Son gözden geçirme:
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu): Aynen Taksim ve Satış
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Paylı veya elbirliği mülkiyette, hukuki bir işlem ya da malın sürekli bir amaca özgülenmesi nedeniyle ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her paydaş malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.698). Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa hâkim önce malın aynen bölünmesine, parçaların değeri denk değilse eksik parçaya para eklenerek denkleştirme yapılmasına karar verir; aynen bölme uygun görülmezse ve özellikle mal önemli bir değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur (TMK m.699). Yargıtay’a göre mahkeme doğrudan satışa karar veremez; aynen taksim imkânını taşınmaz başında keşif ve bilirkişi incelemesiyle araştırmalıdır. Satışın yalnız paydaşlar arasında artırmayla yapılması bütün paydaşların rızasına bağlıdır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Dava taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür ve bütün paydaşların davada taraf olması zorunludur.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası: paylı/elbirliği mülkiyette her paydaşın paylaşmayı isteme hakkı (TMK m.698), paylaşma biçimi olarak aynen taksim önceliği ve mümkün olmadığında açık artırmayla satış (TMK m.699), keşif ve bilirkişi zorunluluğu, satışın paydaşlar arası yapılmasının rızaya bağlı olması, görevli sulh hukuk mahkemesi ve tüm paydaşların taraf olması ile Yargıtay 14., 6. ve 18. Hukuk Dairesi kararları.
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası — paylı/elbirliği mülkiyette her paydaşın paylaşmayı isteme hakkı (TMK m.698), paylaşma biçimi: aynen taksim önceliği ve mümkün olmadığında açık artırmayla satış (TMK m.699), keşif ve bilirkişi zorunluluğu, satış memurluğu, görevli sulh hukuk mahkemesi ile Yargıtay kararları.
Bir taşınmaz veya taşınır mal üzerinde birden çok kişinin paylı (müşterek) ya da elbirliği (iştirak) mülkiyeti varsa, paydaşlar bu ortaklığı sona erdirmek isteyebilir. Anlaşma sağlanamadığında devreye ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası girer. Bu yazıda paylaşmayı isteme hakkı, malın aynen taksimi ile satış suretiyle giderilme arasındaki öncelik ve uygulamadaki ölçütler, doğrulanmış Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır. İlgili konular için Önalım (Şufa) Davası ve Muvazaa ve Edinilmiş Mallara Katılma yazılarımıza da bakabilirsiniz.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Nedir?
Ortaklığın giderilmesi; paylı veya elbirliği mülkiyete konu bir malda ortaklığa son verilerek, malın aynen bölüştürülmesi veya satılıp bedelinin paylaştırılması yoluyla her paydaşın payını bağımsız biçimde elde etmesini sağlayan bir davadır. Dava, ortaklığa taraf olan herkesi (tüm paydaşları) kapsar.
Paylaşmayı İsteme Hakkı (TMK m.698)
Kural olarak paydaşlardan her biri, malın paylaşılmasını her zaman isteyebilir; bu hak, ancak hukukî bir işlemle veya malın sürekli bir amaca özgülenmiş olmasıyla sınırlanabilir.
“Hukukî bir işlem gereğince veya paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça, paydaşlardan her biri malın paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşmayı isteme hakkı, hukukî bir işlemle en çok on yıllık süre ile sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler, resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir. Uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz.”
Paylaşma Biçimi: Aynen Taksim mi, Satış mı? (TMK m.699)
Paylaşma iki biçimde olur: malın aynen bölüşülmesi ya da satılarak bedelinin bölüşülmesi. Kanun, mümkün olduğunda aynen taksimi önceler; aynen bölme durum ve koşullara uygun değilse veya mal önemli değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa, açık artırmayla satışa karar verilir.
“Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir. Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hâlinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir. Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır.”
Aynen Taksim Önceliği, Keşif ve Bilirkişi
Mahkeme, doğrudan satışa karar veremez; önce malın aynen taksiminin mümkün olup olmadığını araştırmak zorundadır. Bu araştırma, taşınmaz başında keşif yapılması ve uzman bilirkişi raporu alınmasıyla yapılır. Aynen taksim; parçaların değerce denk düşmemesi hâlinde eksik parçaya para eklenerek (ivaz/denkleştirme) sağlanabilir. Yargıtay, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan aynen taksimin mümkün olmadığından bahisle satışa karar verilmesini bozma sebebi saymaktadır.
Satış Suretiyle Giderilme
Aynen taksim mümkün değilse ortaklık, malın açık artırmayla satışı ve bedelin paylar oranında dağıtılmasıyla giderilir. Satışın yalnızca paydaşlar arasında (kapalı) yapılması ise tüm paydaşların rızasına bağlıdır; aksi hâlde satış herkese açık yapılır. Satış işlemleri genellikle satış memurluğu eliyle yürütülür.
Görevli ve Yetkili Mahkeme, Taraflar
Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Davada bütün paydaşların taraf olması (davacı veya davalı sıfatıyla yer alması) zorunludur; eksik paydaşla dava görülemez.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. 7445 sayılı Kanunla 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa eklenen m.18/B, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıkları bu kapsama almıştır:
“(1) Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:
… b) Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar.”
Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir; arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/2).
