İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 10 dk okuma

Son gözden geçirme:

Yurt Dışındaki Borçludan Nafaka Tahsili: Yabancı Nafaka Kararının Tenfizi, New York ve Lahey Sözleşmeleri

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Yurt dışında verilmiş bir nafaka kararıyla Türkiye’de icra takibi yapılabilmesi için önce Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınması gerekir (MÖHUK m.50); tenfiz edilen karar Türk mahkemesi kararı gibi icra olunur. Yargıtay’a göre 1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsiline İlişkin Sözleşme bir tanıma ya da tenfiz sözleşmesi değildir; yabancı nafaka kararını Türkiye’de doğrudan icra edilebilir kılmaz, tahsili kolaylaştırır. Almanya gibi 1973 tarihli Lahey Sözleşmesine taraf ülkelerin nafaka kararlarında ret sebepleri sınırlıdır. Çocuklar lehine hükmedilen nafakanın tenfizini çocuklar ergin olduktan sonra kendileri de isteyebilir; borçlunun yaptığı ödemeler ise kararın infazı sırasında dikkate alınır.

Kısaca

Nafaka alacaklısı ile borçlusu farklı ülkelerdeyken nafakanın tahsili: yabancı nafaka kararının MÖHUK m.50 ve m.54'e göre Türkiye'de tenfizi ve icrası, 1956 New York Sözleşmesinin tenfiz sözleşmesi olmadığı, ergin çocukların hakkı; Yargıtay kararlarıyla.

Nafaka alacaklısı ile borçlusu farklı ülkelerde yaşadığında nafakanın tahsili: yurt dışında verilen nafaka kararının Türkiye’de tenfizi (MÖHUK m.50, m.54), tenfizden sonra icra, 1956 New York ve 1973 Lahey sözleşmelerinin rolü, ergin çocukların hakkı ve yurt dışındaki borçluya karşı izlenecek yol.

İki Yönlü Sorun: Borçlu Yurt Dışında, Alacak Türkiye’de ya da Tersi

Boşanmadan sonra eşlerden biri yurt dışında yaşamaya devam ediyorsa nafakanın ödenmemesi iki biçimde karşımıza çıkar:

  • Karar yurt dışında verildi, borçlunun malı ya da maaşı Türkiye’de: Örneğin Almanya’da verilen çocuk nafakası ödenmiyor, babanın Türkiye’de taşınmazı, banka hesabı ya da emekli aylığı var. Bu durumda yabancı kararın Türkiye’de tenfiz edilmesi ve ardından icra takibi yapılması gerekir.
  • Karar Türkiye’de verildi, borçlu yurt dışında yaşıyor ve orada geliri var: Türk kararının borçlunun yaşadığı ülkede tahsil edilmesi o ülkenin tanıma ve icra kurallarına bağlıdır; uluslararası sözleşmeler ve merkezi makamlar bu süreçte aracılık eder.

Henüz bir nafaka kararı yoksa, nafaka Türkiye’de açılacak davada da istenebilir; boşanmış eşler arasındaki nafakaya uygulanacak hukuk MÖHUK m.14/2 ile belirlenir. Türkiye’de alınan karar borçlunun Türkiye’deki malvarlığına karşı doğrudan icra edilebilir; yurt dışında tahsili için ise o ülkede tanınması gerekir.

Bu rehber ağırlıkla birinci duruma, yani yabancı nafaka kararının Türkiye’de tenfizine odaklanır. Nafaka türleri ve Türkiye’de nafakanın artırılması için Boşanmada Nafaka Türleri ve Nafakanın Artırılması ve Azaltılması yazılarına bakılabilir.

Yabancı Nafaka Kararının Türkiye’de Tenfizi

İlgili Kanun Hükmü — 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.50 (Tenfiz kararı)

“(1) Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye’de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.”

Nafaka kararı bir “eda” hükmü içerdiğinden, yalnız tanıma (kesin hüküm etkisi) yetmez; icra edilebilmesi için tenfiz gerekir. Tenfiz şartları şunlardır:

İlgili Kanun Hükmü — 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.54/1 (Tenfiz şartları)

“a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.

b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.”

Tanımadan farklı olarak tenfizde karşılıklılık şartı aranır (m.54/1-a). Kararlarda Almanya ve Avusturya ile karşılıklılık bulunduğu kabul edilmiştir. Ayrıca davalının yabancı davaya usulüne uygun çağrılmamış olduğu itirazı (m.54/1-ç) tenfizi engelleyebilir; borçlunun yabancı davaya hiç katılamadığını ileri sürdüğü dosyalarda bu konu özellikle incelenir.

