Son gözden geçirme:
Cari Hesap Sözleşmesi Nedir? Yazılı Şekil, Faiz, Bakiye, Zamanaşımı ve Muhasebe Cari Hesabından Farkı (TTK)
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Cari hesap sözleşmesi, iki kişinin karşılıklı alacaklarını tek tek istemekten vazgeçip kalem kalem hesaba geçirdiği ve yalnızca hesap kesilince çıkan bakiyeyi isteyebildiği sözleşmedir (TTK m.89). Yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre yazılı sözleşme yoksa TTK’nın cari hesap hükümleri uygulanmaz ve bakiye borcu gösteren bir hesap dökümü bu sözleşmenin yerini tutmaz (Yargıtay HGK, 2022/1269 E., 2023/1106 K.). Gerçek bir cari hesap sözleşmesinde bakiye ve faiz davaları, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.101).
Cari hesap sözleşmesi, karşılıklı alacakların kalem kalem hesaba geçirilip yalnızca hesap kesilince çıkan bakiyenin istenebildiği, yazılı yapılmadıkça geçerli olmayan sözleşmedir (TTK m.89). Hesaba geçirilemeyen alacaklar, faiz, bakiye, teminat, haciz, sona erme ve beş yıllık zamanaşımı ile muhasebedeki cari hesap ekstresinin bu sözleşme olmadığına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları.
Cari hesap sözleşmesi nedir, hukuku nedir (TTK m.89-101): tanım, yazılı şekil, hesaba geçirilemeyen alacaklar, faiz, bakiye, teminat, haciz, sona erme, zamanaşımı ve muhasebedeki cari hesap ekstresinden farkı.
Cari Hesap Sözleşmesi Nedir, Yazılı mı Olmalı?
Unsurlar kanun tanımından çıkar: iki taraf arasında karşılıklı alacaklar, bunları ayrı ayrı istemekten vazgeçme, kalemlerin hesaba geçirilmesi ve hesabın kesilmesiyle bakiyenin belirlenmesi. Sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz; yazılılık geçerlilik şartıdır.
“(1) İki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme cari hesap sözleşmesidir. (2) Bu sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz.”
Hesaba geçirilen kalemler ayrılmaz bir bütündür; hesap kesilmeden taraflardan hiçbiri alacaklı veya borçlu sayılamaz (TTK m.97).
Muhasebedeki Cari Hesap ile Cari Hesap Sözleşmesi Aynı mı?
Hayır. Tacirin defterinde müşterisi veya tedarikçisi için tuttuğu “cari hesap” ve bundan alınan ekstre bir muhasebe kaydıdır; tek başına TTK anlamında cari hesap sözleşmesi değildir. Yargıtay, yazılı sözleşme bulunmayan ilişkilerde cari hesap ilişkisinden söz edilemeyeceğini kabul eder. Bu durumda bakiyenin bir ay içinde itiraz edilmezse kabul edilmiş sayılması (TTK m.94/2), bakiye faizi (TTK m.95) ve beş yıllık özel zamanaşımı (TTK m.101) uygulanmaz; alacak satım, eser, hizmet veya ödünç gibi altta yatan ilişkiye göre değerlendirilir ve her alacağın muaccel olduğu tarih ayrı ayrı belirlenir (Yargıtay 11. HD, 2018/57 E., 2019/5319 K.).
Hangi Alacaklar Hesaba Geçirilemez?
“(1) Takas edilemeyen alacaklarla, belirli bir amaca harcanmak veya ayrıca emre hazır tutulmak üzere teslim olunan para ve mallardan doğan alacaklar cari hesaba geçirilemez.”
Aksi kararlaştırılmadıkça bir alacağın hesaba kaydı, onu doğuran işleme ilişkin dava ve savunma haklarını düşürmez (TTK m.90); kalemlerin hesaba kaydedilmiş olması tek başına borcun yenilenmesi de sayılmaz (TBK m.134). Ticari senet, bedeli alınmış olmak şartıyla hesaba geçmiş sayılır; bedeli alınamazsa sahibine geri verilir (TTK m.91).
Cari Hesapta Faiz Nasıl İşler?
