Son gözden geçirme:
Hakaret Suçu ve Sosyal Medyada Hakaret: Unsurlar, Aleniyet, Şikâyet Süresi, Önödeme ve Yargıtay Ölçütleri
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Hakaret, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmekle işlenen ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektiren suçtur (TCK m.125/1); kaba ve nezaket dışı söz ya da sert eleştiri tek başına hakaret sayılmaz. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret yüze karşı hakaretle aynı cezayı gerektirir (TCK m.125/2); hakaretin alenen işlenmesi ise cezayı altıda bir oranında artırır (TCK m.125/4). Yargıtay’a göre aleniyet için içeriğin sınırlama olmaksızın herkese açık olması gerekir; bu nedenle Facebook’taki kapalı bir gruptaki yorumda ve mağdura telefon uygulaması üzerinden gönderilen mesajda aleniyet artırımı yapılamaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında suç şikâyete bağlıdır; şikâyet, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır ve bu süre fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3); buna karşılık kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında önödeme uygulanır (TCK m.75/6).
Hakaret suçu (TCK m.125-131): somut fiil veya olgu isnadı, sövme ve kaba söz ayrımı; sosyal medyada ve mesajla hakarette aleniyet (kapalı grupta ve mesajda aleniyet artırımı yapılamaması) ve mağduru muhatap alan ileti; şikâyete bağlılık, altı aylık şikâyet süresi ve 7531 sayılı Kanunla getirilen iki yıllık üst sınır; hakaret suçunun uzlaştırma dışına çıkarılması ve önödeme kapsamına alınması; isnadın ispatı ve iddia-savunma dokunulmazlığı; haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret; eleştiri sınırı ve ifade özgürlüğü; doğrulanmış Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 4. Ceza Dairesi kararlarıyla.
Hakaret suçu rehberi: somut fiil veya olgu isnadı, sövme ve kaba söz ayrımı (TCK m.125), mağdurun belirlenmesi (TCK m.126), sosyal medyada ve mesajla hakarette aleniyet (TCK m.125/4) ve mağduru muhatap alan ileti (TCK m.125/2), şikâyet koşulu ve şikâyet süresi (TCK m.131, TCK m.73), hakaret suçunda uzlaştırma yasağı (CMK m.253/3) ve önödeme (TCK m.75/6), isnadın ispatı (TCK m.127), haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret (TCK m.129), eleştiri sınırı ve ifade özgürlüğü ile doğrulanmış Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 4. Ceza Dairesi kararları.
Hakaret Suçu Nedir? (TCK m.125)
Hakaret, kişinin onur, şeref ve saygınlığına yönelen ve Türk Ceza Kanunu’nun “Şerefe Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenen bir suçtur. TCK m.125/1 suçu iki seçimlik hareketle tanımlar: kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek. Kanunda öngörülen yaptırım üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; iki yaptırım seçimlik olarak düzenlenmiştir.
Hakaret mağdurun yüzüne karşı, yokluğunda ya da bir ileti yoluyla işlenebilir. Mağdurun gıyabında işlenen hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret ise yüze karşı hakaretle aynı cezayı gerektirir (TCK m.125/2). Mağdurun adı açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, sözün mağdurun şahsına yöneldiğinde duraksanmayacak bir durum varsa hakaret açıklanmış sayılır (TCK m.126).
“(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden … veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. (2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur. (3) Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. (4) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.”
Unsurlar: Somut Fiil İsnadı, Sövme ve Kaba Söz Ayrımı
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre hakaretle korunan hukuki değer kişinin onur, şeref ve saygınlığıdır; bir hareketin tahkir edici olup olmadığı zamana, yere ve duruma göre değişebilir. Bu nedenle kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici söz hakaret sayılmaz; sözlerin açıkça onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme oluşturması gerekir.