Yargıtay Kararları
Aynen taksim talep edilmişse, satıştan önce taksim imkânı somut olarak araştırılır
“… Davacı dava dilekçesinde mümkünse aynen taksim değilse satış sureti ile ortaklığın giderilmesini istemiş, yargılama aşamasında satışı istemediğini belirterek aynen taksim suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ortaklığın ancak satış suretiyle giderilmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir …”
Mahallinde bilirkişi refakatiyle keşif yapılmadan satışa karar verilemez; keşif, fiili durumun tapuya uygunluğu ve muhtesatın tespiti için de gereklidir
“Ortaklığın giderilmesi davasında, keşif yapılmasının gerekliliği, sadece aynen taksim imkanının değerlendirilmesine yönelik olmayıp, taşınmazın fiili durumunun tapu kaydına uygunluğunun ve taşınmaz üzerindeki muhtesatların varlığının tespitine de yöneliktir. Taşınmazın fiili durumunun tapu kaydına uygun olmaması halinde, buna ilişkin mesele halledilmeden satış kararı dahi verilemeyeceğine göre, mahallinde bilirkişi refakatiyle keşif yapılmaksızın, eksik araştırma ile ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hatalı olduğu gibi … Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.”
Aynen taksim mümkün değilse davacı da davalı da yargılama sırasında satış isteyebilir; ortaklık satışla giderilir
“Yargıtay uygulamalarına göre ortaklığın giderilmesi davalarında asıl olan ortak taşınmazdaki ortaklığın aynen taksim yoluyla giderilmesidir. Somut olayda olduğu gibi aynen taksimin mümkün bulunmadığı hallerde gerek davacı ve gerekse davalı yargılama sırasında ortaklığın satış suretiyle giderilmesini istemek hak ve yetkisine sahiptir. … Tüm bu hususlar dikkate alınarak istem gibi dava konusu taşınmaz maldaki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Diğer paydaşlar istemese de ortaklığı bozabilir miyim?
Kural olarak evet. Paydaşlardan her biri paylaşmayı isteyebilir; bu hak ancak sözleşmeyle (en çok on yıl) veya malın sürekli bir amaca özgülenmesiyle sınırlanabilir. Uygun olmayan zamanda istem ise dinlenmez.
Mahkeme doğrudan satışa karar verebilir mi?
Hayır. Önce keşif ve bilirkişi ile malın aynen taksiminin mümkün olup olmadığı araştırılır. Aynen taksim mümkün değilse veya mal önemli değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa karar verilir.
Satış yalnızca paydaşlar arasında yapılabilir mi?
Satışın yalnızca paydaşlar arasında (kapalı) yapılması, tüm paydaşların rızasına bağlıdır. Rıza yoksa satış herkese açık artırmayla yapılır.
Ortaklığın giderilmesi davasını kime karşı açmalıyım?
Davada bütün paydaşların taraf olması zorunludur; sizin dışınızdaki tüm paydaşlar davalı olarak gösterilir. Eksik paydaşla dava görülemez.
Ortaklığın giderilmesi davasında hangi mahkeme görevlidir?
Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Çapar Hukuk, Gayrimenkul Hukuku kapsamında ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarının açılması ve takibini yürütür.
- Önalım (Şufa) Davası ve Muvazaa: Şartlar, Süreler ve Rayiç Bedel Kuralının Anayasa Mahkemesince İptali
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma): Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararlarıyla Tapu İptali ve Tescil Davası
- Kamulaştırma ve Malikin Hakları
- Yargıtay: Ortaklığın Giderilmesi ya da Kamulaştırma Gibi Süreç Yokken Muhdesatın Tespitinde Hukuki Yarar Yok
İlgili Makaleler
- Önalım (Şufa) Davası ve Muvazaa: Şartlar, Süreler ve Rayiç Bedel Kuralının Anayasa Mahkemesince İptali
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma): Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararlarıyla Tapu İptali ve Tescil Davası
- Kamulaştırma ve Malikin Hakları
- Yargıtay: Ortaklığın Giderilmesi ya da Kamulaştırma Gibi Süreç Yokken Muhdesatın Tespitinde Hukuki Yarar Yok
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli tapu davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Anahtar Teslim Konut Satışı: Ön Ödemeli Konut Sözleşmesi, Şekil, Geç Teslim, Cayma ve Dönme, Tapu Devri
- Bağıştan Dönme ve Tapu İptali: Şartlı Bağış, Geri Alma Sebepleri ve Bir Yıllık Süre (TBK m.295–297)
- Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi: Tapu İptali ve Tescil Davası, Fesih, Zamanaşımı ve Harici Satış
- Kıyı Kenar Çizgisi İçinde Kalan Taşınmaz: Tapu İptali, Tazminat ve Dava Yolları
Anahtar kavramlar: ortaklığın giderilmesi · izale-i şuyu · izale-i şuyu davası · paydaşlığın giderilmesi · TMK 698 · TMK 699 · aynen taksim · satış suretiyle giderilme · açık artırma satış · keşif bilirkişi · denkleştirme ivaz · paylı mülkiyet elbirliği · satış memurluğu · görevli sulh hukuk mahkemesi · tüm paydaşlar taraf · 6. Hukuk Dairesi 2012/65
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu): Aynen Taksim ve Satış”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-10, https://capar.av.tr/makale/ortakligin-giderilmesi-izale-i-suyu

























