Son gözden geçirme:
IBAN (Hesap) Kiralama Suçu ve Soruşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Türk hukukunda IBAN kiralama adında ayrı bir suç tipi yoktur; başkasının dolandırıcılık parasının kişinin kendi banka hesabı veya IBAN’ı üzerinden geçirilmesine izin vermek, banka suçun aracı hâline geldiğinden uygulamada çoğunlukla nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) olarak değerlendirilir. Cezalandırma için hesap sahibinin, hesabının suçta kullanılacağını bilmesi ya da en azından öngörüp kabullenmesi gerekir; hesabın ne için kullanılacağını bilmediği yönündeki savunma tek başına yetmez, ancak hesabın bilgisi ve iradesi dışında kullanıldığı somut delillerle gösterilirse beraat gündeme gelebilir. Fail bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse TCK m.168 uyarınca cezası indirilir: zarar iddianamenin kabulünden önce, yani soruşturma aşamasında giderilirse üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra ve hükümden önce giderilirse yarıya kadar indirim yapılır. Yargıtay’a göre tam giderim için anaparanın ödenmesi yeterlidir; kısmi ödemede ise ayrıca mağdurun rızası aranır.
Başkasının dolandırıcılık/suç geliri parasını kendi banka hesabınız (IBAN) üzerinden geçirtmenin cezası: nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f, dört yıldan on yıla kadar hapis), failin kastı ve "bilmiyordum" savunması, etkin pişmanlık (TCK m.168), zararın soruşturma aşamasında (iddianameden önce) tamamen giderilmesiyle üçte ikiye kadar indirim, MASAK ve hesaba bloke, görevli mahkeme ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 15./11. Ceza Dairesi kararları.
IBAN (hesap) kiralama suçu — başkasının dolandırıcılık veya suç geliri parasını kendi banka hesabı/IBAN'ı üzerinden geçirten kişinin cezası: nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f), failin kastı ve “bilmiyordum” savunması, etkin pişmanlık (TCK m.168), soruşturma aşamasında zararın tam giderilmesiyle üçte ikiye kadar indirim, MASAK ve hesaba bloke, görevli mahkeme ile Yargıtay kararları.
Son dönemde “IBAN kiralama” ya da “hesap kiralama” olarak anılan uygulama, çoğu kişinin ne yazık ki ciddiyetini kavramadan içine düştüğü ağır bir ceza riskidir. Bir kişiye ait banka hesabının veya IBAN'ının, başkalarının dolandırıcılık ya da suç geliri parasının toplanıp aktarılması için kullandırılması; uygulamada genellikle nitelikli dolandırıcılık suçundan soruşturma ve kovuşturma konusu olur. Bu yazıda suçun hukuki niteliği, failin kastı, “parayı sadece çektim/aktardım” savunması ve özellikle soruşturma aşamasında etkin pişmanlık yoluyla cezada sağlanabilecek indirim, doğrulanmış Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.
IBAN (Hesap) Kiralama Nedir?
IBAN/hesap kiralama, bir kişinin kendi adına açılı banka hesabını veya IBAN bilgisini, bir ücret (komisyon) karşılığında ya da karşılıksız olarak başkasının kullanımına bırakmasıdır. Hesabı kullanan kişiler çoğunlukla telefon/SMS dolandırıcılığı, sahte yatırım, sahte satış ilanı ya da benzeri yöntemlerle elde ettikleri parayı, gerçek faili gizlemek için bu “aracı” hesaplardan geçirir. Hesap sahibi, çoğu zaman parayı çekip elden teslim eden veya başka bir hesaba aktaran aracı (mule) konumundadır.
Türk hukukunda “IBAN kiralama” başlıklı müstakil bir suç tipi bulunmamakla birlikte, fiil; somut olaya göre nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158), suça iştirak (yardım etme/asli faillik), ve koşulları varsa suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (TCK m.282) kapsamında değerlendirilir. Uygulamada en sık karşılaşılan nitelendirme, aşağıda açıklanan nitelikli dolandırıcılıktır.