Görevli ve yetkili mahkeme. Tenfiz davası, aile hukukuna ilişkin olduğundan uygulamada aile mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme borçlunun Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemesidir (MÖHUK m.51).

Tenfizden sonra. Tenfizine karar verilen yabancı ilam, Türk mahkemesi ilamı gibi icra olunur (MÖHUK m.57/1, aşağıdaki kararda aktarıldığı gibi). Böylece borçlunun Türkiye’deki taşınmazı, banka hesabı ya da maaşı üzerinde ilamlı icra yoluyla haciz istenebilir.

Borçlunun ileri sürebileceği savunmalar

Tenfiz davasında borçlu, yabancı mahkemenin nafakayı doğru belirleyip belirlemediğini yeniden tartıştıramaz; Türk hâkimi yabancı kararın esasını incelemez, yalnız kanundaki şartlara bakar. Uygulamada en sık görülen savunmalar şunlardır:

  • Yabancı davaya usulüne uygun çağrılmama: Borçlu, yabancı mahkemeye usulüne uygun çağrılmadığını ya da temsil edilmediğini ileri sürerek itiraz edebilir (m.54/1-ç). Bu itiraz, yabancı dosyadaki tebligat belgeleriyle değerlendirilir; alacaklının bu belgeleri baştan sunması yararlıdır.
  • Derdestlik ve çelişen karar: Aynı konuda Türkiye’de görülen ya da verilmiş bir karar bulunduğu ileri sürülebilir. Yargıtay’ın aşağıdaki kararında, aynı yabancı dosyada farklı tarihlerde verilen kararlar bakımından bu tartışma yapılmıştır.
  • Kamu düzeni: Hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olduğu ileri sürülebilir; ancak bu dar yorumlanır ve yabancı mahkemenin nafaka miktarını Türk mahkemesinden farklı belirlemesi tek başına yeterli değildir.
  • Ödeme: Borçlunun ödediğini ileri sürdüğü tutarlar tenfizi engellemez; Yargıtay bunların infaz sırasında değerlendirileceğini kabul etmektedir.

1956 New York ve 1973 Lahey Sözleşmeleri

Nafaka alacağında iki uluslararası düzenleme sık karıştırılır:

  • 1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsiline İlişkin Sözleşme (New York): Alacaklı ile borçlu farklı ülkelerdeyse tahsili kolaylaştıran, iki ülkenin yetkili kurumları arasında işbirliği öngören bir sözleşmedir. Yargıtay’a göre yabancı kararın Türkiye’de doğrudan icrasına imkân vermez; tenfiz davası açmakta hukuki yarar bu nedenle vardır.
  • 1973 tarihli Lahey sözleşmeleri: Biri nafaka yükümlülüğüne uygulanacak hukuku, diğeri nafaka kararlarının tanınması ve tenfizini düzenler. Kararın verildiği ülke (ör. Almanya) tanıma-tenfiz sözleşmesine tarafsa, Türk mahkemesi bu sözleşmenin sınırlı ret sebeplerini de gözetir.

Türkiye’de verilmiş bir nafaka kararının yurt dışında tahsili için ise başvuru, Türkiye’de bu sözleşmelerle görevlendirilmiş makamlar aracılığıyla yapılır; güncel başvuru usulü için ilgili makamın duyurularına bakılmalıdır.

Adım Adım: Nafakayı Tahsil Etmek

  1. Borçlunun malvarlığının nerede olduğunu belirleyin. Türkiye’de taşınmaz, hesap ya da maaş varsa tenfiz yolu; yalnız yurt dışında geliri varsa o ülkede tahsil yolu öne çıkar.
  2. Belgeleri hazırlayın. Nafaka kararının o ülke makamlarınca onaylanmış aslı ya da kararı veren mahkemece onaylanmış örneği, kesinleşme şerhi ve bunların onaylı Türkçe tercümeleri. Onay, apostil şerhiyle ya da konsolosluk onayıyla yapılır.
  3. Tenfiz davasını açın. Borçlunun Türkiye’deki yerleşim yeri aile mahkemesinde; borçlu yurt dışındaysa dava dilekçesi ve duruşma günü yurt dışındaki bilinen adresine tebliğ edilmelidir.
  4. Yurt dışından vekâletle yürütün. Konsoloslukta ya da bulunduğunuz ülkenin noterinde düzenlenip onaylanan vekâletnameyle avukat davayı ve icra takibini yürütebilir; ayrıntı için yurt dışında yaşayanların hukuki işleri sayfasına bakılabilir.
  5. Tenfiz kesinleşince icra takibine geçin. Tenfiz edilen karar Türk ilamı gibi icra olunur; birikmiş ve işleyecek nafaka için ilamlı takip yapılır.
  6. Ödemeleri belgeleyin. Borçlu bir kısmını ödediğini ileri sürerse, Yargıtay’a göre bu ödemeler infaz sırasında değerlendirilir.

