İçeriğe geç
0258 241 55 54Görüşme Talep Et
TR EN
Yayın: · Güncelleme: · 16 dk okuma

Son gözden geçirme:

İşe İade Davası (Feshin Geçersizliği): Şartlar, Geçerli Sebep, Arabuluculuk, Süreler, İşe Başlatmama Tazminatı

Yazı boyutuTema

Kısa cevap: İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi geçerli bir sebep gösterilmeden ya da gösterilen sebep geçerli olmadan feshedildiğinde açtığı feshin geçersizliğinin tespiti davasıdır (4857 sayılı İş Kanunu m.18-21). Dava için işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Fesih geçersiz sayılır ve kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde başvuran işçi bir ay içinde işe başlatılmazsa, en az dört en çok sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ile en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir.

Kısaca

İş güvencesi kapsamındaki işçinin, iş sözleşmesinin geçerli bir sebep gösterilmeden veya gösterilen sebebin geçerli olmaması nedeniyle feshedilmesi hâlinde açacağı işe iade (feshin geçersizliğinin tespiti) davasının hukuki rejimi: 4857 sayılı İş Kanunu m.18-21 çerçevesinde otuz işçi ve altı aylık kıdem eşiği, belirsiz süreli sözleşme ve iş güvencesi kapsamı; işçinin yeterliliği/davranışı ile işletme, işyeri ve işin gereklerinden kaynaklanan geçerli sebep kavramı ve haklı sebepten farkı; işletmesel kararın tutarlılık, keyfilik ve ölçülülük denetimi ile feshin son çare (ultima ratio) olması ilkesi; m.19 uyarınca yazılı fesih bildirimi ve savunma alma zorunluluğu; 7036 sayılı Kanun m.3 gereği arabuluculuğun dava şartı olması, fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuru ve son tutanaktan itibaren iki haftalık dava süresi; m.20/2 uyarınca ispat yükünün işverende olması; feshin geçersizliği hâlinde işe başlatma zorunluluğu, on işgünlük başvuru, işe başlatmama tazminatı (dört ilâ sekiz aylık ücret) ve en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin güncel ve doğrulanmış kararları ile.

İşe iade davası, feshin geçersizliğinin tespiti, iş güvencesi kapsamı (otuz işçi ve altı aylık kıdem), belirsiz süreli iş sözleşmesi, geçerli sebep ile haklı sebep ayrımı, işçinin yeterliliği ve davranışından kaynaklanan sebepler, işletmenin ve işin gereklerinden kaynaklanan fesih, feshin son çare olması (ölçülülük) ilkesi, işletmesel kararın yargısal denetimi (tutarlılık, keyfilik, ölçülülük), yazılı fesih bildirimi ve savunma alma zorunluluğu, arabuluculuk dava şartı, hak düşürücü süreler, ispat yükü, işe başlatma, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti konularını kapsar.

İşe İade (Feshin Geçersizliği) Davası Nedir?

İşe iade davası, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ilâ 21. maddelerinde düzenlenen iş güvencesi hükümlerinden yararlanan bir işçinin, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işverence geçerli bir sebep gösterilmeden ya da gösterilen sebebin geçerli olmaması nedeniyle feshedilmesi hâlinde, feshin geçersizliğinin tespitini ve buna bağlı olarak işe iadesini talep ettiği davadır. Dava, adı işe “iade” olsa da hukuki niteliği itibarıyla bir feshin geçersizliğinin tespiti davasıdır; mahkeme feshi geçersiz sayar, işe iade ise bu tespitin kanuni sonucu olarak doğar.

İş güvencesinin amacı, ekonomik olarak zayıf konumdaki işçiyi işverenin keyfî ve sebepsiz fesihlerine karşı korumak; işverenin fesih yetkisini bir sebebe bağlayarak denetime tabi kılmaktır. Bu nedenle güvence kapsamındaki işçi bakımından fesih, artık serbest bir irade beyanı değil, geçerli bir sebebin varlığına ve yargısal denetime açık bir işlemdir. Fesih bildiriminde sebep gösterilmemesi ya da gösterilen sebebin gerçek dışı veya geçersiz olması, feshi geçersiz kılar.

İşe İade Davasının Şartları: Kimler Açabilir?

İşe iade davası açabilmek, işçinin iş güvencesi kapsamında bulunmasına bağlıdır. Kanun bu kapsamı üç temel ölçütle çizer: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde altı aylık kıdem şartı aranmaz.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1

“Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.”