Hesaba yazılan alacak kalemlerine, sözleşme veya ticari teamül gereğince kayıt tarihinden faiz işler (TTK m.90/1-e). Bakiyeye, TTK m.8’deki şartların varlığı hâlinde belirlenip hesaba kaydedildiği tarihten faiz işler ve bileşik faize yol açacak uygulama yapılamaz (TTK m.95); taraflar ancak üç aydan aşağı olmamak şartıyla faizin ana paraya eklenmesini kararlaştırabilir (TTK m.96). Yazılı sözleşme yoksa genel kural uygulanır: Aksine sözleşme yoksa ticari bir borcun faizi vadenin bitiminden, belli bir vade yoksa ihtar gününden işler (TTK m.10).
Hesap Nasıl Kesilir, Teminat ve Hacze Ne Olur?
“(1) Sözleşme veya ticari teamül uyarınca, belirli hesap devreleri sonunda devre hesabı kapatılır ve alacak ile borç kalemleri arasındaki fark belirlenir. (2) Hesap devresi hakkında sözleşme veya ticari teamül yoksa, her takvim yılının son günü taraflarca hesabın kapatılması günü olarak kabul edilmiş sayılır. Saptanan artan tutarı gösteren cetveli alan taraf, aldığı tarihten itibaren bir ay içinde, noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla itirazda bulunmamışsa, bakiyeyi kabul etmiş sayılır.”
Hesap kesilip sonucu karşı tarafça kabul edilirse borç yenilenmiş olur; ancak kalemlerden birinin teminatı varsa, aksi kararlaştırılmadıkça teminat sona ermez (TBK m.134). Bakiye haczedilirse haciz günü hesap kapatılır; haciz tebliğ edilen taraf on beş gün içinde haczi kaldırtmazsa diğer taraf sözleşmeyi feshedebilir ve haciz ettiren alacaklı ödemeyi ancak hesabın kapatılması gereken anda isteyebilir (TTK m.100).
Sözleşme Ne Zaman Sona Erer, Zamanaşımı Ne Kadardır?
Sözleşme; sürenin dolması, süre kararlaştırılmamışsa fesih ihbarı veya taraflardan birinin iflasıyla sona erer (TTK m.98). Süreli sözleşmede taraflardan biri ölür veya kısıtlanırsa sözleşme on gün önceden haber verilerek feshedilebilir (TTK m.99).
“(1) Cari hesabın tasfiyesine, kabul edilen veya mahkeme kararıyla saptanan artan tutara ya da faiz alacaklarına, hesap hata ve yanılmalarına, cari hesabın dışında tutulması gereken veya haksız olarak cari hesaba geçirilmiş olan kalemlere veya tekrarlanan kayıtlara ilişkin bulunan davalar, cari hesap sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrarlar.”
Bu süre yazılı sözleşme için geçerlidir. Yazılı sözleşme yoksa her alacak ayrı değerlendirilir: Süre kural olarak on yıl (TBK m.146), TBK m.147’de sayılan alacaklarda beş yıldır ve alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149). Ayrıntı için zamanaşımı ve hak düşürücü süreler yazımıza bakılabilir.
Bakiye Nasıl Dava Edilir ve İspatlanır?
Bakiye için genellikle ilamsız takip yapılır; borçlu itiraz ederse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67) ve takip tarihinde alacağın muaccel olduğunu ispatlamak zorundadır (Yargıtay HGK, 2022/1269 E., 2023/1106 K.). Cari hesap sözleşmesinden doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4, TTK m.5). Konusu bir miktar para olan alacak ve itirazın iptali davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).
Ekstre, alacaklının kendi kayıtlarından çıkan bir dökümdür; alacak faturalar, teslim belgeleri, banka kayıtları ve usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerle ispatlanır (HMK m.222). Borçlu ticari ilişkiyi kabul edip borcu ödediğini savunursa, ödemeyi ispat yükü ona geçer (Yargıtay HGK, 2017/818 E., 2017/1260 K.).
