Son gözden geçirme:
Gazetecilikte Adil Yargılanma Hakkı ve Basın Özgürlüğü: Tutuklama, Haber Kaynağı, Erişim Engeli, AYM ve AİHM
Seslendirme tarayıcınızın ses motoruyla yapılır.
Kısa cevap: Gazetecinin haberi, yorumu veya röportajı tek başına suç delili sayılamaz; tutuklama ancak kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerle ve ölçülülük denetiminden geçerek verilebilir. Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yalnızca yayımlanmış yazılara dayanan tutuklamaları kişi özgürlüğü ve basın özgürlüğü ihlali saymış; Yargıtay da basın suçlarında kolektif cezalandırmayı reddetmiştir. Gazeteci haber kaynağını açıklamaya zorlanamaz ve soruşturmayı haber verme sınırları içinde haberleştirmek suç değildir.
Gazetecilerin yargılanmasında adil yargılanma hakkı ve basın özgürlüğü: Anayasa m.26 ve m.28, 5187 sayılı Basın Kanunu (haber kaynağı m.12, dava açma süreleri m.26, internet haber siteleri ve basın kartı), 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.7/2 (propaganda), TCK m.217/A dezenformasyon suçu ve AYM ret kararı, soruşturmanın gizliliği (TCK m.285, CMK m.157), tutuklama ve somut delil şartı (CMK m.100-102), dosyaya erişim kısıtlaması (CMK m.153), duruşmaların aleniyeti, 5651 sayılı Kanun m.8/A ve iptal edilen m.9, 7590 sayılı Kanunla Siber Güvenlik Başkanlığı, yeniden yargılama (6216 m.50, CMK m.311), AYM ve AİHM başvuru süreleri; doğrulanmış Anayasa Mahkemesi, AİHM ve Yargıtay kararlarıyla.
Gazetecilikte adil yargılanma hakkı ve basın özgürlüğü rehberi; Anayasa’daki basın hürriyeti güvenceleri, haber kaynağının korunması (5187 sayılı Basın Kanunu m.12), basın suçlarında dava açma süreleri (5187 sayılı Basın Kanunu m.26), internet haber siteleri ve basın kartı, erişim engeli ve iptal edilen 5651 sayılı Kanun m.9, TCK m.217/A dezenformasyon suçu, terör örgütü propagandası (3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.7/2), soruşturmanın gizliliği (TCK m.285), gazetecilerin tutuklanması (CMK m.100), dosyaya erişim kısıtlaması (CMK m.153), duruşmaların aleniyeti, AYM bireysel başvuru ve AİHM başvurusu ile doğrulanmış Anayasa Mahkemesi, AİHM ve Yargıtay kararları.
Normatif Çerçeve: Anayasa, AİHS ve Basın Mevzuatı
Gazetecinin yargılandığı dosyada ifade ve basın özgürlüğü ile adil yargılanma hakkı iç içe geçer. Gözaltı, tutuklama, arama veya erişim engeli gibi bir tedbir aynı zamanda basın özgürlüğüne müdahale olduğundan, örneğin tutuklama gerekçesi hem kişi özgürlüğü hem de basın özgürlüğü yönünden ayrı ayrı denetlenir.
Anayasa
Temel hakların sınırlandırılmasında genel ölçü Anayasa m.13’tür: sınırlama ancak kanunla, Anayasa’da gösterilen sebeplere bağlı olarak, hakkın özüne dokunmadan ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde yapılabilir. Anayasa m.26 düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini, resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir alma ve verme serbestliğiyle birlikte güvenceye alır; basının özel konumu ise aşağıdaki hükümde düzenlenmiştir. Süreli ve süresiz yayın hakkı ile basın araçlarının korunması Anayasa m.29-30’da yer alır: kanuna uygun kurulmuş basımevi ve basın araçları “suç aleti” olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez, işletilmekten alıkonulamaz.
“Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz. … Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır. Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır. … Yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için, kanunla belirtilecek sınırlar içinde, hakim tarafından verilen kararlar saklı kalmak üzere, olaylar hakkında yayım yasağı konamaz.”
Yargılama güvenceleri bakımından Anayasa m.19 (tutuklama için “kuvvetli belirti”, makul sürede yargılanma ve serbest bırakılmayı isteme hakkı), Anayasa m.36 (adil yargılanma hakkı) ve Anayasa m.38 (suç ve cezaların kanuniliği, masumiyet karinesi, hukuka aykırı delil yasağı) esas alınır.
AİHS, MSHS ve milletlerarası andlaşmaların önceliği
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) kişi özgürlüğüne ilişkin beşinci, adil yargılanmaya ilişkin altıncı ve ifade özgürlüğüne ilişkin onuncu maddeleri gazeteci davalarının temel ölçütleridir; on sekizinci madde ise hak sınırlamalarının Sözleşme’de öngörülmeyen amaçlarla kullanılmasını yasaklar. Benzer güvenceler Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nde de yer alır. Anayasa m.90/5 uyarınca temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların çatışması hâlinde andlaşma hükümleri esas alınır; bu nedenle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadı, ceza normlarının yorumunda doğrudan bir ölçü işlevi görür.