Süre, Harç ve Masraflar

MÖHUK’ta tenfiz davası için bir başvuru süresi öngörülmemiştir; ancak icra aşamasında zamanaşımı ve birikmiş nafakanın hangi dönemleri kapsadığı ayrıca değerlendirilir. Tenfiz davası, başvuru tarihindeki Harçlar Kanunu tarifesine göre harç ve gider avansına tabidir; yurt dışına tebligat, tercüme ve apostil masrafları da doğar. Tutarlar her yıl değiştiğinden güncel tarifeye bakılmalıdır.

Yargı Kararlarında Nafakanın Tenfizi

1956 New York Sözleşmesi tenfiz sözleşmesi değildir

Köln’de çocuklar lehine verilmiş nafaka kararının tenfizi istenen davada ilk derece mahkemesi, kararın 1956 Sözleşmesi uyarınca doğrudan icra edilebileceğini düşünerek davayı hukuki yarar yokluğundan reddetmişti. Yargıtay bu kararı bozmuş; 2024 tarihli kararda bu bozma gerekçesi şöyle aktarılmıştır:

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2024/2612 E., 2024/2311 K., 02.04.2024 (kararda aktarılan 2015 tarihli bozma gerekçesi)

“1956 tarihli Nafaka Alacaklarının Yabancı Memleketlerde Tahsiline İlişkin Sözleşmenin bir tanıma veya tenfiz sözleşmesi olmayıp, nafaka alacaklısı ile nafaka yükümlüsünün farklı memleketlerde bulunması halinde nafaka alacaklısının tahsiline kolaylaştırıcı hükümler getirmiş olduğu, bu sözleşme nafaka yükümlülüğüne ilişkin yabancı ilamların, ilamın verildiği devlet dışında sözleşmeye taraf diğer bir devlette doğrudan icrasına imkan vermediği”

Aynı dosyada daha önce, yurt dışında yaşadığı anlaşılan davalıya dava dilekçesi ve duruşma gününün Türkiye’deki adreste tebliğ edilmesi tebligatı geçersiz kıldığı ve savunma hakkını engellediği için de bozma kararı verilmiştir. Dosya sonunda tenfizle sonuçlanmış; 2024 tarihli karar, tenfiz kararının tavzihine ilişkin uyuşmazlıkta karar düzeltme istemini reddetmiştir.

Tanıma ile tenfiz farkı: icra için tenfiz gerekir

Yargıtay Kararı

“Tenfiz davası ise; icra kabiliyetine sahip olan mahkeme kararlarının Türkiye’de de icra edilebilirliğini sağlamaya yönelik davalardır. Diğer bir deyişle tanıma davaları; yalnızca "kesin delil" ve "kesin hüküm" niteliği kazandıran davalar olup icra kabiliyeti kazandırma gücüne sahip değildir.”

ABD’de verilen nafaka kararının tenfizinden sonra aynı dosyada verilen ve birikmiş borcu gösteren ikinci karar için ayrıca tenfiz istenmişti. Çoğunluk, tenfiz edilmiş eda hükmünün zaten icra edilebileceğini, birikmiş borcu gösteren tespit hükmü için ayrıca tenfiz istemekte hukuki yarar bulunmadığını kabul etmiştir; karşı oy, farklı dönemlere ilişkin bu kararın ayrıca tenfiz edilebileceği görüşündedir.

Ergin çocuklar da tenfiz isteyebilir; ödemeler infazda dikkate alınır

Avusturya’da çocuklar lehine anneye ödenmek üzere hükmedilen nafakanın tenfizini ergin olan çocuklar istemiş; bölge adliye mahkemesi önce sıfat yokluğundan davayı reddetmiş, Yargıtay bozmuştur. Bozmadan sonra verilen tenfiz kararı onanırken Daire şunu belirtmiştir:

Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/10349 E., 2023/2205 K., 04.05.2023 (onama; önceki bozma gerekçesinin aktarımı ve onama gerekçesi)

“bu nafakanın çocuklar yararına hükmolunduğu dikkate alındığında davacı ergin çocukların tenfiz istemekte hukuki yararlarının bulunduğu … özellikle yapılan ödemelerin kararın infazı sırasında değerlendirilebileceğinin anlaşılmasına göre usul ve kanuna uygun”

Borçlunun “bir kısmını ödedim” savunması tenfizi engellemez; ödenen kısım icra aşamasında düşülür.

