İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 20 dk okuma

Son gözden geçirme:

Nişanın Bozulması: Maddi ve Manevi Tazminat ile Hediyelerin İadesi

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Nişanın bozulmasında hediyelerin geri verilmesi kusura bağlı değildir: Nişan yüzüğü dışındaki altın, takı ve ziynet eşyaları alışılmışın dışında hediye sayılır ve nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona erdiğinde verenlerce geri istenebilir (TMK m.122). Maddi tazminatı, haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan ya da bozulmaya kendisine yükletilebilen bir sebeple yol açan kusurlu taraf öder; tazminat, evlenme amacıyla yapılan harcamalar ve katlanılan maddi fedakârlıklar için uygun bir tazminattır (TMK m.120). Manevi tazminat için nişanın bozulmasının yarattığı doğal üzüntü yetmez, kişilik hakkının saldırıya uğradığı ispatlanmalıdır (TMK m.121). Bu davalar aile mahkemesinde görülür ve nişanlılığın sona ermesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123).

Kısaca

Nişanın bozulmasında maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin iadesi: TMK m.118-123 çerçevesinde nişanlanmanın kuruluşu, evlenmeye zorlama yasağı, kusur şartı, alışılmış hediye ile ziynet ayrımı, nişan yüzüğü, başlık parası, bir yıllık zamanaşımı, görevli aile mahkemesi ve doğrulanmış güncel Yargıtay kararları.

Nişanın bozulması rehberi; nişanlanmanın kuruluşu ve ehliyet (TMK m.118), evlenmeye zorlama yasağı ile cayma tazminatı ve ceza şartının dava edilemezliği (TMK m.119), maddi tazminat ve ana babanın talebi (TMK m.120), manevi tazminat (TMK m.121), hediyelerin geri verilmesi — alışılmış hediye ayrımı, nişan yüzüğü, ziynet ve takılar, başlık parası (TMK m.122, TBK m.81), görevli aile mahkemesi (4787 sayılı Kanun m.4) ve yetki (HMK m.6), bir yıllık zamanaşımı (TMK m.123), kusur ve ispat ile doğrulanmış güncel Yargıtay kararları.

Nişanlanma Nedir? Kuruluşu ve Ehliyet (TMK m.118)

Türk Medeni Kanunu nişanlılığı, aile hukukunun evlenmeye ilişkin bölümünde “Nişanlılık” başlığı altında altı maddede düzenler (TMK m.118-123). Kanuna göre nişanlanma, evlenme vaadiyle olur: Bir kadın ile bir erkeğin karşılıklı olarak birbirlerine evlenme vaadinde bulunmasıyla aile hukukuna özgü bir sözleşme kurulur ve nişanlılık süreci başlar. Nişanın bozulmasına bağlanan sonuçların — maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin geri verilmesi — istenebilmesi için de öncelikle ortada geçerli bir nişanlanma bulunmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.118 (Nişanlanma)

“Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur. Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz.”

Şekil serbestisi: Kanun nişanlanmayı herhangi bir şekle bağlamamıştır. Yargıtay’a göre gelenekler uyarınca tören yapılması, nişan yüzüğü takılması veya nişanın çevreye duyurulması nişanlanmanın kurucu ya da geçerlilik unsuru değildir; bu olgular yalnızca nişanın varlığını kanıtlamayı kolaylaştıran delillerdir. Aynı kararda nişanlanmanın, ahlâka, adaba, kamu düzenine, kişilik haklarına ve hukuka uygun düştüğü sürece geciktirici veya bozucu şarta bağlanabileceği de belirtilmiştir; koşulların yerine getirilmesi için makul süre tanınmadan nişanın bozulması, somut olayda haklı sebebe dayanmayan bozma sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).

Ehliyet: Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz (TMK m.118/2). Küçük veya kısıtlının, yasal temsilcisinin rızası bulunmaksızın verdiği evlenme vaadi bu nedenle onun yönünden bağlayıcı bir nişanlanma doğurmaz.