Somut fiil veya olgu isnadı, kişiye belirli bir davranış veya durum yüklemektir; sövme ise somut bir olguya dayanmadan kişiyi doğrudan aşağılayan ifadelerdir. Bu ayrımın pratik sonucu ispat hakkında görülür: TCK m.127’deki ispat imkânı yalnızca suç oluşturan bir fiilin isnadına ilişkindir.
Kaba ve nezaket dışı söz tek başına hakaret değildir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, sanığın bir sayfadaki paylaşımına konu sözlerinin katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp “rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı hitap tarzı” niteliğinde kaldığını, bu nedenle beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmü bozmuştur (Yargıtay 4. CD, 2026/1445 E., 2026/7386 K.).
Nitelikli hâller. Hakaretin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı; kişinin dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından veya dininin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı ya da dinine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m.125/3). Kanun “görevinden dolayı” ölçütünü esas aldığından, nitelikli hâl için hakaret ile kamu görevi arasında bağlantı aranır. Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakarette suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır ve zincirleme suç hükümleri uygulanır (TCK m.125/5).
Sosyal Medyada ve Mesajla Hakaret: Aleniyet Ne Zaman Oluşur?
Sosyal medya paylaşımları, yorum alanları ve mesajlaşma uygulamaları hakaret soruşturmalarının sık görülen zeminidir. Bu ortamlarda üç soru belirleyicidir: sözün kime yöneldiği, mağdurun doğrudan muhatap alınıp alınmadığı ve paylaşımın herkese açık olup olmadığı.
Aleniyet (TCK m.125/4). Hakaretin alenen işlenmesi cezayı altıda bir oranında artırır. Yargıtay’a göre aleniyet için olay yerinde başkalarının bulunması yeterli değildir; hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi ve herkes tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme olasılığı bulunmalı ve herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık bir ortamda işlenmelidir. Bu ölçüt sosyal medyaya şöyle uygulanmaktadır:
- Bir paylaşımın veya yorumun alenen yapıldığından söz edilebilmesi için, içeriğin sınırlama olmaksızın herkes tarafından görülebilir olması gerekir.
- Facebook’taki kapalı bir gruptaki paylaşımın altına yazılan yorumda Yargıtay aleniyetin bulunmadığını kabul etmiş, artırımı hükümden çıkararak cezayı düzeltmiştir (Yargıtay 4. CD, 2023/4742 E., 2025/11296 K.).
- Mağdura telefon uygulaması üzerinden gönderilen mesajla işlenen hakarette aleniyet artırımı yapılamaz; Yargıtay bu yöndeki hükmü kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 4. CD, 2026/3307 E., 2026/7058 K.).
Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiler, ayrıca aleniyet aranmaksızın yüze karşı hakaretle aynı cezayı gerektirir (TCK m.125/2). Mağdurun bulunmadığı bir ortamda yapılan hakaret ise ancak fiil en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmişse cezalandırılabilir (TCK m.125/1).
Şikâyet Koşulu ve Şikâyet Süresi (TCK m.131, m.73)
Hakaret kural olarak şikâyete bağlı bir suçtur. İstisnası, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakarettir; bu hâlde soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlı değildir (TCK m.131/1). Mağdur şikâyet etmeden ölürse veya suç ölmüş bir kişinin hatırasına karşı işlenmişse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikâyette bulunabilir (TCK m.131/2).
“(1) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır. (2) Mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, veya suç ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir.”
Şikâyet süresi. Şikâyet hakkı olan kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, zamanaşımını geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. 7531 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). Bu iki yıllık üst sınır, CMK geçici m.7/1 uyarınca, düzenlemenin yürürlüğe girdiği 14.11.2024 tarihi itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalara uygulanmaz.
“(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. (2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.”
Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4).
Uzlaştırma Yasağı ve Önödeme (CMK m.253/3, TCK m.75/6)
Şikâyete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Hakaret bakımından bu kural iki aşamada değişmiştir: 7531 sayılı Kanunla uzlaştırma yasağına önce TCK m.125/2’deki ileti yoluyla hakaret eklenmiş; 7571 sayılı Kanunla ise yasak hakaret suçunun tamamını kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Yürürlükteki metne göre hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK geçici m.8 uyarınca, soruşturma veya kovuşturma evresinde olup da bu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar değişiklikten önceki hükümlere göre sonuçlandırılır.
