Son gözden geçirme:
Katılım Bankalarında Finansal Kiralama (Leasing): Kira Bedeli, Mülkiyet, Temerrüt, Fesih ve Malın İadesi
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Katılım bankaları finansal kiralama yapabilir; 5411 sayılı Bankacılık Kanunu bu faaliyeti mevduat bankalarına kapatırken katılım bankalarına açık tutar ve bu işlemler 6361 sayılı Kanun’un finansal kiralama hükümlerine tabidir. Sözleşme süresince malın mülkiyeti katılım bankasında kalır; kiracı malı kullanır, kira bedeli öder ve sözleşmede kararlaştırılmışsa süre sonunda malı satın alma hakkı kazanır. Kira ödenmezse banka ihtarla süre verip sözleşmeyi feshedebilir ve malın iadesini isteyebilir.
Katılım bankaları finansal kiralama yapabilir ve bu işlemler 6361 sayılı Kanun’a tabidir. Yazıda katılım bankasının finansal kiralama yetkisi (5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.4), kira bedeli ile kâr payı ilişkisi, sözleşmenin şekli ve tescili, satıp geri kiralama, mülkiyet ve satın alma hakkı, kira ödenmezse 30/60 günlük ihtar ve fesih, malın iadesi ve kalan kiraların hesabı, itirazın iptali, görevli mahkeme ve arabuluculuk Yargıtay kararlarıyla kısaca anlatılır.
Katılım bankacılığında finansal kiralama (leasing): katılım bankasının yetkisi, 6361 sayılı Kanun’daki sözleşme hükümleri, kira bedeli, mülkiyet, satıp geri kiralama, temerrüt ve fesih, malın iadesi, itirazın iptali, görevli mahkeme ve Yargıtay kararları.
Katılım Bankası Finansal Kiralama Yapabilir mi?
Evet. Bankacılık Kanunu finansal kiralamayı bankaların faaliyet konuları arasında sayar; mevduat bankalarına bu faaliyeti, katılım bankalarına ise yalnız mevduat kabulünü yasaklar.
“Bankalar, diğer kanunlarda öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla aşağıda belirtilen faaliyetleri gerçekleştirebilirler: … t) Finansal kiralama işlemleri. … Mevduat bankaları birinci fıkranın (b) ve (t), katılım bankaları (a), kalkınma ve yatırım bankaları (a) ve (b) bentlerinde belirtilen faaliyetleri gerçekleştiremezler.”
Katılım bankalarınca yapılan finansal kiralama işlemleri 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu’na tabidir (6361 sayılı Kanun m.2/2); Kanun “kiralayan” tanımına katılım bankalarını açıkça almıştır (6361 sayılı Kanun m.3/1-d). Finansal kiralama sözleşmesi, kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı ya da başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini kira bedeli karşılığında kiracıya bıraktığı sözleşmedir (6361 sayılı Kanun m.18).
Kira Bedeli ile Kâr Payı Nasıl İlişkilenir?
Kiracının borcu finansal kiralama bedelidir; bedel ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir (6361 sayılı Kanun m.20). Bankanın fon tarafında ise katılma hesabı, yatırılan fonların kullandırılmasından doğacak kâr veya zarara katılma sonucunu veren ve önceden belirlenmiş getiri ödenmeyen hesap olarak tanımlanır (5411 sayılı Kanun m.3). Katılım bankalarının finansal kiralama yoluyla sağladığı finansman Kanun uygulamasında kredi sayılır (5411 sayılı Kanun m.48) ve faizsiz yöntemlerle yapılabilecek faaliyetlerin usul ve esaslarını Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu belirler (5411 sayılı Kanun m.77). Dinî uygunluk değerlendirmesi bu yazının konusu dışındadır; hukuken bağlayıcı olan, sözleşmedeki kira bedeli ve ödeme planıdır.
Sözleşme Nasıl Kurulur, Nereye Tescil Edilir?
Sözleşme yazılı veya mesafeli olarak ya da Kurul’un yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği, kimlik doğrulamaya imkân veren elektronik yöntemlerle kurulur; maddede noter şartı yer almaz. Taşınmazlarda sözleşme tapu kütüğüne şerh edilir, sicile kayıtlı taşınırlarda o sicile, diğer taşınırlarda Finansal Kurumlar Birliği’nin herkese açık özel siciline tescil edilir (6361 sayılı Kanun m.22/1-3). Malın sigorta ettirilmesi zorunludur ve primleri kiracı öder (6361 sayılı Kanun m.24/4).
Satıp geri kiralama: Kiralayan malı bizzat kiracıdan satın alıp ona geri kiralayabilir (6361 sayılı Kanun m.18). Bu durumda malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz (6361 sayılı Kanun m.24/6); kiralanan taşınmazın süre sonunda kiracı adına tescili tapu harcından müstesnadır (6361 sayılı Kanun m.37/2).