Evlenmeye Zorlama Yasağı, Cayma Tazminatı ve Ceza Şartı (TMK m.119)

Nişanlılık, taraflara evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Taraflardan biri evlenmekten vazgeçtiğinde diğeri evlenmeyi dava yoluyla talep edemez; Kanun’un nişanın bozulmasına bağladığı sonuçlar, koşulları gerçekleşmişse tazminat (TMK m.120-121) ve hediyelerin geri verilmesidir (TMK m.122). Aynı amaçla, evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez; buna karşılık yapılmış ödemeler de geri istenemez.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.119 (Dava hakkının bulunmaması)

“Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Evlenmeden kaçınma hâli için öngörülen cayma tazminatı veya ceza şartı dava edilemez; ancak yapılan ödemeler de geri istenemez.”

Bu ilke tazminat hükümlerinin yorumuna da yön verir. Yargıtay, bir kez nişanlandıktan sonra tazminat ödeme tehdidi altında bulunmak suretiyle evlenmeyi taraflar için zorunlu hâle getirebilecek şekilde manevi tazminata hükmedilemeyeceğini vurgulamaktadır (Yargıtay 3. HD, 2014/16315 E., 2015/9516 K.). Bu nedenle nişanın bozulması tek başına tazminat sorumluluğu doğurmaz; sorumluluk, Kanun’un aradığı ek koşulların — haklı sebep yokluğu veya bozulmanın taraflardan birine yükletilebilmesi, kusur ve zarar ya da kişilik hakkına saldırı — gerçekleşmesine bağlıdır.

Maddi Tazminat (TMK m.120): Şartlar, Kapsam ve Ana Babanın Talebi

Nişanın bozulması nedeniyle maddi tazminatın dayanağı TMK m.120’dir. Hüküm tazminatı bozulmanın sebebine ve kusura bağlar; tazmin edilecek zararı da evlenme amacıyla yapılan harcamalar, katlanılan maddi fedakârlıklar ve nişan giderleriyle sınırlar.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.120 (Maddî tazminat)

“Nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde; kusuru olan taraf, diğerine dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptığı harcamalar ve katlandığı maddî fedakârlıklar karşılığında uygun bir tazminat vermekle yükümlüdür. Aynı kural nişan giderleri hakkında da uygulanır. Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilirler.”

Şartlar: Haklı Sebep Yokluğu ve Kusur

Kanun iki bozulma hâli öngörür: (1) nişanlılardan birinin haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozması; (2) nişanın taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulması. Her iki hâlde de tazminat yükümlüsü kusuru olan taraftır. Bu nedenle nişanı fiilen bozan taraf ile kusurlu taraf her zaman aynı kişi değildir: Nişanı haklı bir sebeple bozan taraf, bozulmaya yol açan kusurlu taraftan tazminat isteyebilir. Kusurun ispatı aşağıda “Kusur ve İspat” başlığında ele alınmıştır.

Kapsam: Menfi Zarar ve “Uygun” Tazminat

Yargıtay’a göre bu hükme dayanılarak istenebilecek maddi tazminat menfi zarara ilişkindir: Nişanlanılmamış olunsaydı uğranılmayacak zararlar — nişan giderleri, evlenme amacıyla yapılmış harcamalar ve nişanlanma sebebiyle katlanılan fedakârlıklardan doğan zararlar — tazminat kapsamına girer. Harcamaların dürüstlük kurallarına uygun yapılmış olması gerekir; zarar kanıtlansa bile zararın tamamına değil, uygun bir tazminata hükmedilir (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).

Uygulamadan iki örnek: Nişanın kadının kusuruyla bozulduğu bir olayda Yargıtay, erkek tarafın talep ettiği kalemlerden kız için alınan gelinlik ve nişan giysisi ile düğün davetlilerinin taşınması giderine ilişkin kabulü isabetsiz bulmuş — giyilmekle eskiyen eşyaların iadesine karar verilemeyeceğini hatırlatarak — somut olayda yalnız davetiye giderlerine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 2014/16315 E., 2015/9516 K.). Nişanlısının isteği doğrultusunda işinden ayrılan davacının maaş kaybı ise, yargı yerinin belirlenmesine ilişkin bir kararda TMK m.120 kapsamında evlenme amacıyla katlanılan maddi fedakârlık olarak nitelendirilmiştir (Yargıtay 17. HD, 2011/1482 E., 2011/3833 K.; kapatılan daire).