“(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Ancak önödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suçun birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.”
Uzlaştırmanın yerini önödeme almıştır. Önödeme hükümleri, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret (TCK m.125/3-a) hariç olmak üzere hakaret suçu bakımından da uygulanır (TCK m.75/6). Önödemede fail, Cumhuriyet savcılığınca belirlenen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte tebliğden itibaren on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz; on gün içinde talep ederse bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksitte ödenmesine karar verilir; taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır (TCK m.75/1). Önödeme işlemi yapılmadan dava açılmışsa, mahkemenin bildirimi üzerine ödeme yapıldığında kamu davası düşer (TCK m.75/2-3).
“(6) Bu madde hükümleri; a) Bu Kanunda yer alan; … 2. Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125), … bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.”
Ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılmak üzere bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir (TCK m.75/7). Yargıtay 4. Ceza Dairesi, geçiş hükmündeki sınırlamanın Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi karşısında, temyiz aşamasındaki hakaret dosyalarında da lehe kanun ilkesi uyarınca (TCK m.7) yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini kabul etmektedir (karar aşağıda). Aynı Daire, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasından sonra açıklanan bir hakaret hükmünde bile sanığa önödeme ihtarı yapılmadan hükmün aynen açıklanmasını hukuka aykırı bulmuştur (Yargıtay 4. CD, 2026/1798 E., 2026/7004 K.).
İsnadın İspatı ve İddia-Savunma Dokunulmazlığı (TCK m.127-128)
Hakaret somut bir fiil isnadı şeklinde işlenmiş ve isnat edilen fiil bir suç oluşturuyorsa, isnadın ispatı cezasızlık sonucunu doğurabilir: isnat edilen ve suç oluşturan fiil ispat edilirse kişiye ceza verilmez; hakaret edilen hakkında bu suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışında ispat isteminin kabulü, isnadın doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır. İspat edilmiş bir fiilden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi ise yine cezayı gerektirir (TCK m.127).
“(1) İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmiş olması halinde kişiye ceza verilmez. Bu suç nedeniyle hakaret edilen hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilmesi halinde, isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışındaki hallerde isnadın ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan fiilin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikayetçinin ispata razı olmasına bağlıdır. (2) İspat edilmiş fiilinden söz edilerek kişiye hakaret edilmesi halinde, cezaya hükmedilir.”
İddia ve savunma dokunulmazlığı. Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında kişilerle ilgili somut isnat veya olumsuz değerlendirmelerde bulunulması hâlinde ceza verilmez; bunun için isnat ve değerlendirmelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir (TCK m.128). Şikâyet ve dava dilekçelerinde kullanılan ifadeler bu ölçütlerle değerlendirilir.
Haksız Fiile Tepki ve Karşılıklı Hakaret (TCK m.129)
TCK m.129 üç ayrı durumu düzenler: hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi hâlinde ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir; hakaretin kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi hâlinde kişiye ceza verilmez; hakaretin karşılıklı işlenmesi hâlinde ise olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Karşılıklı hakaret nedeniyle faile ceza verilmemesi hâlinde “ceza verilmesine yer olmadığı” kararı verilir (CMK m.223/4-c).
“(1) Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir. (2) Bu suçun, kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde, kişiye ceza verilmez. (3) Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi karşılıklı hakaret hükmünün uygulanması için dört şart aramaktadır: karşılıklı suçların TCK m.125’teki tanıma uygun hakaret olması, ilk hakareti gerçekleştirenin haksız olması, hakaretlerin karşılıklı olması ve aralarında illiyet bağı bulunması. Daire, ilk hakareti eden sanığın da olayın mahiyetine göre indirimden yararlanabileceğini kabul etmektedir (karar aşağıda).
