Son gözden geçirme:
Önalım (Şufa) Davası ve Muvazaa: Şartlar, Süreler ve Rayiç Bedel Kuralının Anayasa Mahkemesince İptali
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Önalım hakkı sahibi bugün, 7571 sayılı Kanunla getirilen kural gereği payın hâkimce belirlenen rayiç bedelini öder; Anayasa Mahkemesi bu kuralı iptal etmiştir, ancak iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe gireceğinden rayiç bedel kuralı o tarihe kadar uygulanır. Paylı mülkiyette bir paydaş taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar alıcıya karşı dava açarak önalım hakkını kullanabilir (TMK m.732, m.734). Önalım hakkı sahibi, hâkimin belirlediği rayiç bedeli alıcıya düşen tapu giderleriyle birlikte verilen kesin süre içinde yatırmakla yükümlüdür; yatırmazsa payın adına tesciline karar verilemez. Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir; önalım hakkı, bildirimin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer (TMK m.733). 7571 sayılı Kanundan önce tapudaki satış bedeli ödendiğinden bedelde muvazaa iddiası belirleyiciydi ve Yargıtay bunu ileri sürenin ispatlamasını arıyordu; rayiç bedel kuralı döneminde bu tartışmanın ağırlığı azalmıştır, iptalden sonra hangi bedelin esas alınacağı ise yapılacak yeni düzenlemeye bağlıdır. Dava, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Önalım (şufa) davası ve muvazaa: paylı mülkiyette payın üçüncü kişiye satışında diğer paydaşların yasal önalım hakkı (TMK m.732), üç ay/bir yıl hak düşürücü süreler ve noter bildirimi (m.733), 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla getirilen rayiç bedel kuralı (m.734) ve bu kuralı 6 Ağustos 2027'den geçerli olmak üzere iptal eden Anayasa Mahkemesi kararı, satış bedelinde muvazaa ve ispat külfeti, görevli asliye hukuk mahkemesi ile Yargıtay 6. ve 14. Hukuk Dairesi kararları.
Önalım (şufa) davası ve muvazaa — paylı mülkiyette payın üçüncü kişiye satışında diğer paydaşların yasal önalım hakkı (TMK m.732), hak düşürücü süreler (üç ay / bir yıl), 24/12/2025 değişikliğiyle gelen rayiç bedel kuralı (TMK m.734) ve bu kuralın Anayasa Mahkemesince iptali, satış bedelinde muvazaa ve gerçek bedelin gizlenmesi, görevli mahkeme ile Yargıtay kararları.
Önalım (şufa) hakkı, paylı mülkiyete konu bir taşınmazda bir paydaşın payını üçüncü bir kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlara o payı öncelikle satın alma imkânı tanır. Amaç, paylı mülkiyete dışarıdan istenmeyen kişilerin girmesini önlemektir. Uygulamada önalım davalarının en tartışmalı yönü, satış bedelinin tapuda gerçeğe aykırı (muvazaalı) gösterilmesidir. Bu yazıda önalım hakkının şartları, süreleri, 2025 yılındaki kanun değişikliği, bu değişikliği iptal eden Anayasa Mahkemesi kararı ve muvazaa sorunu, doğrulanmış Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır. İlgili konular için Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) ve Toprak Koruma Kanunu'na Göre Komşu Parselde Önalım yazılarımıza da bakabilirsiniz.
Önalım (Şufa) Hakkı Nedir?
Yasal önalım hakkı, paylı mülkiyetten doğan ve kanundan kaynaklanan bir haktır; tapuya tescil edilmese bile etkilidir. Yalnızca payın satış yoluyla üçüncü kişiye geçmesi hâlinde doğar; bağış, trampa veya cebrî satış gibi hâllerde kural olarak kullanılamaz.
“Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.”
Şartlar ve Hak Düşürücü Süreler
Önalım hakkının kullanılmasında süreler hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması hakkı sona erdirir. Satışın paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi gerekir; önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlar ile cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz; haktan feragat ise resmî şekle ve tapuya şerhe bağlıdır.
“(Değişik birinci fıkra:24/12/2025-7571/35 md.) 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz. Önalım hakkından feragatin resmî şekilde yapılması ve tapu kütüğüne şerh verilmesi gerekir. Belirli bir satışta önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme, yazılı şekle tâbidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir. Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.”
Ödenecek Bedel: Satış Bedeli, Rayiç Bedel ve Anayasa Mahkemesi İptali
Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. Ödenecek bedel bakımından üç dönem ayırt edilmelidir:
- 7571 sayılı Kanundan önce: Önalım hakkı sahibi, tapuda gösterilen satış bedelini ve alıcıya düşen tapu giderlerini öderdi. Anayasa Mahkemesi bu “satış bedeli” esasını Anayasa'ya aykırı görmemişti (Anayasa Mahkemesi, E.2023/77, K.2023/190, 08.11.2023).