Elde Kalan Eşya ve Gerçek Zarar

Maddi tazminata hükmedilebilmesi için nişan sebebiyle yapılan ve boşa giden giderler ile uğranılan gerçek zararın ispatı gerekir. Yargıtay, tazminat istemine dayanak yapılan eşyaların tamamının davacının zilyetliğinde kaldığı bir olayda, davacının elinde bulunan ve kullanma imkânına sahip olduğu eşyaların bedelinin ayrıca davalıdan tahsilini, aynı malvarlığı değeri üzerinden ikinci kez menfaat sağlanması olarak görmüş ve maddi tazminata ilişkin hükmü bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 2026/4820 E., 2026/7213 K.).

Ana Babanın ve Onlar Gibi Davrananların Talebi

Tazminat istemeye hakkı olan tarafın ana ve babası veya onlar gibi davranan kimseler de, aynı koşullar altında yaptıkları harcamalar için uygun bir tazminat isteyebilir (TMK m.120/2). Kanun bu hakkı iki yönden sınırlar: Talep yalnız tazminat istemeye hakkı olan nişanlının ana babasına (veya onlar gibi davrananlara) tanınmıştır ve birinci fıkradaki aynı koşullar altında yapılmış harcamalarla sınırlıdır.

Manevi Tazminat (TMK m.121)

Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Manevi tazminatın en önemli koşulu, isteyen tarafın kişilik haklarının nişanın bozulması sebebiyle saldırıya uğramış olmasıdır.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.121 (Manevî tazminat)

“Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”

Doğal Üzüntü Yeterli Değildir

Yargıtay’a göre nişanın bozulmasının taraflarda değişik şiddet ve ölçülerde üzüntü yaratması doğaldır ve doğal olan bu üzüntü manevi tazminata esas alınmaz. Manevi tazminat için nişanın haksız olarak bozulmasının yanında, istemde bulunan nişanlının kişisel haklarının fahiş olarak zarara uğradığının somut olay ve nedenlere dayanılarak ispatı gerekir (Yargıtay 3. HD, 2014/18045 E., 2015/4348 K.; Yargıtay 3. HD, 2014/16315 E., 2015/9516 K.).

Bu nedenle her haksız bozma manevi tazminat doğurmaz. Nişanın davalı tarafından haklı bir sebep olmaksızın bozulduğu kabul edilen bir dosyada Daire, davacının kişilik haklarının saldırıya uğradığından söz edilemeyeceğini belirterek manevi tazminat isteminin reddini sonucu itibarıyla doğru bulmuştur (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.). Davacının iddiasına göre nişanın mesajla bozulduğu ve davalının kısa süre sonra başka biriyle evlendiği bir olayda da, nişanın bozulmasının tek başına manevi tazminat sorumluluğu doğurmayacağı ve kişilik haklarının bu düzeyde zarar gördüğünün ispatlanamadığı gerekçesiyle verilen ret kararı Yargıtay’ca onanmıştır (Yargıtay 2. HD, 2026/4820 E., 2026/7213 K.; onanan belirleme).

Düğüne Yakın Bozulma ve Saygınlığın Zedelenmesi

Buna karşılık davetiyeler dağıtılıp düğün çevreye duyurulduktan veya düğün günü belirlenip düğüne çok kısa süre kaldıktan sonra nişanın haklı bir sebep olmadan bozulması ya da bir tarafın haklı sebeple nişanı bozması hâlinde, kişinin toplum içindeki saygınlığı ve manevi huzuru zedeleneceğinden kişilik hakkına saldırı kabul edilir. Yargıtay, düğün hazırlıklarının tamamlandığı, davetiyelerin dağıtıldığı ve kadının gelinlik giydiği kına töreninin ardından erkeğin, ailesinin olumsuz davranışlarına sessiz kalarak nişanın bozulmasına sebebiyet verdiği olayda manevi tazminat isteminin reddini bozmuştur. Bu olayda düğünden vazgeçildiğini kadının babası bildirmiş olsa da bozulmaya sebebiyet veren taraf erkek kabul edilmiş ve hakkaniyete uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2025/10904 E., 2026/4780 K.).