Otuz işçi eşiği, kural olarak fesih bildiriminin yapıldığı andaki işçi sayısına göre belirlenir. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması hâlinde, işyerinde çalışan işçi sayısı bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre saptanır. Altı aylık kıdem ise aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmesiyle hesaplanır ve bu hesapta İş Kanunu m.66’daki çalışmadan sayılan süreler de dikkate alınır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre altı aylık sürenin, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihte dolmuş olması gerekir; sürenin bildirim önelleri sonunda dolacak olması güvenceden yararlanmak için yeterli değildir.

İş güvencesi kapsamı dışında kalanlar da açıkça belirlenmiştir: işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında 4857 sayılı Kanun m.18, 19 ve 21 ile 4857 sayılı Kanun m.25’in son fıkrası uygulanmaz. Belirli süreli sözleşmeyle çalışanlar da kural olarak bu güvenceden yararlanamaz. Bununla birlikte iş hukukunda istisna getiren ve kapsamı daraltan hükümlerin dar yorumlanması gerektiği kabul edilmektedir.

Geçerli Sebep Nedir? Haklı Sebepten Farkı

Geçerli sebep, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan ve iş ilişkisinin sürdürülmesini işveren açısından beklenmez kılan sebeplerdir. Geçerli sebep, İş Kanunu m.25’te düzenlenen ve derhal (bildirimsiz) feshi mümkün kılan haklı sebepten daha hafiftir. Haklı sebep, iş ilişkisini çekilmez hâle getiren ve sözleşmenin derhal sona erdirilmesini haklı kılan ağır bir olguya işaret ederken; geçerli sebep, süreli fesih yoluyla ve ihbar önelleri gözetilerek sözleşmenin sona erdirilmesini haklı gösteren, ağırlığı daha düşük bir sebeptir. Bir olgu haklı sebep düzeyine ulaşmasa bile geçerli sebep oluşturabilir.

Kanun, hangi hususların fesih için geçerli sebep oluşturmayacağını da örnekleyerek sayar. Bu sayım, iş güvencesinin özünü koruyan güvence normlarıdır:

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.18/3

“Özellikle aşağıdaki hususlar fesih için geçerli bir sebep oluşturmaz: a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak. b) İşyeri sendika temsilciliği yapmak. c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak. d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler. e) 74 üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek. f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.”

İşçinin davranışından kaynaklanan geçerli sebepler, işçinin iş sözleşmesine aykırı, işyerindeki uyumu ve iş görme edimini olumsuz etkileyen davranışlarıdır (ör. sık sık işe geç gelme, iş arkadaşlarıyla geçimsizlik, verilen görevleri yerine getirmeme). İşçinin yeterliliğinden kaynaklanan sebepler ise verim düşüklüğü, işe uyum sağlayamama, mesleki yetersizlik gibi olgulardır. İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler ise işyeri dışından (sürüm ve satış olanaklarının azalması, ekonomik kriz, pazar daralması) veya işyeri içinden (yeni çalışma yöntemleri, işyerinin daraltılması, bazı iş türlerinin kaldırılması) doğan ve istihdam fazlalığına yol açan işletmesel kararlardır.

Feshin Son Çare Olması İlkesi ve İşletmesel Kararın Denetimi

Özellikle işletme gereklerine dayalı fesihlerde, işverenin işletmesel kararı yargısal denetime tabidir. İşveren işletmesel kararın amacını ve içeriğini belirlemekte özgürdür; ancak mahkeme bu kararın gerçekten uygulanıp uygulanmadığını ve istihdam fazlalığı doğurup doğurmadığını inceler. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre denetim üç eksende yürütülür: işverenin işletmesel kararı tutarlı biçimde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), fesihte keyfî davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi — feshin son çare olması ilkesi).

Feshin son çare (ultima ratio) olması ilkesi, işverenin sözleşmeyi ancak fesihten başka bir imkânın kalmadığı hâllerde sona erdirebileceğini ifade eder. İşveren, işçiyi başka bir bölümde veya kısa bir eğitimle yapabileceği başka bir işte değerlendirme, fazla çalışmaları kaldırma, esnek çalışma yöntemlerine geçme gibi feshi önleyecek önlemleri araştırmakla yükümlüdür. Fesihten sonra aynı ya da benzer işlere yeni işçi alınması, üretim ve satışların artması gibi olgular ise işletmesel kararın tutarsız ve feshin son çare ilkesine aykırı olduğunu gösterir. Bu ilkelerin somut olaya uygulanması, aşağıdaki Yargıtay kararlarında ayrıntılı biçimde görülmektedir.

Fesihte Usul: Yazılı Bildirim ve Savunma Zorunluluğu

Geçerli sebebin varlığı tek başına yeterli değildir; feshin usulüne de uygun yapılması gerekir. İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. Ayrıca işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle yapılacak fesihlerde, işçiden önceden savunma alınması şarttır.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.19

“İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.”