5187 sayılı Basın Kanunu
13.10.2022 tarihli 7418 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana Basın Kanunu yalnız basılmış eserleri değil, internet haber sitelerini de kapsar (5187 sayılı Basın Kanunu m.1-2). İnternet haber sitesi, belirli aralıklarla haber veya yorum niteliğinde yazılı, görsel veya işitsel içerik sunmak üzere kurulan ve işletilen süreli yayındır. Bu değişikliğin en önemli sonucu, aşağıda açıklanan kısa dava açma sürelerinin internet haber siteleri için de uygulanmasıdır.
“Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir.”
Basın yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur; süreli yayınlarda kural olarak eser sahibi sorumludur, sorumlu müdür ve ona bağlı yetkililer ancak eser sahibinin belli olmaması veya yurt dışında bulunması gibi Kanun’da sayılan hâllerde sorumlu olur (5187 sayılı Basın Kanunu m.11). Düzeltme ve cevap metni yayımdan itibaren iki ay içinde gönderilir; günlük süreli yayınlarda en geç üç gün, internet haber sitelerinde en geç bir gün içinde URL bağlantısı sağlanarak yayımlanmalıdır, aksi hâlde sulh ceza hâkimine başvurulabilir (5187 sayılı Basın Kanunu m.14).
Aynı değişiklikle basın kartı da kanuni zemine taşınmıştır: kart, İletişim Başkanlığına yapılan başvuru üzerine verilen resmî nitelikte bir kimlik belgesidir; kart alabilmenin şartları arasında terör suçlarından hüküm giymemiş olmak da vardır ve basın ahlak esaslarına aykırılık hâlinde Basın Kartı Komisyonu uyarı veya iptal kararı verebilir (5187 sayılı Basın Kanunu ek m.1-6). Ayrıntılar 10.04.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Basın Kartı Yönetmeliği’ndedir. Kanun gazetecilik faaliyetini veya süreli yayın çıkarmayı basın kartı sahibi olma şartına bağlamamıştır.
İnternet ve yayıncılık mevzuatı
İnternet içerikleri bakımından temel düzenleme 5651 sayılı Kanun’dur. Kanun’un güncel metninde “Başkan” ve “Başkanlık”, 24.07.2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanun’la Siber Güvenlik Başkanı ve Siber Güvenlik Başkanlığı olarak tanımlanmış (5651 sayılı Kanun m.2), böylece Kanun’daki idari erişim engeli yetkileri bu kuruma geçmiştir. Radyo ve televizyonda kriz dönemlerinde de ifade ve haber alma özgürlüğü esastır; ancak millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı veya kamu düzeninin ciddi biçimde bozulmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı ya da bakan geçici yayın yasağı getirebilir; bu kararlara karşı doğrudan Danıştayda iptal davası açılır (6112 sayılı Kanun m.7).
Basın Özgürlüğünün Kapsamı ve Sınırları
Basın özgürlüğü, toplumu ilgilendiren konularda bilgi ve fikir aktarma hakkını korur; AİHM ve Anayasa Mahkemesi içtihadında basın, kamu adına denetim yapan bir “bekçi köpeği” olarak görülür. Korumanın yoğunluğu, ifadenin kamusal tartışmaya katkısıyla doğru orantılıdır: siyasetçilere, kamu görevlilerine ve yargının işleyişine ilişkin haber ve eleştiriler en geniş korumayı görür; kamusal bir ilgiye karşılık gelmeyen özel hayat haberlerinde koruma daralır.
Olgu–değer yargısı ayrımı: olgu iddiaları ispatlanabilir, değer yargıları ispatlanamaz; ancak değer yargısının da yeterli bir olgusal temeli olmalıdır. İyiniyet ve özen: AİHM’e göre gazetecilere tanınan koruma, iyiniyetle ve doğru bir olgusal temele dayanarak, gazetecilik etiğine uygun “güvenilir ve kesin” bilgi sunmaları şartına bağlıdır (Bédat/İsviçre [BD], B. No. 56925/08, 29.03.2016, § 58). Haber verme hakkının ölçütleri: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, basın yoluyla kişilik haklarına saldırı davalarında yayının gerçek olmasını, kamu yararı ve toplumsal ilginin bulunmasını, konunun güncelliğini ve öz ile biçim arasındaki dengenin korunmasını arar; haber bu kurallardan birine ters düşerse kamu yararı ile kişilik hakları arasındaki denge bozulur. Genel Kurul, başka gazeteden aynen alıntının sorumluluğu tek başına kaldırmadığına ilişkin direnme kararını yerinde bulmuştur (Yargıtay HGK, 2017/1361 E., 2017/1447 K., 29.11.2017).
Caydırıcı etki (chilling effect), gazetecilere yönelik ağır yaptırımların bütün basını otosansüre itebileceği düşüncesidir; bu nedenle yaptırımın ağırlığı ölçülülük değerlendirmesinin parçasıdır ve AİHM’e göre mahkûmiyetin kendisi bazen cezanın hafifliğinden daha önemlidir (aynı karar, § 79). Önleyici tedbirler (yayın yasağı, toplatma, erişim engeli) ise Anayasa’da özel olarak sınırlanmıştır: olaylar hakkında yayım yasağı ancak yargılama görevinin amacına uygun olarak, kanunla belirtilen sınırlar içinde hâkim kararıyla konabilir.