Hediyelerin Geri Verilmesi (TMK m.122): Nişan Yüzüğü, Ziynet ve Takılar

Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların diğer nişanlıya verdikleri alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.122 (Hediyelerin geri verilmesi)

“Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların, diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa, sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.”

Kusur Aranmaz; Ölüm de Sona Erme Sebebidir

Hediyelerin geri istenmesi, tazminattan farklı olarak kusura bağlı değildir. Yargıtay’a göre nişanın evlenme dışında herhangi bir nedenle sona ermesi yeterlidir; nişanlılardan birinin ölümü nedeniyle nişan sona ermiş olsa dahi hediyeler geri verilmelidir. Nişanın haklı bir sebeple bozulup bozulmadığı ve tarafların kusurlu davranışlarının bulunup bulunmadığı bu davada önemli değildir (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.; Yargıtay 2. HD, 2026/2520 E., 2026/4879 K.). Nitekim nişanlı erkeğin ölümünden sonra ebeveyninin, nişanda takılan altınların iadesi için açtığı davada Yargıtay davanın reddini bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 2011/6102 E., 2011/12080 K.).

Alışılmış Hediye ve Nişan Yüzüğü

Kanun yalnız alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenebileceğini öngörür. Yargıtay alışılmış (mutad) hediyeyi giymekle, kullanmakla eskiyen ve tüketilen eşyalar olarak tanımlar; elbise, ayakkabı gibi eşyaların iadesine kural olarak karar verilemez (Yargıtay 3. HD, 2014/16315 E., 2015/9516 K.). Nişan yüzüğü (alyans) da alışılmış hediyedir ve geri verilmesi istenemez; Yargıtay nişan yüzüğünün iadesine hükmedilmesini bozma sebebi saymaktadır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.; Yargıtay 2. HD, 2026/2520 E., 2026/4879 K.).

Ziynet ve Takılar

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre nişan yüzüğü dışında kalan tüm altın, takı ve ziynet eşyaları alışılmışın dışında hediyedir; bunlar nişanın bozulması hâlinde verenlerce geri istenebilir (Yargıtay 2. HD, 2026/2520 E., 2026/4879 K.). Kolluk araştırmasına dayanılarak, yöredeki nişan merasimlerinde bu takıların kız tarafına hediye edilebileceği gerekçesiyle verilen ret kararı da Yargıtay’ca bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 2011/6102 E., 2011/12080 K.). İade yükümlülüğü karşılıklıdır: Erkeğe hediye edilen ve erkekte bulunduğu kabul edilen saat yönünden de talebin kabulü gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 2. HD, 2026/2520 E., 2026/4879 K.).

Hediyeyi Kim Geri İsteyebilir?

Geri isteme hakkı hediyeyi verene aittir. Yargıtay’a göre davacı nişanlı ancak kendi taktığı ziynet eşyalarını geri isteyebilir; davalı, takıların tamamının davacı tarafından takılmadığını savunuyorsa mahkeme bu yönü araştırmalıdır (Yargıtay 3. HD, 2010/19540 E., 2011/5135 K.). Davacının annesi ve kardeşleri tarafından takılan hediyeler bakımından ise Yargıtay, önce bu kişilerce takılan hediyelerin belirlenmesini, ardından bunlara ilişkin hakların davacıya devredildiğini gösteren temlik sözleşmelerinin araştırılmasını aramıştır (Yargıtay 3. HD, 2019/893 E., 2019/7942 K.). Bu nedenle nişanda farklı kişilerce takılan takılar için kimin hangi takıyı verdiğinin ve dava hakkının kime ait olduğunun dava öncesinde netleştirilmesi önem taşır.

Aynen, Mislen veya Sebepsiz Zenginleşmeye Göre Bedel

Hediyeler öncelikle aynen, aynen verilemiyorsa mislen geri verilir; aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır (TMK m.122/2). Yargıtay, hükümde aynen iade mümkün olmadığında mislen iade seçeneğine yer verilmemesini doğru bulmamış; iadesine karar verilen ziynetlerin dosyadaki bilirkişi raporuyla uyumlu biçimde belirlenmesi gerektiğini de vurgulamıştır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).

