Son gözden geçirme:
Boşanmada Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Boşanmayla bağlantılı üç ana nafaka türü vardır: dava süresince ödenen tedbir nafakası (TMK m.169), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenen yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katıldığı iştirak nafakası (TMK m.182). Tedbir nafakasına hâkim resen hükmedebilir, eşlerin kusuruna bakılmaz ve boşanma kararı kesinleşince tedbir nafakası son bulur. Yoksulluk nafakası, isteyen eşin kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yükümlünün mali gücü oranında verilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. İştirak nafakasında da kusur aranmaz; miktar tarafların sosyal ve ekonomik durumu, çocuğun ihtiyaçları ve hakkaniyet ilkesi gözetilerek belirlenir. Nafaka, boşanmanın diğer mali sonucu olan maddî ve manevî tazminattan (TMK m.174) farklıdır ve nafaka istemlerinde görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Boşanmada nafaka türleri: dava süresince tedbir nafakası (TMK m.169), boşanma sonrası yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve çocuk için iştirak nafakası (TMK m.182); yoksulluk nafakasının şartları ve ödenme biçimi (irat/toptan, TMK m.176), Anayasa Mahkemesinin “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı (iptal 30.06.2027'de yürürlüğe girer), nafaka-tazminat farkı (TMK m.174), görevli aile mahkemesi ve yetki (TMK m.177), nafakanın artırılması/azaltılması/kaldırılması ve bir yıllık zamanaşımı (TMK m.178); doğrulanmış Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarıyla.
Boşanmada nafaka türleri rehberi; nafakanın tanımı ve dört ana kalem (tedbir nafakası — TMK m.169, yoksulluk nafakası — TMK m.175, iştirak/çocuk nafakası — TMK m.182 ile maddî-manevî tazminattan farkı — TMK m.174), yoksulluk nafakasının şartları (boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, kusuru daha ağır olmama, mali güç oranında ve 30.06.2027’ye kadar süresiz olması), nafakanın ödenme biçimi (irat/toptan — TMK m.176), tedbir ve yoksulluk nafakasının başlangıç anları, iştirak nafakasının hakkaniyet ilkesiyle belirlenmesi, görevli aile mahkemesi ve yetki (TMK m.177), nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması ile bir yıllık zamanaşımı (TMK m.178) ve doğrulanmış Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararları.
Güncelleme (19.10.2026): Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026 tarihli ve 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararıyla yoksulluk nafakasını düzenleyen TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecek; o tarihe kadar mevcut kural uygulanır. Yoksulluk nafakasının süresine ilişkin anlatım ve Sıkça Sorulan Sorular bu karara göre güncellendi.
Boşanmada Nafaka Nedir? Türleri
Nafaka, boşanma sürecinde ve sonrasında eşlerden birinin ya da müşterek çocuğun geçimini sağlamaya yönelik olarak diğer eşin ödemekle yükümlü tutulduğu paradır. Türk Medeni Kanunu’nda boşanmayla bağlantılı üç ana nafaka türü düzenlenir: dava süresince ödenen tedbir nafakası, boşanmadan sonra yoksulluğa düşen eş için ödenen yoksulluk nafakası ve çocuğun bakım-eğitim giderlerine katılmayı sağlayan iştirak (çocuk) nafakası. Bu kalemler, boşanmanın diğer mali sonucu olan maddî ve manevî tazminattan (TMK m.174) niteliği ve amacı bakımından farklıdır.
Tedbir Nafakası (Dava Süresince)
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası açıldığı andan itibaren, yargılama süresince eşin ve/veya çocuğun geçimini güvence altına almak için hâkim tarafından resen (kendiliğinden) hükmedilebilen geçici bir önlemdir. Tedbir nafakasına hükmedilirken eşlerin kusur durumuna bakılmaz; amaç, dava sonuçlanana kadar mağduriyeti önlemektir. Boşanma kararı kesinleşince tedbir nafakası son bulur; koşulları varsa yerini yoksulluk veya iştirak nafakasına bırakır. Aile içi şiddet nedeniyle alınabilecek önlemler için koruma kararına itiraz ve zorlama hapsi yazımıza göz atılabilir.
“Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.”
Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşe, geçimi için diğer eşten ödenen nafakadır. Şartları şunlardır:
1. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşme
Nafaka isteyen eşin, boşanma nedeniyle geçimini sağlayamayacak duruma (yoksulluğa) düşecek olması gerekir. Yeterli geliri veya malvarlığı bulunan eş yoksulluk nafakası alamaz.
2. Kusurun daha ağır olmaması
Nafaka isteyen eşin kusuru, diğer eşin kusurundan daha ağır olmamalıdır. Buna karşılık, nafaka yükümlüsü eşin kusurlu olması aranmaz; kusursuz eş de nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.