Mülkiyet Kimde Kalır, Süre Sonunda Ne Olur?
Mülkiyet sözleşme boyunca katılım bankasındadır; kiracı malın zilyedidir ve ondan sözleşmenin amacına uygun her türlü faydayı elde eder (6361 sayılı Kanun m.24/1). Süre sonunda mülkiyet, ancak sözleşmede kiracıya satın alma hakkı tanınmışsa ve kiracı bu hakkı kullanırsa ona geçer.
“(1) Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana aittir. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilir.”
Satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı, sözleşme sona erdiğinde malı derhâl geri verir (6361 sayılı Kanun m.32).
Kira Ödenmezse Sözleşme Nasıl Feshedilir?
Kiralayan, kirayı ödemeyen kiracıya ödeme için otuz günlük süre verir; süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmışsa bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde üç kiranın veya üst üste iki kiranın zamanında ödenmemesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracıyla yapılan sözleşme de feshedilebilir.
“(1) Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir.”
Kira dışındaki aykırılıklarda, diğer taraftan sözleşmeyi sürdürmesi beklenemiyorsa sözleşme feshedilebilir (6361 sayılı Kanun m.31/2). Aşağıdaki kararlardan ikisinde bozma sebebi, ihtarda Kanun’un aradığı sürenin verilmemesi ve ihtarın usulüne uygun tebliğ edilmemesidir.
Fesihten Sonra Mal ve Kalan Kiralar Ne Olur?
Kiralayan feshederse kiracı malı iade eder. Mal üçüncü kişiye satılırsa, sözleşmede aksi bir değer kararlaştırılmadıkça satış bedeli; vadesi gelmemiş kira bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararının toplamından düşükse farkı kiracı, yüksekse farkı kiralayan öder (6361 sayılı Kanun m.33/1). İade davasında önce fesih koşullarının usulüne uygun gerçekleştiği aranır; geçerli ihtar yoksa temerrüt oluşmaz.
Kira Alacağı Nasıl Takip Edilir?
Kira alacağı için başlatılan icra takibine itiraz edilirse alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir; itirazı haksız bulunan borçlu, talep üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67). Kiralayanın noter aracılığıyla gönderdiği fesih ihtarnamelerine İİK m.68/b uygulanır (6361 sayılı Kanun m.33/4); bu hüküm, süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri ile ihtarnameleri itirazın kesin olarak kaldırılmasında dayanılabilecek belgelerden sayar.
Görevli Mahkeme Hangisi, Arabuluculuk Şart mı?
Bankalara ve finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan davalar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari davadır (TTK m.4/1-f). Konutun finansal kiralama yoluyla tüketiciye kiralanması ise konut finansmanı sözleşmesidir (6502 sayılı Kanun m.32/1) ve tüketici işlemlerinden doğan davalara tüketici mahkemesi bakar (6502 sayılı Kanun m.73/1).
Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A); tüketici mahkemesindeki uyuşmazlıklarda da Kanun’daki istisnalar dışında arabuluculuk dava şartıdır (6502 sayılı Kanun m.73/A). Malın aynen iadesi istemi TTK m.5/A’daki para alacağı davaları arasında sayılmamıştır.
Yargıtay Kararları
Bu yazı için yapılan sınırlı taramada kiralayanın katılım bankası olduğu ve bu soruları doğrudan çözen bir Yargıtay kararı tespit edilemedi; aşağıdakiler genel finansal kiralama kararlarıdır ve kiralayanın katılım bankası olduğuna dair bilgi içermez. Katılım bankalarının işlemleri de aynı Kanun’a tabi olduğundan (6361 sayılı Kanun m.2/2), yorumlanan hükümler aynıdır.
Mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmışsa 30 günlük ihtar yetmez
“bu Kanunun 31. maddesinde; sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu sürenin altmış günden az olamayacağı düzenlendiği anlaşılmış olup, bu durumda Mahkemece ... Kiralama Kanunu 31. maddesi gereğince davacıya usulüne uygun olarak ihtarat yapılmadığı dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı”
Satıp geri kiralamada da geçerli tebliğ edilmiş ihtar olmadan temerrüt ve iade yoktur
“sat-geri kiralama yoluyla davalıya teslim edilen taşınmazların, davalının kira ödeme planına uymadığı iddiasıyla iadesi … davalı şirkete çıkarılan ihtarın davalı çalışanı olmadığı anlaşılan ...'ya tebliği geçerli bir tebliğ hükmünde olmayıp … Bu nedenle 6361 sayılı Kanun'un 31/1 hükmüne göre temerrüt durumu oluşmadığından taşınmazların iadesine ilişkin davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”
Sigorta primi borcu nedeniyle fesih m.31/2’ye dayanabilir; m.31/1’deki süre kira bedeline ilişkindir
“Kanun'un 31/2 maddesinde sözleşmenin feshi için süre öngörülmediği gibi 31/1 hükmündeki sürenin de kiralama bedeline ilişkin olarak düzenlenmiş olması karşısında”
Fesihten sonra mal iade edilir; vadesi gelmemiş kiralar m.33’e göre hesaplanır
“Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde kiracı, sözleşme konusu malı kiralayana iade etmekle yükümlüdür. Bu durumda vadesi henüz gelmemiş kira bedelleri yönünden 6361 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca işlem yapılması gerekir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Katılım bankası finansal kiralaması faizli midir?