- 25.12.2025'ten bu yana (7571 sayılı Kanun): 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı 25.12.2025'te yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikle dava konusu payın rayiç (piyasa) bedeli hâkim tarafından belirlenir; önalım hakkı sahibi bu bedeli, alıcıya düşen tapu giderleriyle birlikte hâkimin verdiği kesin süre içinde nakden yatırır, yatırmazsa pay adına tescil edilemez. Değişiklik, yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanır (TMK geçici m.1/2).
- Anayasa Mahkemesi iptali: Anayasa Mahkemesi, m.734/2'deki “rayiç bedeli” ibaresini Anayasa'nın 5. ve 35. maddelerine aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etmiş; bu iptal nedeniyle uygulanamaz hâle gelen “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerini, fıkranın kalan kısmını ve derdest davalara uygulamayı öngören geçici m.1/2'yi de iptal etmiştir (Anayasa Mahkemesi, E.2026/23, K.2026/162, 16.07.2026). Karar 06.11.2026 tarihli ve 33422 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. İptal hükümleri yayımdan dokuz ay sonra, 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecek; yürürlüğü durdurma talebi reddedilmiştir. Bu nedenle 6 Ağustos 2027'ye kadar m.734/2 ve geçici m.1/2 uygulanmaya devam eder.
“Önalım hakkı, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. (Değişik ikinci fıkra:24/12/2025-7571/36 md.) Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, verilen kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.”
Anayasa Mahkemesine göre önalım, alıcının kabul ettiği satış koşullarının hak sahibi tarafından aynen üstlenilmesine dayanır; rayiç bedel kuralı ise tarafların serbestçe kararlaştırdığı bedeli devre dışı bırakır. Bu yüzden alıcı, ödediğinden fazlasını alarak kazanç sağlayabilir ya da daha azını alarak zarara uğrayabilir; önalım hakkı sahibi de ödeyeceği tutarı ancak yargılamanın sonunda öğrenir. Mahkeme bu sonuçlar karşısında “hukuki ilişkinin taraflarının menfaatleri arasında adil bir denge kurulduğu söylenemez” sonucuna varmıştır. Kararda 6 Ağustos 2027'den sonra hangi bedelin uygulanacağına ilişkin bir hüküm yoktur; Mahkeme, iptalin doğuracağı boşluğu kamu yararına aykırı gördüğü için yürürlüğü ertelemiştir. Yasa koyucunun bu sürede yeni bir düzenleme yapması beklenir; yapılmazsa doğacak durum tartışmalıdır. Açılmış davalarda da iptal yürürlüğe girene kadar rayiç bedel kuralı uygulanır; o tarihte henüz sonuçlanmamış davaların hangi kurala göre karara bağlanacağı, yapılacak düzenlemeye ve yargı uygulamasına bağlıdır.
Satış Bedelinde Muvazaa ve Gerçek Bedelin Gizlenmesi
Önalım davalarının klasik sorunu, satış bedelinin tapuda muvazaalı gösterilmesidir. Ödenecek tutarın tapudaki satış bedeli olduğu dönemde, satıcı ve alıcı önalımı caydırmak için bedeli gerçeğin çok üzerinde gösterebiliyor; önalım hakkı sahibi ise “gerçek satış bedeli” üzerinden ödeme yapabilmek için bedelde muvazaayı ileri sürüyordu. Yargıtay'ın yerleşik kabulüne göre, bedelde muvazaa iddiasını ileri süren taraf bunu ispatlamak zorundadır; ispatlanamazsa tapudaki bedel esas alınırdı. 2025 değişikliğiyle ödenecek tutarın rayiç bedele dönüşmesi, bedelde muvazaa tartışmasının pratik ağırlığını azaltmıştır; çünkü rayiç bedel kuralı uygulandığı sürece esas alınan, tapuda gösterilen bedel değil, hâkimin belirlediği rayiç bedeldir. Anayasa Mahkemesi bu kuralı tarafların kararlaştırdığı satış bedelini devre dışı bıraktığı için iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girdikten sonra satış bedeline dayanan bir düzenleme yapılırsa bedelde muvazaa tartışması da yeniden önem kazanabilir. Bununla birlikte muvazaanın başka görünümleri (satışın gerçekte bağış/temlik olması, danışıklı işlemle önalımdan kaçırma gibi) gündemde kalmaya devam eder.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Önalım davası, taşınmazın aynına ilişkin olduğundan, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır (kesin yetki). Dava, payı satın alan üçüncü kişiye (alıcıya) karşı yöneltilir ve tapu iptali ile önalım hakkı sahibi adına tescili amaçlar.
