İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Boşanmada Mal Paylaşımı: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Eşler başka bir mal rejimi seçmemişse kanunen edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır ve boşanmada yapılan tasfiyede her eşin edinilmiş malları ile kişisel malları ayrıştırılır. Her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236); bu katılma alacağı kanundan doğar ve malın edinilmesine katkının ispatı gerekmez. Miras veya bağış yoluyla edinilen mallar ile evlilik öncesi mallar kişisel maldır ve kural olarak paylaşıma girmez, ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır. Diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına uygun karşılık almadan katkıda bulunan eş ayrıca katkısı oranında değer artış payı isteyebilir (TMK m.227) ve Yargıtay uygulamasında malların karar tarihine en yakın sürüm (rayiç) değeri esas alınır. Bu davalarda aile mahkemesi görevlidir ve istem Yargıtay uygulamasında on yıllık zamanaşımına tabidir.

Kısaca

Boşanmada malların nasıl paylaşılacağı, edinilmiş mal ile kişisel malın farkı, katılma alacağı ve değer artış payı, tasfiyede değerin hangi tarihe göre belirleneceği; Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay kararları ışığında.

Edinilmiş mallara katılma rejimi nedir, edinilmiş mal ile kişisel malın farkı, katılma alacağı ve değer artış payı, tasfiyede malların hangi tarihteki değeri esas alınır, görevli mahkeme ve zamanaşımı ile konuya ilişkin Yargıtay kararları.

Eşler evlenirken veya sonradan başka bir rejim seçmediyse, kanunen edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejim, malların kime ait olduğunu değil, boşanma (veya ölüm) ile rejim sona erdiğinde doğacak alacak ilişkisini düzenler.

Mal Rejimi ve Katılma Rejimi

1 Ocak 2002'den sonraki evliliklerde (ve sözleşmeyle başka rejim seçilmemişse) yasal rejim, edinilmiş mallara katılmadır. Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girdiği bu tarihten önce evlenmiş eşler arasında o tarihe kadar tâbi oldukları mal rejimi devam etmiştir; eşler bu tarihten başlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimi seçmedilerse, 1 Ocak 2002'den geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar (4722 sayılı Kanun m.10). Tasfiyede her eşin edinilmiş malları ile kişisel malları ayrıştırılır; alacak, edinilmiş mallar üzerinden hesaplanır.

Edinilmiş Mal Nedir?

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.219

“Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır: 1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler, 2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler, 3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, 4. Kişisel mallarının gelirleri, 5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.”

Kişisel Mal Nedir?

İlgili Kanun Hükmü — TMK m.220

“… kişisel maldır: 1. … kişisel kullanımına yarayan eşya, 2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da … karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri, 3. Manevî tazminat alacakları, 4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.”

Demek ki miras veya bağış yoluyla edinilen mallar ile evlilik öncesi mallar kişisel maldır ve kural olarak tasfiyeye girmez; ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır.

Katılma Alacağı

İlgili Kanun Hükmü — TMK m.236

“Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. … Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının … azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.”

Katılma alacağı kanundan doğar; talep eden eşin malın edinilmesine fiilen katkıda bulunduğunu ispatlaması gerekmez. Zina veya hayata kast hâlinde ise hâkim kusurlu eşin payını azaltabilir veya kaldırabilir.

Değer Artış Payı

Bir eş, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına uygun karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, tasfiyede bu malda ortaya çıkan değer artışından katkısı oranında pay (alacak) ister.

İlgili Kanun Hükmü — TMK m.227

“Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.”

Tasfiyede Değer Hangi Tarihe Göre Belirlenir?

İlgili Kanun Hükmü — TMK m.235

“Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılırlar. Edinilmiş mallara hesapta eklenecek olanların değeri, malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır.”

Yargıtay, “tasfiye anı”nı karar tarihine en yakın tarih olarak uygular; yani taşınmazın güncel (rayiç) değeri esas alınır. Bu, malını boşanma öncesi elden çıkaran eşin diğer eşi zarara uğratmasını önler.

Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davalarında aile mahkemeleri görevlidir. İstem, Yargıtay uygulamasında on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146) ve bu süre kural olarak mal rejimini sona erdiren boşanma kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Yargıtay Kararları

Katılma alacağı için katkı şartı aranmaz

Yargıtay Kararı

“Edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan katılma alacağına ilişkin isteklerde, yanların taşınmazın alınmasına katkıda bulunmasına gerek bulunmamaktadır. Yasal nedenlerle edinilmiş mal üzerinde diğer eşin 1/2 oranında katılma alacağı söz konusudur. (TMK'nun 236/1)”

Değer artış payı nedir?

Yargıtay Kararı

“Değer artış payı alacağı; eşlerden birinin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın esaslı katkıda bulunması durumunda, tasfiye sırasında bu malda meydana gelebilecek değer artışı için katkısı oranında sahip olduğu alacak hakkıdır (4721 sayılı TMK 227 m). … Katılma alacağı Yasa'dan kaynaklanan bir hak olup, bu hakkı talep eden eşin … mal varlığının edinilmesine … katkıda bulunulmasına gerek yoktur.”

Tasfiyede malın güncel (karara en yakın) değeri esas alınır

Yargıtay Kararı

“Bu malların, kural olarak tasfiye anındaki (TMK'nun 227/1 ve 235/1. m), sürüm (rayiç) değerleri (TMK'nun 232, 239/1. m) hesaba katılır. Yargıtay ve Dairemizin uygulamalarına göre, tasfiye tarihi karar tarihidir. Mahkemece, tasfiye konusu malın karara en yakın tarihteki sürüm değeri belirlenmelidir.”

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimin üzerine kayıtlı evden pay alabilir miyim?

Ev evlilik içinde edinilmiş mal ise, üzerine kayıtlı olmasa dahi artık değerin yarısı oranında katılma alacağı talep edebilirsiniz; ayrıca malın edinilmesine katkınızı ispat ederseniz değer artış payı da isteyebilirsiniz.

Katılma alacağı için eve katkıda bulunduğumu ispatlamam gerekir mi?

Hayır. Katılma alacağı kanundan doğar; katkı ispatı gerekmez. Katkı ispatı yalnızca ek olarak değer artış payı talep ederken önem taşır.

Miras veya düğün takıları paylaşıma girer mi?

Miras ve bağış yoluyla edinilenler ile kişisel kullanım eşyaları kişisel maldır ve kural olarak paylaşıma girmez; ancak bunların gelirleri edinilmiş maldır.

Malın değeri hangi tarihe göre belirlenir?

Yargıtay uygulamasında malın karar tarihine en yakın (güncel/rayiç) değeri esas alınır; böylece değer artışı paylaşıma yansır.

Eşim boşanmadan önce evi sattıysa hakkım kaybolur mu?

Hayır. Katılma alacağını azaltma amaçlı devirler, mal mevcutmuş gibi tasfiyeye dâhil edilir (eklenecek değer).

Katılma alacağında zamanaşımı kaç yıldır?

Yargıtay uygulamasında on yıldır ve kural olarak boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar.

Çapar Hukuk, Aile ve Boşanma Hukuku kapsamında mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı ve değer artış payı davalarını yürütür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Aile ve Boşanma Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: boşanmada mal paylaşımı · edinilmiş mallara katılma rejimi · katılma alacağı · değer artış payı · kişisel mal · edinilmiş mal · TMK m.219 · TMK m.220 · TMK m.227 · TMK m.235 · TMK m.236 · artık değer · tasfiye karar tarihi sürüm değeri · aile mahkemesi

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Boşanmada Mal Paylaşımı: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/bosanmada-edinilmis-mallara-katilma-rejimi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›