İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 7 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay: 7571 Sonrası Önalım Bedeli Derdest Davada 25.12.2025, Yeni Davada Dava Tarihindeki Rayiç Değere Göre

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: 7571 sayılı Kanun, önalım bedelini tapuda gösterilen satış bedelinden dava konusu payın rayiç bedeline çevirmiş, ancak rayiç bedelin hangi tarihe göre belirleneceğini düzenlememiştir; Anayasa Mahkemesi bu rayiç bedel kuralını iptal etmiş, iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecektir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre değişikliğin yürürlüğe girdiği 25.12.2025’ten sonra açılan davalarda dava tarihindeki, bu tarihte derdest olan davalarda ise 25.12.2025 tarihindeki rayiç değer esas alınır. Derdest davada önceden yatırılıp nemalandırılan bedel mahsup edilir, eksik kalan kısım depo ettirilir. Gerekçe oy çokluğuyla kabul edilmiştir; karşı oy satış tarihindeki rayiç değeri savunur. 6 Ağustos 2027'ye kadar rayiç bedel kuralı ve Dairenin bu ölçütü uygulanmaya devam eder.

Kısaca

Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre önalım bedelini oluşturan rayiç değer, 25.12.2025’ten sonra açılan davalarda dava tarihine, o tarihte derdest davalarda 25.12.2025 tarihine göre belirlenir; önceden yatırılan bedel nemasıyla mahsup edilir. Gerekçe oy çokluğuyla kabul edilmiştir. Anayasa Mahkemesi rayiç bedel kuralını ve derdest davalara uygulamayı iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecektir.

7571 sayılı Kanunun düzenlemediği önalım bedeli değerleme tarihine ilişkin Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı ve karşı oy (TMK m.734/2, geçici m.1).

Uyuşmazlık

Davacılar, paylı mülkiyete konu bir taşınmazda paydaştır. Davalı 2021 yılında bu taşınmazdan pay satın almıştır. Davacılar, satışın kendilerine noter aracılığıyla bildirilmediğini ileri sürerek önalım hakkına dayanmış; payın davalı adına olan tapu kaydının iptalini ve kendi adlarına tescilini istemiştir.

Antalya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı kabul etmiştir; bedel, o tarihte yürürlükteki hükme göre tapuda gösterilen satış bedeli ile alıcıya düşen tapu masraflarıydı. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davalı temyizde, hak düşürücü sürenin geçtiğini ve bedelin satıştan iki buçuk yıl sonra depo edilmesinin sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını ileri sürmüştür.

Kararın Sonucu

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 05.03.2026 tarihli kararıyla bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Bozma önalım bedeline ilişkindir; davalının diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir. Karar kesin olarak, sonuçta oy birliğiyle, gerekçede oy çokluğuyla verilmiştir: karşı oy yazan üye bozmaya katılmış, değerleme tarihine ilişkin gerekçeye katılmamıştır.

Gerekçe

Daire önce yeni TMK m.734/2 metnini ve değişikliğin yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanacağını öngören geçici m.1/2 hükmünü aktarmış, ardından kanundaki boşluğu tespit etmiştir.

Yargıtay Kararı

“Kanun koyucu anılan değişiklikte, ön alım davalarında ön alım hakkına konu payın rayiç değerinin hangi tarih esas alınarak belirleneceği hususunda bir düzenlemeye yer vermemiş, bu tarihin belirlenmesini uygulamaya bırakmıştır.”

Daire boşluğu TMK m.1 ve m.4 ile Anayasa m.35’teki mülkiyet hakkına dayanarak doldurmuştur: önalım bedeli belirlenirken taraflar arasında adil denge kurulmalı, davacıyı amaç dışında zenginleştiren ve davalıyı fakirleştiren sonuçlardan kaçınılmalıdır. Buradan çıkan kural şudur:

Yargıtay Kararı

“Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ilkeler gözetildiğinde; 7571 sayılı Kanun ile değişik TMK’nin 734. maddesinin ikinci fıkrasında bir düzenleme yer almadığından, ön alım hakkına konu payın rayiç değerinin belirlenmesinde, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılacak davalar bakımından dava tarihinin, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış ve bu tarihte derdest davalar bakımından ise değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihin esas alınması kanunun amacına ve hukukun genel prensiplerine uygun olacaktır.”

Dava değişiklikten önce açıldığından Daire ilk derece mahkemesine şu yolu göstermiştir:

Yargıtay Kararı

“…ön alım hakkına konu payın rayiç değerinin 25.12.2025 tarihi itibariyle tespit edilmesi, bu şekilde belirlenecek ön alım bedelinin daha önce depo edilen ve nemalandırılan bedelden fazla olması hâlinde, daha önce depo edilen ve nemalandırılan toplam bedel ön alım bedelinden mahsup edilerek bakiye bedelin nemalandırılmak üzere aynı hesaba depo ettirilmesi…”

Karşı oy yazan üyeye göre ise önalım, satıştaki şartlarla kurulan bir satım ilişkisidir; kanun yalnız tapudaki satış bedelini satış tarihindeki gerçek bedelle değiştirmiştir.

Yargıtay Kararı

“…7571 sayılı Yasanın yürürlük tarihinden sonra açılacak önalım davalarında, önalıma konu payın rayiç bedelinin -yasal değişiklik öncesinde olduğu gibi- satış tarihi esas alınarak belirlenmesi gerektiği…”

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

7571 sayılı Kanundan önce bedel, tapudaki satış bedeli ile tapu masraflarıydı ve değerleme tarihi sorunu yoktu. Rayiç bedel esasıyla üç aday tarih doğdu: satış tarihi, dava tarihi ve yürürlük tarihi. Daire derdest davalar için yürürlük tarihini, yeni davalar için dava tarihini seçmiştir.