Eleştiri Sınırı ve İfade Özgürlüğü: Yargıtay Ölçütleri
Hakaret suçu ifade özgürlüğünün sınırlarından birini oluşturduğundan, her olayda sözün eleştiri mi yoksa saldırı mı olduğu belirlenmelidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun kararından (Yargıtay CGK, 2022/527 E., 2023/226 K.) çıkan ölçütler şöyle özetlenebilir:
- Sert eleştiri tek başına suç değildir. Eleştirinin sert bir üslupla yapılması, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması hakaret için yeterli değildir; ancak görüş açıklama niteliği taşımayan, küçültücü ve aşağılayıcı ifadeler korunmaz.
- Kamu görevlileri daha fazla eleştiriye katlanır. Kamu görevlileri aşağılayıcı saldırılara karşı korunmakla birlikte, kamu görevini üstlenenleri denetlemek, faaliyetlerini değerlendirmek ve eleştirmek düşünceyi açıklama özgürlüğünün sonucudur.
- Olgu isnadı ile değer yargısı ayrılır. Önce ifadenin kanıtlanabilir bir olgu isnadı mı, yoksa değer yargısı mı olduğu belirlenir; değer yargılarının da belli düzeyde olgusal temele dayanması beklenir.
- Bağlam ve bütünlük esastır. Ceza Genel Kurulu, bir bankanın internet sayfasındaki şikâyet bölümüne yazılan ve çalışanın kılık kıyafetine yönelik ağır eleştiri içeren yazıda, ifadelerin nezaket dışı ve kaba olsa da yüze karşı kullanılmadığını, fiil isnadına dayanmayan bir değer yargısı olduğunu ve sövme oluşturmadığını kabul ederek beraat hükmünü onamıştır.
Buna karşılık iftira, küfür, onur, şeref ve saygınlığı zedeleyici söz ve beyanlar ile nefret, ayrımcılık, düşmanlık ve şiddet yaratmaya yönelik ifadeler düşünce özgürlüğü kapsamında korunmaz. Karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oyda, banka çalışanı olan katılanın sade vatandaş olarak daha yüksek düzeyde korunması gerektiği savunulmuştur. Bu nedenle sonuç, her olayda ifadenin içeriğine, muhatabına ve bağlamına göre değişebilir.
Görevli Mahkeme, HAGB ve Manevi Tazminat
Görevli mahkeme. Hakaret suçu, 5235 sayılı Kanun m.12’de sayılan ağır ceza mahkemesi görev alanına girmediğinden kovuşturma kural olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır (5235 sayılı Kanun m.11).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. Hakaret suçunun temel cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası olduğundan, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olduğu durumlarda koşulları varsa HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/5); bu durumda sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/8).
Manevi tazminat. Hakaret oluşturan söz ve davranışlar kişilik hakkını zedeleyebileceğinden, zarar gören uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir; hâkim tazminat yerine veya tazminata ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bu kararın yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m.58). Kamu davasının şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesi hâlinde, vazgeçen kişi vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7).
Yargıtay Kararları
Sert ve kaba eleştiri tek başına hakaret değildir; değer yargısı ile olgu isnadı ayrılmalıdır
“Kamu görevlilerinin, görevlerini yerine getirirken fonksiyonlarını etkilemeyi ve saygınlıklarına zarar vermeyi amaçlayan aşağılayıcı saldırılara karşı korunmaları zorunlu olmakla birlikte, demokratik bir hukuk devletinde, kamu görevini üstlenenleri denetlemek, faaliyetlerini değerlendirmek ve eleştirmek de kaynağını Anayasadan alan düşünceyi açıklama özgürlüğünün sonucudur. Eleştirinin sert bir üslupla yapılması, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması, eleştirenin eğitim ve kültür düzeyine bağlı bir olgu ise de eleştiri yapılırken görüş açıklama niteliğinde bulunmayan, küçültücü, aşağılayıcı ifadeler kullanılmamalı, düşünceyi açıklama sınırları içinde kalınmalıdır. AİHM’e göre, öncelikle ifadelerin bir olgu isnadı mı yoksa değer yargısı mı olduğu belirlenmelidir. … kullanılan ifadeler nezaket dışı, kaba, rahatsız edici ve ağır eleştiri niteliğinde ise de yüze karşı kullanılmaması, diğer taraftan bu ifadelerin … fiil isnadına dayanmayan bir değer yargısı niteliğinde olması, bu şekilde katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelik içermemesi ve sövme fiilini de oluşturmaması nedeniyle hakaret suçunun kanuni unsurlarının gerçekleşmediği kabul edilmelidir.”