Gazetecilerin En Sık Yargılandığı Suçlar
Terör örgütü propagandası ve örgüt suçları
Gazetecilere en sık yöneltilen suçlama Terörle Mücadele Kanunu’ndaki propaganda suçudur. 2013’teki değişiklikle suçun tanımına şiddet yöntemlerini meşru gösterme, övme veya teşvik etme unsuru eklenmiş; 17.10.2019 tarihli 7188 sayılı Kanun’la da habercilik ve eleştiriye ilişkin açık bir cümle getirilmiştir.
“Terör örgütünün; cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca, basın ve yayın organlarının suçun işlenmesine iştirak etmemiş olan yayın sorumluları hakkında da bin günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. … Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”
Terör örgütlerinin şiddet yöntemlerini meşru gösteren, öven veya bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden bildiri veya açıklamalarını basmak ya da yayınlamak ayrıca suçtur (3713 sayılı Kanun m.6/2); bu hüküm örgüt mensuplarıyla yapılan röportajlarda belirleyici olur. Örgüt üyeliği (TCK m.314) ve hiyerarşik yapıya dâhil olmadan örgüte bilerek ve isteyerek yardım (TCK m.220/7) suçlamaları ise çoğunlukla gazetenin yayın politikası, haber kaynaklarıyla görüşmeler veya sosyal medya paylaşımları üzerinden kurulur. Yargıtay’ın bu suçlamalara ilişkin ölçütleri aşağıdaki karar bölümündedir.
Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (TCK m.217/A)
13.10.2022 tarihli 7418 sayılı Kanun’la eklenen ve kamuoyunda “dezenformasyon suçu” olarak anılan hüküm, haber içerikleri bakımından en çok tartışılan düzenlemelerden biridir.
“(1) Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. (2) Fail, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır.”
Anayasa Mahkemesi iptal istemini altı üyenin karşıoyuyla, oyçokluğuyla reddetmiştir (Anayasa Mahkemesi, E.2022/129, K.2023/189, 08.11.2023; RG 23.02.2024). Ret gerekçesi savunma bakımından önemli sınırlar içerir: Mahkemeye göre bilginin kamu barışını bozmaya elverişliliği suçun maddi unsurudur ve delil ve olgularla ortaya konulmalıdır; suç ancak gerçeğe aykırı olduğu fail tarafından bilinen bir bilginin sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratma saikiyle yayılması hâlinde oluşur. Doğruluğu tartışmalı bir iddiayı kaynağını göstererek aktaran gazeteci bakımından bilme unsuru ve özel saik bu nedenle ayrıca tartışılmalıdır.
Gizlilik, yargıyı etkileme ve devlet sırları
Soruşturmanın gizliliğinin ihlali aşağıda ayrıca ele alınmıştır. Görülmekte olan bir davada veya soruşturmada hukuka aykırı karar ya da işlem veya gerçeğe aykırı beyan sağlamak amacıyla yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemek için alenen beyanda bulunmak “adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs” suçudur ve adli para cezası gerektirir (TCK m.288); suç bu özel amacı aradığından, bir davayı haberleştirmek veya eleştirmek tek başına bu kapsama girmez. Devletin güvenliği veya siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklamak beş yıldan on yıla kadar, aynı bilgileri casusluk maksadıyla açıklamak müebbet hapis cezası gerektirir (TCK m.329-330). Burada bilginin gerçekten gizli olup olmadığı, daha önce kamuoyuna yansıyıp yansımadığı ve casusluk maksadının somut olgularla gösterilip gösterilemediği belirleyicidir.
Hakaret ve Cumhurbaşkanına hakaret
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK m.125/3-a); Cumhurbaşkanına hakarette ise kovuşturma Adalet Bakanının iznine bağlıdır (TCK m.299). Eleştiri ile hakaret ayrımı için İlgili Makaleler bölümündeki yazımıza bakılabilir.
Tutuklama ve Uzun Tutukluluk: Haber Suç Delili Olabilir mi?
Gazeteci davalarında en ağır müdahale çoğu zaman tutuklamadır. Anayasa Mahkemesi ve AİHM iki aşamalı denetim yapar: önce kuvvetli belirti ve tutuklama nedeni bulunup bulunmadığı, sonra tedbirin basın özgürlüğüne ölçülü bir müdahale olup olmadığı.
“(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.”
“Somut deliller” ifadesi 2014’te “olgular” ibaresinin yerine konulmuştur. Tutuklama, tutukluluğun devamı veya tahliye isteminin reddi kararlarında kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilmelidir (CMK m.101/2); matbu gerekçeler bu şartı karşılamaz. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde tutukluluk en çok iki yıldır; zorunlu hâllerde uzatılabilir, ancak uzatma süresi toplam üç yılı, terör suçlarında ve Kanun’da sayılan devlet güvenliğine karşı suçlarda beş yılı geçemez; bu suçlarda soruşturma evresindeki tutukluluk en çok bir yıl altı aydır ve altı ay daha uzatılabilir (CMK m.102).