Savunma alınması, işçiye kendisine yöneltilen iddialara karşı gerçek bir açıklama imkânı tanımak amacına hizmet eder. Bu nedenle savunma için tanınan sürenin makul olması gerekir; hiç savunma istenmemesi kadar, işçiye gerçek bir savunma imkânı tanımayan makul olmayan kısa bir sürenin verilmesi de savunma alınmamış sayılır ve feshi geçersiz kılar. Buna karşılık işletme gereklerinden kaynaklanan fesihlerde savunma alınması aranmaz; savunma yükümlülüğü işçinin davranışı ve verimiyle ilgili fesihlere özgüdür.

Arabuluculuk Dava Şartı, Süreler ve Görevli Mahkeme

İşe iade uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur; arabuluculuk bir dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan açılan dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir.

İlgili Kanun Hükmü — 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1

“Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.”

Süre rejimi İş Kanunu m.20’de düzenlenmiştir. İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir; taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1

“(Değişik birinci fıkra: 12/10/2017-7036/11 md.) İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir.”

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava ivedilikle sonuçlandırılır; ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir; bu kararlar kural olarak temyize tabi değildir.

İspat Yükü Kimdedir?

İşe iade davasında ispat yükü kural olarak işverendedir. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir; işçi feshin başka bir sebebe (ör. sendikal neden) dayandığını iddia ederse bu iddiasını ispatla yükümlü olur.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.20/2

“Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.”

Bu kural, iş güvencesinin işleyişi bakımından belirleyicidir. İşveren yalnızca fesih bildiriminde gösterdiği sebeple bağlıdır ve yargılamada ancak o sebebi ispatlayabilir; sonradan yeni fesih sebepleri ileri süremez. İşletme gereklerine dayalı fesihlerde işveren, işletmesel kararın amacını açıklayarak feshin neden gerekli ve kaçınılmaz olduğunu, istihdam fazlalığının gerçekten doğduğunu ve feshin son çare olduğunu somut delillerle ortaya koymak zorundadır. Bu yük yerine getirilemezse fesih geçersiz sayılır.

Davanın Sonuçları: İşe Başlatma, Tazminat ve Boşta Geçen Süre

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçinin başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödemekle yükümlü olur. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir (boşta geçen süre ücreti).

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.21/1 ve m.21/3

“İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. … Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.”

İşe iade kararının sonuç doğurabilmesi için işçinin, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak üzere işverene başvurması şarttır. Bu süre içinde başvurulmazsa, işverence yapılmış olan fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla (kıdem ve ihbar tazminatı gibi) sorumlu olur.

İlgili Kanun Hükmü — 4857 sayılı İş Kanunu m.21 (işçinin başvurusu)

“İşçi kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmaz ise, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur.”

İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti, dava tarihindeki ücret esas alınarak parasal olarak belirlenir. İşçi işe başlatılırsa, daha önce peşin ödenen bildirim (ihbar) süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanun m.21 uyarınca yapılacak ödemeden mahsup edilir. İşe başlatmama tazminatının miktarı ise, aşağıdaki güncel Yargıtay kararında görüldüğü üzere, işçinin kıdemi ve fesih sebebi ölçütlerine göre belirlenir.

Yargıtay Kararları

İşe başlatmama tazminatının miktarı: kıdem kademeleri ve tüm sürelerin birlikte değerlendirilmesi

Yargıtay Kararı

“4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, Mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise işçiye ödenmek üzere en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir. Maddenin alt ve üst sınırları aşılamaz. Üst sınırın aşılmasının tek istisnası sendikal nedenle yapılan fesihlerdir. Dairemiz 6 ay ile 5 yıl arasında kıdemi olan işçi için 4, 5 yıl ile 15 yıl arasında kıdemi olan işçi için 5, 15 yıldan fazla kıdemi olan işçi için 6 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatın belirlenmesini öngörmekte, fesih sebebine göre bu miktarlarda azami sınır olan 8 aya kadar belirleme yapılabilmektedir. … başvuru konusu … uyuşmazlığın, aynı işverenin işyerinde geçirilen tüm sürelerin dikkate alınarak işe başlatmama tazminatı miktarının belirleneceği kabul edilmek suretiyle giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.”