Başlık Parası Hediye Değildir

Kız tarafına, evlenmeye rıza gösterilmesinin karşılığı olarak “başlık” adı altında verilen para veya mal, nişan hediyesi gibi geri istenemez. Yargıtay’a göre nişan ya da evliliklerde kayınpederin gelinine takı takması veya hediye vermesi yerel gelenek ve göreneklere uygun olsa da, kızın babasının evlenmeye razı olmasının karşılığı olarak başlık adı altında mal veya para alması hukuka ve genel ahlak kurallarına aykırıdır; haksız veya ahlaka aykırı bir amaç için verilen şey geri istenemeyeceğinden başlık parasının iadesine hükmedilemez (Yargıtay 3. HD, 2015/13389 E., 2016/7993 K.; aynı yönde Yargıtay 3. HD, 2010/2929 E., 2010/5748 K.). Bugün bu kuralın dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.81’dir; hüküm ayrıca, açılan davada hâkimin bu şeyin Devlete mal edilmesine karar verebileceğini öngörür.

İlgili Kanun Hükmü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.81 (Geri istenememe)

“Hukuka veya ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla verilen şey geri istenemez. Ancak, açılan davada hâkim, bu şeyin Devlete mal edilmesine karar verebilir.”

Görevli ve Yetkili Mahkeme; Yargıtay’da İnceleme

Görev: Nişanlılık, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabı’nın evlilik hukukuna ilişkin Birinci Kısmı’nda yer alır. Aile mahkemeleri, TMK’nın Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı’na göre aile hukukundan doğan dava ve işlere baktığından, nişanın bozulmasından doğan maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin geri verilmesi davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

İlgili Kanun Hükmü — 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4 (Aile mahkemelerinin görevleri)

“Aile mahkemeleri, aşağıdaki dava ve işleri görürler: 1. 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile 3.12.2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işler, …”

Yargıtay, aile mahkemesinin davayı haksız fiile dayalı tazminat istemi sayarak aile hukukunu ilgilendirmediği gerekçesiyle görevsizlik kararı verdiği, nişanın haksız yere bozulmasına dayanan manevi tazminat ve ev eşyası bedeli istemine ilişkin bir dosyada, nişanlılık hükümlerinin uygulama alanı bulunduğundan uyuşmazlığın aile mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 17. HD, 2014/18430 E., 2014/18339 K.). Nişanlısının isteğiyle işinden ayrılan davacının maaş kaybına ilişkin istem de aynı gerekçeyle aile mahkemesine bırakılmıştır (Yargıtay 17. HD, 2011/1482 E., 2011/3833 K.; kapatılan daire). Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamındaki dava ve işlere, Kanun’daki ifadesiyle “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesince” bakılır (4787 sayılı Kanun m.2/2); nitekim aktarılan kararların bir kısmında ilk derece mahkemesi “Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi” olarak yer almaktadır.

Yetki: TMK’nın nişanlılığa ilişkin hükümlerinde (TMK m.118-123) ayrı bir yetki kuralı yer almaz. Genel yetki kuralına göre yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir; yerleşim yeri Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki diğer yetki kurallarının somut uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.6 (Genel yetkili mahkeme)

“(1) Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. (2) Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre belirlenir.”

Yargıtay’da inceleme: Temyiz incelemesini yapacak daire, Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun iş bölümü kararlarıyla belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, nişan bozulması nedeniyle tazminat istemine ilişkin bir dosyada, Büyük Genel Kurul’un dairelerin iş bölümüne ilişkin 26.06.2025 tarihli ve 2025/1 sayılı kararı uyarınca dosyayı inceleme görevinin Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’ne ait olduğunu belirterek dosyayı bu Daire’ye göndermiştir (Yargıtay 4. HD, 2025/16464 E., 2025/17435 K.). Bu yazıda aktarılan daha eski tarihli kararlar ise verildikleri tarihteki iş bölümüne göre ilgili dairelerce verilmiştir. Ayrıca bölge adliye mahkemelerinin, miktar veya değeri Kanun’daki temyiz sınırını geçmeyen davalara ilişkin kararları temyiz edilemez (HMK m.362/1-a); Yargıtay, kesinlik sınırının altında kalan temyiz taleplerini miktardan reddetmektedir (Yargıtay 2. HD, 2025/10904 E., 2026/4780 K.).