Hangi Suç? Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m.158/1-f)
Hileyle bir kişinin zararına, kendisi veya başkası lehine menfaat sağlanması dolandırıcılıktır. Suçun banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi ise nitelikli (ağırlaştırılmış) hâldir. Paranın banka havalesi/EFT ile IBAN'a aktarılması, bankayı suçun aracı hâline getirdiğinden, Yargıtay yerleşik olarak bu tür fiilleri TCK m.158/1-f kapsamında kabul etmektedir.
“(1) Dolandırıcılık suçunun; … f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle, … İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. … (3) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.”
Buna göre IBAN'ı/hesabı bu şekilde kullandıran kişi yönünden temel ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır; fiilin üç veya daha fazla kişiyle ya da bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı ayrıca artırır.
Failin Kastı ve “Bilmiyordum” Savunması
Dolandırıcılık kasten işlenen bir suçtur. Hesabını kullandıran kişinin cezalandırılabilmesi için, hesabının bir dolandırıcılık/suç organizasyonunda kullanılacağını bilmesi veya en azından bunu öngörüp kabullenmesi (olası kast) aranır. “Komisyon karşılığı hesabımı verdim ama ne için kullanılacağını bilmiyordum” savunması tek başına sorumluluktan kurtarmaz; mahkeme, kişinin tanımadığı kişilere komisyonla hesap/kart vermesini, paranın hemen çekilip elden teslim edilmesini ve hayatın olağan akışını birlikte değerlendirir. Buna karşılık, gerçekten hiçbir bilgisi olmadan kimliği/hesabı ele geçirilen kişi yönünden kast bulunmadığı ortaya konabilirse beraat gündeme gelir. Bu nedenle savunmanın daha soruşturma aşamasında, somut delillerle (yazışmalar, para akışı, mağduriyet belgeleri) kurulması belirleyicidir.
Etkin Pişmanlık (TCK m.168)
Dolandırıcılık, malvarlığına karşı işlenen bir suç olduğundan, TCK m.168'deki etkin pişmanlık indiriminden yararlanmak mümkündür. Bunun temel koşulu, failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen gidermesidir. İndirim oranı ise zararın hangi aşamada giderildiğine göre değişir.
“(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs … suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. (2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir. … (4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.”
Önemli bir ayrıntı: Yargıtay'a göre zararın tamamen giderilmesi için anaparanın ödenmesi yeterlidir; munzam zarar niteliğindeki faizin ayrıca ödenmemiş olması etkin pişmanlık uygulanmasına engel değildir. Buna karşılık ödeme kısmî ise, indirimden yararlanmak için ayrıca mağdurun rızası gerekir. Kamu görevlisinin işlediği zimmet suçunda etkin pişmanlık ve faiz meselesi için zimmet suçunda etkin pişmanlık yazımız incelenebilir.
Soruşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık: Üçte İkiye Kadar İndirim
Etkin pişmanlıkta indirim oranını belirleyen kritik eşik, zararın kovuşturma başlamadan önce (yani soruşturma aşamasında) mı, yoksa kovuşturma başladıktan sonra mı giderildiğidir. Ceza Muhakemesi Kanunu bu iki evreyi şöyle ayırır:
“Soruşturma: Kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi; … Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen evreyi … ifade eder.”
Buna göre zarar, iddianamenin kabulünden önce tamamen giderilirse fiil hâlâ soruşturma aşamasındadır ve TCK m.168/1 uyarınca cezadan üçte ikiye kadar indirim yapılır. Zarar ancak kovuşturma başladıktan (iddianame kabul edildikten) sonra, hükümden önce giderilirse indirim TCK m.168/2 uyarınca yarıya kadar ile sınırlı kalır. İki aşama arasındaki fark, doğrudan alınacak ceza miktarına yansıdığından, IBAN/hesap kiralama dosyalarında zararın mümkün olan en erken anda, soruşturma evresinde giderilmesi büyük önem taşır.
Soruşturma Aşaması Neden Kritik?