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bir gazetenin genel yayın yönetmeni ile Ankara temsilcisinin tutuklanmasında, tutuklamaya esas alınan temel olgunun iki haberin yayımlanması olduğunu, bu haberler dışında somut delil gösterilmediğini, benzer bir haberin aylar önce başka bir gazetede yayımlandığını ve soruşturmanın başlamasından yaklaşık altı ay sonra tutuklamaya başvurulmasının gerekliliğinin açıklanamadığını tespit ederek kişi özgürlüğü ile ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Erdem Gül ve Can Dündar [GK], B. No: 2015/18567, 25.02.2016; aşağıdaki ilke kutusunda). Buna karşılık Mahkeme, makale, röportaj ve paylaşımları nedeniyle tutuklanan bir araştırmacı gazetecinin başvurusunu açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez ilan etmiş (Ahmet Şık [GK], B. No: 2017/5375, 02.05.2019); AİHM ise aynı tutuklama hakkında, dayanak yapılan yazıların kamusal tartışmaya katkı sunduğunu, şiddete teşvik içermediğini ve makul şüphe oluşturmadığını belirterek Sözleşme’nin beşinci maddesinin birinci fıkrasının oybirliğiyle, onuncu maddesinin oyçokluğuyla ihlal edildiğine hükmetmiştir (Şık/Türkiye (No. 2), B. No. 36493/17, 24.11.2020).
Devlet sırlarına ilişkin haberlerde de ölçülülük ayrıca değerlendirilir. AİHM, Libya’daki askerî harekâta ilişkin altı yazısı nedeniyle yaklaşık beş ay tutuklu kalan bir gazeteci hakkında, yazılardan yalnız birinin gizli bilgi (harekâtı yönetecek komutanın kimliği) içerdiğini ve bunun ulusal güvenliğe ciddi zarar verebileceğini kabul etmekle birlikte, tutuklamanın aşırı ve caydırıcı bir tedbir olduğu gerekçesiyle onuncu maddenin ihlaline oybirliğiyle karar vermiştir; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu ise 2022’de ihlal bulunmadığı sonucuna varmıştı (Müyesser Uğur/Türkiye, B. No. 45738/22, 06.10.2026; Daire kararı henüz kesinleşmemiştir).
Adil Yargılanma Hakkının Gazetecilere Özgü Görünümleri
Kanunilik, bağımsız ve tarafsız mahkeme
Ceza normunun gazetecilik faaliyetine uygulanması öngörülebilir olmalıdır. AİHM Büyük Dairesi, sivil toplum faaliyetlerinin ağır bir suçun maddi unsuru sayılmasını ve başkalarının şiddet eylemlerinden doğrudan katılım veya kışkırtma olmaksızın sorumluluk yüklenmesini öngörülemez bir genişletme saymış, müdahalenin “kanunla öngörülmüş” olmadığını ve ağır bir caydırıcı etki doğurduğunu belirtmiş; yargılamadaki ciddi eksikliklerin mahkemelerin bağımsızlık ve tarafsızlık güvencelerini etkilediğini kabul ederek altıncı maddenin birinci fıkrasının da ihlal edildiğine 15–2 oyla karar vermiştir (Kavala/Türkiye (No. 2) [BD], B. No. 2170/24, 25.08.2026). Karar bir insan hakları savunucusuna ilişkin olsa da “yayın politikası” üzerinden kurulan örgüt suçlamaları bakımından yol göstericidir.
Silahların eşitliği ve dosyaya erişim kısıtlaması
Soruşturma dosyasına erişim, tutuklamaya etkili biçimde itiraz edebilmenin ön şartıdır. Kısıtlama yalnız Kanun’da sayılan suçlarda verilebilir; terör ve devlet sırlarına ilişkin suçlar listede yer aldığından gazeteci dosyalarında sık görülür.
“(2) Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Bu karar ancak aşağıda sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir: … (3) Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanaklar hakkında, ikinci fıkra hükmü uygulanmaz. (4) Müdafi, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir.”
Kısıtlama, tutuklamaya dayanak delillere erişimi tamamen engelleyecek biçimde uygulanmamalıdır. Bununla birlikte her kısıtlama otomatik olarak ihlal sonucu doğurmaz: Anayasa Mahkemesine göre ifade alınırken suçlamaya ilişkin temel deliller kişiye açıklanmış ve tutukluluğa itirazda bu delillere değinilebilmişse, dosyada salt kısıtlama kararının bulunması ihlal oluşturmaz; Mahkeme bu nedenle yukarıda anılan Erdem Gül ve Can Dündar kararında dosyaya erişime ilişkin şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur. İtiraz dilekçesinde bu yüzden hangi delile ulaşılamadığı ve bunun savunmayı nasıl etkilediği somut olarak gösterilmelidir.
Duruşmaların aleniyeti ve izleme hakkı
Duruşma herkese açıktır; genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde duruşmanın bir kısmı veya tamamı kapalı yapılabilir ve gerekçeli karar ile hüküm açık duruşmada açıklanır (CMK m.182). Gazeteciler açık duruşmayı izleyip haberleştirebilir; ancak adliye binası içinde ve duruşma başladıktan sonra salonda sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil olanağı sağlayan aletler kullanılamaz (CMK m.183). Kapalı duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal etmek suçtur (TCK m.285/3).