Kapalı Facebook grubundaki yorumda aleniyet yoktur
“5237 sayılı Kanun'un 125/4. maddesinde öngörülen aleniyetin söz konusu olabilmesi için hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi ve herkes tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme olasılığının bulunması, herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık olan yerlerde işlenmesi gerekir. Dosya içerisindeki şikayet dilekçesi ekinde yer alan evraktan sanığın eylemini Facebook isimli sosyal paylaşım sitesindeki kapalı grupta yapılan paylaşımın altına yorum yazmak suretiyle gerçekleştirdiği … sanığın eyleminin aleni olmadığı gözetilmeden, 5237 sayılı Kanun'un 125/4. maddesinin uygulanması”
Mesajla işlenen hakarette aleniyet artırımı yapılamaz
“5237 sayılı Kanun'un 125/4. maddesinde ağırlaştırıcı neden olarak öngörülen aleniyetin gerçekleşmesi için olay yerinde başkalarının bulunması yeterli olmayıp, hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi ve herkes tarafından görülme, duyulma ve algılanabilme olasılığının bulunması, herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık olan yerlerde işlenmesi gerekmektedir. İnceleme konusu somut olayda, sanığın şikayetçiye ... üzerinden mesaj göndermek sureti ile hakaret ettiğinin kabulü karşısında; sanık hakkında koşulları oluşmadığı halde aleniyet artırımı yapılarak fazla ceza verilmesi hukuka aykırıdır.”
Karşılıklı hakaretin şartları; ilk hakareti eden de indirimden yararlanabilir
“karşılıklı hakaret hükmünün uygulanabilmesi için karşılıklı olarak işlenen suçların aynı Kanun'un 125 inci maddesinde yer alan tanıma uygun hakaret suçundan ibaret olması, ilk hakareti gerçekleştiren kişinin haksız olması, hakaretlerin karşılıklı olması ve karşılıklı hakaretler arasında illiyet bağının bulunması şartlarının gerçekleşmesi gerektiği, bu şartların varlığı halinde, mahkemece, olayın mahiyetine göre taraflardan birisi veya her ikisi hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi 5271 sayılı Kanun'un 223 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi gereğince ceza verilmesinden de vazgeçebilir. … ilk hakaret eyleminin sanık tarafından gerçekleştirildiği ve bir kısım tanıkların katılanın da sanığa hakaret ettiğini beyan ettikleri kabul edilmesine rağmen; olayın mahiyetine göre sanık hakkında verilecek cezadan 5237 sayılı Kanun'un 129 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca indirim yapılabileceği gözetilmeden”
Hakaret suçu önödeme kapsamındadır; derdest dosyalarda yeniden değerlendirme gerekir
“07.11.2024 gün ve 7531 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle değişik 5237 sayılı Kanun'un 75. maddesinin 6-(a) bendine (1) numaralı alt bendinden sonra gelmek üzere yeni bir bent eklenerek hakaret suçu ön ödeme kapsamına alınmış ve anılan bent 24.12.2025 gün ve 7571 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle de hakaret (üçüncü fıkrasının (a) bendi hariç, madde 125) şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerin uygulanmasıyla ilgili olarak 5271 sayılı Kanun'a 7531 sayılı Kanun'la eklenen geçici 7/2. maddesinde yer alan ''soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalar bakımından'' ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin 27.03.2025 tarih, 2024/197 E., 2025/86 K. sayılı kararıyla Anayasa'nın 38. maddesine aykırı görülerek iptaline karar verilmesi karşısında; temyiz incelemesi yapılan ve 5237 sayılı Kanun'un 75. maddesi kapsamına giren hakaret suçu yönünden … yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması bozmayı gerektirmiştir.”