Zamanaşımı (TMK m.123)

Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kanun, maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin geri verilmesi istemlerini ayrı ayrı saymaksızın nişanlılığın sona ermesinden doğan dava haklarının tümü için tek bir süre öngörmüştür.

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.123 (Zamanaşımı)

“Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”

Sürenin başlangıcı nişanlılığın sona erdiği tarihtir; bu nedenle bozulma tarihinin tespiti davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir. Zamanaşımı bir def’idir: Yargıtay’ın açıkladığı üzere itirazlar hâkim tarafından re’sen gözetilebilirken def’ilerin taraflarca ileri sürülmesi gerekir. Davalı zamanaşımı def’inde bulunmuşsa mahkeme, nişanın hangi tarihte bozulduğunu tespit ederek bu def’i öncelikle ön sorun şeklinde (HMK m.163-164) inceleyip olumlu ya da olumsuz bir karara bağlamalıdır; def’i hakkında karar verilmeden esasa ilişkin hüküm kurulması bozma sebebidir (Yargıtay 2. HD, 2025/8445 E., 2025/11777 K.).

Kusur ve İspat

Kusurun rolü: Maddi tazminatı Kanun’un ifadesiyle “kusuru olan taraf” öder; manevi tazminat da “kusurlu olan diğer taraftan” istenir (TMK m.120-121). Hediyelerin geri verilmesinde ise kusur aranmaz. Kusur, bozulmanın sebebi somut olgularla ortaya konularak belirlenir: Yargıtay, haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan davalının, davacının kendisini tehdit ettiği yönündeki iddiasını kanıtlayamadığı bir olayda mahkemenin tarafların eşit kusurlu olduğuna ilişkin gerekçesini yerinde görmemiş ve kararı bu gerekçeyi düzelterek onamıştır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).

İspat yükü: Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK m.6). Nişan davalarında bu kuralın başlıca görünümleri şunlardır:

  • Nişanın varlığı: Tören, nişan yüzüğü ve çevreye duyurma, nişanlanmanın geçerlilik şartı değil, varlığını kanıtlamayı kolaylaştıran delillerdir (bkz. yukarıda TMK m.118 başlığı).
  • Hediyeler: Hediyelerin verildiği ve iade edilmediği her türlü delille ispat edilebilir; ispat yükü hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kimseye düşer (Yargıtay 2. HD, 2026/2520 E., 2026/4879 K.). Davalının verildiğini kabul etmediği bir hediyenin verildiğini ispat yükü ise davacıdadır (Yargıtay 3. HD, 2014/18045 E., 2015/4348 K.). Mahkeme, dosyadaki fotoğraflar ile CD kaydını dikkate almalı, gerektiğinde bilirkişiden denetime elverişli ek rapor almalıdır (Yargıtay 2. HD, 2025/6945 E., 2025/7429 K.).
  • Maddi zarar: Tazminat isteyen, nişanın karşı tarafın kusurlu davranışları sonucu bozulduğunu ispatlamalıdır; tazminatın nelere ilişkin olduğu miktar ve tutarlarıyla birlikte tek tek açıklanmalıdır (Yargıtay 3. HD, 2014/18045 E., 2015/4348 K.). Boşa giden giderler ve gerçek zarar kanıtlanmalıdır (Yargıtay 2. HD, 2026/4820 E., 2026/7213 K.).
  • Manevi zarar: Kişilik haklarının fahiş olarak zarar gördüğü somut olay ve nedenlere dayanılarak ispatlanmalıdır. Kişilik haklarının etkilendiği iddiasını dinlettiği tanıklarla ispat edemeyen taraf lehine manevi tazminata hükmedilmesi Yargıtay’ca bozulmuştur (Yargıtay 3. HD, 2014/16315 E., 2015/9516 K.).