Yargıtay Kararları
Yazılı sözleşme yoksa TTK’nın cari hesap hükümleri uygulanmaz
“cari hesap kavramı teknik bir ifadedir … taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadıkça TTK’nın cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamayacaktır. … alacak iddiasına konu belgelerin … bakiye borcu gösterir bir hesap dökümünden ibaret olduğu açıktır. Bu nedenle TTK’nın yukarıda anılan cari hesapla ilgili düzenlemelerinin eldeki uyuşmazlıkta uygulanması mümkün değildir”
Cari hesap ilişkisi yoksa zamanaşımı her alacak için ayrı belirlenir
“Somut olayda taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmadığından cari hesap ilişkisinden söz edilemez. … dava konusu edilen alacakların tek tek tespitinden sonra Dairemiz bozma ilamı gereği her bir alacak için zamanaşımının belirlenmesi gerekmektedir.”
Ticari ilişki kabul edilip ödeme savunulursa ispat yükü borçluya geçer
“Davalılar takibe itirazlarında davacı şirket ile aralarındaki bu ticari ilişkiyi kabul etmiş ve bundan doğan tüm borcun vaktinde ödendiğini savunmuştur. Bu beyana göre ispat yükü ödeme savunmasında bulunan davalılara geçmiş olup”
Sıkça Sorulan Sorular
Cari hesap ekstresi borcu ispatlar mı?
Tek başına ispatlamaz; ekstre alacaklının kendi kayıtlarından çıkan bir dökümdür ve yazılı sözleşme yoksa bakiyenin kabul edilmiş sayılması kuralı da uygulanmaz. Alacak fatura, teslim belgesi ve usulüne uygun ticari defterlerle ispatlanır; borçlu ilişkiyi kabul edip ödeme savunması yaparsa ödemeyi o ispatlar.
Cari hesap sözleşmesi yazılı mı olmalı?
Evet; TTK m.89/2’ye göre yazılı yapılmayan cari hesap sözleşmesi geçerli değildir. Yazılı sözleşme yoksa taraflar “cari hesap” dese bile TTK’nın cari hesap hükümleri uygulanmaz.
Cari hesap alacağında zamanaşımı ne zaman başlar?
Yazılı cari hesap sözleşmesinde bakiye ve faiz davaları, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.101). Yazılı sözleşme yoksa zamanaşımı her alacak için, o alacağın muaccel olduğu tarihten ayrı ayrı işler.
Bakiyeye ne zamandan faiz işler?
Yazılı sözleşmede, TTK m.8’deki şartlar varsa bakiyeye belirlenip hesaba kaydedildiği tarihten faiz işler (TTK m.95). Yazılı sözleşme yoksa, aksine sözleşme bulunmadıkça ticari borcun faizi vadenin bitiminden, vade yoksa ihtar gününden işler (TTK m.10).
Cari hesap davasında görevli mahkeme hangisidir, arabuluculuk zorunlu mu?
Cari hesap sözleşmesinden doğan davalar, taraflar tacir olmasa da ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4, TTK m.5). Konusu bir miktar para olan alacak ve itirazın iptali davalarında önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).
Cari hesap ve ticari alacak uyuşmazlıkları büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- İtirazın İptali Davası (İİK m.67)
- Ticari Defterlerin Delil Niteliği (HMK m.222): Lehe ve Aleyhe Delil
- Ticari İşlerde Faturanın Hükmü: Sekiz Günlük İtiraz, Ticari Defter ve İrsaliye
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: cari hesap sözleşmesi · cari hesap sözleşmesi nedir · cari hesap hukuku · cari hesap ekstresi · cari hesap ekstresi delil · cari hesap bakiyesi · cari hesap alacağı · yazılı cari hesap sözleşmesi · cari hesap zamanaşımı · cari hesap faizi · bileşik faiz · hesabın kesilmesi · bakiyenin kabulü · cari hesap haczi · cari hesap teminatı · muhasebe cari hesabı farkı
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Cari Hesap Sözleşmesi Nedir? Yazılı Şekil, Faiz, Bakiye, Zamanaşımı ve Muhasebe Cari Hesabından Farkı (TTK)”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-19, https://capar.av.tr/makale/cari-hesap-sozlesmesi

























