İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay HGK: Muris Muvazaası Davasında Taşınmaz Cebren Satılırsa HMK m.125 Seçimlik Hakları Hatırlatılmalı

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Tapu iptali ve tescil davası sürerken dava konusu taşınmaz üçüncü kişiye geçerse davacı, HMK m.125/1 uyarınca ya davaya devralana karşı devam eder ya da davasını devreden davalı hakkında tazminat davasına dönüştürür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 12.11.2025 tarihli kararında, devri öğrenen mahkemenin bu seçimlik hakları davacıya kendiliğinden hatırlatması gerektiğini, bu kuralın kamu düzenine ilişkin olduğunu ve kanun yolu dâhil her aşamada uygulanacağını belirtti. Cebrî icrada mülkiyet tescilden önce geçtiğinden (TMK m.705) ihalesi kesinleşen taşınmaz da bu kapsamdadır. Karar oy çokluğuyla verilmiş bir bozma kararıdır; dosya, HMK m.125 uyarınca işlem yapılmak üzere ilk derece mahkemesine döner.

Kısaca

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası sürerken dava konusu taşınmaz cebrî icrayla satılırsa mahkemenin davacıya HMK m.125'teki seçimlik hakları kendiliğinden hatırlatması gerektiğine ve bu kuralın kanun yolunda da uygulanacağına oy çokluğuyla karar verdi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, muris muvazaası davası temyizde beklerken taşınmazın cebrî icrayla satılmasını ön sorun saydı ve HMK m.125 uyarınca işlem yapılması için hükmü bozdu.

Uyuşmazlık

Davacı, mirasbırakan babalarının bir bağımsız bölümü mal kaçırma amacıyla ve değerinden düşük bedelle kızına, yani davalıya muvazaalı olarak devrettiğini ileri sürerek tapu iptali ile miras payı oranında tescil istedi. Davalı, çıplak mülkiyetin bakım karşılığında devredildiğini savundu.

İlk derece mahkemesi davayı kabul etti; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi eksik araştırma gerekçesiyle bozdu. Bozmaya uyularak yeniden verilen kabul kararını Daire bu kez, mirasbırakan adına başka çok sayıda taşınmaz bulunduğunu ve devrin minnet duygusuyla yapıldığını belirterek bozdu. Mahkeme direndi; direnme kararını davalı vekili temyiz etti.

Dosya Hukuk Genel Kurulunda beklerken taşınmazı ihalede alan bir şirket, taşınmazın cebrî icra yoluyla satıldığını ve satışın kesinleştiğini bildirdi; tapu kaydında da ihalenin kesinleştiğine ilişkin şerh bulunuyordu.

Kararın Sonucu

Hukuk Genel Kurulu, temlikin muvazaalı olup olmadığı yönündeki asıl uyuşmazlığa girmedi. HMK m.125 uyarınca işlem yapılması gerekip gerekmediğini ön sorun olarak ele aldı, ön sorun bulunduğunu kabul etti ve davalı vekilinin temyiz itirazlarını kabul ederek direnme kararını “değişik gerekçe ve nedenlerle” bozdu.

Ön sorun bulunmadığı yönündeki görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmedi; karar 12.11.2025 tarihinde oy çokluğuyla verildi. Yayımlanan metinde karşı oy yazısı ve karşı oy sayısı yer almıyor. Bozma, HMK geçici m.3 atfıyla uygulanan eski 1086 sayılı HUMK m.429 uyarınca yapıldı; kararda HUMK m.440 uyarınca karar düzeltme yolu açık bırakılmıştı, ancak karar düzeltme üzerine verilmiş bir karara ulaşılamamıştır. Bozmayla dosya, HMK m.125 uyarınca işlem yapılmak üzere ilk derece mahkemesine döner.

Gerekçe

Kurul önce, dava sırasında dava konusunu devreden tarafın konumunu açıkladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2024/588 E., 2025/718 K., 12.11.2025 (dava konusunun devrinin taraf sıfatına etkisi)

“Dava sırasında dava konusunu başkasına devreden tarafın, artık dava konusu üzerinde bir tasarruf yetkisi (hakkı) kalmaz. Başka bir anlatımla, dava konusu devreden tarafın, artık o davada taraf sıfatı kalmaz.”