Yargıtay Kararları

Nişanlanma şekle bağlı değildir; maddi tazminat menfi zarara ilişkindir ve “uygun” bir tazminattır (m.118, m.120)

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/6945 E., 2025/7429 K., 17.09.2025 (Dairenin gerekçesi; karar tazminat yönünden gerekçesi düzeltilerek onanmış, hediyeler yönünden bozulmuştur)

“Yasa koyucu, nişanlanma için herhangi bir biçimsel (şeklî) koşul aramamıştır. Bu nedenle nişanlanmanın geçerli olması için; gelenekler uyarınca tören yapılması, nişan yüzüğü takılması, nişanın çevreye duyurulması vs. gerekmez. Bu gibi olgular, sadece nişanın varlığını kanıtlamada kolaylaştırıcı delil niteliğindedir. … Burada istenilebilecek maddi tazminat menfi zarara ilişkindir. Yani, nişanlanılmamış olunsaydı uğranılmayacaktı diyebileceğimiz zararlar maddi tazminat kapsamına girer. … Böyle bir zararın kanıtlanması hâlinde ise, zararın tamamının tazmini değil, ancak uygun bir tazminata hükmedilmesi yoluna gidilir”

Maddi tazminat için boşa giden gider ve gerçek zarar ispatlanmalıdır; elde kalan eşyanın bedeli istenemez (m.120)

Yargıtay Kararı

“Nişanın bozulması nedeniyle maddî tazminata hükmedilebilmesi için davacının nişan sebebiyle yaptığı ve boşa giden giderler ile uğradığı gerçek zararın ispat edilmesi gerekir. Somut olayda davacının maddî tazminat talebine dayanak yaptığı eşyaların tamamının davacının zilyetliğinde kaldığı davacı tarafın da kabulündedir. Davalı bu eşyalardan herhangi bir yarar sağlamamış, eşyalar davacı tarafından muhafaza edilmiştir. Davacının elinde bulunan ve kullanma imkânına sahip olduğu eşyalarının bedelinin ayrıca maddi tazminat olarak davalıdan tahsiline karar verilmesi, davacının aynı malvarlığı değeri üzerinden ikinci kez menfaat elde etmesine yol açmaktadır.”

Düğüne kısa süre kala nişanın bozulmasına sebebiyet vermek kişilik haklarına saldırıdır (m.121)

Yargıtay Kararı

“davetiyeler dağıtılıp düğünün çevreye duyurulmuş olmasından veya düğün günü belirlenip düğüne çok kısa bir süre kalmasından sonra; nişanın ortada haklı bir sebep olmadan bozulması veya bir tarafın haklı sebeple nişanı bozması durumlarında, kişinin toplum içindeki saygınlığı ve manevi huzuru zedeleneceğinden, kişilik haklarının saldırıya uğramış olduğunu ve bu durumda kişilik hakkı saldırıya uğrayanın manevi tazminat isteminde bulunabileceğini kabul etmek gerekir … düğünün hemen öncesine denk gelen bir aşamada erkeğin, ailesinin olumsuz davranışlarına sessiz kalarak nişanın bozulmasına sebebiyet vermesi, olağan bir nişan bozulmasının doğurduğu üzüntünün ötesine geçerek kadının kişilik haklarına saldırı teşkil eder.”

Hediyelerin iadesinde kusur aranmaz; nişan yüzüğü dışındaki ziynetler iade edilir, nişan yüzüğü edilmez (m.122)

Yargıtay Kararı

“Hediyelerin geri istenebilmesi için hediyelerin alışılmışın dışında olması gerekir. Nişanının bozulması nedeniyle hediyelerin geri verilmesine ilişkin davalarda kusur aranmaz. Yargıtay içtihatlarında, nişan yüzüğü dışında kalan tüm altın, takı ve ziynet eşyaları alışılmışın dışında hediye olarak kabul edilmiştir. … Hediyelerin verildiği ve iade edilmediği hususu her türlü delille de ispat edilebilir. … nişan yüzüğünün alışılmışın dışındaki eşyalardan olmaması sebebiyle iadesinin gerekmediği kabul edildiği halde, nişan yüzüğünün de iadesine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.”