3. Mali güç oranında ve süresiz (30.06.2027’ye kadar)
Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında belirlenir. TMK m.175’in bugünkü metnine göre nafaka süresiz olarak istenebilir; yani belirli bir süreyle sınırlı değildir. Ancak Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026 tarihli ve 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararıyla maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal hükmü 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut kural uygulanmaya devam eder; bu tarihten sonra yoksulluk nafakasının süresinin nasıl belirleneceği, yasama organının yapacağı düzenlemeye bağlıdır. Talep, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi boşanmadan sonra ayrı bir dava ile de istenebilir.
“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Not: Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026 tarihli ve 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararıyla, yoksulluk nafakasının her koşulda süresiz olarak istenebilmesini Anayasa’ya aykırı bularak maddenin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30.09.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; iptal hükmü, yayımdan başlayarak dokuz ay sonra, 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Kutudaki metin bu tarihe kadar yürürlüktedir.
Yoksulluk nafakası, kural olarak aylık irat (taksit) biçiminde ödenir; ancak tarafların durumu uygunsa toptan ödeme kararı da verilebilir.
“Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. (…) İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.”
İştirak (Çocuk) Nafakası
İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen eşin, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlayan nafakadır. İştirak nafakasında kusur aranmaz; nafaka çocuğun yararına hükmedilir ve kural olarak çocuğun ergin (18 yaşını doldurmuş) olmasına kadar devam eder. Nafaka miktarı; tarafların sosyal ve ekonomik durumu, çocuğun ihtiyaçları ve günün ekonomik koşulları ile hakkaniyet ilkesi (TMK m.4) gözetilerek belirlenir.
“Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.”
Nafaka ile Tazminat Arasındaki Fark
Boşanmanın mali sonuçları yalnızca nafakadan ibaret değildir. Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddî tazminat; kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise manevî tazminat isteyebilir (TMK m.174). Tazminat, geçmişe ve boşanmanın doğurduğu zarara yönelik tek seferlik bir giderim iken; nafaka, geleceğe dönük ve geçimi sağlamaya yönelik bir yükümlülüktür. Bu ayrım, taleplerin doğru kalemlerden ve doğru ölçütlerle istenmesi bakımından önemlidir.
“Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka istemlerinde görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi “aile mahkemesi sıfatıyla” bakar. Boşanma davasıyla birlikte istenen tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakalarında boşanma davasının açıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Boşanmadan sonra bağımsız olarak açılan nafaka davalarında ise yetki, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesine aittir. Nafaka borçlusu yurt dışında yaşıyorsa tahsil yolları için yurt dışındaki borçludan nafaka tahsili yazımıza bakılabilir.
“Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.”
Süre, Zamanaşımı ve Nafakanın Değiştirilmesi
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde, irat biçiminde ödenen nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Yoksulluk nafakası; alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır. Boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla istenecek yoksulluk nafakası ve tazminat talepleri bakımından ise bir yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür. İştirak nafakası bu süreye bağlı değildir: Yargıtay, iştirak nafakasını her an doğup işleyen haklardan sayar ve velayet kendisine verilen tarafın, boşanmada istenmemiş olsa bile, karşı taraftan her zaman iştirak nafakası talep edebileceğini kabul eder (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2013/13900 E., 2013/16792 K., 27.11.2013).
“Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”
Yargıtay Kararları
Yoksulluk nafakasının şartları ve ödeme biçimi (irat/toptan)
“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. 4721 sayılı Kanun’un 176 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre, yoksulluk nafakasının toptan ve durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. … ‘hakimin takdir yetkisi’ çerçevesinde yoksulluk nafakasının irat şeklinde verilmesi gerekirken, toptan ödeme şeklinde bir defaya mahsus olmak üzere hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”
Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakasının başlangıç anı
“… yoksulluk nafakasının hukuken ancak kararın kesinleşmesinden itibaren hüküm ifade edeceği açıktır. Bu durumda, İlk Derece Mahkemesinin ilk karar tarihi ile boşanma hükmünün kesinleşme tarihi arasındaki dönem bakımından hükmedilen … tutarın niteliği fiilen tedbir nafakasıdır.”
İştirak nafakasının belirlenmesinde hakkaniyet ilkesi
“Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre ortak çocuk … yararına hükmedilen iştirak nafakası azdır. Mahkemece, 4721 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak daha uygun nafakaya hükmedilmesi gerekir.”
Nafaka ile tazminatın ayrı ölçütlerle belirlenmesi
“Tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü ile ihlâl edilen mevcut ve beklenen menfaat dikkate alındığında kadın yararına takdir edilen maddî tazminat azdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 50 nci ve 51 inci maddesi hükümleri dikkate alınarak daha uygun miktarda maddî tazminat takdiri gerekir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada kaç çeşit nafaka vardır?
