İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · 6 dk okuma

Son gözden geçirme:

Karar Notu

Yargıtay: Ortaklığın Giderilmesi ya da Kamulaştırma Gibi Süreç Yokken Muhdesatın Tespitinde Hukuki Yarar Yok

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: Muhdesatın tespiti (aidiyeti) davası, bir taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, tesis ya da ağacın kim tarafından meydana getirildiğinin belirlenmesine yönelik bir tespit davasıdır; HMK m.106/2 uyarınca davacının güncel bir hukuki yararı bulunmalıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 02.02.2026 tarihli kararında, taşınmaz hakkında açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı için davacının hukuki yararı olmadığını, muhdesatın tespiti maddi vakıa olduğundan bir kısım davalıların davayı kabul beyanlarına da değer verilemeyeceğini belirtti. Daire, davayı esastan kabul eden ilk derece kararını oy birliğiyle bozdu; dosya ilk derece mahkemesine gönderildi. Karar düzeltme yolu açık olduğundan bozma kararı kesinleşmemiş olabilir. Hukuk Genel Kurulu başka bir kararında bunların yanında kentsel dönüşüm uygulamasını da saydı.

Kısaca

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taşınmaz hakkında açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı için davacının muhdesatın tespiti davasında hukuki yararı olmadığına, muhdesatın tespiti maddi vakıa olduğundan bir kısım davalıların davayı kabul beyanlarına da değer verilemeyeceğine karar verdi. Daire, davayı esastan kabul eden ilk derece kararını oy birliğiyle bozdu ve dosyayı ilk derece mahkemesine gönderdi; karar düzeltme yolu açık olduğundan bozma kararı kesinleşmemiş olabilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmayan dosyada muhdesatın tespiti davasında hukuki yarar olmadığını, bir kısım davalıların davayı kabul etmesinin de sonucu değiştirmediğini belirtti.

Uyuşmazlık

Kararda aktarılan dava dilekçesine göre davacı, babasından kalan bir köy taşınmazı üzerine 1988-1989 yıllarında babasının rızasıyla iki katlı betonarme bir bina yaptığını ileri sürdü; binanın üst katında kendisi, alt katında ise davacı ile davalıların babalarından kalan bahçelere bakmak için tuttukları rençber ailesi oturuyordu. Davacı, binanın mülkiyet hakkının kendisine ait olduğunun tespitini ve adına tescilini, kira payını ödemediğini ileri sürdüğü davalıdan da 1.000 TL ecrimisil istedi.

Davalılardan birinin vekili derdestlik, hukuki yarar yokluğu ve evin murise ait olduğu savunmalarında bulundu. Bir davalı davayı kabul etti, ancak daha sonra bu beyanının doğru olmadığını savundu. İlk derece mahkemesi (asliye hukuk mahkemesi), davacı tanıklarının beyanlarına itibar ederek ve bir kısım davalının kabul beyanlarını da dikkate alarak davayı kabul etti; binanın davacıya ait olduğunun tespitine ve tapuya tesciline, ecrimisilin de tahsiline karar verdi. 2016 yılında verilen ilk derece kararı doğrudan temyiz edildi. İki davalının vekili temyizde, açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası olmadan bu davanın açılamayacağını ve iki davalının kabul beyanlarının gerçeği yansıtmadığını ileri sürdü.

Kararın Sonucu

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi ilk derece mahkemesinin kararını bozdu ve dosyayı ilk derece mahkemesine gönderdi. Karar 02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle verildi. Hükümde tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğu belirtildi; tebliğ tarihi bilinmediğinden bozma kararı kesinleşmemiş olabilir.

Bozma ecrimisil istemini de kapsıyor: Daireye göre davacı dava dilekçesinde kira alacağını anlatmış, vekili de 05.12.2008 tarihli oturumda alacağın kira alacağı olduğunu açıklamıştı; HMK m.31 kapsamındaki bu açıklama karşısında mahkeme, m.26’daki taleple bağlılık ilkesi uyarınca talebi kira alacağı olarak incelemeliydi (bkz. ecrimisil rehberimiz).

Gerekçe

Daire önce tespit davalarında hukuki yarar şartını ortaya koydu:

Yargıtay Kararı

“Tespit davalarında, tespit davası açanın hukuki yararının varlığı gerekir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 106/2 hükmünde “tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.” denilmektedir. Bu nedenle taşınmaz üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde bu dava görülemez.”

Ardından ölçüyü somut olaya uyguladı:

Yargıtay Kararı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/6180 E., 2026/480 K., 02.02.2026 (somut olay, davalıların kabulü ve bozma gerekçesi)

“Dava konusu muhdesatın üzerinde bulunduğu … taşınmaz hakkında da açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi olmadığından davacının hukuki yararı olduğu söylenemez. Öte yandan, muhdesatın tespiti maddi vakıa olması nedeniyle bir kısım davalıların davayı kabul beyanlarına da değer verilemeyeceği kuşkusuzdur. O hâlde, Mahkemece muhdesatın tespiti istemi yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken işin esası incelenerek davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.”

Daire, hükmedilen tapuya tescili ayrıca tartışmadı; bozmayı bu istem bakımından hukuki yarar yokluğuna dayandırdı.