Zamanaşımı def’i, nişanın bozulma tarihi belirlenerek ön sorun olarak karara bağlanmalıdır (m.123)

Yargıtay Kararı

“Dosyanın incelenmesinde Mahkemece nişanın hangi tarihte bozulduğu yönünde bir tespitte bulunulmadığı gibi davalı vekilinin zamanaşımı itirazı hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmediği anlaşılmaktadır. … Bu durumda Mahkemece, davacı ile davalı arasındaki nişanlılık ilişkisi nazara alınarak, davalının öne sürdüğü zamanaşımı def’înin, öncelikle ön sorun şeklinde incelenmesi (HMK.163-164.maddelerine göre) ve olumlu ya da olumsuz bir karara bağlanması gerekirken, davalının zamanaşımı savunması hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeden işin esası hakkında yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş”

Sıkça Sorulan Sorular

Nişan bozulunca takılan altınlar ve ziynetler geri verilir mi?

Kural olarak evet. Nişan yüzüğü (alyans) dışında kalan altın, takı ve ziynet eşyaları alışılmışın dışında hediye sayılır ve nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona erdiğinde verenler tarafından geri istenebilir (TMK m.122); bu davada kusur aranmaz. Nişan yüzüğü ile giyilmekle ve kullanılmakla eskiyen eşyalar ise geri istenemez.

Nişanı bozan taraf her durumda tazminat öder mi?

Hayır. Maddi ve manevi tazminat kusura bağlıdır: Haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozan ya da bozulmaya kendisine yükletilebilen bir sebeple yol açan kusurlu taraf sorumludur (TMK m.120-121). Nişanı haklı sebeple bozan taraf, bozulmaya yol açan diğer taraftan tazminat isteyebilir. Kusur ve zarar ispatlanmalıdır.

Nişanın bozulması nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?

Ancak nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğramışsa (TMK m.121). Yargıtay’a göre nişanın bozulmasının yarattığı doğal üzüntü yeterli değildir. Davetiyelerin dağıtılması veya düğüne çok kısa süre kalması gibi, kişinin toplum içindeki saygınlığını zedeleyen durumlarda manevi tazminat kabul edilmiştir.

Nişan ve düğün hazırlığı için yapılan masraflar geri alınabilir mi?

Nişan karşı tarafın kusuruyla bozulmuşsa, evlenme amacıyla ve dürüstlük kurallarına uygun yapılan harcamalar ile katlanılan maddi fedakârlıklar için uygun bir tazminat istenebilir (TMK m.120). Boşa giden giderler ve gerçek zarar ispatlanmalıdır; davacının elinde kalan ve kullanabileceği eşyanın bedeli ayrıca istenemez. Ana baba da aynı koşullarla kendi harcamalarını isteyebilir.

Nişanın bozulmasından doğan davalarda zamanaşımı süresi nedir?

Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.123). Zamanaşımı davalı tarafından ileri sürülmesi gereken bir def’idir; mahkeme bu def’i, nişanın bozulduğu tarihi belirleyerek ön sorun olarak karara bağlamalıdır.

Nişan davasına hangi mahkeme bakar?

Nişanın bozulmasından doğan tazminat ve hediyelerin iadesi davaları aile hukukundan doğan davalardır ve aile mahkemesinde görülür (4787 sayılı Kanun m.4); aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara, Kanun’a göre belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. Genel yetkili mahkeme, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6).

Nişanın bozulmasından doğan tazminat ve hediyelerin iadesi davaları büromuzun Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Aile ve Boşanma Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: nişanın bozulması · nişan bozulması tazminat · nişanın bozulması maddi tazminat · nişanın bozulması manevi tazminat · nişan hediyelerinin iadesi · nişan takılarının iadesi · nişan yüzüğü iadesi · nişanda takılan altınlar · ziynet eşyası iadesi · başlık parası · TMK 118 · TMK 119 · TMK 120 · TMK 121 · TMK 122 · TMK 123

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Nişanın Bozulması: Maddi ve Manevi Tazminat ile Hediyelerin İadesi”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-08, https://capar.av.tr/makale/nisanin-bozulmasi-tazminat-ve-hediyelerin-iadesi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›