İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Yurt dışında verilen bir mahkeme kararı Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz: o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bir hukuk kararının Türkiye’de icrası için tenfiz, kesin delil veya kesin hüküm etkisi doğurması için tanıma kararı gerekir (MÖHUK m.50, m.58). Tenfiz için karşılıklılık, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve savunma hakkına uyulmuş olması aranır (MÖHUK m.54); tanımada ise karşılıklılık şartı aranmaz. Tenfiz hâkimi yabancı kararın maddi hukuk bakımından doğruluğunu inceleyemez, yalnız kanundaki şartları denetler. Dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde, boşanma gibi aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesinde açılır (MÖHUK m.51); yabancı ilamın onaylı aslı, kesinleşme şerhi ve yeminli tercümesi sunulur.

Kısaca

Yurt dışında verilen bir mahkeme kararı (örneğin boşanma) Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz; icra için tenfiz, kesin delil/hüküm için tanıma gerekir. Şartlar, karşılıklılık, révision yasağı; MÖHUK ve Yargıtay kararları ışığında.

Yabancı mahkeme kararının (örneğin boşanma) Türkiye'de geçerli olması için tenfiz ve tanıma; tenfiz şartları, tanımanın farkı ve karşılıklılık, tenfiz hâkiminin esasa girememesi (révision yasağı), görevli mahkeme ve usul ile konuya ilişkin Yargıtay kararları.

Yurt dışında verilen bir mahkeme kararı (örneğin yabancı bir ülkede alınan boşanma kararı) Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Kararın icrası için tenfiz, kesin delil/kesin hüküm etkisi için tanıma kararı gerekir.

Tenfiz Nedir?

İlgili Kanun Hükmü — 5718 sayılı MÖHUK m.50

“Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.”

Tenfiz Şartları

İlgili Kanun Hükmü — MÖHUK m.54

“(1) Yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir: a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması. b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması. c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması” (savunma hakkı).

Dört eksen: karşılıklılık, münhasır yetki ihlalinin bulunmaması, kamu düzenine açıkça aykırı olmama ve savunma hakkı.

Tanıma ile Farkı ve Karşılıklılık

İlgili Kanun Hükmü — MÖHUK m.58

“Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.”

Tanımada karşılıklılık (mütekabiliyet) şartı aranmaz. Karar yalnızca kesin hüküm/delil etkisi doğuracaksa (örneğin boşanmanın nüfusa tescili) tanıma; icraya konu edilecekse (nafaka, tazminat gibi) tenfiz yoluna gidilir.

Yabancı boşanma kararlarında idari tescil: Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin verilen kararlar, mahkemede tanıma davası açılmadan da nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Bunun için tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması (taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer tarafın tek başına başvurması), kararın verildiği devlet kanunlarına göre yetkili makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gerekir. Tescil yurt dışında dış temsilciliklerce, yurt içinde Bakanlıkça belirlenen nüfus müdürlüklerince yapılır; bu şartlar yerine getirilmediği için tescil talebi reddedilirse karar MÖHUK uyarınca tanınır (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A).

Tenfiz Hâkiminin Sınırı: Esasa Girilemez

Tenfiz/tanıma davasında hâkim, yabancı kararı yeniden yargılayamaz; yalnızca kanundaki tenfiz şartlarını denetler. Kararın maddi hukuk bakımından doğru olup olmadığını inceleyemez (révision yasağı). Bu nedenle “karar haksız” veya “miktar fazla” gibi esasa ilişkin itirazlar kural olarak dinlenmez.

Görevli Mahkeme ve Usul

Tenfiz/tanıma davası, kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır; boşanma gibi aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesi görevlidir (MÖHUK m.51). Yabancı ilamın onaylı aslı, kesinleşme şerhi, yeminli tercümesi ve (taraf olunan sözleşmeler kapsamında) apostille ibraz edilir.

Yargıtay Kararları

Kamu düzenine açık aykırılık tenfizi engeller

Yargıtay Kararı

“… yabancı mahkeme kararının tanınmasının ve tenfizinin Türk kamu düzenine açık aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.”

Tanımada karşılıklılık (mütekabiliyet) aranmaz

Yargıtay Kararı

“Tanımada 54. maddenin (a) bendi uygulanmayacağına göre, kararın verildiği devletle Türkiye arasında ilamların tenfizini mümkün kılan karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşmanın veya fiili uygulamanın aranmasına da lüzum bulunmamaktadır.”

Tenfiz hâkimi yabancı kararın esasını (maddi doğruluğunu) inceleyemez

Yargıtay Kararı

“Önemle vurgulanmalıdır ki, tenfiz hâkiminin yabancı mahkeme ilamının maddi hukuk bakımından doğruluğunu inceleme ve değerlendirme yetkisi yoktur. Bu yasak çerçevesinde, tenfiz hakiminin ilamda mevcut olan bir gerekçeyi inceleyip değerlendirmesi de söz konusu olamayacağı gibi verilen hükmü değiştiremeyecektir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışında boşandım; Türkiye'de tekrar dava açmam gerekir mi?

Hayır. Yabancı boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması ve nüfusa işlenmesi için kural olarak tanıma davası yeterlidir; yeniden boşanma davası gerekmez. Kanundaki şartlar varsa ve taraflar birlikte başvurursa (biri ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı olan taraf tek başına), karar dava açılmadan dış temsilcilik veya nüfus müdürlüğünce de nüfusa tescil edilebilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A).

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma, kararın kesin hüküm/delil etkisi doğurması içindir (örn. boşanmanın tescili). Tenfiz ise kararın Türkiye'de icra edilebilmesi (örn. nafaka, tazminat tahsili) içindir.

Karşılıklılık (mütekabiliyet) her zaman aranır mı?

Hayır. Karşılıklılık yalnızca tenfizde aranır; tanımada aranmaz (MÖHUK m.58).

Mahkeme yabancı kararın haklı olup olmadığını inceler mi?

Hayır. Tenfiz hâkimi kararın esasını/maddi doğruluğunu inceleyemez; yalnızca tenfiz şartlarını denetler.

Yabancı mahkeme kararının tenfizi için hangi belgeler gerekir?

Yabancı ilamın onaylı aslı, kesinleşme şerhi, yeminli tercümesi ve ilgili sözleşmeler kapsamında apostille şerhi gereklidir.

Yabancı mahkeme kararının tenfizi davası hangi mahkemede açılır?

Kural olarak asliye hukuk mahkemesinde; boşanma gibi aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesinde açılır.

Somut talebiniz için görüşme talebi oluşturabilirsiniz; Çapar Hukuk milletlerarası özel hukuk ve tenfiz/tanıma süreçlerini yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Aile ve Boşanma Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: yabancı mahkeme kararının tenfizi · tanıma · MÖHUK m.50 · MÖHUK m.54 · MÖHUK m.58 · karşılıklılık mütekabiliyet · kamu düzeni · révision yasağı esasa girilemez · savunma hakkı · yabancı boşanma kararı tanıma nüfus · apostille

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/yabanci-mahkeme-kararlarinin-taninmasi-ve-tenfizi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›