Soruşturmanın gizliliği ile habercilik dengesi
Kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir (CMK m.157). Ancak bu genel gizlilik soruşturmanın haberleştirilmesini yasaklamaz; ceza sorumluluğu yalnız aşağıdaki özel şartlarla doğar.
“(1) Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun oluşabilmesi için; a) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle, suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının veya haberleşmenin gizliliğinin ya da özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi, b) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğine ilişkin olarak yapılan açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması, gerekir. … (6) Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz.”
AİHM Büyük Dairesi, gizli soruşturma tutanaklarını ve şüphelinin sorgu hâkimine yazdığı mektupları sansasyonel bir dille yayımlayan gazeteciye verilen para cezasını Sözleşme’ye uygun bulmuş; bilginin elde ediliş biçimini, yayının içeriğini, kamusal tartışmaya katkısını, yargılamayı etkileme riskini, şüphelinin özel hayatını ve yaptırımın ölçülülüğünü ölçüt olarak saymıştır (Bédat/İsviçre [BD], B. No. 56925/08, 29.03.2016).
Masumiyet karinesi, hukuka aykırı delil ve makul süre
Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz ve kanuna aykırı elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38). Masumiyet karinesi hem yargılanan gazeteci hem de haberin konusu kişiler için geçerlidir: soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması cezalandırılır (TCK m.285/5). Makul sürede yargılanma ise hem tutukluluk hem de yargılamanın bütünü için ayrı bir güvencedir.
Haber Kaynağının Korunması, Arama ve Dijital Materyal
Haber kaynağının gizliliği basın özgürlüğünün temel koşullarındandır: kaynaklar korunmazsa kamuyu ilgilendiren bilgiler basına ulaşmaz. Türk hukukunda bu güvence açık bir kanun hükmüne bağlanmıştır.
“Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dahil her türlü haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz.”
Gazeteci ifadesinde veya tanıklığında kaynağı sorulduğunda bu hakkı kullanabilir; kaynağın açıklanmaması aleyhe delil sayılamaz. Güvencenin dolanılmaması da önemlidir: gazetecinin bilgisayarına, telefonuna veya yayın kuruluşunun sunucularına el konulması, kaynağın kimliğini ortaya çıkarmaya elverişli olduğundan haber kaynağı korumasına dolaylı bir müdahaledir.
Bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koyma, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığına ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmamasına bağlıdır; karar kural olarak hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından verilir ve savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; el koyma sırasında bütün verilerin yedeği alınır ve bir kopyası şüpheliye veya vekiline verilir (CMK m.134). Aramanın kapsamı kararda suçlamayla sınırlı tutulmalıdır. Basılmış eserlerden ise soruşturma için sübut vasıtası olarak en fazla üç adede el konulabilir; tamamına el koyma yalnız Kanun’da sayılan suçlarda hâkim kararıyla mümkündür (5187 sayılı Basın Kanunu m.25).
Erişim Engeli, İçerik Çıkarma ve Yayın Yasakları
İnternet haber sitelerine yönelik müdahalelerin en yaygın biçimi erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılmasıdır. 5651 sayılı Kanun haber içerikleri bakımından başlıca üç yol öngörüyordu; bunlardan biri artık yürürlükte değildir.
Katalog suçlar: İçeriği müstehcenlik, çocukların cinsel istismarı, intihara yönlendirme veya kumar gibi Kanun’da sayılan suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe bulunan yayınlarda soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme karar verir ve bu koruma tedbirine CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir (5651 sayılı Kanun m.8). Erişim engeli kural olarak ihlale ilişkin içerik (URL) bazında verilir; sitenin tümüne erişimin engellenmesi ancak bu yolla ihlalin önlenemediği durumlarda mümkündür.
Gecikmesinde sakınca bulunan hâller: Yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlık sebeplerinden birine dayanılarak hâkim ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhurbaşkanlığının veya ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verebilir; Başkanın kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur, hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse kendiliğinden kalkar (5651 sayılı Kanun m.8/A). Haber içeriklerinde gerekçe, önlenen somut tehlikeyi ve engelin neden URL bazında sınırlı tutulamadığını göstermelidir; itirazda haberin kamu yararı, olgusal temeli ve engelin süresizliği ileri sürülmelidir.
Kişilik haklarına dayalı erişim engeli: Haberlere yönelik engellerin büyük kısmı bu yola dayanıyordu. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, internet haber sitelerindeki 129 habere erişimin engellenmesine ilişkin pilot kararında ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit edip keyfiyeti Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmiş (Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve diğerleri [GK], B. No: 2018/14884, 27.10.2021; aşağıdaki ilke kutusunda), ardından maddeyi bütünüyle iptal ederek iptalin Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir (Anayasa Mahkemesi, E.2020/76, K.2023/172, 11.10.2023; RG 10.01.2024). İptal 10.10.2024’te yürürlüğe girmiş; 25.10.2026 itibarıyla Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki metinde madde “iptal” olarak yer almakta ve yerine yeni bir düzenleme bulunmamaktadır (5651 sayılı Kanun m.9). Özel hayatın gizliliği nedeniyle erişim engeli ise ayrı bir hükümle yürürlüktedir (5651 sayılı Kanun m.9/A).