Aşılmışlık denetimi: 2. Hukuk Dairesinde 2019 sonrası “nafaka”, “tenfiz”, “yabancı mahkeme” ve “karşılıklılık” ibareleriyle yapılan taramada (10 sonuç) 1956 Sözleşmesinin niteliğine ilişkin görüşün 2023 ve 2024 kararlarında aynen tekrarlandığı görülmüştür. MÖHUK m.50 ve m.54’ün güncel metni kullanılmıştır; sözleşme hükümleri kararlardaki aktarımla verilmiştir.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

  • Yabancı kararla doğrudan icra takibi yapmayın. Önce tenfiz kararı alınmalıdır; 1956 Sözleşmesi bunun yerini tutmaz.
  • Kesinleşme belgesini ve onaylı tercümeleri unutmayın. Tenfiz dilekçesine bu belgeler eklenir; eksikse mahkeme süre verir.
  • Borçluya doğru adreste tebligat yapılmasını sağlayın. Yurt dışında yaşayan borçluya Türkiye’deki adreste tebligat yapılırsa karar bozulabilir.
  • Çocuk ergin olduysa davayı kimin açacağını belirleyin. Yargıtay ergin çocukların da tenfiz isteyebileceğini kabul etmiştir.
  • Birikmiş nafaka için ayrı ayrı tenfiz gerekip gerekmediğine bakın. Tenfiz edilmiş eda hükmü varsa yeni tenfize gerek olmayabilir.
  • Para birimine dikkat edin. Yabancı kararda nafaka avro ya da dolar olarak belirlendiyse, tenfiz talebinde ve icra takibinde bu para birimi kararla uyumlu biçimde gösterilmelidir.
  • Ödemelerin kaydını tutun. Borçlunun ödemeleri infaz sırasında mahsup edilir; alacaklı da hesapları belgelemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eski eşim yurt dışında yaşıyor ve nafaka ödemiyor; ne yapabilirim?

Nafaka kararı yurt dışında verildiyse ve borçlunun Türkiye’de malı ya da geliri varsa, kararı Türkiye’de tenfiz ettirip icra takibi yapabilirsiniz (MÖHUK m.50). Borçlunun yalnız yurt dışında geliri varsa tahsil, o ülkenin usulüne ve uluslararası sözleşmelere göre yürür.

Almanya’daki nafaka kararıyla Türkiye’de doğrudan icra takibi yapabilir miyim?

Hayır. Önce Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınmalıdır. Yargıtay, 1956 New York Sözleşmesinin yabancı nafaka kararını Türkiye’de doğrudan icra edilebilir kılmadığını belirtmiştir.

Tenfiz davası hangi mahkemede açılır?

Uygulamada aile mahkemesinde; yetkili yer borçlunun Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir’dir (MÖHUK m.51).

Çocuğum ergin oldu; geçmiş nafakanın tenfizini kendisi isteyebilir mi?

Evet. Yargıtay, çocuklar yararına hükmedilen nafakanın tenfizinde ergin çocukların hukuki yararı bulunduğunu kabul etmiştir.

Borçlu bir kısmını ödediğini söylüyor; tenfiz reddedilir mi?

Hayır. Yargıtay, yapılan ödemelerin kararın infazı sırasında değerlendirilebileceğini belirterek tenfiz kararını onamıştır; ödenen kısım icra aşamasında düşülür.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Aile ve Boşanma Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Aile ve Boşanma Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: yurt dışındaki eşten nafaka alma · yabancı nafaka kararının tenfizi · nafaka tenfiz davası · MÖHUK m.50 · MÖHUK m.54 karşılıklılık · 1956 New York Sözleşmesi nafaka · 1973 Lahey Sözleşmesi nafaka · yurt dışından nafaka tahsili · Almanya nafaka kararı Türkiye icra · ergin çocuk nafaka tenfiz

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yurt Dışındaki Borçludan Nafaka Tahsili: Yabancı Nafaka Kararının Tenfizi, New York ve Lahey Sözleşmeleri”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-13, https://capar.av.tr/makale/yurt-disindaki-borcludan-nafaka-tahsili

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›