  • Derdest davalar: Payın 25.12.2025 tarihindeki değeri keşif ve bilirkişi heyetiyle belirlenir; bu değer yatırılan bedel ile nemasını aşıyorsa fark depo ettirilir. Bedel kesin süre içinde yatırılmazsa davacı adına tescile karar verilemez (TMK m.734/2).
  • Yeni davalar: Dava tarihindeki rayiç değer esas alınır; değer satıştan sonra arttıysa davacı bu artışı da öder. Dava, satışın noter aracılığıyla bildiriminden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.733); bir yıllık üst süre 25.12.2025’ten önceki satışlara uygulanmaz (geçici m.1/1).

Güncel durum (Kasım 2026): Dairenin ölçütü, 7571 sayılı Kanunla getirilen rayiç bedel kuralına ve bu kuralı açılmış davalara da uygulayan geçici m.1/2'ye dayanır. Anayasa Mahkemesi, TMK m.734/2'deki “rayiç bedeli” ibaresini Anayasa'nın 5. ve 35. maddelerine aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etmiş; bu nedenle uygulanamaz hâle gelen “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerini, fıkranın kalan kısmını ve geçici m.1/2'yi de iptal etmiştir (Anayasa Mahkemesi, E.2026/23, K.2026/162, 16.07.2026). Karar 06.11.2026 tarihli ve 33422 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. İptal hükümleri yayımdan dokuz ay sonra, 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecek; yürürlüğü durdurma talebi reddedilmiştir. Bu nedenle o tarihe kadar rayiç bedel kuralı derdest davalarda da uygulanır ve değerleme tarihi sorunu sürer. Mahkemeye göre önalım, alıcının kabul ettiği satış koşullarının aynen üstlenilmesine dayanır; rayiç bedel kuralı tarafların kararlaştırdığı bedeli devre dışı bırakır ve önalım hakkı sahibi ödeyeceği tutarı ancak yargılamanın sonunda öğrenir. Kararda 6 Ağustos 2027'den sonra hangi bedelin esas alınacağına ve o tarihte sonuçlanmamış davalara ilişkin bir hüküm yoktur; yasa koyucunun bu sürede yeni bir düzenleme yapması beklenir, yapılmazsa doğacak durum tartışmalıdır.

Karşı oy, aynı pay için birden fazla paydaş ayrı dava açarsa dava tarihi ölçütünün her dava için farklı bedel doğuracağını da belirtir. Daire aynı gerekçeyi ve karşı oyu 2026 yılında çok sayıda kararda tekrarlamıştır; örneğin Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/5945 E., 2026/2870 K., 02.06.2026. Hukuk Genel Kurulu ise yeni hükmün derdest davalara da uygulanacağını belirterek bir direnme kararını bozmuş, değerleme tarihine ilişkin ölçüt koymamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2025/216 E., 2026/195 K., 01.04.2026). Çoğunluk görüşü bugün uygulamaya yön vermektedir; ancak tartışmalı olduğundan Hukuk Genel Kurulu ya da içtihadı birleştirme düzeyinde verilecek bir kararla değişebilir.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.734/2 (Kullanılması; değişik: 24/12/2025-7571/36 md.)

“Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, verilen kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.”

İlgili Kanun Hükmü — 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu geçici m.1/2 (Ek: 24/12/2025-7571/37 md.)

“(2) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 734 üncü maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Önalım bedeli 7571 sayılı Kanundan sonra nasıl belirlenir?

Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir; önalım hakkı sahibi bu bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini verilen kesin süre içinde nakden yatırmalıdır (TMK m.734/2). Anayasa Mahkemesi bu kuralı iptal etmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe gireceğinden kural o tarihe kadar uygulanır.

Önalımda rayiç bedel hangi tarihe göre belirlenir?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesine göre 25.12.2025’ten sonra açılan davalarda dava tarihindeki, bu tarihte derdest olan davalarda 25.12.2025 tarihindeki rayiç değer esas alınır. Kanunda bu konuda açık hüküm yoktur.

Derdest davada önceden yatırılan bedel ne olur?

Yatırılan bedel ve neması, payın 25.12.2025 tarihindeki rayiç değerinden mahsup edilir; eksik kalan kısım aynı hesaba depo ettirilir (TMK geçici m.1/2). Derdest davalara uygulamayı öngören geçici m.1/2 de Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; iptal 6 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecektir.

Hukuk Genel Kurulu değerleme tarihini belirledi mi?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu 01.04.2026 tarihli kararında yeni bedel hükmünün derdest davalara da uygulanacağını belirtmiş, değerleme tarihine ilişkin bir ölçüt koymamıştır.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: önalımda rayiç bedel · önalım bedeli hangi tarihe göre · rayiç değerin belirlenme tarihi · 7571 sayılı Kanun önalım · TMK 734 · TMK geçici madde 1 · önalım rayiç bedel Anayasa Mahkemesi iptal · derdest önalım davaları · 25.12.2025 rayiç değer · şufa davası bedel

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay: 7571 Sonrası Önalım Bedeli Derdest Davada 25.12.2025, Yeni Davada Dava Tarihindeki Rayiç Değere Göre”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-17, https://capar.av.tr/makale/onalimda-rayic-bedel-hangi-tarihe-gore-belirlenir

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›