Anayasa Mahkemesi, AİHM ve Yargıtay Kararları
Yalnız haberlere dayanan tutuklama kişi özgürlüğünü ve basın özgürlüğünü ihlal eder
“isnat edilen suçlamalara temel olarak gösterilen tek olgunun başvuruya konu haberlerin yayımlanması olduğu gözetildiğinde hukukilik şartını sağlamayan tutuklama gibi ağır bir tedbir, ifade ve basın özgürlükleri bakımından demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü bir müdahale olarak kabul edilemez. … Başvuru konusu olayda tutuklama gerekçelerinde, yayımlanan haberler dışında herhangi bir somut olgu ortaya konulmadan ve tutuklamanın gerekliliğine ilişkin gerekçeler belirtilmeden başvurucuların tutuklanmış olmasının ifade ve basın özgürlüklerine yönelik caydırıcı bir etki doğurabileceği de açıktır.”
Gazetecilik faaliyetinin olağan akışındaki eylemler makul şüphe oluşturmaz
“Herhangi bir suçlayıcı içeriğin tamamen yokluğu göz önüne alınırsa, haklarında daha sonra ceza yargılamaları başlatılan kamuya mal olmuş kişilerle Mehmet Murat Sabuncu ve Akın Atalay’ın yapmış olduğu telefon görüşmeleri, gazetecilik faaliyetinin olağan akışına uygun eylemler olup başvuranların suçlandıkları ceza suçlarını işlediklerine dair makul şüphe için gerekçe olarak nitelendirilemez. … Mahkeme’nin kanaatine göre, ceza hukukunun bu tür bir yorumlaması yalnızca umumi özgürlükleri tanıyan iç mevzuatla uyuşmasını güçleştirmemekte aynı zamanda Hükümet ve resmi makamlar tarafından savunulan görüşlerle ters düşen bir görüş ifade eden herhangi bir kişinin bir terörist olarak veya teröristlere yardım eden bir kişi olarak nitelendirilmesiyle sonuçlanarak Sözleşme sistemine karşı büyük bir risk teşkil etmiştir.”
Bir gazetenin yazar ve yöneticilerinin tutuklanmasına ilişkin bu kararda AİHM ihlali, Anayasa Mahkemesinin daha önce ihlal kararı verdiği iki başvurucu dışındakiler bakımından tespit etmiş; on sekizinci madde yönünden ise ihlal bulmamıştır.
Basın suçlarında kolektif sorumluluk yoktur; yardım suçu doğrudan kast ister
“Fakat bu himaye demokrasilerde hiçbir zaman fikrin cezalandırılmasına da hak vermez. … 5237 sayılı TCK’da olduğu gibi, basın kanunu kapsamında süreli ve süresiz yayınlar nedeniyle işlendiği iddia edilen suçlar bakımından objektif sorumluluk ilkesine yer verilmemiştir. Bu yayınlardan dolayı eser sahibinin ve koşulları varsa genel yayın yetkililerinin doğrudan sorumlulukları söz konusudur. Basın suçları nedeniyle kollektif cezalandırma anlayışı benimsenmemiştir.”
Daire, yardım suçunun doğrudan kast ve özel kastla işlenebileceğini; eser sahibi veya genel yayın yönetmeni olmayan sanıkların örgüte yardım amacıyla hareket ettiklerine dair her türlü şüpheden uzak somut delil bulunmadan mahkûmiyet kurulamayacağını belirtmiş, Anayasa Mahkemesinin sanıklardan biri hakkındaki ihlal kararının bağlayıcılığını da vurgulamıştır. Buna karşılık bir sanığın silahlı eylem sırasında eylemcilerle telefonla görüşüp şiddet yöntemlerini meşru gösteren açıklamalarını yayımlamasının 3713 sayılı Kanun m.6/2’deki suçun unsurlarını oluşturabileceğini değerlendirmiştir. Daire o tarihte internet yayınlarını Basın Kanunu dışında görüyordu; 7418 sayılı Kanun’la bu durum internet haber siteleri için değişmiştir.
Propaganda suçu, şiddet yöntemlerinin meşru gösterilmesini veya övülmesini gerektirir
“Terör örgütü propagandası yapma suçunun oluşması için; terör örgütü ile ilgili bir öğretinin, düşüncenin veya inancın başkalarına tanıtılması, benimsetilmesi ya da yayılması amacıyla yapılmasının yanında terör örgütünün cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, bu yöntemleri övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde yapılması gerekmektedir.”
Daire, mahkûmiyete esas alınan paylaşımların şiddet yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek nitelikte olmadığını belirterek beraat yerine mahkûmiyet kurulmasını hukuka aykırı bulmuş ve hükmü oybirliğiyle bozmuştur.
Soruşturmanın haber verme sınırları içinde haberleştirilmesi suç değildir
“Maddenin 6. fıkrasındaki, “Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz.” hükmü ile de açıkça vurgulandığı üzere, bu suçla basın özgürlüğü ortadan kaldırılmamış, sadece sınırlandırılmıştır. Maddenin gerekçesinde de; kişilerin masumiyet karinesinden yararlanma hakkını ihlal etmemek, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını engellememek ve özel hayatın veya haberleşmenin gizliliğini ihlal etmemek kaydıyla, soruşturma evresindeki işlem içeriklerinin haber konusu yapılmasının haber verme hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.”