Bu güncel karar, işe başlatmama tazminatının miktarının hesabında kullanılacak kıdemin, aynı işverenin işyerinde geçirilen tüm sürelerin birlikte değerlendirilmesiyle bulunacağını oy birliğiyle ve kesin olarak ortaya koymuştur. Karar; alt/üst sınırın (dört ilâ sekiz ay) aşılamayacağını, üst sınırın aşılabildiği tek istisnanın sendikal fesih olduğunu ve kıdem kademelerine göre (6 ay–5 yıl için 4, 5–15 yıl için 5, 15 yıldan fazla için 6 ay) belirleme yapılacağını netleştirmesi bakımından uygulamada belirleyicidir.

İşletme gereğine dayalı fesihte tutarlılık, keyfilik ve ölçülülük denetimi; yeni personel alımı feshin son çare ilkesine aykırıdır

Yargıtay Kararı

“… davacının başka bir işte değerlendirilmediği, üretim artışının söz konusu olduğu, tutarlı davranılmadığı, işyerindeki yapılanmanın işçinin işine olan ihtiyacı ortadan kaldırmadığı, yapılanmanın … sözleşmesinin feshini gerektirmediği, … sözleşmesini korumak bakımından uygulanan somut ve etkin bir önleme rastlanmadığı, Şirket tarafından işyerinde istihdam fazlalığı meydana geldiği ve feshin kaçınılmaz olduğunun kanıtlanamadığı, yeni personel alımı sebebi ile feshin tutarlı olmadığı, keyfi olduğu ve feshin son çare olması ilkesine aykırı hareket edildiği …”

Daire, bölge adliye mahkemesinin bu belirlemesini onayarak, işletme gereğine dayalı fesihte işverenin istihdam fazlalığını ve feshin kaçınılmazlığını somut delillerle ispatlaması gerektiğini; üretim artışı, davacının başka bir işte değerlendirilmemesi ve fesihten sonra yeni personel alımı gibi olguların feshin tutarsız, keyfî ve son çare ilkesine aykırı olduğunu gösterdiğini teyit etmiştir.

Davranışa dayalı fesihte savunma alınması zorunludur; makul olmayan savunma süresi feshi geçersiz kılar

Yargıtay Kararı

“… davranışa bağlı geçerli feshin savunma istenilmeden yapılamayacağına, davacıdan savunma isteyen ve tebliğden imtina edildiği bildirilen yazının 20/04/2015 tarihli olup, savunmanın aynı gün 17.30’a kadar yapılmasının istenilmesine, savunma istenme saatinin belli olmayıp verilen savunma süresinin makul olmadığının ve buna bağlı olarak davacının savunması alınmadan fesih yapıldığının ve feshin salt bu nedenle geçersiz olduğunun anlaşılmasına göre, davalı vekilinin … temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın bu ek gerekçeyle ONANMASINA …”

Karar, işçinin davranışına dayalı geçerli fesihte savunma alınmasının zorunlu olduğunu ve savunma için tanınan sürenin makul olması gerektiğini ortaya koymaktadır. Aynı gün içinde belirsiz bir saate kadar savunma istenmesi makul bir süre sayılmamış; savunma alınmamış kabul edilerek fesih salt bu usul eksikliği nedeniyle geçersiz sayılmıştır.

İş güvencesinin altı aylık kıdem eşiği ve kıdemin fesih bildirimi tarihinde dolmuş olması

Yargıtay Kararı

“… işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanmasını engellemek amacıyla, işverenin iş sözleşmesini altı aylık sürenin bitimine bir kaç gün kala feshetmesi, dürüstlük kuralına aykırılıktan dolayı geçersiz kılınabilir. Kanun altı aylık kıdemi olan işçilerin iş güvencesinden yararlanacaklarını öngördüğüne göre, bu sürenin fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihte doldurulmuş olması şarttır. Sürenin bildirim önelleri sonunda dolacak olması, güvenceden yararlanabilmek için yeterli değildir.”

Dairenin bu gerekçesi, iş güvencesi kapsamı için aranan altı aylık kıdemin fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihte dolmuş olması gerektiğini ve bildirim önellerinin sonunda dolacak olmasının yeterli olmadığını ortaya koyar. Karar aynı zamanda, işçinin güvenceden yararlanmasını engellemek amacıyla sürenin bitimine az kala yapılan fesihlerin dürüstlük kuralına aykırılık nedeniyle geçersiz kılınabileceğine işaret etmektedir. (İlgili kararda çoğunluk, somut olayda kıdemin dolmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.)

İşe başlatma başvurusu şekle bağlı değildir; işe başlatmama tazminatına yasal faiz uygulanır

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kurulun gerekçesi)

“Kanun işe iade başvurusunda belli bir şekil şartı öngörmemiştir. İşçi yazılı ya da sözlü olarak başvuruda bulunabilir…” — “Ancak işe başlatmama tazminatı niteliği itibarıyla tazminat olmakla uygulanması gereken faiz yasal faiz olmalıdır.”