Kararın Önemi ve Uygulamaya Etkisi

Karar, taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi yokken binayı kimin yaptığının tespiti istendiğinde Daireye göre davanın esasa girilmeden reddedilmesi gerektiğini gösteriyor.

Hukuk Genel Kurulunun 23.10.2024 tarihli kararı da aynı ölçüyü taşıyor (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/654 E., 2024/530 K., 23.10.2024). Kurul, güncel hukuki yararın dava sonuna kadar sürmesi gerektiğini ve yokluğunda davanın usulden reddedileceğini belirtti; Yargıtayın devamlılık gösteren uygulamalarında taşınmaz hakkında derdest ortaklığın giderilmesi davası, kentsel dönüşüm uygulaması ya da kamulaştırma işleminin bulunması gibi istisnai durumlarda güncel hukuki yararın kabul edildiğini vurguladı. O dosyada Hazine adına kayıtlı arsa üzerindeki binanın kendisine ait olduğunun tespitini isteyen, tapu maliki olmayan bir kişiye karşı dava açan davacının güncel hukuki yararı bulunmadığına oy çokluğuyla karar verildi; taşınmazın idarece satışında yapı sahibinin öncelik hakkına dayanan hukuki yarar görüşünü Kurul çoğunluğu benimsemedi. Kurul aynı kararda muhdesatın sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet ya da sınırlı ayni hak sağlamadığını da belirtti; Daire kararına konu dosyada ise ilk derece mahkemesi binanın tapuya tesciline karar vermişti.

Değerlendirmemize göre, Kurulun istisnai durumları örnek olarak saymasına bakılırsa karar, hukuki yararın yalnız Dairenin andığı iki durumda bulunabileceği biçiminde okunmamalıdır. Nitekim Daire 13.04.2026 tarihli bir kararında, borçlu paydaşın icra yoluyla satılacak payının değerine muhdesatın da katıldığı dosyada, payı alacak kişi muhdesat üzerinde de hak sahibi olacağından diğer paydaşın hukuki yararını kabul etti (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2025/3988 E., 2026/1976 K., 13.04.2026). Ortaklığın giderilmesi davası için ortaklığın giderilmesi rehberimize, hisseli tapu yazımıza ve önalım davası sürerken yapılan satışa ilişkin karar notumuza bakılabilir.

02.02.2026 tarihli kararda ise taşınmaz hakkında kentsel dönüşüm ya da herhangi bir satış süreci bulunduğuna ilişkin bir anlatım yer almıyor; Daire temyizdeki derdestlik itirazına da değinmedi. Resmî karar veri tabanında 02.02.2026’dan sonraki Yargıtay kararlarında (7. Hukuk Dairesi için 07.09.2026’ya, Hukuk Genel Kurulu için 01.10.2026’ya kadar görünenler) arama özetleri üzerinden yapılan sınırlı taramada, taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi davası, kamulaştırma, kentsel dönüşüm, satış ya da benzeri bir süreç yokken muhdesatın tespiti davasında hukuki yararı kabul eden bir karar tespit edilemedi.

İlgili Mevzuat

İlgili Kanun Hükmü — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106 (Tespit davası)

“(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.”

Sıkça Sorulan Sorular

Muhdesatın aidiyetinin tespiti davası her zaman açılabilir mi?

Hayır. HMK m.106/2 uyarınca davacının güncel bir hukuki yararı bulunmalıdır; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmayan bu dosyada hukuki yarar olmadığını belirtti.

Hangi durumlarda hukuki yarar kabul ediliyor?

Daire derdest bir ortaklığın giderilmesi davasını ve kamulaştırma işlemini andı. Hukuk Genel Kurulu 23.10.2024 tarihli kararında kentsel dönüşüm uygulamasını da bu tür istisnai durumlar arasında saydı.

Davalılardan bazıları davayı kabul ederse sonuç değişir mi?

Bu dosyada değişmedi. Daireye göre muhdesatın tespiti maddi vakıa olduğundan bir kısım davalıların davayı kabul beyanlarına değer verilemez.

Muhdesatın tespiti davasında hukuki yarar kararıyla dava sona erdi mi?

Hayır. Daire ilk derece kararını bozdu ve dosyayı ilk derece mahkemesine gönderdi; ecrimisil olarak adlandırılan talebin kira alacağı olarak incelenmesi gerektiğini de belirtti.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

Gayrimenkul Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm Gayrimenkul Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: muhdesatın aidiyetinin tespiti davası · muhdesatın tespiti davası hukuki yarar · muhdesat tespiti ortaklığın giderilmesi · muhdesat kamulaştırma hukuki yarar · tespit davası güncel hukuki yarar · HMK 106 tespit davası · paydaşın yaptığı ev kime ait · muhdesat davayı kabul maddi vakıa

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Yargıtay: Ortaklığın Giderilmesi ya da Kamulaştırma Gibi Süreç Yokken Muhdesatın Tespitinde Hukuki Yarar Yok”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-07, https://capar.av.tr/makale/muhdesatin-tespiti-davasinda-hukuki-yarar-ortakligin-giderilmesi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›