Kurul, dava konusunun devri kurumunun davanın salt devir nedeniyle sıfat yokluğundan reddedilmesini önlediğini belirterek mahkemenin görevini ve kuralın niteliğini şöyle koydu:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“Dava görülmekte iken davalının dava konusunu üçüncü bir kişiye devrettiğini öğrenen mahkemenin, bunu kendiliğinden (resen) gözeterek, davacıya maddede belirtilen seçimlik haklarını hatırlatarak hangisini seçtiğini sorması ve davacının vereceği cevaba göre işlem yapması gereklidir. Dava sırasında davalının dava konusunu üçüncü bir kişiye devretmiş olmasına rağmen mahkemece HMK'nın 125. maddesinde belirtilen haklardan hangisini seçtiği davacıya sorulmadan ve ona seçimi yaptırılmadan, sanki devir yapılmamış gibi eski taraflar arasında davaya devam edilerek karar verilemez. … Bu seçimlik hakkının hatırlatılması kuralı, kamu düzenine ilişkindir ve kanun yolu dahil yargılamanın her aşamasında yapılır…”

Somut olayda cebrî satışın sonucunu TMK m.705’e bağladı:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

“…tapu iptali ve tescil istemine ilişkin davaların kayıt malikine karşı açılması gerektiği, … tapu kaydından da taşınmazın talepte bulunan Şirkete ihale edildiği ve ihalenin kesinleştiği şerhinin yer aldığı, TMK'nın 705. maddesi uyarınca cebri icra durumunda mülkiyetin tescilden önce kazanıldığı gözetildiğinde, ön sorun bulunduğunun kabulü ile mahkemece HMK’nın 125. uyarınca işlem ve değerlendirme yapılması için hükmün bozulması gerekmiştir.”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, tapu iptali davası devam ederken taşınmaz satılırsa ne olacağı sorusunun usul yönünü açıklıyor. Kurula göre madde dava konusunun dava sırasında el değiştirdiği bütün hâllerde uygulanır; ihalesi kesinleşen taşınmaz da bu kapsamdadır. Hatırlatma kuralı kamu düzenine ilişkin olduğundan devir Yargıtay aşamasında öğrenilse bile gözetilir.

Uygulamada tarafların yargılama boyunca güncel tapu kaydını izlemesi önem taşır. Davaya yeni malike karşı devam edilirse onun iyiniyet savunması gibi ayrı sorular doğabilir; bu karar onları ele almadı. Tapu istemi yerine tazminata hükmedilen davalarda ilamın icrası Yargıtay HGK: Tapu İptali ve Tescil, Olmazsa Tazminat Davasında Tazminat Kesinleşmeden İcraya Konulabilir yazısında ele alınmıştır. Tapudaki şerhlerin etkisi Tapu İptali ve Tescil Davasında İyiniyetli Üçüncü Kişi yazısında anlatılmıştır. Kurul, alacağın dava sırasında temlik edildiği bir dosyada oy birliğiyle verdiği sonraki kararında (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/568 E., 2026/363 K., 10.06.2026) aynı hatırlatma kuralını ve kuralın kamu düzenine ilişkin olduğunu gerekçesinde tekrarladı; dava açılmadan önce yapılan devirde ise HMK m.125’in uygulanmayacağını belirtti. Karardan sonra resmî karar veri tabanına yansıyan (Eylül 2026 sonuna kadar) Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay 1. Hukuk Dairesi kararlarında yapılan taramada bu ölçüden ayrılan bir karara rastlanmadı.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.125/1 (Dava konusunun devri)

“(1) Davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı aşağıdaki yetkilerden birini kullanabilir:

a) İsterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. …

b) İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür.”

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.705 (Tescil)

“Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur.

Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Tapu iptali davası devam ederken taşınmaz satılırsa ne olur?

Kurula göre sınırlayıcı bir neden yoksa dava konusu dava sırasında da devredilebilir, ancak devreden davalının taraf sıfatı kalmaz. Davacı HMK m.125/1 uyarınca davaya devralana karşı devam eder ya da davasını devreden hakkında tazminat davasına dönüştürür.

Mahkeme davacıya seçimlik hakkını sormak zorunda mı?

Evet. Devri öğrenen mahkeme seçimlik hakları kendiliğinden hatırlatıp hangisinin seçildiğini sorar; seçim yaptırılmadan eski taraflar arasında karar verilemez.

Taşınmazın icra yoluyla satılması da devir sayılır mı?

Bu kararda sayıldı. TMK m.705/2 uyarınca cebrî icrada mülkiyet tescilden önce kazanılır; ihalesi kesinleşen taşınmaz için de HMK m.125 uyarınca işlem yapılmalıdır.

Satış Yargıtay aşamasında öğrenilirse ne olur?

Hatırlatma kuralı kamu düzenine ilişkindir ve kanun yolu dâhil her aşamada uygulanır. Bu dosyada satış Hukuk Genel Kurulu önünde bildirildi ve hüküm bu nedenle bozuldu.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: tapu iptali davası devam ederken taşınmaz satılırsa · dava konusunun devri · HMK 125 seçimlik hak · muris muvazaası davası sırasında satış · cebri icra ile satılan taşınmaz tapu iptali · TMK 705 cebri icra mülkiyet · dava sırasında davalı taşınmazı sattı · tazminat davasına dönüştürme · Hukuk Genel Kurulu HMK 125

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay HGK: Muris Muvazaası Davasında Taşınmaz Cebren Satılırsa HMK m.125 Seçimlik Hakları Hatırlatılmalı”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/muris-muvazaasi-davasi-surerken-tasinmaz-cebren-satilirsa-hmk-125

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›