Soruşturma evresinde hareket etmenin pratik üstünlükleri şunlardır: (1) İndirim oranı yarı yerine üçte ikiye kadar yükselir; (2) Zararın erken giderilmesi, tutuklama yerine adli kontrol veya serbest soruşturma ihtimalini güçlendirir; (3) Cezanın belirli bir düzeyin altına inmesi hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya seçenek yaptırımlar gündeme gelebilir; (4) Failin gerçekten aldatıldığını/kullanıldığını gösteren deliller en taze hâliyle bu aşamada toplanır. Bu nedenle hakkında IBAN kiralama şüphesiyle işlem yapılan kişinin, ifade ve sonrası süreçte bir avukatla birlikte hareket etmesi tavsiye edilir.
MASAK, Hesaba Bloke ve Görevli Mahkeme
IBAN/hesap kiralama dosyalarında, şüpheli para hareketleri nedeniyle bankalar ve MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) süreçleri devreye girebilir; hesaplara tedbiren bloke konulabilir. Görevli mahkeme, güncel 5235 sayılı Kanun m.12 metnine ve 7571 sayılı Kanunla eklenen geçici m.7’ye göre belirlenir: güncel m.12 nitelikli dolandırıcılığı ağır ceza mahkemesinin görevleri arasında saymaz ve ağır ceza mahkemesini, sayılan suçlar dışında, on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla görevli kılar; geçici m.7’nin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan ya da istinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalara ise kesin hükme kadar önceki görev kurallarına göre bakılır. Buradan, geçici m.7’nin yürürlüğünden sonra açılan davalarda kural olarak asliye ceza mahkemesinin görevli olduğu, m.158/3’teki artırımlar gibi nedenlerle on yıldan fazla hapis gerektiren hâllerde görevin ayrıca değerlendirileceği sonucu çıkar; bu, yazının çıkarımıdır. Dava zamanaşımı bakımından nitelikli dolandırıcılık, TCK m.66 uyarınca kural olarak on beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Yargıtay Kararları
Zarar soruşturma aşamasında giderilirse 168/1 (üçte iki); kovuşturmada giderilirse 168/2 (yarı) uygulanır
“… katılan banka zararını soruşturma aşamasında tamamen gideren sanık hakkında TCY'nın 168/1. maddesi uyarınca indirim yapılması gerekirken, yerel mahkemece aynı maddenin ‘kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmezden önce’ etkin pişmanlığı düzenleyen 2. fıkrası uyarınca indirim yapılması suretiyle sanığa fazla ceza tayin edilmesinde ve bu hükmün onanmasına karar veren Özel Daire kararında isabet bulunmamaktadır.”
Paranın IBAN'a/banka aracılığıyla aktarılması nitelikli dolandırıcılıktır; etkin pişmanlık için zararın tamamen giderilmesi şarttır
“… eylemin TCK'nın 158/1-f maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiş; 5237 sayılı TCK'nın 168. maddesinde yer alan ‘etkin pişmanlık’ hükmünün uygulanabilmesi için, failin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi gerektiği …”
Katılanın sanığa ait IBAN'a para yatırdığı olayda nitelikli dolandırıcılık mahkûmiyeti onanmıştır (güncel)
“… aynı telefon numarasından arayan şahsın katılana … sanığa ait … IBAN numarasına sigorta bedelini ödemesinin gerektiğini söylediği, katılanın da 905,00 TL parayı şahsın belirtmiş olduğu IBAN numarasına yatırdığı … iddiasıyla sanık hakkında atılı suçtan kamu davası açılmıştır. … İlk Derece Mahkemesince, … katılan ve sanık savunmaları, banka yazıları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek sanık hakkında nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediği sabit kabul edilerek mahkûmiyet hükmü kurulmuştur. … eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir. … TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA”
Sıkça Sorulan Sorular
IBAN'ımı kiraladım ama parayı sadece çekip teslim ettim; yine de suç mu?
Evet. Paranın hesabınızdan geçmesini sağlamak, bankayı suçun aracı hâline getirdiğinden fiil nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) kapsamında değerlendirilebilir. “Sadece çektim” savunması, kastın bulunup bulunmadığına göre tek başına sorumluluğu kaldırmaz.
Soruşturma aşamasında zararı ödersem ne kadar indirim alırım?
