme heyeti ile birlikte giderek, hazır bulunan ilgilileri de dinledikten sonra taşınmaz mal veya kaynağın;

… f) Arazilerde, taşınmaz mal veya kaynağın … mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini.

… ı) … her bir ölçünün etkisi açıklanmak kaydıyla bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri, …”

Resmî metinde f) bendindeki iptal edilmiş ibareyi gösteren “(…)” işareti, ı) bendindeki değişiklik ve iptal işaretleri ile dipnot göndermeleri yerine … konmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Aynı kamulaştırmada komşu taşınmazlar için kesinleşen bedel benim davamda dikkate alınır mı?

Evet, denetim ölçüsü olarak. Kurula göre ana ilke gerçek değerdir; ancak bedelin, özel nitelikler de gözetilerek, aynı kamulaştırma alanında kesinleşen bedellerle uyumu denetlenmeli, benzer konumdaki taşınmazlar arasında aşırı değer farkı bulunmamalıdır. Kurul, Özel Daire denetiminden geçen dosyaların değerlendirilmesini istedi.

Objektif değer artışı hangi oranda uygulanır?

Kararda sabit oran yok. Ulaşım kolaylığı ve yerleşim alanlarına yakınlık gibi özellikler bedeli artırabilir, ancak her ölçünün etkisi açıklanmalıdır. Bu dosyada soyut gerekçeyle uygulanan %25 oran yeterli görülmedi.

Bölge adliye mahkemesi bilirkişi bedelinden ayrılıp bedeli kendisi hesaplayabilir mi?

Bu dosyada Kurul, bilirkişi kurulunun TAMSİS verilerine dayanan bedelinden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınmadan, denetime elverişsiz biçimde resen hesap yapılarak karar verilmesini doğru görmedi.

Kamulaştırma bedeli uyumuna ilişkin HGK kararı kesin mi, dosya ne oldu?

Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi. Direnme kararı bozuldu; dosya kararı veren bölge adliye mahkemesine gönderildi.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: kamulaştırma bedeli · kamulaştırma bedeli benzer taşınmaz emsal · kesinleşen kamulaştırma bedelleri · kamulaştırmada uygulama birliği · bedel tespiti ve tescil davası · 2942 sayılı Kanun m.11 · objektif değer artışı · net gelir yöntemi · TAMSİS

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Kamulaştırma Bedeli, Aynı Kamulaştırmada Benzer Taşınmazların Kesinleşen Bedelleriyle Denetlenir”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/kamulastirma-bedeli-benzer-tasinmaz-kesinlesen-bedellerle-uyum

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›