Olayda soruşturma dosyasına ilişkin bilgilerin basına verildiği ve haberleştirildiği iddia edilmişti. Daire, ihbarcı üzerinde baskı yaratmaya veya maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olmayan genel bilgilerin haber verme sınırları içinde haberleştirildiğini kabul eden yerel mahkeme kararını isabetli bulmuştur.
Kişilik haklarına dayalı erişim engeli düzenlemesi yapısal sorun doğuruyordu (pilot karar)
“ihlal, ifade ve basın özgürlüklerinin korunmasına ilişkin temel güvencelere sahip olmaması nedeniyle doğrudan kanundan kaynaklanmaktadır. … Dolayısıyla ihlalin ve sonuçlarının giderilebilmesi ve benzeri yeni ihlallerin önüne geçilebilmesi için ihlale yol açan kanun hükmünün gözden geçirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.”
Mahkeme, iptalden önceki 5651 sayılı Kanun m.9’daki usulün karşı tarafı bulunmayan, duruşmasız ve süresiz sonuç doğuran bir yol olduğunu, bu nedenle yalnız kişilik haklarının ihlalinin ilk bakışta (prima facie) anlaşıldığı istisnai durumlarla sınırlı uygulanması gerektiğini ve sulh ceza hâkimliklerinin bu sınıra uymadığını tespit etmiştir. Benzer başvuruların incelenmesi bir yıl ertelenmiş, yeniden yargılama ve manevi tazminata hükmedilmiştir.
AYM ve AİHM Kararlarının Uygulanması: Yeniden Yargılama
Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenleri de belirler.
“(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”
Anayasa Mahkemesi pilot kararında, ihlal kararına bağlı yeniden yargılamada derece mahkemesinin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul konusunda takdir yetkisi bulunmadığını; ilgilinin talebi beklenmeksizin ihlale yol açan kararın ortadan kaldırılması ve ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Gazeteci dosyalarında bu; tutukluluğun sona erdirilmesi, erişim engelinin kaldırılması veya mahkûmiyetin ortadan kaldırılması anlamına gelebilir.
Ceza hükmünün Sözleşme’nin ihlali suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının AİHM’in kesinleşmiş kararıyla tespiti ile dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon üzerine verilen düşme kararı yargılamanın yenilenmesi sebebidir; talep AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m.311/1-f). AİHM kararlarının infazı Sözleşme’nin kırk altıncı maddesi uyarınca Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin denetimindedir; Komite, kararın uygulanmadığı kanısındaysa AİHM önünde “ihlal davası” başlatabilir. Kavala (No. 2) kararında Büyük Daire, ihlal davası sonucunda verilen karar dâhil önceki kararların uygulanmamasını dikkate alarak başvurucunun en kısa sürede serbest bırakılmasına, mahkûmiyetinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ve genel tedbirler alınmasına hükmetmiştir.
Uygulama Rehberi: Gözaltından AİHM’e
Gözaltı ve ifade
Gözaltı, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve suç şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır; süre kural olarak yirmi dört saati geçemez, toplu suçlarda Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılabilir (CMK m.91). İfadede susma hakkı ve şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı hatırlatılır (CMK m.147). Gazeteci, haberin hangi kamusal tartışmaya ilişkin olduğunu ve hangi belgelere dayandığını kaynağını açıklamadan izah edebilir.
Tutuklamaya ve kısıtlama kararına itiraz
Tutuklama kararlarına (CMK m.101/5) ve dosyaya erişimi kısıtlayan karar gibi diğer hâkim kararlarına (CMK m.267) itiraz edilebilir. İtiraz süresi, 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır; sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarına yapılan itirazları asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK m.268). Şüpheli veya sanık her aşamada salıverilmesini isteyebilir (CMK m.104); soruşturma evresinde tutukluluk en geç otuzar günlük sürelerle incelenir (CMK m.108). İtirazda her yayının neden haber verme veya eleştiri sınırında kaldığı ve adli kontrolün neden yeterli olduğu somut olarak gösterilmelidir.
Basın suçlarında dava açma süresi
“Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen veya bu Kanunda öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur. Bu süreler basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten, internet haber siteleri için ise habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlar. … Ancak bu süreler, Türk Ceza Kanununun dava zamanaşımına ilişkin maddesinde öngörülen süreleri aşamaz.”