Zararı (anapara) iddianame kabul edilmeden, yani soruşturma aşamasında tamamen giderirseniz, TCK m.168/1 uyarınca cezadan üçte ikiye kadar indirim uygulanır. Kovuşturma başladıktan sonra giderirseniz indirim yarıya kadar ile sınırlı kalır.
Sadece anaparayı ödedim, faizi ödemedim; etkin pişmanlıktan yararlanır mıyım?
Yargıtay'a göre etkin pişmanlık için anaparanın tamamen ödenmesi yeterlidir; munzam zarar niteliğindeki faizin ayrıca ödenmemiş olması indirime engel değildir. Ancak ödeme kısmî ise mağdurun rızası gerekir.
Birden çok mağdur varsa zararı nasıl gidermeliyim?
Etkin pişmanlık, zararı giderilen mağdur yönünden uygulanır. İndirimden tam olarak yararlanmak için ilgili mağdur(lar)ın uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir; kısmî ödemede mağdurun rızası aranır.
Hesabımın haberim olmadan kullanıldığını ispatlarsam ne olur?
Dolandırıcılık kasten işlenir. Hesabınızın bilginiz ve iradeniz dışında ele geçirilip kullanıldığını somut delillerle ortaya koyabilirseniz, suç kastı bulunmadığından beraat gündeme gelebilir. Bu savunmanın soruşturma aşamasında kurulması önemlidir.
IBAN (hesap) kiralama davalarına hangi mahkeme bakar?
Güncel 5235 sayılı Kanun m.12 metni nitelikli dolandırıcılığı ağır ceza mahkemesinin görevleri arasında saymaz; 7571 sayılı Kanunla eklenen geçici m.7, o tarihte ağır cezada görülmekte olan ya da kanun yolundaki dosyaların kesin hükme kadar eski kurallarla sürmesini öngörür. Buna göre sonradan açılan IBAN kiralama davalarına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar; on yıldan fazla hapis gerektiren hâllerde görev ayrıca değerlendirilir. Şüpheli para hareketleri nedeniyle MASAK süreçleri ve hesaba bloke de gündeme gelebilir.
Çapar Hukuk, Ceza Hukuku kapsamında nitelikli dolandırıcılık ve IBAN/hesap kiralama isnatlarında şüpheli/sanık müdafiliği ile mağdur vekilliği hizmeti verir.
İlgili Makaleler
- Uyuşturucu Kullanma Suçunda Metabolit Tespiti: Kan ve İdrar Tahlilinin İspat Gücü
- Karşılıksız Çek ve Cezai Sorumluluk
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ve Adli Sicil: Şartlar, Denetim Süresi, Kaydın Silinmesi
- Uyuşturucu Ticaretinde Etkin Pişmanlık (TCK m.192): Haber Alınmadan Bildirim, Yakalanınca Bilgi ve İndirim
- Zimmet Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK m.248): Aşamalara Göre İndirim, Tam Giderim, Faiz, Nema, Kullanma Zimmeti
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi'nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ceza davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ceza Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Kasten Yaralama Suçu (TCK m.86): Basit ve Nitelikli Hâller, Şikâyet, Uzlaşma ve Ceza
- Kasten Yaralamada Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa (TCK 29, 25): İndirim, İlk Haksız Hareket, Kavga, Sınır Aşımı
- Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m.87): Kemik Kırığı, Hayati Tehlike ve Ceza Artırımı
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu: Yetkili Makama Yapılmayan Suç İsnadı, Başkası Polise Bildirse de İftira Değildir
Anahtar kavramlar: IBAN kiralama · hesap kiralama suçu · IBAN kiralama cezası · banka hesabı kullandırma · nitelikli dolandırıcılık · TCK 158/1-f · bilişim banka aracı dolandırıcılık · etkin pişmanlık · TCK 168 · soruşturma aşamasında etkin pişmanlık · üçte iki indirim · zararın giderilmesi · MASAK · hesaba bloke · aracı hesap mule · nitelikli dolandırıcılıkta görevli mahkeme
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “IBAN (Hesap) Kiralama Suçu ve Soruşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-15, https://capar.av.tr/makale/iban-kiralama-ve-sorusturmada-etkin-pismanlik

