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal medyada yapılan her hakaret aleni sayılır mı?
Hayır. Aleniyet için içeriğin belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülebilir ve sınırlama olmaksızın herkese açık olması gerekir. Yargıtay, Facebook’taki kapalı bir gruptaki yorumda ve mağdura telefon uygulaması üzerinden gönderilen mesajda aleniyet artırımı yapılamayacağını kabul etmiştir.
Mesajla (SMS veya mesajlaşma uygulaması üzerinden) hakaret suç mudur?
Evet. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenen hakaret, yüze karşı hakaretle aynı cezayı gerektirir (TCK m.125/2). Ancak bu tür mesajlarda aleniyet bulunmadığından ceza aleniyet nedeniyle artırılmaz.
Hakaret için şikâyet süresi ne kadardır?
Şikâyet, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır; hakaret suçunda bu süre her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). İki yıllık sınır, 14.11.2024 itibarıyla soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalara uygulanmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret ise şikâyete bağlı değildir.
Hakaret suçunda uzlaştırma var mı?
Hayır. Yürürlükteki CMK m.253/3’e göre hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Buna karşılık kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında önödeme uygulanır; fail belirlenen miktarı tebliğden itibaren on gün içinde öderse kamu davası açılmaz (TCK m.75).
Hakaret suçunun cezası nedir?
Temel ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.125/1). Kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç ve kanaatler nedeniyle veya kutsal değerlerden bahisle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz; hakaretin alenen işlenmesi cezayı altıda bir oranında artırır (TCK m.125/3-4).
Karşılıklı hakarette ceza verilir mi?
Mahkeme, olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir (TCK m.129/3). Yargıtay, ilk hakareti eden sanığın da olayın mahiyetine göre bu indirimden yararlanabileceğini kabul etmektedir.
Hakaret suçuna ilişkin şikâyet, önödeme ve yargılama süreçleri büromuzun Ceza Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- Ticari Hayatta Şantaj Suçu (TCK m.107): Unsurları, İhbar ve İfşa Tehdidi, Tehdit ve Yağmadan Farkı
- İşyerinde Mobbing (Psikolojik Taciz) ve Manevi Tazminat
- Gazetecilikte Adil Yargılanma Hakkı ve Basın Özgürlüğü: Tutuklama, Haber Kaynağı, Erişim Engeli, AYM ve AİHM
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu: Yetkili Makama Yapılmayan Suç İsnadı, Başkası Polise Bildirse de İftira Değildir
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ceza davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ceza Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158/1-f): Bilişim Sistemleri ve Banka Aracılığıyla, Hırsızlıktan Farkı ve Cezası
- Kasten Yaralama Suçu (TCK m.86): Basit ve Nitelikli Hâller, Şikâyet, Uzlaşma ve Ceza
- Kasten Yaralamada Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa (TCK 29, 25): İndirim, İlk Haksız Hareket, Kavga, Sınır Aşımı
- Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m.87): Kemik Kırığı, Hayati Tehlike ve Ceza Artırımı
Anahtar kavramlar: hakaret suçu · sosyal medyada hakaret · mesajla hakaret · internette hakaret · facebook hakaret · aleniyet · TCK 125 · TCK 126 · TCK 127 · TCK 128 · TCK 129 · TCK 131 · TCK 73 şikâyet süresi · hakaret şikâyet süresi iki yıl · TCK 75 önödeme · hakaret önödeme
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Hakaret Suçu ve Sosyal Medyada Hakaret: Unsurlar, Aleniyet, Şikâyet Süresi, Önödeme ve Yargıtay Ölçütleri”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-08, https://capar.av.tr/makale/hakaret-sucu-ve-sosyal-medyada-hakaret

