Süre bir muhakeme şartıdır; süresinde açılmamış dava hakkında esasa girilemez. Şikâyete bağlı suçlarda süre, suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar; kamu davası izin veya karara bağlıysa izin için başvuru ile süre durur, ancak durma dört ayı geçemez. Bu davalar acele işlerden sayılır (5187 sayılı Basın Kanunu m.27). Yayının internet haber sitesinde mi yoksa sosyal medya hesabında mı yapıldığı bu nedenle ilk incelenmesi gereken usul sorusudur.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve tedbir
Anayasa’da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki bir hakkı kamu gücü tarafından ihlal edilen herkes, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine başvurabilir (Anayasa m.148/3). Başvuru, yolların tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır; haklı mazeret hâlinde mazeretin kalktığı tarihten itibaren on beş gün içinde başvurulabilir (6216 sayılı Kanun m.47/5). Bölümler temel hakların korunması için zorunlu gördükleri tedbirlere resen veya talep üzerine karar verebilir; tedbir verilirse esas karar en geç altı ay içinde verilmelidir (6216 sayılı Kanun m.49/5). Anayasa Mahkemesine göre tutuklama nedeniyle basın özgürlüğünün ihlal edildiği iddiası için yargılamanın tamamlanması beklenmez; tutuklamaya itiraz yolunun tüketilmesi yeterlidir (Erdem Gül ve Can Dündar kararı, § 58). Başvuru formunda kişi özgürlüğü ile basın özgürlüğü ihlalleri ayrı başlıklar hâlinde gösterilmelidir.
AİHM’e başvuru
AİHM’e başvuru süresi, 15 No’lu Protokol’le altı aydan dört aya indirilmiştir; yeni süre 01.02.2022’den sonra verilen kesin iç hukuk kararları için uygulanır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru kural olarak tüketilmesi gereken bir yoldur; AİHM Kavala (No. 2) kararında, bu yolun somut olayda açıkça aşırı uzaması nedeniyle başvurucunun sonucu beklememesini eleştirilemez bulmuştur. Bu istisnai değerlendirme genel bir kural değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gazeteci haber kaynağını açıklamaya zorlanabilir mi?
Hayır. Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dahil her türlü haber kaynağını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz; kaynağın açıklanmaması aleyhe delil sayılamaz.
Bir gazeteci yalnızca yazdığı haber nedeniyle tutuklanabilir mi?
Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir. Anayasa Mahkemesi ve AİHM, yayımlanan haberler dışında somut bir olgu gösterilmeden yapılan tutuklamaların kişi özgürlüğünü ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğine karar vermiştir.
Devam eden bir soruşturma hakkında haber yapmak suç mudur?
Kural olarak hayır. Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz (TCK m.285/6). Gizliliğin ihlali suçu için açıklamanın masumiyet karinesini, haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi ya da maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması gerekir.
Basın yoluyla işlenen suçlarda dava açma süresi ne kadardır?
Günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı aydır; süre internet haber sitelerinde habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlar ve dava zamanaşımı süresini aşamaz.
Habere erişim engeli kararına nasıl itiraz edilir?
Katalog suçlara ilişkin kararlara CMK hükümlerine göre (5651 sayılı Kanun m.8), kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m.268). Kişilik haklarına dayalı erişim engelini düzenleyen hüküm iptal edilmiş, iptal 10.10.2024’te yürürlüğe girmiştir. İtirazın reddinden sonra otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Anayasa Mahkemesine ve AİHM’e başvuru süreleri nedir?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m.47/5). AİHM’e başvuru süresi, 01.02.2022’den sonra verilen kesin iç hukuk kararları için dört aydır.
Gazetecilere yönelik soruşturma ve kovuşturmalar, tutukluluğa itiraz, erişim engeli ve bireysel başvuru süreçleri büromuzun Ceza Hukuku çalışma alanı kapsamındadır.
İlgili Makaleler
- Hakaret Suçu ve Sosyal Medyada Hakaret: Unsurlar, Aleniyet, Şikâyet Süresi, Önödeme ve Yargıtay Ölçütleri
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ve Adli Sicil: Şartlar, Denetim Süresi, Kaydın Silinmesi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanlarından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.
Yazar: Denizli ceza davası Avukat Bayram Can Çapar - ÇAPAR HUKUK
Bu konuda sorunuz varsa
Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.
Ceza Hukuku alanındaki diğer makaleler
- Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158/1-f): Bilişim Sistemleri ve Banka Aracılığıyla, Hırsızlıktan Farkı ve Cezası
- Kasten Yaralama Suçu (TCK m.86): Basit ve Nitelikli Hâller, Şikâyet, Uzlaşma ve Ceza
- Kasten Yaralamada Haksız Tahrik ve Meşru Müdafaa (TCK 29, 25): İndirim, İlk Haksız Hareket, Kavga, Sınır Aşımı
- Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m.87): Kemik Kırığı, Hayati Tehlike ve Ceza Artırımı
Anahtar kavramlar: gazetecilikte adil yargılanma hakkı · basın özgürlüğü · gazeteci tutuklama · gazetecilik faaliyeti suç delili · haber kaynağının gizliliği · Basın Kanunu 12 · Basın Kanunu 26 dava açma süresi · internet haber sitesi · basın kartı · TMK 7/2 terör örgütü propagandası · haber verme sınırları · TCK 217/A dezenformasyon · halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma · TCK 285 soruşturmanın gizliliği · TCK 288 adil yargılamayı etkileme · CMK 100 tutuklama
Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “Gazetecilikte Adil Yargılanma Hakkı ve Basın Özgürlüğü: Tutuklama, Haber Kaynağı, Erişim Engeli, AYM ve AİHM”, ÇAPAR Hukuk, 2026-10-25, https://capar.av.tr/makale/gazetecilikte-adil-yargilanma-hakki-ve-basin-ozgurlugu

