Kurul, adi ortaklık niteliğindeki iş ortaklığı işverenin ortaklarından birine usulüne uygun tebliğ edilen başvurunun yeterli olduğunu, sicildeki adresinden taşınan öteki ortağa tebligat yapılamamasının sorumluluğunun işçiye yüklenemeyeceğini kabul ederek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur. Aynı kararda başvurunun samimi olması gerektiği, boşta geçen süreye ait ücret ve diğer haklara ise İş Kanunu m.34’teki faizin uygulanacağı belirtilmiştir. Karar, 7036 sayılı Kanunla m.21’e eklenen fıkralardan önceki metne göre verilmiştir; tazminat ve ücretin hangi tarihteki ücrete göre hesaplanacağı bakımından m.21’in güncel metni esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

İşe iade davasını kimler açabilir?

Dava, iş güvencesi kapsamındaki işçiye tanınmıştır: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir. İşletmeyi veya işyerini bütünüyle sevk ve idare eden, işçi alma-çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bu güvenceden yararlanamaz.

Davayı açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?

Evet. Arabuluculuk dava şartıdır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Geçerli sebep ile haklı sebep aynı şey mi?

Hayır. Haklı sebep (4857 sayılı Kanun m.25), iş ilişkisini çekilmez kılan ve derhal feshi mümkün kılan ağır bir olgudur. Geçerli sebep ise ağırlığı daha düşük, süreli fesihle sözleşmenin sona erdirilmesini haklı gösteren sebeptir. Bir olgu haklı sebep düzeyine ulaşmasa bile geçerli sebep oluşturabilir.

İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?

En az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarındadır. Yargıtay uygulamasında kıdeme göre 6 ay–5 yıl için 4, 5–15 yıl için 5, 15 yıldan fazla için 6 aylık ücret esas alınır; fesih sebebine göre sekiz aya kadar çıkılabilir. Üst sınırın aşılabildiği tek hâl sendikal fesihtir.

Davayı kazandım; kendiliğinden işe döner miyim?

Hayır. Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvurmanız şarttır. Başvurmazsanız fesih geçerli sayılır. Başvurmanıza rağmen işveren bir ay içinde başlatmazsa işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretine hak kazanırsınız.

İşveren savunmamı almadan çıkardıysa fesih geçersiz olur mu?

Davranış veya verime dayalı fesihlerde savunma alınması zorunludur; alınmadan yapılan fesih salt bu nedenle geçersizdir. Savunma için tanınan süre de makul olmalıdır. İşletme gereklerine dayalı fesihlerde ise savunma alınması aranmaz.

Ayrıntılı bilgi ve dosyanızın değerlendirilmesi için İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanımızı inceleyebilirsiniz. İlgili yazılar: Kıdem Tazminatı: Şartlar ve Hesap, İstifada Kıdem Tazminatı (Haklı Nedenle Fesih) ve İhbar Tazminatı.

İlgili Makaleler

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kanun metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, kararlar resmî karar veri tabanından alınmıştır. Aktarılan kararlar büronun taraf olduğu dosyalar değildir.

Yazar:

Bu konuda sorunuz varsa

Bu yazıyı Av. Bayram Can Çapar hazırladı. Av. Bayram Can Çapar · ÇAPAR Hukuk olarak Denizli, İzmir, Aydın, Muğla, Manisa, Uşak, Afyonkarahisar, Kütahya, İstanbul ve Ankara'da ekibimizle avukatlık hizmeti veririz.

0258 241 55 54 · info@capar.av.tr · Mesaj gönder

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki diğer makaleler

Tüm İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku makaleleri →

Anahtar kavramlar: işe iade davası · feshin geçersizliği · feshin geçersizliğinin tespiti · iş güvencesi · geçerli sebep · geçerli sebep haklı sebep farkı · feshin son çare olması ilkesi · ölçülülük denetimi · işletmesel karar · tutarlılık denetimi · keyfilik denetimi · otuz işçi · altı aylık kıdem · belirsiz süreli iş sözleşmesi · savunma alınması · İş Kanunu 18

Kaynak gösterimi: Av. Bayram Can Çapar, “İşe İade Davası (Feshin Geçersizliği): Şartlar, Geçerli Sebep, Arabuluculuk, Süreler, İşe Başlatmama Tazminatı”, ÇAPAR Hukuk, 2026-11-19, https://capar.av.tr/makale/ise-iade-davasi

← Tüm makaleler

Güncel Makaleler

Tüm makaleler ›