Yargıtay Kararları
Önalımı engellemek için bedelin resmî senette yüksek gösterildiği iddiası, önalım hakkı sahibince tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir
“Dava konusu payın satışına ilişkin hukuki işlemin tarafı olan davalı 3. kişi durumundaki davacıya karşı bedelde muvazaa iddiasında bulunamaz ise de davacı önalım hakkına engel olmak amacıyla satış bedelinin resmi satış senedinde yüksek gösterildiğini iddia edebilir ve bu iddiasını tanık dahil her türlü delille kanıtlayabilir. … Davacı tanık deliline dayandığı halde tanık listesini bildirmemiş, muvazaa iddiasını kanıtlayacak başka bir delile dayanmamıştır. Bu durumda davacının muvazaa iddiasını kanıtladığından söz etme olanağı bulunmamaktadır.”
Bedelde muvazaa iddiasını ileri süren onu ispatlamakla yükümlüdür; ispatlanamazsa o iddiaya itibar edilmez
“… satış bedelinin önalım hakkını engellemek amacıyla muvazaalı olarak … gösterildiğini, gerçek satış bedelinin … olduğunu ileri sürmesine rağmen bedelde muvazaa iddiasını kanıtlayamadığına göre …”
Sıkça Sorulan Sorular
Önalım hakkını hangi sürede kullanmalıyım?
Satış size noter aracılığıyla bildirildiyse bildirimden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde dava açmalısınız. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa hak sona erer.
Bağışla devredilen pay için önalım kullanabilir miyim?
Kural olarak hayır. Önalım hakkı yalnızca payın satışı hâlinde doğar; bağış, trampa veya cebrî/ihale yoluyla satışta kullanılamaz. Ancak görünüşte bağış, gerçekte satış (muvazaa) ise bu durum ispatlanarak ileri sürülebilir.
2025 değişikliği ve Anayasa Mahkemesi kararı önalımda neyi değiştirdi?
24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'la TMK m.734 değişti; önalım hakkı sahibi tapudaki satış bedelini değil, hâkimin belirlediği rayiç (piyasa) bedeli, tapu giderleriyle birlikte kesin sürede yatırır. Anayasa Mahkemesi bu kuralı iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe gireceğinden rayiç bedel kuralı o tarihe kadar uygulanır.
Satış bedeli tapuda çok yüksek gösterilmiş; ne yapabilirim?
7571 sayılı Kanundan önce ödenecek tutar tapudaki bedel olduğundan muvazaa iddiası kritikti ve ispatı gerekiyordu. 25.12.2025'ten bu yana esas alınan rayiç bedel olduğundan, gösterilen yüksek bedel tek başına belirleyici değildir; yine de işlemin gerçekte satış olup olmadığı tartışılabilir. Rayiç bedel kuralı 6 Ağustos 2027'de yürürlükten kalkacağından, o tarihten sonra uygulanacak kurala göre bedelde muvazaa yeniden önem kazanabilir.
Önalım davası kime karşı, nerede açılır?
Dava, payı satın alan alıcıya karşı, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır ve tapu iptali ile adınıza tescili amaçlar.
Çapar Hukuk, Gayrimenkul Hukuku kapsamında önalım (şufa), tapu iptali ve tescil davalarının takibini yürütür.
İlgili Makaleler
- Komşu (Sınırdaş) Tarım Parselinde Önalım Hakkı: 2020'de Kaldırıldı (5403 m.8/İ)
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma): Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Kararlarıyla Tapu İptali ve Tescil Davası
- Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu): Aynen Taksim ve Satış
- Yargıtay: 7571 Sonrası Önalım Bedeli Derdest Davada 25.12.2025, Yeni Davada Dava Tarihindeki Rayiç Değere Göre
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli tapu davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Anahtar Teslim Konut Satışı: Ön Ödemeli Konut Sözleşmesi, Şekil, Geç Teslim, Cayma ve Dönme, Tapu Devri
- Bağıştan Dönme ve Tapu İptali: Şartlı Bağış, Geri Alma Sebepleri ve Bir Yıllık Süre (TBK m.295–297)
- Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi: Tapu İptali ve Tescil Davası, Fesih, Zamanaşımı ve Harici Satış
- Kıyı Kenar Çizgisi İçinde Kalan Taşınmaz: Tapu İptali, Tazminat ve Dava Yolları
Anahtar kavramlar: önalım hakkı · şufa davası · önalım davası · yasal önalım · TMK 732 · TMK 733 · TMK 734 · önalımda rayiç bedel · önalım rayiç bedel Anayasa Mahkemesi iptal · AYM E.2026/23 K.2026/162 · 7571 sayılı Kanun · önalım süresi üç ay bir yıl · satış bedelinde muvazaa · gerçek satış bedeli · tapu iptali tescil · paylı mülkiyet pay satışı
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Önalım (Şufa) Davası ve Muvazaa: Şartlar, Süreler ve Rayiç Bedel Kuralının Anayasa Mahkemesince İptali”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-17, https://capar.av.tr/makale/onalim-sufa-davasi-ve-muvazaa

