Hukuken kiracının ödediği tutar, Kanun’da finansal kiralama bedeli (kira bedeli) olarak düzenlenir; bedel ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir (6361 sayılı Kanun m.20). Katılım bankalarının faizsiz yöntemlerle yapabileceği faaliyetlerin usul ve esaslarını Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu belirler (5411 sayılı Kanun m.77); işlemin dinî açıdan değerlendirilmesi bu yazının konusu dışındadır.
Kira ödenmezse ne olur?
Banka kiracıya otuz günlük ödeme süresi verir; süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmışsa bu süre altmış günden az olamaz ve sürede ödenmezse sözleşme feshedilebilir (6361 sayılı Kanun m.31/1). Fesihten sonra kiracı malı iade eder; mal satılırsa vadesi gelmemiş kiralar satış bedeliyle hesaplaşılır (6361 sayılı Kanun m.33/1).
Süre sonunda mülkiyet kime geçer?
Mülkiyet sözleşme boyunca bankadadır; kiracı ancak sözleşmede satın alma hakkı tanınmışsa ve bu hakkı kullanırsa malın maliki olur (6361 sayılı Kanun m.23/1). Bu hakkı kullanmayan kiracı, sözleşme sona erince malı derhâl geri verir (6361 sayılı Kanun m.32).
Sözleşme noterde mi yapılmalı?
Hayır; sözleşme yazılı veya mesafeli olarak ya da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun kabul ettiği, kimlik doğrulamaya imkân veren elektronik yöntemlerle kurulur ve maddede noter şartı yoktur (6361 sayılı Kanun m.22/1). Taşınmazlarda sözleşme tapuya şerh edilir; diğer mallarda ilgili sicile ya da Finansal Kurumlar Birliği siciline tescil edilir.
Satıp geri kiralama nedir?
Kiralayanın malı bizzat kiracıdan satın alıp aynı kişiye finansal kiralama yoluyla geri kiralamasıdır (6361 sayılı Kanun m.18). Bu yöntemde malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz (6361 sayılı Kanun m.24/6).
Finansal kiralamadan doğan fesih, iade ve alacak uyuşmazlıkları büromuzun Ticaret ve Şirketler Hukuku ile İcra ve İflas Hukuku çalışma alanları kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- İtirazın İptali Davası (İİK m.67)
- Menfi Tespit ve İstirdat Davası: Borçlu Olmadığının Tespiti ve Ödenen Paranın Geri Alınması
- Tüketici Kredisinde Erken Ödeme: Faiz ve Masraf İndirimi, Erken Ödeme Tazminatı Sınırı ve Yapılandırma
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ticaret hukuku Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Eski Çalışan Rakip Şirket Kurarsa: Çalışan/Müşteri Ayartma, Ticari Sır, Haksız Rekabet (TTK 55, TBK 444-447)
- Kütahya'da İstinaf Hangi Mahkemeye Yapılır? Bursa Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi
- Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar ve Kütahya'da Ticari ve Tüketici Davası Hangi Mahkemede Açılır?
- Tahkim Şartı: Geçerlilik Koşulları, Tahkim İtirazı ve Mahkemede Dava Açılırsa Ne Olur?
Anahtar kavramlar: katılım bankası finansal kiralama · katılım bankası leasing · faizsiz leasing · katılım bankacılığı finansal kiralama sistemi · finansal kiralama sözleşmesi · kira bedeli · kâr payı · katılma hesabı · satıp geri kiralama · sat geri kirala · finansal kiralama fesih ihtarı 60 gün · finansal kiralama malın iadesi davası · finansal kiralama itirazın iptali · finansal kiralama görevli mahkeme · 6361 sayılı Kanun m.18 m.22 m.23 m.31 m.33 · 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.4 m.48 m.77
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Katılım Bankalarında Finansal Kiralama (Leasing): Kira Bedeli, Mülkiyet, Temerrüt, Fesih ve Malın İadesi”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-19, https://capar.av.tr/makale/katilim-bankalarinda-finansal-kiralama

