Üç ana tür vardır: dava süresince ödenen tedbir nafakası, boşanmadan sonra yoksulluğa düşen eşe ödenen yoksulluk nafakası ve çocuk için ödenen iştirak nafakası. Bunlar, boşanmanın diğer mali sonucu olan maddî-manevî tazminattan farklıdır.
Yoksulluk nafakası almak için kusursuz olmak şart mı?
Hayır. Nafaka isteyen eşin kusurunun, diğer eşinkinden daha ağır olmaması yeterlidir. Ayrıca nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması aranmaz; kusursuz eş de mali gücü oranında yoksulluk nafakası ödeyebilir.
Yoksulluk nafakası ömür boyu mu ödenir?
Kanunun bugünkü metni yoksulluk nafakasının süresiz olarak istenebileceğini öngörür; ancak Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026 tarihli ve 2025/156 E., 2026/131 K. sayılı kararıyla bu “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut kural uygulanır; 30.06.2027’den sonra hem yeni hem de mevcut nafakalar bakımından ne olacağı, yasama organının yapacağı düzenlemeye bağlıdır. Süresiz nafaka da mutlak ömür boyu ödeme anlamına gelmez: alacaklının yeniden evlenmesi veya ölüm hâlinde nafaka kendiliğinden kalkar; fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir; koşullar değişirse azaltılabilir.
Tedbir nafakası ne zaman başlar, ne zaman sona erer?
Dava açıldığında hâkim tarafından resen hükmedilebilir ve yargılama boyunca devam eder. Boşanma kararı kesinleşene kadar geçen dönemde ödenen nafaka niteliği itibarıyla tedbir nafakasıdır; yoksulluk nafakası ise ancak kararın kesinleşmesinden sonra hüküm ifade eder.
İştirak nafakası çocuk 18 yaşını doldurunca biter mi?
Kural olarak çocuğun ergin olmasıyla iştirak nafakası sona erer. Çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa, kendi açacağı bir davayla yardım nafakası talep edebilir.
Boşandıktan sonra nafaka davası açmak için süre var mı?
Boşanmanın kesinleşmesinden doğan dava hakları bir yıllık zamanaşımına tabidir. Yoksulluk nafakası boşanma davasıyla birlikte istenmemişse, kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla talep edilmelidir. İştirak nafakası ise bu süreye bağlı değildir; velayet kendisine verilen taraf onu her zaman isteyebilir.
Çapar Hukuk, Aile ve Boşanma Hukuku kapsamında nafaka, tazminat ve velayet uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır; dosyanıza özgü değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
- Nafakanın Artırılması ve Azaltılması: Şartlar, ÜFE Oranında Artış ve Nafakanın Kaldırılması
- Velayet ve Kişisel İlişki: Çocuğun Üstün Yararı, Velayetin Değiştirilmesi ve Kişisel İlişkinin Düzenlenmesi
- Boşanmada Mal Paylaşımı: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
- Nişanın Bozulması: Maddi ve Manevi Tazminat ile Hediyelerin İadesi
İlgili Makaleler
- Nafakanın Artırılması ve Azaltılması: Şartlar, ÜFE Oranında Artış ve Nafakanın Kaldırılması
- Velayet ve Kişisel İlişki: Çocuğun Üstün Yararı, Velayetin Değiştirilmesi ve Kişisel İlişkinin Düzenlenmesi
- Boşanmada Mal Paylaşımı: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
- Nişanın Bozulması: Maddi ve Manevi Tazminat ile Hediyelerin İadesi
- Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Protokol, Süreç, Görevli Mahkeme ve Protokolden Dönme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli boşanma Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Lahey Sözleşmesi ile Çocuğun İadesi: Uluslararası Çocuk Kaçırmada Başvuru, Bir Yıllık Süre, İadeden Kaçınma
- Nafaka Ödenmezse Ne Olur? İcra Takibi, Maaş Haczi, Tazyik Hapsi ve Zamanaşımı
- Yurt Dışında Alınan Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Geçerli Olur? Konsoloslukta İdari Tescil ve Tanıma Davası
- Yurt Dışında Yaşayanlar Türkiye'de Nasıl Boşanır? Yetkili Mahkeme, Uygulanacak Hukuk ve Duruşmaya Katılım
Anahtar kavramlar: boşanmada nafaka · nafaka türleri · tedbir nafakası · yoksulluk nafakası · iştirak nafakası · çocuk nafakası · yoksulluk nafakası şartları · süresiz nafaka · süresiz nafaka iptali · AYM süresiz nafaka kararı · nafaka kusur · nafakanın kaldırılması · nafakanın azaltılması · nafaka artırım davası · fiilen evli gibi yaşama · irat toptan nafaka
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Boşanmada Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/bosanmada-nafaka-turleri

























